Lekcja 43 Dział: Świat w okresie konfliktów globalnych

advertisement
8. Świat w okresie konfliktów globalnych
Lekcja 42
Dział: Świat w okresie konfliktów globalnych
Temat: Znaczenie I wojny światowej w dziejach
Europy i świata.
1. Przyczyny konfliktu.
a. powstanie dwóch przeciwstawnych bloków polityczno – militarnych:
 Trójprzymierze (państwa centralne) – Austro - Węgry, Niemcy, Włochy. (1879 - 1882). W trakcie
wojny dołączyły: Turcja (1914 r.), i Bułgaria (1915 r.)
 Trójporozumienie ( Ententa) – Rosja, Francja, Wielka Brytania. (1891 – 1907). W trakcie wojny
dołączył: Rumunia (1916 r.), i USA i Japonia (1917 r.).
 Włoch ostatecznie poparły Ententę, (rywalizowały na Bałkanach z Austro -Węgrami).
b. Agresywna polityka globalna Niemiec- chęć uzyskania większych wpływów w koloniach
c. „kocioł bałkański” - rywalizacja o ziemie po upadającej Turcji.
 Bałkany były pod kontrolą dotkniętej kryzysem Turcji – rosły aspiracje niepodległościowe tutejszych
państw, oraz Austro-Węgier które zajęły Bośnię i Hercegowinę.
 wojny bałkańskie:
 I wojna bałkańska 1912-1913 – to rywalizacja państw bałkańskich z Turcją która przegrywa i
traci posiadłości w Europie
 II wojna bałkańska -rywalizacja Bułgarii z: Serbia, Grecją, Rumunią –Serbia zwycięża
d. Udany zamach w Sarajewie w czerwcu 1914 r. na następcę tronu Austro -Węgier – Franciszka
Ferdynanda. (serbski student członek organizacji niepodległościowej)
 Austria wystosowała ostre ultimatum (żądanie spełnienia warunków) – w stosunku do Serbii ta
czuła wsparcie Rosji –i odrzuciła ultimatum 28 VII 1914 r. wojna stałą się faktem
2. Wybuch I wojny światowej (28 VII 1914 r.)
a. wypowiadanie sobie wojny przez wrogie państwa dwóch bloków w sierpniu 1914r.
 Niemcy - wojna ! - Rosji i Francji. (1 VIII 1914 r.),Wielka Brytania - wojna! – Niemcom (4 VIII 1914
r.), Austro -Węgry - wojna! – Rosji ( 6 VIII 1914 r.)
b. Niemiecki plan wojenny Schlieffena (czyt. Szlifina) – uderzenie cała siłą na Francję (przez Belgię) a
następnie dopiero na Rosję (uniknąć wojny na dwa fronty)
3. Charakterystyka działań wojennych
a. Front zachodni – powstrzymanie ofensywy niemieckiej na rzeka Marną – początkiem wojny
pozycyjnej
 Ustabilizowanie frontu –okopy -wielkie ofensywy i liczne straty w ludziach a nikłe rezultaty
 Bitwa pod Verdun (czyt. Verdę) luty - czerwiec 1916 r.
 Niemiecka ofensywę na twierdzę Verdun - długie walki przyniosły straty, - front nie przełamany,
kolejna ofensywa nad rzeką Sommą (VI –VII 1916 r.) – bez powadzenia.
b. front wschodni – po początkowych sukcesach Rosjan w 1915 r. nastąpiła kontrofensywa wojsk
austriackich i niemieckich.
 1914 r. – Rosja w ofensywie zajmuje m.in. Prusy Wschodnie i Galicję Wschodnią.
 1915 r. – wielka kontrofensywa państw centralnych - do 1917 r (mimo rosyjskiej ofensywy gen.
Aleksja Brusiłowa w Galicji Wschodniej) zajęły obszar od Zatoki Ryskiej po Bałkany
4. Obcięcie władzy w Rosji przez bolszewików i wycofanie się z wojny Rosji
a. Rewolucja lutowa -1917 – abdykacja ostatniego cara - Mikołaja II.
 Rosja - Republiką parlamentarną -władzę sprawuje Rząd Tymczasowy – liberalizacja życia.
 Włodzimierz Lenin przywódca bolszewików (radykalny odłam SDPRR) – zapowiada natychmiastowe
zakończenie wojny i konfiskatę wielkich majątków
b. rewolucja październikowa 1917 ( 25 X / 7 XI) – przejecie władzy przez bolszewików.
 1917 X bolszewicy - dokonali przewrotu w Petersburgu -Rząd Tymczasowy został obalony powołany
nowy rząd- Rada Komisarzy Ludowych na czele -Włodzimierz Lenin.
c. 1918 r. III - pokój brzeski ( niemiecko - rosyjski) - zwycięstwo państw centralnych.
 Rosja zrzeka Ukrainy, Białorusi, Królestwa Polskiego i regionu nadbałtyckiego
5. Klęska państw centralnych – koniec wojny.
a. Rewolucja w Berlinie - cesarz Wilhelm II abdykował - wprowadzono republikę
b. 11 listopada 1918 r. zostało podpisane w Compiegne ( czyt. kompeń ) we Francji zawieszenie
broni pomiędzy koalicją i Niemcami.
6. Konferencja pokojowa i Traktat Wersalski – 1919 r. (28 VI)
 Obrady w Paryżu 27 państw (bez Niemiec i Rosji Radzieckiej) - decydujący głos mieli:
 USA (T. W. Wilson), Wielka Brytania (David Georg), Francja (Gorges Clemenceau).
 Postanowienia traktatu wobec Niemiec:
 terytorialne - zwrot Francji Alzacji i Lotaryngii, Zagłębie Saary na 15 lat pod zarządem Ligi
Narodów, Gdańsk Wolnym Miastem, utrata wszystkich kolonii
 militarne - demilitaryzacja Nadrenii, armia max. 100 tys. żołnierzy i lekko uzbrojona
 gospodarcze – zapłata wysokich reparacji ( ok. 132 miliardy marek w złocie – 1921 r.)
 Traktaty z innymi państwami centralnymi:
 Austrią (Saint - Germain 1919 r.) – utrata ok. 85% terytorium i ludności
 Bułgarią ( Neuilly 1919 r.) – straty terytorialne ok. 10%
 Węgrami ( Trianon – 1920 r.) – utrata 2/3 terytorium, samodzielność państwowa
 Turcją ( Sevres – 1920 r. zmieniony w Lozanie -1923 r.) –utrata posiadłości w Europie
7. Traktaty waszyngtońskie. – porozumienie międzynarodowe ograniczające zbrojenia morskie
(konferencja w Waszyngtonie państw kolonialnych – 1922 r.)
 Ustalenie stref wpływów na Pacyfiku, Ustalono tonaż floty wojennej – USA i Wielka Brytania -5,
Japonia - 3,.uznano suwerenność Chin - polityka „otwartych drzwi.
8. Liga Narodów – organizacja założona w 1919 r. miała zapewnić pokój i wzmocnić bezpieczeństwo
międzynarodowe – rozstrzyganie pokojowe sporów miedzy państwami
 powstała z inicjatywy prezydenta USA T. W. Wilsona zapowiedź w 14 punktowym orędziu
 Członkami ligi były na początku 32 państwa (m.in. Polska) - bez Niemiec, Rosji, i USA
 Działalność Ligi oceniana źle – brak USA i nie zapobiegła II wojnie światowej
9. Problem mniejszości narodowych
a. tzw. mały traktat wersalski (28 VI 1919r.) – nakładał obowiązek ochrony praw mniejszości
narodowych w nowych państwach Europy Środkowej (m.in. Polska)
Zadanie domowe str. 279
1. Oceń sposób rozwiązania problemu mniejszości narodowych po I wojnie światowej.
 mały traktat wersalski – nakładał obowiązek ochrony praw mniejszości narodowych
Pytania sprawdzające:
1. Omów wydarzenia w Rosji 1917r.
 rewolucja lutowa -upadek caratu, rewolucja październikowa władza w rękach bolszewików.
Lekcja 43
Dział: Świat w okresie konfliktów globalnych
Temat: Odbudowa Polski po I wojnie światowej.
1. Orientacje polityczne w przededniu wojny
 Obóz niepodległościowy ( J. Piłsudski) - współpracą z Austrią i Niemcami przeciwko Rosji
 Obóz narodowy ( Roman Dmowski) - współpraca z Rosją przeciwko Niemcom i Austrii.
2. Sprawa polska w czasie I wojny światowej
a. Orientacja austriacka (z Austriakami przeciwko Rosjanom)
 Pierwsza Kompania Kadrowa (Józef Piłsudski)
 Kompania Kadrową – wkraczająca 6 VIII 1914 r. do Królestwa Polskiego liczyła na wybuchu
powstania antyrosyjskiego – nie udało się.
 Legiony Polskie (Józef Piłsudski)
 Dwa ochotnicze Legiony (ok. 15 tys.) mające walczyć u boku Austrii składały się z trzech
brygad (I - J. Piłsudski, II –J. Haller, III- S. Szeptycki) - polskie mundury.
 1915 r. - Niemcy i Austria zajmują Królestwo Polskie
 Akt 5 listopada 1916 roku – zapowiadał utworzenie :
 po wojnie samodzielnego Królestwa Polskiego
 powstanie Polskich Sił Zbrojnych pod dowództwem niemieckim
 1917 r. -Kryzys przysięgowy -polscy legioniści odmawiają służby w armii Niemiec
 Legioniści osadzeni w obozach a Piłsudski uwięziony w Magdeburgu.
b. Orientacja prorosyjska ( z Rosjanami przeciwko Niemcom i Austrii)
 Komitet Narodowy Polski z siedzibą w Paryżu (R. Dmowski, I. Paderewski )
 1917 powstanie tzw. Błękitnej Armii we Francji (dowódca gen. Józef Haller)
3. Ośrodki tworzenia państwowości polskiej





Rada Regencyjna – IX. 1917 –Warszawa – powołana przez Niemcy i Austro –Węgiery.
Polska Komisja Likwidacyjna - X 1918- Galicja i Śląsk ( Wincenty Witos)
Naczelna Rada Ludowa – XII 1918 - Wielkopolska
Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej 6 XI 1918 –Lublin (I. Daszyński)
11 XI - Rada Regencyjna powierzyła J. Piłsudskiemu zwierzchnictwo nad wojskiem
4. Zręby ustroju odrodzonego państwa
 Józef Piłsudski Tymczasowym Naczelnikiem Państwa ( 22 XI 1918 r.)
 Powstał rząd Jędrzeja Moraczewskiego (17 XI 1918 r.) – brak poparcia KNP
 Powołanie rządu Ignacego Paderewskiego ( 16 I 1919 r.) – został uznany przez KNP
 Sejm Ustawodawczy ( wybory - I 1919 r. )
 Mała konstytucja (20 II 1919 r.) – tymczasowe zasady funkcjonowania państwa
5. Zbrojna i dyplomatyczna walka o granice państwa
a. Zwycięska wojna dla Polski z Ukrainą o Galicję Wschodnią (Lwów).
 1918 r. XI - Ukraińcy proklamują swoją niepodległość i atakują Lwów - bohaterska postawa
Polaków tzw. „Orlęta Lwowskie” - Lwów pozostał Polski.
b. Powstanie wielkopolskie –zwycięskie wystąpienie polaków przeciwko Niemcom (1918)
 Niemcy pomimo kapitulacji w I wojnie światowej nie wycofali wojsk z Wielkopolski
 Powstańcami dowodzą gen. Stanisław Tkacz a potem gen. Józef Dowbór – Muśnicki.
c. Traktat wersalski – sprawa Polska – I. J. Paderewski, R. Dmowski – 28.VI.1919r.
 Polska odzyskała - Wielkopolskę, część Pomorza Gdańskiego, o przynależności Górnego Śląska,
Powiśla, Warmii i Mazur miał rozstrzygnąć plebiscyt.
d. Ustalenie granicy z Niemcami.
 Walka Polaków o Górny Śląsk i jego podział
 I powstanie śląskie -1919 (16/17 - sierpnia)
 II powstanie śląskie -1920 (19/20 sierpnia)
 Plebiscyt na Górnym Śląsku 1921 ( 20 III ) przegrany przez Polaków (40%)
 III powstanie śląskie 1921 (2/3 maj) – dyktatorem Wojciech Korfanty
 Rada Ligi Narowów dzieli Śląsk - Polska 29% obszaru plebiscytowego 46 % zaludnienia –
mniejszy obszar ale bardziej uprzemysłowiony
e. Konflikt Polski z Czechami o Śląsk Cieszyński
 1920 r. - większość Śląska Cieszyńskiego Rada Ambasadorów przyznała Czechom – wbrew zasadzie
etnicznej (po stronie czeskiej postało 120 tys. Polaków)
f. Walka o granice wschodnią państwa polskiego.
 Dwie Koncepcje granicy wschodniej państwa Polskiego
 Inkorporacyjna – R. Dmowski –do Polski ziemie tylko te na których mieszkają Polacy
 Federalistyczna – J. Piłsudski -związana z Polską federacja Litwy, Białorusi i Ukrainy
 Walki z bolszewikami i Litwą - ofensywa Polska wioną 1919 r. - zajęcie Wilna i Mińska
 Polsko - ukraiński - sojusz przeciwko państwu radzieckiemu – zajęcie Kijowa (V 1920 r.)
 Kontrofensywa Armii Czerwonej - wojna polsko - bolszewicka w 1920 roku.
 Wygrana Bitwa warszawska (16 VIII 1920) tzw. „cud nad Wisłą”, - powstrzymanie
bolszewików w marszu na zachód
 Pokój ryski 1921 (18 III) – ustalenie granicy Polskiej z Rosją i Ukrainą
 Ustalenie granicy na linii rzek – Dzisna – Dokszyce – Ostróg – Zbrucz.
g. Granica z Litwą – włączenie Wilna do Polski w 1922 r.
 Piłsudski chciał by Wilno było Polskie – plan realizuje gen. L. Żeligowski - „buntownik” wkracza z
wojskami na Wileńszczyznę – powstaje Litwa Środkowa – włączona do Polski.
6. Problem z integracja odbudowanego kraju
a. Dziedzictwo zaborów
 Odrodzone Polska składała się z trzech byłych zaborów – każdy z nich związany gospodarczo z
innym państwem (np. różne systemy monetarne, różna sieć kolejowa)
 Polska krajem zacofanym gospodarczo z dominującym ekstensywnym rolnictwem
b. Wielkość państwa, liczba mieszkańców i duży odsetek mniejszości narodowych
 II Rzeczpospolita - 389 tys. km2 , 27 mln (1921 r.) mieszkańców
 Polacy 69%, Ukraińcy 14, %, Żydzi 8%, Białorusini 4 %, Niemcy 4%.
c. 1924 r. - reforma walutowa Władysława Grabskiego (złoty polski zamiast marki ).
d. Budowa portu w Gdyni – symbol odrodzonej Polski
e. Budowa Centralnego Okręgu Przemysłowego w rozwidleniu rzek Wisły i Sanu.
 COP – powstał z inicjatywy wicepremiera E. Kwiatkowskiego – w celu rozwoju zwiększania
potencjału obronnego i uprzemysłowienia kraju powstało 100 zakładów
 Dzieje II Rzeczpospolitej pod względem ustroju politycznego można podzielić:
 demokracja parlamentarna (1918 – 1926 r.) – podstawa konstytucja marcowa 1921r.
 rządy autorytarne sanacji (od 12.V.1926 r.) –symbolem konstytucja kwietniowa-1935r
Zadanie domowe str. 289
1. Przedstaw w tabeli orientacje polityczne Polaków w przededniu I wojnie światowej
 J. Piłsudski – współpraca z Austrią, R. Dmowski współpraca z Rosją, Stańczyc - Trializm
Pytania sprawdzające:
1. Omów problem integracji i odbudowy kraju po I wojnie światowej
Dziedzictwo zaborów, duży odsetek mniejszości narodowych
Lekcja 44
Dział: Świat w okresie konfliktów globalnych
Temat: Problemy gospodarcze dwudziestolecia międzywojennego.
1. Wielki kryzys gospodarczy i jego następstwa
 Krótki kryzys powojenny – odbudowa zniszczeń, hiperinflacja
 Koniunktura gospodarcza w latach 1924 – 1929
 USA – gorączka zakupów, gra na giełdzie – kupowania akcji na kredyt
a. 24 X 1929 to tzw. „czarny czwartek” na giełdzie nowojorskiej - gwałtowny spadek cen akcji
 Kryzysy giełdowy
 wystawiono na sprzedaż 70mln akcji – spadek ich wartości o połowę
 gwałtowne pozbywanie się akcji powodowało dalsze obniżanie ich cen
 Kryzys w przemyśle - bezrobocie
 Zmniejszanie się popytu – ograniczenie produkcji (bankructwa firm) – redukcja zatrudnienia masowe bezrobocie
 Kryzys w rolnictwie – nożyce cenowe
 Gwałtowny spadek cen żywności przy umiarkowanym spadku cen artykułów przemysłowych
 Kryzys bakowy – upadek wielu banków
 paniczne wycofywanie z banków lokat – dalsze upadki banków
 Wielki kryzys który rozpoczął się w USA dotkną państwa szczególnie powiązana e z gospodarką USA
– np. Niemcy ( odpływ amerykańskiego kapitału)
 W oczach wielu ówczesnych ludzi Wielki kryzys spowodowany był:
 liberalizm ekonomiczny – wiara w samoregulujący się mechanizm wolnego rynku
 Kapitalizm i system demokracji parlamentarnej ( rosła popularność totalitaryzmu)
2. Sposoby wyjścia z kryzysu - wzrost roli gospodarczej państwa
 protekcjonizm celny – ograniczanie importu a wspieranie eksportu ( polityka celna)
 dumping – sprzedaż towarów po zaniżonych cenach
a. interwencjonizm państwowy (autor teorii – John Maynard Keynes)
 państwo powinno aktywnie oddziaływać na gospodarkę (np. poprzez inwestycje) przeciwieństwo liberalizmu gospodarczego
b. Prezydent USA - F. D. Roosevelt przedstawił program reform gospodarczych nazywany New Deal
(czyt. niu dil) – nowy ład – interwencjonizm państwowy (1933 r.)
 Pobudzanie popytu, podnoszenie wzrostu gospodarczego, i obniżanie bezrobocia.
 Bezrobotnym udzielono pomocy w postaci zasiłków.
 Państwo organizuje roboty publiczne (USA)
 Zalesiano nieużytki.
 Budowano drogi, lotniska, obiekty sportowe, elektrownie wodne (elektryfikacja)
 Od farmerów wykupiono działki, i tworzono duże nowoczesne farmy.
 Państwo organizuje skup interwencyjny płodów rolnych, (aby ceny nie malały)
3. Gospodarka państw totalitarnych
a. III Rzesza - interwencjonizm państwowy metodami administracyjnymi
 etatyzm (fr. l'état - państwo) – przejmowanie przez państwo administracji nad prywatnymi
przedsiębiorstwami i organizowanie produkcji.
 zamówienia rządowe na broń
 wielkie roboty publiczne ( np. budowa autostrad)
b. Faszystowskie Włochy - nacjonalizacja przemysłu za pełnym odszkodowaniem
 system korporacyjny ( idea solidaryzmu) – tworzenie wspólnych przymusowych organizacji
pracowników i pracodawców tych samych branż w celu rozwiązywania konfliktów. - arbitrem
rozstrzygania sporów jest państwo, nie nożna strajkować
c. Związek Radziecki
 komunizm wojenny (wojna domowa - 1918 -1921) – ruina gospodarcza kraju - głód
 państwowy monopol zbożowy
 obowiązkowe dostarczanie przez chłopów kontyngentów zbożowych
 zakaz prowadzenia prywatnego handlu
 powszechny obowiązek pracy
 reglamentacja żywności
 Nowa Ekonomiczna Polityka (NEP) – 1921 r. - przywrócenie wolnego handlu – odbudowa
gospodarki
 zniesienie reglamentacji i przymusu pracy oraz obowiązkowych dostaw żywności
 socjalistyczna industrializacja – uprzemysłowienie kraju
 rozwój przemysłu ciężkiego i zbrojeniowego
 kolektywizacja wsi – zmuszanie chłopów do oddawania indywidualnych gospodarstw rolnych i
wstępowania do kołchozów.
 władza stosowała przymus – co wywoływało opór chłopów a ten prowadził do stosowania
terroru przez władzę
 bogaci chłopi zwani „kułakami” - wywożeni do obozów pracy (łagrów)
 kolektywizacja doprowadziła do śmierci ok. 10 mln ludności
 gospodarka nakazowo – rozdzielcza (komunizm) –dominacja własności państwowej i centralne
planowanie oraz marginalizacja mechanizmu rynkowego
Zadanie domowe str. 294
2. Scharakteryzuj główne założenia teorii Keynesa
 państwo powinno aktywnie oddziaływać na gospodarkę (np. poprzez inwestycje)
Pytania sprawdzające:
1. Wyjaśni pojęcie etatyzm
 etatyzm – przejmowanie przez państwo administracji nad prywatnymi przedsiębiorstwami
Lekcja 45
Dział: Świat w okresie konfliktów globalnych
Temat: Agresywna polityka państw totalitarnych w
dwudziestoleciu międzywojennym.
1. Kryzys demokracji w Europie
 1919 r. Europa -dominuje ustrój -demokracja parlamentarna –ustępuje reżimom- przyczyny:
 niska świadomość i kultura polityczna - brak społeczeństwa obywatelskiego
 mała stabilność rządów- duża liczba stronnictw parlamentarnych –niestabilne koalicje
 nierozwiązane problemy bezrobocia i inflacji
 1939 r. – 17 państw autorytarnych i totalitarnych
 ZSRR, Turcja, Portugalia, Hiszpania, Litwa, Estonia, Łotwa, Polska, Albania, Węgry, Jugosławia,
Rumunia, Bułgaria, Grecja, Albania, Włochy i Niemcy
2. Faszyzm we Włoszech
 Włochy po I wojnie światowej bez nabytków terytorialnych –„okaleczone zwycięstwo”
 1919 r. - Benito Mussolini powołuje - Włoskie Związki Kombatanckie ( wł. fasci di combatimento –
geneza słowa faszyzm) - niezadowoleni weterani
 Program „Wielkie Włochy” –podatki dla bogatych, sprawiedliwa płaca i porządek
 futuryści (Filippo Tommaso Marinetti) – odrzucali przeszłości i tradycje – czarne koszule
 1921 - Narodowa Partia Faszystowska – niema poparcia by legalnie zdobyć władzę
a. zbrojne odziały faszystów – („czarne koszule”) z rozkazu Benito Mussoliniego maszerują na Rzym
w 1922 (40 tys. król włoski Wiktor Emmanule oddaje władzę)
b. Władzę przejmują faszyści - dyktatorskie rządy wodza (duce) Benito Mussoliniego
 Mussolini -nieograniczona władza, kult wodza, likwidacja wszystkich partii politycznych
3. Nazizm w Niemczech
a. Republika Weimarska
 Niemcy (Republika Weimarska) - rządy republikańskie - nieudolne.
 upokorzenie „dyktatem wersalskim”, kryzys gospodarczy, hasła nacjonalistyczne
b. Adolf Hitler powołuje do życia Niemiecką Nardowo -Socjalistyczną Partię Robotniczą (NSDAP)
 1923 NSDAP organizuje nieudany zamach stanu – pucz monachijski
 Hitler trafia do więzienia - książka Mein Kampf (Moja walka) , rasistowskie państwo i przestrzeń
życiowa na wschodzie)
 1925 działalność NSDAP wznowiona - narodowi socjaliści (Nationalsozialismus - naziści)
c. NSDAP wygrywa wybory i przejmuje władze – 1933 r. - Hitler kanclerzem
d. 1934 umiera odstani prezydent Niemiec –Paul Hindenburg –Hitler (prezydent i kanclerz) ogłasza
się wodzem (fuhrer) III Rzeszy (swastyka –Ind.”wiodący do pomyślności”
 indoktrynacja ludności, propaganda ( Joseph Goebbels) -defilady, manifestacje, kult Hitlera
e. Organizacje związane z NSDAP
 SA –1921 - Odziały Szturmowe („brunatne koszule”) - zwalczanie innych partii, 1934 wykryto spisek
- z rozkazu Hitlera - tzw. „noc długich noży” –mord kierownictwa.
 SS – 1923 – Sztafety Ochronne – znaczenie od 1933 - aparat bezpieczeństwa członkowie
esesmani fanatycy nazizmu uważający się za nadludzi (symbol dwie błyskawice)
 Gestapo -Tajna Policja Państwowa – zwalczała opozycję
f. Prześladowanie żydów - antysemityzm
 ustawy norymberskie 1935 - żydzi pozbawieni obywatelstwa, majątków i pracy
 „kryształowa noc” w 1938 9 XI -niszczenie sklepów domów żydowskich -szkło na ulicach
4. Agresje faszystowskie
a. 1931 r. - Japońska agresja na Mandżurię (Chiny) – powstanie marionetkowego cesarstwa –
Madżukuo z cesarzem Pu I. – wyjście Japonii z Ligi Narodów
b. Podbój Abisynii (Etiopii) przez Włochy (1935-1936) – wyjście Włochy z Ligi Narodów
c. 1936 r. - remilitaryzacja Nadrenii – zajęcie przez wojska niemieckie stref zdemilitaryzowanych nad
rzeką Ren ( złamanie traktatu wersalskiego)
d. Wojna domowa w Hiszpanii (1936-1939) – pomiędzy zwolennikami republiki a frankistami ( gen
Francisco Franco i partia faszystowska Falanga) - którzy zwyciężają
e. Oś Berlin –Rzym-Tokio (1936-1940) –system współpracy politycznej i wojskowej
 1936 Niemcy i Japonia - pakt antykominternowski (zwalczanie Kominternu – Międzynarodówka
Komunistyczna kierowana przez Moskwę) -1937 dołączyły Włochy
f. 1938 r. - Anschluss Austrii - przyłączenie Austrii do Niemiec (bezkrwawe)
g. 1939 r. – likwidacja Czechosłowacji i atak na Polskę
 Hitler przyłącza Czechy i Morawy do Rzeszy, uzależnia od siebie Słowację
 Włochy zajmują Albanię.
 Hitler wysuwa żądania wobec Polski – włączenie Gdańska do Niemiec, budowę eksterytorialnej
autostrady przecinającej Polskie Pomorze
 Pakt Ribbentrop-Mołotow - zawarty między III Rzeszą a ZSRR - dołączony tajny protokół
przewidywał rozbiór Polski.
5. Polityka uspokajania - appeasmentu - ustępstw Francji i Wielkiej Brytanii wobec III Rzeszy za
cenę pokoju.
 1925 r - Traktat w Locarno - nienaruszalność granicy francusko-niemieckiej (nic o granicy polskoniemieckiej- przyzwolenie na jej zmianę)
a. 1938 r. - Konferencja monachijska - zgoda państw zachodnich na przyłączenie Sudetów (duża
mniejszość niemiecka) do III Rzeszy
 Neville Chamberlain ( Wielka Brytania), Edouardo Daladier (Francja), A. Hitler (III Rzesza), B.
Mussolini (Włochy) – bez przedstawicieli Czechosłowacji
 Brytyjski premier, na lotnisku po powrocie z Monachium "Przywożę wam pokój".
Zadanie domowe str. 300
2. Wyjaśni i oceń politykę appeasmentu
 Polityka ustępstw Francji i Wielkiej Brytanii wobec III Rzeszy, nie przyniosła efektów
Pytania sprawdzające:
1. Porównaj sposób dojścia do władzy Mussoliniego i Hitlera
 Mussolini drogą zamachu stanu –„marsz na Rzym”, Hitler legalnie w wyborach
Technikum uzupełniające
Historia TU
Lekcja 46
Dział: Świat w okresie konfliktów globalnych
Temat: Druga wojna światowa.
1. Atak na Polskę.
a. Atak niemiecki na Polskę – 1 wrzesień 1939 r. – kampania wrześniowa
 „Dziwna wojna” - 3 IX Anglia i Francja wypowiedziały wojnę - nie podjęły czynnej walki
 Bitwa graniczna (1-3 IX) i walka na głównej linii obrony Wisła - San (4-6 IX)
 Oblężenie Westerplatte (1-7 IX) – kapitulacja po bohaterskiej walce – major H. Suchraski
 Bitwa nad Bzurą – (9-20 IX) – atak Polski (gen. T. Kutrzeba) największa bitwa - przegrana
b. Radziecka agresja na Polskę -17 września 1939
 Radziecka akcja zbrojna zaskoczyła władze polskie –nie podjęto walki
 Ewakuacja rządu polskiego z wodzem naczelnym (E. Rydz-Śmigły) – do Rumunii
 Obrona i kapitulacja Warszawy 9- 28 września (prezydent S. Starzyński)
 Niemiecko –Radziecki „Układ o granicy i przyjaźni 28 IX– ostateczna linia podziału Polski
 Bitwa pod Kockiem –ostatnia bitwa (2-5 XI) kapitulacja Samodzielnej G.O. „Polesie”
2. Działania wojenne do 1941 roku
a. Podboje ZSRR
 Wojna radziecko – fińska (1939 -1940) zakończona korektą granicy na korzyść ZSRR
 Aneksja (przyłączenie) przez ZSRR: Litwy, Łotwy i Estonii – VI 1940
b. Agresja niemiecka na zachodzie Europy
 Atak na Danię i Norwegię – 9 IV 1940
 Atak na Belgię, Holandię i Francję – 10 V -VI 1940 (14 VI zajęcie Paryża)
 Francja z Niemcami podpisują rozejm w Compiegne ( 22 VI ) podział Francji:
 Część północną okupowana przez Niemców
 Część południową kolaborujące państwo Vichy ( Philipp Petain)
 Patrioci m.in. gen. Carels de Gaull utworzyli Komitet Wolnej Francji w Londynie
 Bitwa o Anglię – nieudany niemiecki powietrzny atak na Wyspy Brytyjskie (1940)
c. Agresja Włoska na Bałkanach i w Afryce
 Nieudolny atak Mussoliniego na Grecję i podjęcie działań w Afryce przeciwko Brytyjczykom –
konieczna pomoc Hitlera – atak na Jugosławie i wysłanie w Afryce.
d. Agresja Niemiec na Związek Radziecki ( 22 VI 1941)
 ZSRR nieprzygotowany i zaskoczony - Niemcy docierają do Leningradu i Moskwy –zima armia
czerwona przeszła do kontrofensywy –koniec wojny błyskawicznej
e. Atak Japonii na Pearl Harbor (7 XII 1941) - przystąpienie USA do Wojny
3. Powstanie Wielkiej Koalicji
 Po ataku Niemiec na ZSRR i Japonii na Perl Harbor Świat podzielona na dwa bloki:
 Agresorzy Niemcy, Włochy i Japonia -państwa alianckie (26 koalicja antyhitlerowska)
 Lend Lease Act (Ustawa o pożyczce i wynajmie) – marzec 1941
 Rząd amerykański mógł udzielać państwom, walczącym z hitleryzmem kredytów
 Układy z ZSRR podpisały: Anglia , Czechosłowacja, Polska, Wolna Francja VII-IX 1941 r.
b. Karta Atlantycka (14 sierpnia 1941)
 Podpisują F. D. Roosvelt i W. Churchil na pancerniku Prince of Wales – deklaracja ze:
 Wyrzeczenie się ekspansji podkreślenie praw narodów do suwerenności i ustroju
c. Deklaracja Narodów Zjednoczonych (1 I 1942) (Pakt Waszyngtoński)
 Podpisana przez USA, Wielką Brytanię 26 państw (w tym Polska) koalicji antyhitlerowskiej
 wspólna walka z państwami osi aż do podpisania wspólnego pokoju (początki ONZ)
 Konferencja w Casablance (I 1943 Maroko) W. Churchil , F.D. Roosvelt
 Decyzja o otwarciu drugiego frontu w Europie w celu odciążenia ZSRR.
d. Konferencja w Teheranie XI -XII 1943 (Iran) W. Churchil , F.D. Roosvelt i J. Stalin
 Otwarcie drugiego frontu w Europie przeciwko Niemcom – w Normandii (Francja)
 Kwestia polska – wschodnia granica na linii Curzona, zachodnia na Odrze
4. Działania wojenne do 1945 roku
a. Przełom na froncie Zachodnim (1943 -1944)
 Koniec wojny w Afryce – 1942 r. bitwa pod El Alamein – przełomowe zwycięstwo Brytyjczyków (B.
Montgomery) nad niemieckimi wojskami Afrika Korps (gen. E. Rommel)
 Inwazja aliantów we Włoszech (VII 1943) - udany desant z Afryki na Sycylię a następnie na
Półwysep Apeniński
 Kapitulacja Włoch – obalenie i aresztowanie Mussoliniego – kapitulacja Włoch (IX 1943)
 Hitler uwolnił Mussoliniego który staną na czele marionetkowego państwa – Republika Salo
w północnej Italii
 V 1944 r. - Bitwa o Monte Cassino – zdobycie twierdzy przez II Korpus Polski gen. W. Andersa
(przełamanie niemieckich linii umocnień Gustawa ).
b. Przełom na froncie wschodnim (1942-1943)
 Bitwa stalingradzka (IX 1942 – II 1943) - Wojska niemieckie (marsz. F. Paulusa) okrążone przez
Armie Czerwoną (marsz G. Żukow) poddały się po 6 miesiącach
 bitwa na łuku kurskim (VII -VIII 1943) - największa bitwa pancerna - klęską Niemców
c. Kontrofensywa Armii Czerwonej
 1943/4 - wyzwolenie Ukrainy, Białorusi, Litwy –zatrzymanie ofensywy nad Wisła IX 1944
d. Lądowanie wojsk alianckich w Normandii (6 VI 1944 D –day) – największa morsko -powietrza
operacja desantowa „Overlord” - otwarcie drugiego frontu w Europie
 udział polaków: 1. Samodzielna Brygada Spadochronowa gen. S. Sosabowskiego i 1 Dywizji
Pancernej gen. Stanisława Maczka - wkroczenie aliantów do Paryża 25 VIII
 Ostania nieudana ofensywa niemiecka w Ardenach 1944/5 r.
e. Wojna na Dalekim Wschodzie - ekspansja Japonii w Azji i na Pacyfiku.
 Zwycięska dla amerykanów lotniczo –morska bitwa pod Midway (VI 1942)
 Przełom na Pacyfiku - utrata inicjatywy Japończyków w rejonie Pacyfiku
 Zrzucenie bomb atomowych przez amerykanów na Hiroszimę i Nagasaki (VIII 1945)
5. Zwycięstwo państw sprzymierzonych
 Operacja wiślańsko –odrzańska i ofensywa berlińska (I –V 1945)
 Wyzwolenie przez Armie Czerwoną Polski, zdobycie Berlina 2 V 1945 (samo Hitlera)
a. 9 maj 1945 Kapitulacja Niemiec - koniec wojny w Europie
 7 maj Reims (kwatera gen. Dwight Eisenhowera) kapitulacja niemiecka (gen. Alfred Jodl)
 9 maj Berlin (kwatera mar. Georigi Żukowa) kapitulacja niemiecka (mar. Wilhelm Keitl)
b. 2 IX 1945 kapitulacja Japonii -zakończenie wojny na dalekim wschodzie
6. Totalny charakter wojny (zaangażowane w wojnę całe społeczeństwo)
 W wojnie wzięło udział 61 państw, 100 mln ludzi, zginęło 36-45 mln. 60% cywilów bezpośrednie
działania wojenne terror, fatalne warunki życia dywanowe naloty ludobójstwo
 Wojna techniczna i manewrową – duża rola: lotnictwa (lotniskowce), czołgów okrętów
podwodnych, nowa bron: rakietowa, atomowa
Zadanie domowe str. 311
2. Przedstaw główne etapy II wojny światowej
 Atak niemiecki na Polskę, agresja niemiecka na zachodzie, agresja Niemiec na ZSRR
Pytania sprawdzające:
1. Opisz przebieg ataku na Polskę w 1939 r.
 Atak niemiecki na Polskę – 1 IX 1939 r., Radziecka agresja na Polskę -17 września 1939
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

Create flashcards