plemiona greckie

advertisement
POCZĄTKI CYWILIZACJI
GRECKIEJ
1.Przyrodniczo – geograficzne uwarunkowania dziejów
starożytnych Greków
2.Starożytni Grecy – nazwa, język osadnictwo
3. Kultury minojska i mykeńska u początków cywilizacji greckiej
4. Epoka Wieków Ciemnych
5. Świat grecki w VIII-VI w. p.n.e. – powstanie polis, Wielka
Kolonizacja
POCZĄTKI CYWILIZACJI
GRECKIEJ
• Hellenowie – nazwa od
mitycznego Hellena
• Grecy nazwa z języka
łacińskiego ( od nazwy
jednego z plemion greckich)
WARUNKI NATURALNE
LINIA BRZEGOWA
• dobrze rozwinięta linia
brzegowa – wiele
półwyspów(Joński,
Chalcydycki, Peloponez,
Attyka) oraz zatok( Koryncka,
Ternajska, Sarońska,
Mesyńska)
• Wyspy liczne mniejsze i
większe (Kreta, Eubeja,
Naksos, Chios, Lesbos,
Samos, Salamina, Rodos)
SKUTKI
• linia brzegowa sprzyjała
rozwojowi transportu
morskiego, a co za tym idzieprowadzenie handlu i
ekspansji, zarówno w basenie
M. Egejskiego, jak i na
dalszych obszarach
• rybołówstwo
WARUNKI NATURALNE
pasma górskie
• liczne łańcuchy górskie - ¾
powierzchni(najdłuższe pasmo – Pindos,
najwyższy masyw – Olimp)
• pasma górskie dzielą obszar Grecji na wiele
niedużych krain, co musiało utrudniać
prowadzenie handlu lądowego
• niewiele równin sprzyjających uprawie
zbóż( na lepszych glebach uprawiano
pszenicę, na gorszych jęczmień)
• na całym obszarze rozwinięta uprawa
oliwek i winorośli oraz hodowla kóz i owiec
• lasy w starożytnej Grecji stosunkowo
szybko wyeksploatowane – konieczność
importu drewna, niezbędnego np. do
budowy okrętów
• brak znaczniejszych złóż bogactw
naturalnych – niewielkie złoża srebra oraz
rudy żelaza, dużo dobrej jakości kamienia
oraz glinki (potrzebnej do produkcji
ceramiki)
• Ubóstwo greckich krain skłaniało
Hellenów do kolonizacji odległych
terenów oraz rozwijania morskiej
wymiany handlowej
KRAINY GEOGRAFICZNE
•
•
•
•
Część północna – Tessalia i Epir
– na ich równinach hodowano
konie; obszar w porównaniu z
pozostałymi państwami greckimi
zacofany; połączenie z częścią
środkową – Wąwóz Termopilski
Część środkowa – Beocja(Teby) i
Attyka ( Ateny) – dobrze
rozwinięte rolnictwo, ale o ile
Beocja zawsze była regionem
wyłącznie rolniczym, o tyle Attyka
stała się wielkim ośrodkiem
produkcji rzemieślniczej.
Połączenie z częścią południową
Przesmykiem Korynckim
Część południowa – Argolida,
Lakonia, Messenia – obszar
zróżnicowany : rolnictwo i
pasterstwo na południu (dolina
Eurotasu – Lakonia) , na północy
handel i rzemiosło( Korynt)
Podział na : wschód z bogato
rozczłonkowaną linią brzegową,
połączony łańcuchem wysp z Azją
Mniejszą i zachód z gorszą linią
brzegową i bardziej górzysty
EPOKI W DZIEJACH GRECJI
Wiek p.n.e.
XX-XV
XIV-XII
XI-IX
VIII-VI
V-IV(338 r)
wpływy
kultury
minojskiej
kultura
mykeńska
wieki
ciemne
epoka
archaiczna
epoka
klasyczna
IV - I
epoka
hellenistyczna
PLEMIONA GRECKIE
ACHAJOWIE
* przybyli na
początku II tys.p.n.e.
* zasiedlili północną
i wschodnią część
Peloponezu i Cypr
JONOWIE
* przybyli ok. poł.
II tysiąclecia p.n.e.
* zasiedlili północno
- zachodnią część
Grecji, wschodnią
część (Attykę),
Eubeję, wyspy
M. Egejskiego,
zachodnią część
Azji Mniejszej
(Jonię)
EOLOWIE
* przybyli ok. poł.
II tysiąclecia p.n.e.
* zasiedlili Tesalię
pn-zach wybrzeży
Azji Mniejszej
(Eolia), Arkadia
w środkowym
Peloponezie
DOROWIE
* przybyli ok. 1200 r.
p.n.e.
* zasiedlili głownie
Peloponez, Kretę,
wyspy Rodos
i Korkyrę
Cywilizacja minojska
3000 – 1450 r. p.n.e
Terminy, którymi określa się cywilizację
minojską, to: cywilizacja pałacowa
(pałac był siedzibą władcy oraz
centrum życia społecznego,
politycznego i gospodarczego a
zarazem magazynem żywności i
surowców oraz ich dystrybucji) oraz
talassokracja (określenie na
dominację Krety na morzu).
Minos – król Krety według mitologii greckiej. Był synem Zeusa i Europy
ruiny pałacu w Knossos
Tezeusz zabija Minotaura
Dedal i Ikar
rzekomy labirynt Minotaura
Arthur John Evans
Prowadził prace wykopaliskowe
na Krecie( początek XX w),
których owocem było odkrycie
kultury minojskiej i najcenniejszych
jej zabytków (pałac w Knossos,
dysk z Faistos, pismo linearne A
i pismo linearne B).
Monarchia biurokratyczna
Ustrój panujący na Krecie można
określić jako monarchię
biurokratyczną. Władca
rezydujący w Knossos posiadał
władzę absolutną, opartą na
rozbudowanej administracji.
Kontrolowała ona wszystkie
dziedziny życia gospodarczego:
produkcję rolną i rzemieślniczą,
handel morski. Sprawował funkcję
najwyższego kapłana
tron Minosa w Knossos
SPOŁECZEŃSTWO
• Społeczeństwo, było
bardzo zróżnicowane pod
względem zamożności,
zajmowało się głównie
rybołówstwem, handlem z
Grecją, Fenicją i Egiptem,
żeglugą, inżynierią,
budownictwem i sztuką.
Kupcy sprowadzali na
wyspę cenne surowce:
złoto, srebro, ołów, cynę,
miedź, kość słoniową.
Potęga morska
Wyspa Kreta była na przełomie III i II tysiąclecia
p.n.e. centrum wymiany handlowej na Morzu
Śródziemnym. Żegluga do Egiptu,
oddalonego o 330 mil morskich w linii
prostej, musiała trwać co najmniej 2 dni.
Oznacza to, że Kreteńczycy posiedli
umiejętność nawigowania za pomocą
Słońca i gwiazd. O tym, że wiedza ta budziła
podziw wśród innych ludów, może
świadczyć ustęp z ósmej pieśni Odysei
Homera (VIII p.n.e.), opisującej pobyt
Odyseusza u Feaków. Alkinoos, król
Feaków, twierdził, że ich okręty:
[...] same zgadują myśl pana i chęcie,
Trafią w najdalsze kraje, znajdą wszystkie
grody
Śród mgieł i nocy czarnych, a lecą przez
wody
Morskie najchyżej. [...]
Odyseja VIII 561-564 (tłum. L. Siemieński)
POKOJOWE USPOSOBIENIE KRETEŃCZYKÓW
• Kreteńczycy są
postrzegani jako
cywilizacja ludzi
pogodnych i cieszących
się życiem. Świadczy o
tym to, że ich żołnierze
nie używali broni,
Kreteńczycy byli
rozmiłowanie w
dekorowaniu swoich
domów barwnymi
malowidłami, ich miasta i
pałace nie posiadały
fortyfikacji.
Sztuka minojska
•
Terminem tym określa się
dzieła sztuki powstałe pod
wpływem cywilizacji
minojskiej, której główne
ośrodki mieściły się w
Knossos, Fajstos, Malia i
Palaikastro. Sztuka ta
powstała i przeżyła swój
rozkwit w epoce brązu, a
czas jej trwania dzieli się
na trzy główne okresy:
wczesnominojski (30002000 p.n.e.)
średniominojski (20001580 p.n.e.)
późnominojski (1580- 1100
p.n.e.)
Najważniejszą cechą
zarówno cywilizacji jak i
sztuki minojskiej są pałace.
Pojawiają się na krecie po
2000r p.n.e. To głównie w
tych centrach politycznych
i kulturalnych powstawały
najwspanialsze dzieła
sztuki.
bogini z wężami
fresk Paryżanka
fresk, Damy dworu
fresk, Książę z liliami
Osiągnięcia cywilizacyjne
Kreteńczyków
• Kreteńczycy znali
wodociągi i kanalizację,
a ich łazienki pozostały
niedoścignione do XIX
wieku. Jako pierwsi
stosowali spłukiwane
toalety; budowano
kamienne drogi ponad
trzymetrowej szerokości,
a także kamienne teatry,
w których odbywały się
ceremonie religijne i
występy muzyczne.
Osiągnięcia cywilizacyjne
Kreteńczyków
• Kreteńczycy używali
początkowo pisma w
formie hieroglifów,
później wynaleźli tzw.
pismo linearne A, do
dzisiaj nie odczytane.
Dysk z Fajstos – znaleziony w ruinach pałacu z czasów kultury minojskiej
w Fajstos, datowany na okres między 1650 a 1600 rokiem p.n.e.,
Upadek kultury minojskiej
• Wybuch wulkanu na
Therze ok. r. 1700
p.n.e.
• Najazdy Achajów i
Dorów ok. r. 1450
p.n.e.
Santoryn
KULTURA MYKEŃSKA
(1600-1200 p.n.e.)
najstarsza kultura Grecji
kontynentalnej na półwyspie
Peloponeskim.
Nazwa pochodzi od ważnego
ośrodka cywilizacji Achajów –
miasta Mykeny.
Kultura ta poznana dokładniej
dopiero pod koniec XIX wieku
dzięki pracom
wykopaliskowym
prowadzonym przez
archeologa Heinricha
Schliemanna z 1874 roku,
Około 1450 Mykeńczycy najechali
i zasiedlili Kretę, wciągając ją
w obręb świata greckiego
USTRÓJ PAŃSTW ACHAJSKICH
•
•
•
•
Królowie rezydujący w fortecach
rozsianych po całej Grecji byli
władcami niezależnych państewek.
Drugim po królu urzędnikiem był
lawagetas- dowódca wojska i
majordomus.
Wojska mykeńskie składały się z
ciężkozbrojnej piechoty uzbrojonej w
duże tarcze, włócznie i miecze, oraz z
rydwanów, których załogi złożone były
z ciężkozbrojnych arystokratów.
Najniższą w hierarchii warstwą
ludności byli zależni chłopi i niezbyt
liczni rzemieślnicy, a także niewolnicy
pracujący dla króla i szlachty.
Istnieli też pisarze posługujący się
pismem linearnym B, będącym
zapisem wczesnej formy języka
greckiego. Pismo to było używano
niemal wyłącznie do celów
gospodarczych.
Tabliczki z pismem linearnym B
GRÓB AGAMEMNONA ( SKARBIEC ARTREUSZA)
Na zdjęciu prawdopodobnie grób Agamemnona, króla greckiego znanego z opisywanej przez Homera
w Iliadzie wojny trojańskiej. Pod koniec XIXw. n.e. niemiecki archeolog Schliemann, odkrył w tym miejscu skarb,
który wywiózł do Niemiec. Większa część skarbów zaginęła.
Tzw. Maska Agamemnona, odkryta przez Schliemanna w Mykenach
WOJNA TROJAŃSKA
Echem potęgi cywilizacji
mykeńskiej jest
tradycja mityczna o
wielkiej wyprawie
przeciw Troi (według
historyków zdobycie
Troi przez Achajów
miało miejsce ok.
1200 r. p.n.e.,
oblężenie trwało 10
lat) , której
ostateczny kształt
nadały poematy
Homera w VIII w.
p.n.e.
Ruiny Troi odkryte przez H. Schliemana 1870-73
Sąd Parysa – obraz Rubensa
Z polecenia Zeusa Parys rozstrzygnął spór między Herą, Afrodytą i Ateną powstały na weselu Tetydy o to,
która z nich jest najpiękniejsza
fragment obrazu "Procesja z koniem trojeńskim do Troi" autorstwa Giovanni Domenico Tiepolo
Johann Georg Trautmann, Płonąca Troja
Wieki ciemne
1200r.p.n.e. do połowy VIIIw. p.n.e.


•
•
-
-


Najazd Dorów.
Określenie ciemne wiążę się z:
bardzo skromnym zasobem źródeł
archeologicznych (znajdowane zabytki
pochodzą głównie z grobów) i całkowitym
brakiem źródeł pisanych (zanikło mykeńskie
pismo linearne B),
załamaniem i zubożeniem jakie wystąpiło
na początku tego okresu
wiele ośrodków miejskich zostało
opuszczonych -na miejscu dawnych
warownych miast powstają prymitywne
osiedla ludzkie
niektóre regiony jak np. Lakonia, Messenia
czy część wysp zostały niemal całkowicie
wyludnione.
ograniczenie kontaktów ze światem
zewnętrznym, w znaleziskach
archeologicznych dominują produkty
miejscowe
brak jakichkolwiek monumentalnych budowli
Pojawienie się narzędzi i broni z żelaza
Powstanie alfabetu greckiego
amfora protogeometryczna
Polis - to greckie miasto wraz z przyległymi do niego obszarami ziemi w dolinie ,
otoczone łańcuchami górskimi i posiadające samodzielność polityczna, ten typ
organizacji państwa upowszechnił się w pierwszych wiekach I tysiąclecia p.n.e.
Cechy:
•
niewielkie rozmiary ( oprócz Sparty i Aten ) .
•
liczyło od kilku do kilkunastu tyś. obywateli ( mężczyzn )
•
greckie państwa różniły się z reguły sposób sprawowania
władzy
•
państwo dla Greków było wspólnotą obywateli rządzących się
bez tworzenia odrębnego i stałego aparatu władzy
•
podstawowe decyzje : wypowiadanie wojny , uchwalanie praw i
podatków , nowych kultów było podejmowane przez
zgromadzenie ludowe
•
państwa greckie nie znały osobnej grupy , której zawodem jest
rządzenie.
•
obok urzędników wybieranych tylko na rok działała zawsze
rada starszych , której zadaniem było proponowanie ustaw ,
debatowanie nad istniejącą sytuacją oraz doradzanie
urzędnikom.
•
polis była także wspólnotą religijną., czcząc wspólnie bogów ,
wznosząc świątynie i organizując święta.
•
polis nie znały początkowo wojska jako odrębnej grupy wśród
obywateli. Od ludzi zamożniejszych spodziewano się większego
udziału w wojnie. Nie istnieli też zawodowi wojskowi , armią
dowodzili urzędnicy.
•
powstanie polis - wspólnoty było możliwe , dzięki temu , że
różnice majątkowe wśród Greków nie były wielkie ( w
porównwniu z cywilizacjami starożytnego Wschodu )
•
•
życie polityczne toczyło się publicznie na oczach całej
wspólnoty , na największym placu zwanym agorą.
Podstawowym narzędziem walki było słowo. ( walka na
argumenty - demagogia słowa ).Taki typ życia politycznego
zwiększał aktywność obywateli.
przywiązanie do własnej polis , walki pomiędzy nimi , warunki
geograficzne i brak wrogów zewnętrznych uniemożliwiało
proces zjednoczenia Grecji.
FORMY USTROJU GRECKICH POLIS
OLIGARCHIA
DEMOKRACJA
TYRANIA
ARYSTOKRACJA
MONARCHIA
WIELKA KOLONIZACJA - VIII-VI w. p.n.e.

•
•
•
•
•
GENEZA
głód ziemi,przemieszczali się w stronę Morza Czarnego i Italii(ziemia była daleko zyźniejsza rokując
na lepsze plony i mniejszy trud fizyczny.
brak wielu surowców mineralnych niezbędnych do rozwoju rzemiosła
przyrost demograficzny w Grecji właściwej z czym wiązał się nierówny podział ziem uprawnych.
napięcia społeczne związane z rządami arystokracji która sprawowała władze w własnym interesie.
Wpływowa arystokracja miała możliwość pozbywania się niepożądanych elementów społecznych.
chęć posiadania własnych upraw i eksportowania z Grecji towarów pożądanych takich jak, oliwki,
ceramika, wina.W zamian za żywność, niewolników, produkty rzemiosła.
SKUTKI WIELKIE KOLONIZACJI
•
Grecy potęgą handlową
•
Powstanie alfabetu greckiego
•
Polis jako forma państwa
Ostatecznie ukształtował się model miasta-państwa (polis)
jako dominującej wśród Greków formy ustrojowej. Więzi
między metropolią (miastem macierzystym) a jej
koloniami sprzyjały rozwojowi kontaktów handlowych na
dużą skalę.
•
Przemiany społeczno-gospodarcze
Nastąpił stopniowy rozkład systemu rodowego z
powodu znacznego przemieszania się ludności.
Niewolnicy, zatrudniani przed okresem wielkiej
kolonizacji tylko jako służba domowa, stali się podstawą
systemu produkcji, pracując w warsztatach
rzemieślniczych i w kopalniach.
Poszczególne miasta wyspecjalizowały się w
określonych rodzajach produkcji. Najważniejszymi
towarami eksportowymi Grecji stały się wino i olej z
oliwek
wieś grecka zaczęła przeżywać kryzys z powodu
napływu tanich produktów żywnościowych z kolonii – co
jeszcze pogłębiło specjalizację produkcji.
Aby zaspokoić potrzeby dynamicznie się rozwijającego
handlu morskiego wprowadzono do użycia nowy rodzaj
statku, tak zwaną trierę, szybką i o dużej wyporności.
•
Zastosowanie pieniądza
wynalezienie monet w greckich koloniach w Azji Mniejszej
(VII wiek p.n.e.); początki rozwoju gospodarki
towarowo-pieniężnej
Cyrenajka, ruiny greckiego miasta
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Create flashcards