ŚWIATŁOLECZNICTWO Wysyłane przez słońce promieniowanie

advertisement
ŚWIATŁOLECZNICTWO
Wysyłane przez słońce promieniowanie elektromagnetyczne rozciąga się
od promieniowania gamma przez promieniowanie rentgenowskie,
nadfioletowe, widzialne, podczerwone aż do fal radiowych.
Bezpośrednim promieniowaniem słonecznym nazywa się tylko tę jego
część, która dociera do powierzchni ziemi po liniach prostych. Pozostała
część energii słońca, która ulega rozproszeniu i odbiciu, nosi nazwę
rozproszonego promieniowania nieba. Suma ich stanowi promieniowanie
całkowite.
Promieniowanie słoneczne składa się w ok. 40 % z promieni świetlnych
widzialnych, ok.59% promieni podczerwonych oraz 1-2% promieni
nadfioletowych. Do ziemi dociera tylko ok.27% promieniowania
słonecznego.
WIDMO ELEKTROMAGNETYCZNE PROMIENIOWANIA SŁONECZNEGO
Rodzaj promieniowania
Długość fali
Promieniowanie nadfioletowe (UV)
UV-C
200 nm
UV-B
280 nm
UV-A
400 nm
Promieniowanie widzialne (barwy)
Fioletowa
Indygo
Niebieska
Zielona
Żółta
Pomarańczowa
Czerwona
Promieniowanie podczerwone (IR)
450 nm
450 nm
450 nm
500 nm
500 nm
600 nm
650 nm
780 nm
IR-A
1400 nm
IR-B
3000 nm
IR-C
15000 nm
PROMIENIOWANIE PODCZERWONE IR
W ZALEŻNOŚCI OD DŁUGOŚCI FALI PROMIENIOWANIE PODCZERWONE
DZIELI SIĘ NA:
1.IR-A krótkofalowe obejmujące długość fali od 770 do 1500 nm,
2.IR-B średniofalowe, obejmujące długość fali od 1500 do 4000 nm,
3.IR-C długofalowe, obejmujące długość fali od 4000 do 15 000 nm.
ABSORPCJA
W
TKANKACH
POWIERZCHNIOWYCH
CIAŁA
POSZCZEGÓLNYCH PASM PROMIENIOWANIA SŁONECZNEGO
Warstwy
Promieniowanie UV
ciała
C
B
A
widzialne
A
B
C
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
Warstwa
rogowa
skóry
Warstwa
rozrodcza
skóry
Skóra
właściwa
Tkanka
podskórna
Promieniowanie
Promieniowanie IR
WSKAZANIA DO LECZNICZEGO STOSOWANIA PROMIENI PODCZERWONYCH
-
przewlekłe i podostre stany zapalne, w których możliwe jest miejscowe
stosowanie ciepła,
-
przewlekłe i podostre zapalenia stawów i zapalenia okołostawowe,
-
nerwobóle oraz zespoły bólowe,
-
stany po przebytym zapaleniu skóry i tkanek miękkich pochodzenia
bakteryjnego,
-
zabieg wstępny przed masażem i jonoforezą
PRZECIWWSKAZANIA
Takie jak w ciepłolecznictwie oraz w niewydolności krążenia, czynnej gruźlicy płuc,
skłonności do krwawień, zaburzeniu w ukrwieniu obwodowym kończyn, w stanach
gorączkowych, ostrych stanach zapalnych skóry i tkanek miękkich oraz w stanach
wyniszczenia.
APARATURA
DO
LECZNICZEGO
STOSOWANIA
PROMIENI
PODCZERWONYCH
-
GENERATORY NIEŚWIETLNE,
-
GENERATORY ŚWIETLNE:
A. Wysokotemperaturowe, o temp. powierzchniowej 2600-2700ºC emitujące
jasnoczerwone krótkofalowe promieniowanie podczerwone,
B. Promienniki typu „słońce elektryczne”, o temp. 700-1000º C,
C. Promienniki ksenonowe lub halogenowe ,
D. Lampa Sollux,
E. Lampa Minina,
F. Budka Polano
PROMIENIOWANIE NADFIOLETOWE UV
Promieniowanie nadfioletowe jest promieniowaniem elektromagnetycznym o
długościach fali krótszych od światła widzialnego, a dłuższych niż promieniowanie
rentgenowskie. Dzieli się na 3 obszary:
-
UV- A o długości fali 400-315 nm,
-
UV- B o długości fali 315-280 nm,
-
UV- C o długości fali 280-200 nm
Promieniowanie nadfioletowe o długości fali poniżej 290 nm nie dociera do
powierzchni ziemi. Promieniowanie nadfioletowe nie jest widzialne dla człowieka i
nie wywiera działania cieplnego, tylko bardzo silne działanie biologiczne (zwłaszcza
promienie UV-C i UV-B mogą powodować zmiany struktury kwasów nukleinowych
w jądrach komórek).
PROMIENIOWANIE UV-A
-
Ponad 95% energii całkowitego promieniowania nadfioletowego stanowi
promieniowanie UV-A, przenika przez szkło okienne,
-
Działa ok.1000 razy słabiej na skórę niż UV-B,
-
Dociera w skórze najgłębiej, bo do warstwy rozrodczej naskórka i w okolice
naczyń krwionośnych,
-
Cechuje się słabym działaniem fotochemicznym, nie wywołuje prawie wcale
odczynu rumieniowego skóry,
-
Wywołuje fotodermozy przy przyjmowaniu określonych leków
PROMIENIOWANIE UV-B (DORNO)
-
nie przenika przez szkło okienne, tylko przez szkło kwarcowe,
-
w niewielkich dawkach wywołuje silny odczyn rumieniowy po okresie utajenia,
zależnym od dawki,
-
uwalnia histaminę, rozszerza naczynia krwionośne, przed wszystkim włosowate,
-
przedawkowanie
powoduje
oparzenia
słoneczne,
wywołuje
bezpośrednie
tworzenie się barwnika skóry (melanogenezę),
-
zapoczątkowuje syntezę witaminy D 3 i D 2,
-
powoduje powstawanie w skórze nadwodorotlenków sterydowych (związki
rakotwórcze).
PROMIENIOWANIE UV-C
-
w normalnych warunkach nie dociera do powierzchni ziemi,
-
wywiera najsilniejsze działanie fotochemiczne
-
są najbardziej szkodliwe biologicznie.
REAKCJE SKÓRY NA PROMIENIOWANIE SŁONECZNE
1. Powstaje zaczerwienienie skóry nazywane odczynem rumieniowym.
2. Pojawia się on po okresie utajenia wynoszącym 2-6, a nawet 24 h po naświetlaniu
skóry. Intensywność rumienia zależy od:
-
od długości fali zastosowanego promieniowania,
-
czasu zabiegu,
-
intensywności emisji promieniowania przez jego źródło,
-
odległości skóry od źródła promieniowania,
-
wrażliwości skóry oraz wrażliwości osobniczej.
3. Po ustąpieniu rumienia (po kilku godzinach lub dniach) następuje złuszczenie
naskórka.
Wrażliwość człowieka na promieniowanie UV zmienia się wraz z wiekiem.
Największa jest w wieku dziecięcym i zmniejsza się po 50 roku życia.
INNE ODCZYNY SKÓRY NA PROMIENIOWANIE SŁONECZNE
-
ZMIANY W SKÓRZE O CHARAKTERZE GRUDEK, PĘCHERZY OGNISK
MARTWICY,
-
TRWAŁE PRZEBARWIENIA,
-
ZMIANY
W
SKÓRZE
O
CHARAKTERZE
ZWYRODNIENIOWYM,
UTRATA ELASTYCZNOŚCI SKÓRY, STARCZY JEJ WYGLĄD,
-
NIEPRAWIDŁOWE ROGOWACENIE NASKÓRKA
ODCZYN OGÓLNY PO NASŁONECZNIENIU
-
BÓL GŁOWY, NUDNOŚCI, PRZYSPIESZENIE TĘTNA
-
OBNIŻENIE TĘTNICZEGO CIŚNIENIA KRWI
-
ZWOLNIENIE I POGŁĘBIENIE ODDECHÓW
-
DRESZCZE, PODWYŻSZENIE TEMPERATURY CIAŁA.
SZTUCZNE ŹRODŁA PROMIENIOWANIA NADFIOLETOWEGO

Ciała ogrzane do wysokiej temperatury,

Wyładowania elektryczne o charakterze łuku elektrycznego w gazach
szlachetnych,

Wyładowania jarzeniowe,

Lasery,

Palniki kwarcowe (wysokociśnieniowe, średniociśnieniowe i niskociśnieniowe)

Tradycyjne lampy kwarcowe: lampa kwarcowo-rtęciowa typu Bacha, lampa
kwarcowa typu Jesionka, lampa Kromayera.
ZASADY SZTUCZNEGO NAŚWIETLANIA PROMIENIAMI NADFIOLETOWEGO
TEST BIOLOGICZNY EMISJI PROMIENIOWANIA W WRAŻLIWOŚCI
PACJENTA
-
systematyczna kontrola emisji promieniowania lampy (raz na 3 miesiące)
-
prowadzenie ewidencji czasu pracy lampy i naświetlań.
Test biologiczny oceniający indywidualną wrażliwość pacjenta na promieniowanie
nadfioletowe
przeprowadza
się
za
pomocą
tradycyjnego
rumieniomierza.
Rumieniomierz to pasek z kartonu o rozmiarach 100x200mm, w którym wycięto w
jednej linii i w równych odstępach ok. 20mm 5 równych okrągłych otworów o
średnicy 20 mm. Rumieniomierz przykłada się na przyśrodkową stronę
przedramienia. Całą powierzchnię ciała, poza przedramieniem, zakrywa się szczelnie
tkaniną. Oczy pacjenta chroni się okularami. Lampę ustawia się w odpowiedniej
odległości (50 lub 100 cm), centralnie nad przedramieniem. Kolejne pola odsłania się
po przekroczeniu czasu niezbędnego do uzyskania pełnej emisji promieniowania od
10 do 30 sek lub od 0,5 do 1 min. Czas naświetlania kolejnych pól wynosi w
przypadku odstępów 0,5 min.: o,5, 1, 1,5, 2, 2,5, lub w ostępach 1 min.: 1,2,3,4,5 min.
Skórę w miejscach naświetlonych powinno się obserwować po 3, 6, 9, 12 i 24 h.
Oceny dokonuje się zwykle po 24 h. Progowy rumień występuje na ogół po 3
godzinnym okresie utajenia i znika po 12 h, za czas naświetlania, który wywołał
odczyn progowy, należy przyjąć czas naświetlania pola bez odczynu, ale które
poprzedza pole z odczynem. Stanowi to wyznacznik progowej dawki rumieniowej,
określanej skrótem angielskim MED. I jest miarą indywidualnej wrażliwości na
promienie nadfioletowe.
Przy zmianie czasu naświetlania, w związku ze zmianą odległości źródła
promieniowania nadfioletowego od skóry pacjenta, korzysta się ze wzoru:
X=A x B2 : C
A- czas naświetlania potrzebny do wywołania odczynu progowego przy starej
odległości,
B- nowa odległość,
C- odległość przy wykonywaniu testu biologicznego
ZASADY DAWKOWANIA PROMIENI NADFIOLETOWYCH
Stopień
Cechy charakterystyczne
odczynu
Odczyn
Po 6-8 h okresu utajenia po dawce promieniowania UV powstaje lekko
progowy różowe zabarwienie skóry znikające w ciągu 2-4 h. Nie powoduje
MED.
łuszczenia się skóry ani pigmentacji.
E Iº
Odczyn
rumieniowy
pierwszego
stopnia
objawia
się
różowym
zabarwieniem skóry po okresie utajenia ok.4 h, znikającym stopniowo po
12 h(maksimum w ciągu 24h). Nie powoduje łuszczenia się skóry. Po
kilkakrotnym naświetlaniu tą dawką powstaje równomierna, słaba
pigmentacja.
E IIº
Odczyn rumieniowy drugiego stopnia cechuje się wystąpieniem po okresie
utajenia 3-4 h (lub krótszym) silniejszego różowego zabarwienia skóry
ograniczonego do naświetlanego miejsca. Towarzyszy temu lekka
bolesność, uczucie pieczenia i gorąca. Po 24 h (do 2-3 dni) odczyn
stopniowo zmniejsza się, występuje łuszczenie się naskórka i wyraźna
pigmentacja.
E IIIº
Odczyn rumieniowy trzeciego stopnia występuje po okresie utajenia do 2
h. Skóra staje się żywo czerwona, bolesna, napięta. Odczyn zaczyna
ustępować od 3 dnia i trwa ok.5 dni. Występuje silne łuszczenie i wyraźna
pigmentacja skóry.
E IVº
Odczyn rumieniowy czwartego stopnia est silniejszy od poprzedniego,
występują pęcherze surowicze. Utrzymuje się 7-10 dni. Naskórek silnie się
łuszczy, a pod pęcherzami, które wchłaniają się tworzy się nowy naskórek.
Powstaje pigmentacja utrzymująca się dość długo.
E Vº
Odczyn rumieniowy piątego stopnia występuje już po ok. 1-1,5 h i cechuje
go obrzęk skóry, pęcherze i martwica sięgająca głębszych warstw skóry.
Odczyn ten trwa ok.9 dni. Na ogół pozostawia gładką bliznę.
WSKAZANIA DO STOSOWANIA PROMIENI NADFIOLETOWYCH
-
choroby gardła i nosa,
miejscowo
-
przewlekłe nieżyty oskrzeli,
ogólnie
-
dychawica oskrzelowa,
ogólnie
-
krzywica,
miejscowo
-
nerwoból nerwu kulszowego,
miejscowo
-
gościec tkanek miękkich,
ogólnie
-
choroba zwyrodnieniowa dużych stawów,
miejscowo
-
trądzik pospolity,
miejscowo
-
czyraczność,
miejscowo
-
stany zapalne tkanek miękkich,
ogólnie
-
łysienie plackowate,
miejscowo
-
owrzodzenie troficzne,
miejscowo
-
trudno gojące się rany,
miejscowo
-
łuszczyca,
ogólnie
-
utrudniony zrost kostny,
ogólnie
-
stan rekonwalescencji,
ogólnie
-
niedoczynność gruczołów wydzielania wewnętrznego (gruczoł tarczowy, jajniki)
ogólnie
PRZECIWWSKAZANIA DO STOSOWANIA PROMIENI NADFIOLETOWYCH
-
nowotwory złośliwe, czynna gruźlica płuc
-
choroby skóry przebiegające ze wzmożonym odczynem na promienie UV,
-
stany zwiększonej wrażliwości na światło, sprawy chorobowe przebiegające z
gorączką,
-
nadczynność tarczycy, cukrzyca,
-
wzmożona pobudliwość układu nerwowego autonomicznego,
-
skłonność do krwawień z przewodu pokarmowego i dróg oddechowych,
-
miażdżyca naczyń i znaczne nadciśnienie tętnicze, obniżone ciśnienie tętnicze,
-
zakażenia ogniskowe, niedokrwistość złośliwa,
-
niewydolność krążenia, ostry gościec stawowy,
-
reumatoidalne zapalenie stawów w okresie leczenia preparatami złota,
-
padaczka,
-
zła tolerancja promieni UV
PATOLOGICZNE REAKCJE NA NADMIERNĄ EKSPOZYCJĘ NA CIAŁO
PROMIENI UV
ZAKRES WIDMA
SKÓRA
OKO
OBJAWY OGÓLNE
Oparzenie,
Zapalenie
Mutacje,
zwyrodnieniowy,
spojówek,
zaostrzenie
starczy zanik skóry
uszkodzenie
niektórych chorób,
rogówki
gorączka, niepokój
Jak wyżej
Jak wyżej
Nadfiolet
UV-C
UV-B
Oparzenia,
hiperpigmentacja,
starczy zanik skóry,
reakcje
fototoksyczne,
fotoalergiczne,
kancerogeneza
UV-A
Oparzenia,
reakcje Zapalenia
fototoksyczne,
spojówek,
zaćma,
fotoalergiczne
uszkodzenia
siatkówki
Światło widzialne
Reakcje
Zapalenia
fotoalergiczne
spojówek,
uszkodzenie
siatkówki
Podczerwień
IR-A
Oparzenia
Zaćma,
oparzenia Objawy
siatkówki
IR-B
Oparzenia
ogólnego
przegrzania,
Oparzenia rogówki, gorączka, wymioty,
zamglenie rogówki, przyspieszenie tętna
zaćma
IR-C
oparzenia
Oparzenie rogówki
Stopień nasilenia odczynu Dopuszczalna
Liczba
naświetlań
rumieniowego
powierzchnia naświetlań
przerwy między nimi
Odczyn progowy E Iº
Bez ograniczeń
15-20
oraz
naświetlań,
codziennie lub co drugi
dzień
w
zależności
od
wskazań
Odczyn E IIº
30% powierzchni ciała
zwykle kilka naświetlań z
zachowaniem
3-5
dniowych przerw
Odczyn E IIIº
200 cm2
Odczyn E IVº
zwykle
Odczyn Vº
jednorazowo,
można
1-5 cm2
powtórzyć
po
upływie 2-3 tygodni
Do 6 miesięcy
Dawka wyjściowa Liczba zabiegów
wyrażona
w
dawkach
progowych
1/8
Ok.15
6-12 miesięcy
1/4
Ok.15
2,5-3,0
1-6 lat
1/2
Ok.20
3,5-6,0
7-14 lat
1/2
Ok.20
8
wiek
Dawka maksymalna
wyrażona
w
dawkach
progowych
2
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Create flashcards