dysleksja - Dzieci Kociewia

advertisement
STOWARZYSZENIE „ DZIECI KOCIEWIA” STAROGARD GDAŃSKI
SPECJALNE POTRZEBY
EDUKACYJNE
DYSLEKSJA
STAROGARD GDAŃSKI 2013
WSTĘP
O dysleksji trzeba mówić…
Dysleksji rozwojowa jest jedną z przyczyn niepowodzeń szkolnych dzieci.
Wielu uważa, że jest to problem „wymyślony” - dysleksja ma być
przykrywką dla, najogólniej mówiąc, lenistwa dziecka, czy też przepustką
do wydłużonego czasu pracy podczas egzaminów. Z całą pewnością trzeba
powiedzieć, że dysleksja rozwojowa nie jest zwolnieniem od obowiązku
systematycznej nauki. Jednak nauka ta wymaga nieco innych form i
metod oddziaływania, stad też dysleksję rozwojową zaliczono do tzw.
specyficznych potrzeb edukacyjnych..
- Jak definiuje się pojęcie „dysleksja”?
Polskie Towarzystwo Dysleksji uważa, że dysleksja to specyficzne trudności
w czytaniu i pisaniu u dzieci o prawidłowym rozwoju umysłowym. Należy tu
położyć nacisk na słowo „ specyficzne trudności”, co oznacza m. in. ,
że u każdego człowieka problem ten może demonstrować się inaczej.
Ważne jest także podkreślenie stwierdzenia „ dzieci o prawidłowym
rozwoju umysłowym”. A oznacza to , że dysleksja może być przyczyną
niepowodzeń szkolnych u dzieci , których możliwości intelektualne są
przeciętne lub ponad przeciętne. Nie należy mówić o dysleksji rozwojowej u
osób o obniżonym potencjale intelektualnym.
- Wydaje się ,że problem dysleksji dopiero od jakiegoś czasu stał się
popularny, wcześniej nie mówiło się o tym ,że kłopoty w szkole mogą
mieć podłoże dyslektyczne.
Rzeczywiście od kilku lat może częściej mówi się o dysleksji rozwojowej,
jako przyczynie niepowodzeń szkolnych. Jednak trzeba pamiętać ,że
badania nad dysleksją trwają od końca XIX wieku. Wtedy to nazwano
dysleksję tzw. „ślepotą słowną”. Dzisiejszy stań badań pokazuje ,że jest to
problem poważny mający swoje różne źródła. Potwierdza to stanowisko
Polskiego Towarzystwa Dysleksji, z którego wynika , że „uwarunkowania
tych zaburzeń są wielorakie (polietiologia). Wskazuje się na dziedziczność,
zmiany anatomiczne i zaburzenia fizjologiczne układu nerwowego
(w okresie ciąży i porodu o nieprawidłowym przebiegu)”. Tak więc badania
prowadzone w wielu ośrodkach na całym świecie wskazują, że dysleksja nie
jest niczym wymyślonym. Jest ważnym, trudnym w rzeczywistej diagnozie i
terapii problemem. Podkreślić należy fakt, że dysleksja rozwojowa została
umieszczona w międzynarodowej klasyfikacji chorób ICD - 10 i DSM - IV,
pomimo tego że nie jest chorobą, a zaburzeniem . Badania pokazują, że
odsetek dzieci wykazujących cechy dysleksji szacuje się na ok. 10 procent.
Państwowa Komisja Egzaminacyjna każdego roku po przeprowadzonych
egzaminach w szkołach podstawowych i gimnazjach publikuje dane
pokazujące liczbę dzieci ze specyficznymi trudnościami w nauce w
poszczególnych województwach. Okazuje się ,że liczba ta wzrasta.
Tendencja ta jest charakterystyczna dla całej Polski.
- A jak to jest w Starogardzie?
Kilka lat temu realizowano badanie skali ryzyka dysleksji w starogardzkich
przedszkolach. Już wtedy okazało się ,że spora grupa dzieci wykazuje cechy,
które w przyszłości mogą zostać zdiagnozowane jako dysleksja. Mogą ale
nie muszą. Bo trzeba pamiętać, że im wcześniej zaobserwowany zostanie
problem, tym łatwiej i skuteczniej można sobie z nim poradzić.
(Stowarzyszenie „Dzieci Kociewia”- artykuł zamieszczony w Wieściach z Kociewia)
Z pewnością nie lenistwo…
Często spotyka się stwierdzenie , jakoby dysleksja rozwojowa nie istniała, że
nie jest żadnym problemem, a jedynie często stosowanym
„niewychowawczym wybiegiem”. Należy jasno podkreślić, że nie każdy
problem w nauce, czy szerzej przyswajaniu wiedzy ma swoją przyczynę w
tym właśnie zaburzeniu. I co jeszcze ciekawsze problemy dzieci z dysleksją
równie często są bagatelizowane. „Przejdzie mu to”, „Ja też często robię
błędy ortograficzne”, „ Ja także nie lubię czytać, niezbyt często pamiętam
to, co przeczytałem” – takie i inne opinie spotykają często specjaliści terapii
dysleksji w trakcie konsultacji z rodzicami. Jest to wynikiem niedostatecznej
wiedzy . Wydaje się ,że dysleksja jest problemem , który dotyczy jedynie
czytania i pisania. Nic bardziej mylnego. Należy z mocą podkreślić, że
kłopoty w czytaniu i pisaniu to jedynie demonstracja toczącego się w mózgu
zaburzenia, dysfunkcji. Podkreślmy… Z pewnością dysleksja rozwojowa nie
jest wybiegiem, nie jest spowodowana lenistwem, nie jest zwolnieniem z
obowiązku nauki, nie jest niczym wymyślonym. Jest rzeczywistym
problemem , z którym można i trzeba sobie poradzić. Zagrożenie dysleksją
można obserwować w zasadzie od chwili narodzin. Często na
nieprawidłową pracę lewej półkuli mózgu, na trudny proces przetwarzania
informacji, a w późniejszym okresie rozwoju, na skomplikowany proces
czytania i pisania mogą mieć wpływ czynniki okołoporodowe. Inną z
przyczyn mogącą mieć wpływ na wystąpienie dysleksji rozwojowej jest
nasza genetyka, a dokładniej to, co odziedziczyliśmy po przodkach. Nie ma
jednej przyczyny, którą można wytłumaczyć wszystkie przypadki dysleksji.
Stąd też proces terapii jest często skomplikowany, trudny i wymagający
olbrzymiego zaangażowania sił i środków. Co powinno zaniepokoić? Jeżeli
obserwuje się u dziecka kilka z poniższych objawów, warto przeprowadzić
dokładniejsze badanie. Ich przyczyną może być dysleksja. Ważne , by
obserwować dziecko od pierwszych chwil życia. A kiedy trzeba dokonać
prostych działań diagnostycznych. Takim działaniem jest badanie Skala
Ryzyka Dysleksji. Jest ono przeznaczone dla dzieci, które są uczniami
pierwszej i drugiej klasy szkoły podstawowej. W późniejszym okresie życia
specjalistyczne badania przeprowadza się przy wykorzystaniu odpowiednich
testów diagnostycznych w poradniach psychologiczno-pedagogicznych.
Objawy utrzymujące się przez cały czas




Wyraźne "dobre" i "złe" dni, bez żadnych konkretnych powodów.
Problemy z użyciem słów określających kierunki (nad/pod, do/z
itd.)
Kłopoty z odtwarzaniem sekwencji (dni tygodnia, miesiące).
Znane problemy z dysleksją (lub nauką czytania) w rodzinie.
Wiek przedszkolny
Objawy językowe




Opóźniony rozwój mowy (SORM - samoistny opóźniony rozwój
mowy).
Regularnie przekręca wyrazy i zwroty ("kolomotywa", "krędy"
zamiast "którędy").
Miewa kłopoty z zapamiętywaniem nazw pospolitych obiektów,
takich jak "stół", "krzesło".
Z trudnością uczy się wierszyków i rymujących się słów ("krowa,
głowa").
Objawy niejęzykowe







Dziecko wcześnie zaczyna chodzić, ale nie przechodzi przez etap
raczkowania (przemieszcza się na pośladkach i rękach, pełza na
brzuchu).
Ma utrzymujące się kłopoty z samodzielnym ubieraniem i
zakładaniem obuwia na właściwe nogi.
Lubi, gdy mu się czyta, ale nie wykazuje zainteresowania literami.
Często zarzuca mu się, że nie słucha lub nie uważa.
Jest nadmiernie ruchliwe, często wpada na przeszkody i spada (na
przykład z krzesła).
Ma trudności z łapaniem, kopaniem lub rzucaniem piłki,
podskakiwaniem i przeskakiwaniem.
Ma trudności z wystukiwaniem prostych rytmów.
Wiek wczesnoszkolny
Objawy językowe








Ma szczególne trudności z czytaniem i ortografią.
Odwraca litery i cyfry.
Ma trudności z zapamiętywaniem tabliczki mnożenia, alfabetu,
formułek.
Opuszcza litery w słowach i zmienia ich kolejność.
Myli litery "b" i "d" i słowa takie jak "do/od".
Używa palców lub znaczków na papierze do prostych obliczeń.
Słabo koncentruje uwagę.
Ma kłopoty ze zrozumieniem czytanego przez siebie tekstu.
Objawy niejęzykowe





Ma trudności z zawiązywaniem sznurowadeł, zapinaniem
guzików, ubieraniem.
Ma kłopoty z odróżnianiem lewej i prawej ręki, myli kolejność dni
tygodnia, miesięcy w roku.
Potrafi być zaskakująco błyskotliwe w innych dziedzinach.
Ma słabe poczucie kierunku.
Ma niską samoocenę i brak mu zaufania do własnych możliwości.
W wieku 12 lat i później
Do wcześniejszych objawów dochodzą nowe:
Objawy językowe






Wciąż niedokładnie czyta.
Wciąż ma trudności z ortografią.
Wymaga powtarzania poleceń i numerów telefonów.
"Zacina się" przy próbach użycia długich słów ("filozoficzny",
"indywidualny").
Myli miejsca, daty, godziny.
Ma trudności z planowaniem i pisaniem wypracowań.

Ma trudności z przetwarzaniem skomplikowanego języka lub
długich ciągów instrukcji z dużą szybkością.
Objawy niejęzykowe:

Wyraźnie ujawniają się słabe i mocne strony.
Wymienione powyżej objawy można pogrupować,
z zaburzeniami w pracy określonych analizatorów.
wiążąc
je
Objawy zaburzenia analizy i syntezy wzrokowej




wypowiadanie się - w związku z trudnością identyfikacji
przedmiotów na obrazkach - opis obrazka jest ubogi, dziecko
zauważa małą liczbę szczegółów.
rysowanie
rysunki
przeważnie
"ubogie",
kłopoty
z odwzorowywaniem prostych figur geometrycznych (koło,
kwadrat, trójkąt, romb).
czytanie - mylenie liter o podobnym kształcie (a-o, m-n, l-t-ł, b-d,
g-p, n-u, m-w, itp.). opuszczanie liter, sylab, wyrazów, wierszy,
przekręcanie końcówek wyrazów, "zgadywanie", gubienie się w
tekście. Tempo czytania wolne, szybko następuje zmęczenie i
niechęć do czytania. Czytanie nierytmiczne, długo utrzymuje się
technika literowania. Koncentracja na technicznej stronie
czytania, utrudnia rozumienie treści.
pisanie - trudności z zapamiętaniem kształtu liter, mylenie liter o
podobnym kształcie, pomijanie drobnych elementów graficznych
liter (kropek, ogonków, kresek), opuszczanie liter lub cząstek
wyrazów. Pomimo znajomości zasad i reguł ortograficznych liczne
błędy ortograficzne (dziecko ma trudności z zapamiętaniem
obrazu graficznego słów, nie może poprawić błędów, bo ich nie
dostrzega - ten sam wyraz w tekście zapisuje w różny sposób).
Objawy zaburzenia orientacji przestrzennej




wypowiadanie się - kłopoty z rozumieniem sytuacji
przedstawionej na obrazku, określaniu miejsca przedmiotu,
wzajemnego położenia przedmiotów, przyswajaniu i operowaniu
pojęciami w zakresie stosunków przestrzennych (nad, pod, obok,
w prawo, w lewo itp.).
rysowanie - trudności z właściwym rozplanowaniem rysunku,
zakłócenia proporcji elementów, stosunków przestrzennych,
rysunki sprawiają wrażenie chaotycznych, są uproszczone,
zawierają małą liczbę szczegółów.
czytanie - na skutek mylenia kierunków występuje przestawianie i
opuszczanie liter, sylab, linijek druku. Trudności w rozumieniu
treści zawierającej pojęcie stosunków przestrzenno-czasowych i
struktur gramatyczno-logicznych.
pisanie - mylenie znaków graficznych różniących się położeniem w
stosunku do osi pionowej lub poziomej (d-b-g-p-m-w-n-u).
Problemy z zapisem wyrazów w słupkach, uzupełnianiem tabelek
itp. Niewłaściwe rozplanowanie graficzne wyrazów w zeszycie,
mogą występować elementy pisma lustrzanego, dziecko "nie
mieści się" w liniaturze zeszytu.
Objawy zaburzenia analizy i syntezy słuchowej



wypowiadanie się - słownictwo ubogie, zniekształcanie wyrazów
mało znanych.
czytanie - długo utrzymuje się technika literowania, występują
kłopoty z syntezą dźwięków. W czytaniu nie uwzględniane są
znaki przestankowe. Błędy w czytaniu: mylenie wyrazów o
podobnym brzmieniu, zniekształcanie słów. Błędy typu
fonetycznego - fonetyczna deformacja słów.
pisanie - szczególne trudności w pisaniu ze słuchu wynikające z
kłopotów z dokonaniem prawidłowej analizy dźwiękowej
dyktowanych wyrazów, trudności z wyodrębnianiem wyrazów ze
zdań, z zapisaniem wyrazów nieznanych, zmiana kolejności
wyrazów w zdaniu. Dzieci ze skorygowanymi wadami wymowy
mogą popełniać błędy w pisowni takie same jakie wcześniej
występowały u nich w mowie.
Objawy zaburzeń funkcjonowania analizatora
kinestetyczno-ruchowego


rysowanie - rysunki sprawiające wrażenie niestarannych, ruchy
"kanciaste", gwałtowne lub zwolnione. Za duży lub za mały nacisk
ołówka, przeważają linie proste, mało jest linii falistych.
pisanie - za duży lub za mały nacisk, mała precyzja dłoni i palców,
wolne tempo. Obniżony poziom graficzny pisma - litery
niekształtne, kanciaste, nieprecyzyjne, różnej wielkości,
wychodzące poza linie, połączenia między literami różnej
długości, w dowolnym miejscu litery, różne nachylenie liter,
odstępy między literami za duże lub za małe, linie niepewne,
litery "niedokończone". Pismo mało czytelne. Tempo pisania
wolne - trudności z nadążaniem za tempem klasy. Zeszyty
sprawiają wrażenie źle utrzymanych.
Objawy zaburzenia procesu lateralizacji



rysowanie - zmiany kierunku w rysunkach (np. rysowanie
szlaczków od strony prawej do lewej, rysowanie linii pionowych z
dołu do góry).
czytanie - zmiana kolejności liter, sylab w wyrazach, przestawianie
kolejności słów, opuszczanie wiersza w tekście, tempo czytania
wolne.
pisanie - w początkowej fazie nauki pisania (szczególnie w
lateralizacji skrzyżowanej) może występować element pisma
lustrzanego, odwracanie liter, cyfr, zmiana ich kolejności,
opuszczanie końcówek w wyrazach, a nawet całych wyrazów.
Dysleksja-skutki
Trudności w innych przedmiotach szkolnych jako skutek zaburzeń
funkcjonowania analizatora wzrokowego :




geografia - kłopoty w odczytywaniu mapy,
geometria - kłopoty ze skorelowaniem nazwy z figurą
geometryczną,
arytmetyka - mylenie cyfr podobnych graficznie,
języki obce - trudności z opanowaniem nowych obrazów
graficznych wyrazów.
Trudności w innych przedmiotach szkolnych jako skutek zaburzeń
orientacji przestrzennej:




geografia - kłopoty z zapamiętaniem kierunków na mapie,
geometria - mylenie pojęć przyswajanych werbalnie (np.
równoległy, prostopadły),
arytmetyka - niezamierzona zmiana kolejności cyfr w liczbach,
wychowanie
fizyczne
nieumiejętność
prawidłowego
wykonywania poleceń (np. wykonujemy obrót przez prawe
ramię).
Trudności w innych przedmiotach szkolnych jako skutek zaburzeń
analizatora słuchowego:

języki obce - trudności tego samego typu co w języku polskim;
słownictwo ubogie, zniekształcanie wyrazów mało znanych, przy
czytaniu długo utrzymuje się technika literowania, występują
kłopoty z syntezą dźwięków, w czytaniu nie uwzględniane są znaki
przestankowe, błędy w czytaniu: mylenie wyrazów o podobnym
brzmieniu, zniekształcanie słów, błędy typu fonetycznego fonetyczna deformacja słów, szczególne trudności w pisaniu ze
słuchu wynikające z kłopotów z dokonaniem prawidłowej analizy
dźwiękowej dyktowanych wyrazów, trudności z wyodrębnianiem
wyrazów ze zdań, z zapisaniem wyrazów nieznanych, zmiana
kolejności wyrazów w zdaniu.


arytmetyka - kłopot z zapamiętaniem tabliczki mnożenia,
inne - mogą występować trudności ze zrozumieniem instrukcji
nauczyciela na wszystkich przedmiotach.
Trudności w innych przedmiotach szkolnych jako skutek zaburzeń
analizatora kinestetyczno-ruchowego


wychowanie fizyczne - ogólnie niska sprawność ruchowa
powoduje problemy w wykonywaniu ćwiczeń,
technika - kłopoty z majsterkowaniem, lepieniem, wycinaniem,
szyciem, kreśleniem.
Trudności w innych przedmiotach szkolnych jako skutek zaburzeń procesu
lateralizacji:



geografia - kłopoty z orientacją na mapie,
geometria - zmiany kierunku w rysunkach,
wychowanie fizyczne - brak orientacji w schemacie własnego
ciała.
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

66+6+6+

2 Cards basiek49

Create flashcards