Absolwent na rynku pracy

advertisement
Większa produkcja
lub mniejsze nakłady
Większa produkcja lub mniejsze nakłady
Wprowadzenie
Choć problemu niedoboru czy braku nie da się całkowicie wyeliminować, można złagodzić jego
skutki poprzez zwiększenie produktywności. Produktywność to stosunek ilości wytworzonych
towarów i usług (wynik) do jednostki wykorzystanych zasobów produkcyjnych (nakład).
Wzrost produktywności można uzyskać wytwarzając więcej towarów lub usług przy zaangażowaniu takich samych zasobów produkcyjnych lub utrzymać poziom produkcji na dotychczasowym poziomie przy zmniejszonym nakładzie środków. Wraz ze wzrostem produktywności
spadają koszty produkcji na jednostkę towaru lub usługę. To sprawia, że wytwórcy stają się
bardziej konkurencyjni na rynku. Wzrost produktywności w skali ogólnokrajowej przekłada się
z kolei na wzrost płac pracowników. Na poszczególnych rynkach wzrost produktywności może
jednak doprowadzić do redukcji miejsc pracy.
Patrząc z perspektywy czasu poziom życia, zarówno w skali indywidualnej, jak i ogólnokrajowej,
jest bezpośrednio związany z produktywnością. Kraj, w którym konsumpcja jest wysoka, musi
charakteryzować się także wysoką produktywnością.
Wzrost produktywności można uzyskać inwestując w dobra kapitałowe, takie jak fabryki,
maszyny i narzędzia. Także poszczególni pracownicy mogą mieć wkład we wzrost produktywności i zwiększyć swoje zarobki inwestując w kapitał ludzki, czyli w siebie, poprzez podwyższanie własnych kwalifikacji (kursy, szkolenia itp.)
Pojęcia

Produktywność,

Specjalizacja i podział pracy,

Inwestycje w dobra kapitałowe,

Inwestycje w kapitał ludzki.
Myśl przewodnia
Inwestycje w fabryki, urządzenia, nowe technologie oraz ochronę zdrowia, edukację i szkolenie
ludzi mogą w przyszłości doprowadzić do podniesienia poziomu życia.
Narodowy Bank Polski
2
Większa produkcja lub mniejsze nakłady
Fakty wyjściowe
Specjalizacja i podział pracy zwykle prowadzi do zwiększenia produktywności pracowników.
Pracownicy mogą podwyższyć swoją produktywność podnosząc swoje kwalifikacje.
Pracownicy mogą podwyższyć swoją produktywność dzięki wykorzystaniu kapitału fizycznego,
jak narzędzia i urządzenia.
Poziom życia wzrasta wraz ze wzrostem produktywności pracy.
Produktywność oblicza się dzieląc wynik (wytworzone towary i usługi) przez ilość zasobów
produkcyjnych wykorzystanych do produkcji (nakładów). Zmiana produktywności to zmiana
stosunku wyniku do nakładów.
Wzrost gospodarczy to zrównoważony wzrost w wytwarzaniu towarów i usług w danym
państwie. Jest on skutkiem inwestycji w kapitał ludzki oraz w kapitał fizyczny, prac badawczych
i rozwojowych, zmian technologicznych, oraz poprawy wewnętrznych zasad funkcjonowania
i motywowania.
Inwestycje w kapitał ludzki i fizyczny mogą doprowadzić do wzrostu produktywności, tym
niemniej takie inwestycje mogą pociągnąć za sobą koszty alternatywne (dodatkowe) oraz ryzyko
ekonomiczne.
Cele

Uczniowie definiują produktywność jako stosunek wyniku na jednego pracownika.

Uczniowie wyjaśniają, jak podział pracy i inwestycje w kapitał ludzki oraz dobra
kapitałowe poprawiają produktywność.

Uczniowie wyjaśniają, dlaczego zwiększona produktywność ma wielkie znaczenie
zarówno dla gospodarki, jak i poszczególnych obywateli.
Opis lekcji
Uczniowie obserwują lub uczestniczą w symulacji, w której są producentami pizzy.
Narodowy Bank Polski
3
Większa produkcja lub mniejsze nakłady
Ich zadaniem jest określenie skutków, jakie specjalizacja, podział pracy oraz inwestycje w kapitał
ludzki i dobra kapitałowe wywierają na poziom produktywności pracy.
Materiały
Każda z grup (od 1 do 8) otrzymuje następujący zestaw pomocy:

50 – 60 kartek papieru o wymiarach 21x18,5,

1 flamaster czarny i jeden czerwony,

Nożyczki (patrz punkt 1),

40 – 50 papierowych talerzyków, o średnicy 15 – 17 cm,

Zadanie 1: Dane o produktywności – po jednym egzemplarzu dla ucznia oraz jeden
foliogram (slajd),

Zadanie 2: Nagłówki z gazet– po jednym dla każdego ucznia,

Slajd 1: Produkcja na godzinę, sektor przemysłu pozarolniczego 1972 – 2000.
Przebieg lekcji
1. Wybierz grupę czterech uczniów do robienia „pizzy” lub podziel całą klasę na czteroosobowe
grupy. Jeśli w klasie pozostaną uczniowie nieprzydzieleni do żadnej grupy, przydziel im funkcję
inspektorów jakości lub pomocników. Dla każdej grupy przygotuj zestaw pomocy wymienionych powyżej. Poinformuj klasę, że uczniowie będą uczestniczyć w symulacji procesu produkcyjnego pizzy.
2. Pokaż uczniom, jak robić pizzę:
A. Odrysuj na papierze papierowy talerzyk.
B. Wytnij koło.
C. Na wyciętym kole czerwonym flamastrem narysuj 10 plasterków kiełbasy pepperoni
o średnicy 2 do 2,5 cm.
D. Czarnym flamastrem narysuj piętnaście plasterków czarnych oliwek o średnicy 1,5
do 2 cm.
3. Złącz 4 stoliki, by w ten sposób stworzyć stanowiska pracy. Na każdym stanowisku przygotuj
dużą ilość papieru, jeden flamaster czerwony i jeden czarny, nożyczki i szablon do odrysowywania pizzy (papierowy talerzyk).
Narodowy Bank Polski
4
Większa produkcja lub mniejsze nakłady
4. Ogłoś klasie, że w pierwszej rundzie każdy członek zespołu będzie sam robił całą pizzę. Grupa
będzie dzielić się materiałami i dobrami kapitałowymi (narzędziami).
5. Poinformuj uczniów, że ty lub pomocnicy, których wybierzesz, będą pełnić rolę inspektorów
jakości i sprawdzać jakość każdej wykonanej pizzy. Każda pizza, która nie spełnia norm produkcyjnych zostanie wyrzucona.
6. Daj „pracownikom” 3 minuty na pracę. Sprawdź jakość produkcji i odrzuć te pizze, które nie
zostały przyjęte przez inspekcję. Odłóż na bok wszystkie pizze odrzucone przez inspektorów
oraz pizze niedokończone.
7. Zaprezentuj foliogram do Zadania 1 i w kolumnie „Runda 1”, pozycje 1 – 3 wprowadź dane
z wytwórni pizzy. Jeśli w klasie była więcej niż jedna grupa, albo wybierz jedną, której dane
posłużą do symulacji (aż do końca zadania), albo wyciągnij średnią z danych wszystkich grup.
Rozdaj wszystkim uczniom ćwiczenie „Dane o Produktywności” do Zadania 1. Całą klasą
uzupełnijcie pozostałe rubryki w kolumnie „Runda 1”, używając danych przedstawionych
przez wybraną uprzednio grupę lub danych – średnich, według wzoru przedstawionego uczniom na foliogramie do Zadania 1.
8. Poproś klasę, by w celu zwiększenia produkcji zaproponowała pracownikom inny sposób
organizacji procesu produkcyjnego. (Uczniowie zwykle proponują wprowadzenie podziału
pracy i specjalizację.)
9. Runda 2. Pozwól uczniom na wprowadzenie specjalizacji i podziału pracy.
Zwróć ich uwagę na fakt, że jako pracownicy o określonej specjalności, będą zaangażowani tylko
w jeden konkretny etap procesu produkcyjnego. Daj uczniom czas na podzielenie procesu produkcyjnego pizzy na poszczególne etapy. Uczniowie mogą zwrócić się z prośbą o dodatkowe
nożyczki lub flamastry, na tym etapie ogranicz ich jednak do jednej pary nożyczek i dwóch
flamastrów (czerwonego i czarnego) oraz jednego szablonu.
10. Powtórz punkty 6 i 7, zapisz dane w Zadaniu 1, w kolumnie Runda 2.
11. Jeśli „pracownicy” nie zanotowali wzrostu produktywności w stosunku do Rundy 1, powtórz
Rundę 2. To powtórzenie jest często konieczne, gdyż pracownicy o określonej specjalności muszą
nabrać wprawy w wykonywaniu swojej pracy (inwestycja w kapitał ludzki). Uczniowie muszą
dostrzec, że stworzyli linię produkcyjną, w przeciwnym razie nie będą w stanie współpracować.
12. Następna runda. Wyjaśnij uczniom, że ich zakład produkcyjny dokonał inwestycji w dobra
kapitałowe i pozyskał urządzenie do wycinania pizzy. Koszt najmu tej maszyny wynosi 2,5 dola-
Narodowy Bank Polski
5
Większa produkcja lub mniejsze nakłady
ra za Rundę. Zapisz te dane w Zadaniu 1, pozycja 8, i zaznacz, że ze względu na nowe urządzenie nie będą już musieli używać ani kupować nożyczek.
13. Daj studentom już wycięte pizze (papierowe talerzyki, których używali jako szablon)
i pozwól im zreorganizować linię produkcyjną.
14. Powtórz punkty 6 – 7 i zapisz dane w Zadaniu 1, w rubryce „Następna runda”.
15. W oparciu o dane uzyskane w Zadaniu 1, omów następujące problemy:
A. Wyjaśnij uczniom, że produktywność to współczynnik wyniku produkcji i wykorzystanych zasobów produkcyjnych. Jak obliczono ten współczynnik dla fabryki pizzy – pozycja 12? (Jako produktywność pracy, uwzględniając jedynie pracę włożoną w produkcję.)
Zwróć uwagę uczniów na fakt, że mamy tu do czynienia z produktywnością pracy, czyli
produkcją na jednego pracownika. Zaznacz, że wraz ze wzrostem produktywności rośnie
także wskaźnik oraz, że gdybyśmy przyjrzeli się produktywności pracy dla wszystkich
towarów i usług, a nie tylko dla pizzy, to wraz ze wzrostem produktywności zaobserwowalibyśmy także wzrost dostępności towarów i usług dla konsumentów, określanej
także jako przeciętny dochód rzeczywisty lub poziom życia.
B. Zapytaj: „Jak zmieniła się produktywność między Rundą 1 a 2 oraz Rundą 2 a 3.
Co spowodowało te zmiany?” (W większości przypadków wzrost produktywności
powinien nastąpić pomiędzy Rundą 1 a 2, w wyniku specjalizacji i podziału pracy.
Czasem jednak nie dzieje się tak z powodu braku umiejętności; braku współpracy
pomiędzy pracownikami linii produkcyjnej lub braku doświadczenia. W Rundzie
3 wzrost produkcji powinien być widoczny ze względu na fakt, że wyspecjalizowani
pracownicy mają już większe doświadczenie, ze względu na inwestycje w kapitał ludzki
oraz na usprawnienie działania linii produkcyjnej przez pracowników.) Zapytaj,
jakie zmiany zajdą pomiędzy Rundą 2 a 4? (Zazwyczaj mniej pizz zostaje odrzuconych
z powodu nie spełniania norm produkcyjnych, poprawi się jakość produkcji.)
C. Zapytaj: „Jaki wpływ na produktywność miała dodatkowa inwestycja w dobra kapitałowe (maszyna do wycinania pizzy)? (Produktywność powinna wzrosnąć.)
D. Zapytaj: „Jaki wpływ miała zwiększona produktywność na koszty – pozycja 10
w Zadaniu 1? Dlaczego jest to ważne?” (Średnie koszty zmalały. Niższe średnie koszty
produkcji oznaczają, że fabryka pizzy może lepiej konkurować z innymi tego typu
fabrykami, co pozwoli jej utrzymać się na rynku i, być może, zwiększyć zyski.)
E. Jaki będzie wpływ zwiększonej produktywności w fabryce pizzy na płace? (Bardziej
wydajni pracownicy otrzymają wyższe pensje, będą także mogli mieć większą pewność,
co do utrzymania swojego miejsca pracy, gdyż, przyczyniając się do obniżenia kosztów,
mają wkład w zwiększenie przychodów firmy. Mniej wydajni pracownicy mogą zostać
zwolnieni i stanąć przed koniecznością znalezienia nowej pracy. Może się zdarzyć,
Narodowy Bank Polski
6
Większa produkcja lub mniejsze nakłady
że w przypadku niektórych produktów lub fabryk, wskutek wzrostu produktywności
nastąpi redukcja zatrudnienia, jeśli firma nie będzie mogła sprzedać nadwyżki produkcji). Zapytaj: „Jakie będą skutki wzrostu produktywności w całej gospodarce?” (Na tym
poziomie wzrost produktywności przekłada się na wyższe średnie płace, zwiększony
popyt i wyższy, pod względem materialnym, poziom życia. Choć mogą rodzić się pewne
obawy co do sprzedaży zwiększonej ilości sztuk określonego towaru, nie dotyczą one
zupełnie zainteresowania ludzi zakupem większej ilości towarów i usług).
F. Jakie koszty zostały wygenerowane podczas prób zwiększenia produktywności? (Zakup
dodatkowych dóbr kapitałowych – maszyny do wycinania pizzy – zwiększył koszty
ogółem, jeśli jednak doszło do wzrostu produktywności, koszty produkcji jednej sztuki
towaru.)
G. Jakie są wady i zalety specjalizacji i podziału pracy? (Zalety: wyspecjalizowani pracownicy nabierają dużej wprawy w wykonywaniu określonego zadania przy linii produkcyjnej;
można też stworzyć nowe urządzenia i narzędzia, które wspomagać będą poszczególne
etapy produkcji; można poprawić jakość produkcji; wzrasta produktywność. Wady:
praca jest monotonna; mogą powstać poważne problemy, gdy pracownik o wysokiej
specjalizacji jest chory lub nieobecny z innego powodu; niektórzy pracownicy mogą
stracić pracę i być zmuszeni do poszukiwania nowego pracodawcy).
H. Co jeszcze można zmienić w fabryce pizzy, by podnieść produktywność? (Przeprowadzić
szkolenia lub praktyki dla pracowników o określonych specjalnościach [inwestycja
w kapitał ludzki]; zainwestować w krajalnicę lub inne urządzenie, na przykład takie,
które będzie jednocześnie kłaść na pizzę pepperoni i oliwki; wykorzystywać do danego
zadania jednego pracownika zamiast dwóch).
I.
Jakie kwestie powinna rozważyć firma przed podjęciem decyzji o inwestycji kapitałowej,
takiej jak zakup krajalnicy? (Powinna skalkulować koszty krajalnicy, koszty szkolenia
pracowników do obsługi krajalnicy, ryzyko związane z zaciągnięciem kredytu na zakup
krajalnicy w stosunku do oczekiwanych korzyści ze wzrostu produktywności).
16. Dlaczego tak ważne jest zwiększanie produktywności? (Zwiększenie produktywności pozwala krajom wytwarzać więcej towarów i usług przy wykorzystaniu ograniczonych zasobów.
To z kolei umożliwia państwom podwyższenie poziomu życia ich obywateli).
17. Zaprezentuj Slajd 1. Wykorzystaj poniższe pytania w dyskusji:
A. Czy w latach 1977 – 82 i 1988 – 91 w Stanach Zjednoczonych odnotowano wzrost produktywności? (Odpowiedź: Nie)
B. Zapytaj uczniów, jaki wpływ mógł mieć brak wzrostu produktywności na gospodarkę
amerykańską. (Odpowiedź: Inflacja cenowa towarów i usług była w latach 1977 – 82
wyższa, niż gdyby notowano wówczas wzrost, a poziom życia w Stanach był wówczas
stosunkowo niski.)
Narodowy Bank Polski
7
Większa produkcja lub mniejsze nakłady
C. Co stało się z produktywnością w latach 1983 – 88? (Odpowiedź: Początki wzrostu gospodarczego zanotowano w grudniu 1982 r. Zwykle gdy gospodarka zaczyna wychodzić
z recesji notuje się wzrost produktywności, tak też było w 1983 r. W czasie recesji firmy
mają zazwyczaj przestoje produkcyjne i nadwyżki w zatrudnieniu, dlatego gdy recesja
mija, mogą zwiększyć produkcję bez konieczności powiększania zaplecza technicznego
czy zwiększania zatrudnienia.)
D. Co stało się z produktywnością w latach 90.? (Odpowiedź: Produkcja na godzinę wzrosła
gwałtownie. Procent bezrobotnych, którzy rzeczywiście stracili pracę, a nie zostali tylko
tymczasowo zwolnieni, osiągnął w październiku 1992 roku najwyższy w historii poziom
45%. Ten wysoki spadek zatrudnienia był w pewnym stopniu wynikiem długofalowej
polityki wielu firm, które starały się zwiększyć produktywność i konkurencyjność na
rynkach światowych. Wzrost produktywności pokazuje, przynajmniej do pewnego stopnia, że podejmując te działania firmy liczyły się z takimi skutkami. Ponadto dużą rolę
odegrały tu także inne czynniki, takie jak rozwój komputeryzacji i innych nowoczesnych
technologii).
Zakończenie
Przeprowadź dyskusję na następujące tematy:
1. Co to jest produktywność pracy (Produkcja na jednego pracownika).
2. Jaki wpływ na produktywność ma specjalizacja, podział pracy i inwestycje w kapitał
ludzki? (Produktywność wzrasta).
3. Jakie korzyści odnosi firma dzięki wzrostowi produktywności? (Zwiększenie produkcji
lub zmniejszenie zużycia zasobów produkcyjnych, co prowadzi do obniżenia kosztów
produkcji na jednostkę; zwykle powoduje to także podniesienie jakości produkcji).
4. Dlaczego wzrost produktywności jest ważny dla całej gospodarki i dla obywateli?
(Większa produkcja umożliwia zwiększenie popytu i poziomu przychodów, czyli
powoduje podwyższenie standardu życia).
Sprawdzenie wiadomości
1. Rozdaj uczniom kartkę z Zadaniem 2. Powiedz uczniom, by przeczytali nagłówki
i odpowiedzieli na pytania.
2. Grupy wymieniają się uwagami. Sugerowane odpowiedzi:
Narodowy Bank Polski
8
Większa produkcja lub mniejsze nakłady
NAGŁÓWEK 1: FABRYKA WHIRLPOOL ZWIĘKSZA PRODUKTYWNOŚĆ
A. Jakie działania mogła podjąć fabryka Whirlpool, by zwiększyć produktywność?
B. Jakie korzyści z powodu wzrostu produktywności mogli odnieść pracownicy? (Fabryka
Whirlpool mogła przeprowadzić reorganizację procesu produkcyjnego, zainwestować
w nowe technologie lub dobra kapitałowe, zainwestować w szkolenie pracowników).
W rzeczywistości w fabryce Whirlpool w Benton Harbor, w stanie Michigan, przeprowadzono szkolenia pracowników, których celem było nauczenie ich nowych metod poprawy jakości. Z czasem doprowadziło to do wzrostu płac.
NAGŁÓWEK 2: OD SZEŚCIU KOLEJNYCH KWARTAŁÓW PRODUKTYWNOŚĆ
W STANACH ZJEDNOCZONYCH GWAŁTOWNIE WZRASTA.
A. Jakie korzyści może przynieść wzrost produktywności pracownikom, producentom
i wszystkim obywatelom? (Wzrost produktywności może przynieść wzrost płac,
zapewnić firmom amerykańskim konkurencyjność na rynkach światowych, podwyższyć
ogólny poziom życia w kraju).
B. Czy wzrost produktywności może być dla niektórych niekorzystny? Dlaczego?
(Tak. Niektórzy pracownicy mogą zostać zwolnieni i zmuszeni do poszukiwania nowej
pracy).
NAGŁÓWEK 3: PRZEZ PIERWSZE TRZY KWARTAŁY PRODUKTYWNOŚĆ SPADA
A. Dlaczego spadająca produktywność stanowi problem dla kraju, firm oraz poszczególnych
pracowników i konsumentów? (Niski poziom wzrostu produktywności utrzymujący się
przez dłuższy czas powoduje, że stopniowo obniża się poziom życia, firmy stają się mniej
konkurencyjne wobec firm z innych krajów, które notują szybszy wzrost produktywności).
Narodowy Bank Polski
9
Większa produkcja lub mniejsze nakłady
Zadanie 1
Tabela 1. Dane o produktywności
PRZYKŁAD
1. Metoda produkcji
Robienie
pizzy
2. Ilość wyprodukowanej pizzy
6
3. Ilość przyjętej pizzy
4
4. Koszt materiałów
(25 centów na pizzę)
$1,50
5. Liczba pracowników
4
6. Płace (1 dolar na pracownika)
$4,00
7. 2 dolary czynszu za wynajęcie
fabryki (stoliki)
$2,00
8. Inwestycja w dobra kapitałowe
(25 centów za 1 flamaster, 1 dolar
za nożyczki)
$1,50
9. Koszty ogółem
$9,00
10. Koszt za jedną pizzę (średni koszt):
Koszt ogółem (pozycja 9) / przyjęte
wyprodukowane pizze (pozycja 3)
$9,00 / 4
= $2,25
11. Czas pracy ogółem: 3 min x liczba
pracowników (pozycja 12 min
12 min
12. Produkcja na minutę pracy: ilość
pizz (pozycja 3) / czas pracy ogółem
4 / 12
= 0,333
Narodowy Bank Polski
RUNDA 1
RUNDA 2
RUNDA 3
RUNDA 4
RUNDA 5
10
Większa produkcja lub mniejsze nakłady
Zadanie 2
Nagłówki – sprawdzenie wiadomości
Przeczytaj poniższe nagłówki i odpowiedz na pytania.
NAGŁÓWEK 1: FABRYKA WHIRLPOOL ZWIĘKSZA PRODUKTYWNOŚĆ
A. Jakie kroki mogła podjąć fabryka Whirlpool, by zwiększyć produktywność?
B. Jakie korzyści z powodu wzrostu produktywności mogli odnieść pracownicy?
NAGŁÓWEK 2: OD SZEŚCIU KOLEJNYCH KWARTAŁÓW PRODUKTYWNOŚĆ
W STANACH ZJEDNOCZONYCH GWAŁTOWNIE WZRASTA.
A. Jakie korzyści może przynieść wzrost produktywności pracownikom, producentom
i wszystkim obywatelom?
B. Czy wzrost produktywności może być dla niektórych niekorzystny? Dlaczego?
NAGŁÓWEK 3: PRZEZ PIERWSZE TRZY KWARTAŁY PRODUKTYWNOŚĆ SPADA
A. Dlaczego spadająca produktywność stanowi problem dla kraju, firm oraz poszczególnych
pracowników i konsumentów?
Narodowy Bank Polski
11
Większa produkcja lub mniejsze nakłady
Slajd 1
Produkcja na godzinę, sektor działalności pozarolniczej, 1972 – 2000
Na skali osi pionowej równe odstępy obrazują równe zmiany procentowe w produkcji
na godzinę.
Źródło: „Sprawozdanie Prezydenta o stanie gospodarki” (Economic Report of the President),
styczeń 2001 (Waszyngton, Oficyna Wydawnicza rządu Stanów Zjednoczonych, 2001), dostępny
na stronie internetowej: http:/w3.access.gpo.gov/eop
Narodowy Bank Polski
12
www.nbp.pl
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Create flashcards