Pobierz tę stronę jako plik PDF

advertisement
Najwyższa Izba Kontroli
https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/nik-o-restrukturyzacji-szpitali
-korzystajacych-ze-srodkow-publicznych.html
NIK o restrukturyzacji szpitali korzystających ze
środków publicznych
2016-08-29 08:05:00
W Polsce nie wprowadzono skutecznych mechanizmów, które
motywowałyby szpitale korzystające w latach 2005-2014 ze wsparcia ze środków publicznych, do
podejmowania restrukturyzacji. Pomoc z budżetu państwa przekazana szpitalom na ograniczenie ich
zadłużenia, nie wymuszała konsekwentnej realizacji planów restrukturyzacji. Z kolei pomoc
finansowa i rzeczowa przekazywana szpitalom przez podmioty publiczne nie była uzależniona od
wdrożenia działań naprawczych. W efekcie zewnętrzne wsparcie nie wpływało znacząco na poprawę
wyników finansowych szpitali. Decydujący wpływ na skuteczność restrukturyzacji skontrolowanych
szpitali, miała nie skala uzyskanego wsparcia lecz racjonalizacja kosztów działalności.
Zadłużenie publicznych szpitali nie zmienia się od wielu lat. Pomimo przeznaczenia znacznych
środków publicznych na oddłużenie łączne zadłużenie samodzielnych publicznych zakładów opieki
zdrowotnej (wśród których największy udział mają szpitale) wynosi ok. 10 mld zł. Analiza zobowiązań
samorządowych samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej wskazuje, że stan ich
zobowiązań nie ulega istotnym zmianom (7,6-7,8 mld zł w latach 2010-2014) r. Inna jest natomiast
struktura zobowiązań: zauważalny jest spadek zobowiązań wymagalnych i wzrost zobowiązań
długoterminowych. Ustalenia kontroli NIK wskazują, że zmniejszający się stan zobowiązań
wymagalnych w większości przypadków wynika nie z poprawy sytuacji szpitali ulepszających sposób
zarządzania, ale z restrukturyzacji zadłużenia, czyli finansowania długów nowymi zobowiązaniami
długoterminowymi. Zadłużenie szpitali utrzymuje się przede wszystkim dlatego, że część podmiotów leczniczych nie
bilansuje ponoszonych kosztów uzyskanymi przychodami. W 2015 r. samorządy przeznaczyły ponad
177 mln zł na pokrycie ujemnego wyniku finansowego zarządzanych szpitali za 2014 r. Dotyczyło to
13,5 proc. szpitali samorządowych.
W większości szpitali brakowało wiarygodnych analiz, dotyczących zarówno przyczyn coraz
gorszych wyników finansowych, jak i możliwości podjęcia działań naprawczych. Jeśli zaś
działania te wprowadzano, to w zbyt ograniczonym zakresie.
Ograniczony zakres wdrażanych działań naprawczych spowodował, że w większości
skontrolowanych przez NIK szpitali, mimo znacznego wsparcia ze środków publicznych, nie
wyeliminowano zobowiązań wymagalnych ani kosztów obsługi zadłużenia lub wyeliminowano takie
zadłużenie wyłącznie na początkowym etapie restrukturyzacji. Tylko w pojedynczych przypadkach
podejmowano działania restrukturyzacyjne wykraczające poza obligatoryjne programy naprawcze z
2005 r., poprzedzone rzetelnie udokumentowaną analizą.
W wielu przypadkach działania naprawcze nie obejmowały zatrudnienia, mimo że koszty
zatrudnienia miały największy udział w kosztach działalności szpitali i były czynnikiem
determinującym ich sytuację finansową. Na wysokość kosztów zatrudnienia wpływała zarówno
zależna od szpitala wewnętrzna organizacja pracy (przerost zatrudnienia w niektórych grupach
pracowników), jak i uwarunkowania zewnętrzne, w szczególności związane z niedoborem lekarzy
specjalistów, a w niektórych przypadkach również z niedoborem pielęgniarek. Efektem była presja
płacowa ze strony personelu medycznego, utrudniająca spowolnienie wzrostu kosztów
Wygenerowano 2017-07-18 22:20:05, Strona: 1/3
Najwyższa Izba Kontroli
https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/nik-o-restrukturyzacji-szpitali
-korzystajacych-ze-srodkow-publicznych.html
funkcjonowania tych placówek. W świetle wyników kontroli NIK to właśnie optymalizacja
zatrudnienia i wynagrodzeń była najtrudniejszym wyzwaniem dla zarządzających
szpitalami.
Również działania w innych obszarach niż zatrudnienie nie były realizowane zgodnie z planami lub
realizowano je w ograniczonym zakresie, a osiągania zaplanowanych efektów nie monitorowano.
Także jednostki samorządu terytorialnego, będące podmiotami tworzącymi podmioty
lecznicze, ani organy restrukturyzacyjne (wojewodowie) nie monitorowały osiągniętych
efektów restrukturyzacji wspartych finansowo szpitali. Zakres weryfikacji prowadzonych
działań restrukturyzacyjnych został ograniczony jedynie do kwestii zgodności
wydatkowania środków z ich przeznaczeniem, co nie mobilizowało szpitali do poprawy
jakości zarządzania, w tym do podejmowania trudnych w odbiorze społecznym wyzwań w
zakresie optymalizacji zatrudnienia i wynagrodzeń.
Mimo że jednostki samorządu terytorialnego ponosiły koszty związane z działalnością szpitali, to w
większości przypadków nie wymagały od ich kierownictwa podjęcia działań naprawczych, a co
ważniejsze, uzyskania zaplanowanych efektów. Nadzór ze strony samorządów ograniczał się głównie
do weryfikacji dokumentów w zakresie niezbędnym do corocznego zatwierdzenia sprawozdań
finansowych. Samorządy z reguły nie przeprowadzały w szpitalach kontroli, w tym kontroli
gospodarki finansowej, a we wskazywanych przez nie wyzwaniach związanych z działalnością
szpitala akcentowano głównie zapewnienie dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej, pomijając w
istocie kwestię dążenia do równowagi bilansowej.
Brak skutecznego nadzoru skutkował również licznymi nieprawidłowościami, polegającymi na
stwierdzonych w kontroli NIK przypadkach naruszenia w szpitalach przepisów o finansach
publicznych i rachunkowości. W szczególności naruszano przepisy w zakresie sporządzania planów
finansowych szpitali, a zwłaszcza dokonywania ich korekt, prezentowano w sprawozdaniach
finansowych niezgodne z ewidencją księgową dane o stanie zobowiązań lub zaniżano te dane w
ewidencji księgowej poprzez wykazywanie zadłużenia w wartościach nominalnych, tj. bez odsetek
należnych wierzycielom.
Należy zwrócić uwagę, że środowisko osób odpowiedzialnych za zarządzanie i nadzór nad
publicznymi szpitalami upatruje główne przyczyny złej sytuacji finansowej szpitali w
niedoszacowaniu przez publicznego płatnika niektórych świadczeń zdrowotnych.
Podnoszone są też kwestie niedostosowania struktury szpitali do lokalnych potrzeb
zdrowotnych. W świetle ustaleń niniejszej kontroli należy również zwrócić uwagę na
jakość zarządzania szpitalami oraz brak skutecznego nadzoru ze strony podmiotów
tworzących.
Kompetencje kadry zarządzającej są bardzo istotne dla procesu prawidłowego zarządzania szpitalem,
w tym dla prowadzenia procesu restrukturyzacji, a zarządzający szpitalami powinni mieć w tej
materii wiedzę na poziomie eksperckim. Tymczasem wyniki kontroli NIK wskazują, że
samorządy często nie przykładały należytej wagi do wzmacniania kompetencji zarządczych kadry
kierowniczej zarządzanych przez siebie szpitali, ani do popularyzacji - w ramach wymiany
doświadczeń - dobrych praktyk i sprawdzonych rozwiązań organizacyjnych, w tym poszerzania
wiedzy eksperckiej. Należy zwrócić również uwagę na niepokojąco dużą fluktuację kadr na
stanowiskach kierowniczych, w tym na stanowiskach dyrektorów szpitali. W przypadku niektórych
szpitali bez płynności finansowej dyrektorzy szpitali zmieniali się nawet czterokrotnie w ciągu roku.
Stwierdzone w trakcie kontroli NIK istotne zagrożenia dla stabilności sytuacji finansowej szpitali
w długiej perspektywie to również znaczna skala zobowiązań długoterminowych oraz
nieuwzględnianie w kosztach działalności obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenie
społeczne i zdrowotne personelu medycznego, zatrudnionego dodatkowo na umowach
cywilnoprawnych. Kwestię zasad zatrudniania personelu medycznego, zwłaszcza lekarzy,
należy uznać za istotne ryzyko organizacyjne i finansowe dla funkcjonowania szpitali
Wygenerowano 2017-07-18 22:20:05, Strona: 2/3
Najwyższa Izba Kontroli
https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/nik-o-restrukturyzacji-szpitali
-korzystajacych-ze-srodkow-publicznych.html
w przyszłości. NIK wielokrotnie zwracała uwagę, że obowiązujący stan prawny oraz praktyki
w zakresie zatrudniania lekarzy podwyższają ryzyko związane z bezpieczeństwem zarówno lekarzy,
jak i pacjentów, wynikające z długotrwałej pracy bez odpoczynku, wykonywanej w ramach łączenia
pracy na etacie z pracą wykonywaną na podstawie dodatkowej umowy. Aktualny jest wciąż
wniosek sformułowany przez NIK w Informacji o wynikach kontroli zatrudnienia w samodzielnych
publicznych zakładach opieki zdrowotnej, dotyczący zainicjowania zmian obowiązującego stanu
prawnego w taki sposób, aby prawo do odpoczynku było przypisane do pracownika (osoby)
i uwzględniało łączny czas wykonywania obowiązków u jednego pracodawcy niezależnie
od formy zawartych umów.
Wygenerowano 2017-07-18 22:20:05, Strona: 3/3
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

Create flashcards