1 NARZĄD WZROKU

advertisement
Oko
można porównać do kamery cyfrowej, wyposażonej w:
• system soczewek (rogówka, soczewka, ciało szkliste)
• automatyczną regulację ostrości obrazu (akomodacja)
• automatyczną regulację przesłony (adaptacja)
• matrycę z czujnikami fotoelektrycznymi
(siatkówka z pręcikami i czopkami)
NARZĄD WZROKU
Sygnały generowane
przez fotoreceptory są
najpierw przetwarzane
przez inne komórki
siatkówki, a następnie
przesyłane „kablem”
(nerw wzrokowy) do
głównego procesora
(obszar wzrokowy kory
mózgu).
Ogólna topografia
oka
mięśnie okoruchowe
twardówka
naczyniówka
siatkówka
Warstwy ściany gałki ocznej:
• warstwa włóknista: twardówka i rogówka
• warstwa naczyniowa: naczyniówka właściwa,
ciałko rzęskowe i tęczówka
• warstwa nerwowa: siatkówka (część optyczna i „ślepa”)
rogówka
soczewka
nerw
wzrokowy
siatkówka
(cz.ślepa)
naczyniówka
właściwa
twardówka
rogówka
ciałko
rzęskowe
siatkówka
(cz.optyczna)
tęczówka
tęczówka
ciałko rzęskowe
„dno oka”
Warstwy:
Twardówka
Tkanka łączna zbita:
• włókna kolagenowe
• włókna sprężyste
• spoczynkowe fibroblasty
• melanocyty
• słabe unaczynienie
Funkcje:
• nadaje ścianie gałki
ocznej wytrzymałość
mechaniczną
i elastyczność
• jest miejscem przyczepu
mięśni poruszających
gałką oczną
Rogówka
• nabłonek
wielowarstwowy płaski
• błona Bowmana
(blaszka podstawna
i fibryle kolagenowe)
• zrąb
nieunaczyniony
fibryle kolagenowe
spoczynkowe fibroblasty
słabiej uwodniona istota
podstawowa
• błona Descemeta
(kolagen VIII i błona
podstawna)
• nabłonek jednowarstwowy płaski
Funkcja: działa
jak soczewka (42 D)
1
Regularny (warstwowy i równoległy) układ fibryli kolagenowych w zrębie,
słabe uwodnienie i brak naczyń powodują przejrzystość rogówki.
Naczyniówka właściwa
• wiotka tkanka łączna
• liczne melanocyty
• liczne naczynia krwionośne
twardówka
Sclera
Warstwy:
• w. nadnaczyniowa
• w. naczyniowa
• w. naczyń włosowatych
(o ścianie okienkowej)
• błona Brucha
(kolagen – elastyna kolagen)
fibrocyt
siatkówka
Retina
fibryle kolagenowe
Ciałko rzęskowe
• zrąb z naczyniami
i mięśniami gładkimi
• wyrostki pokryte
nabłonkiem
• więzadełka Zinna
(fibrylina)
Funkcje:
• akomodacja
• produkcja płynu
wodnistego
Akomodacja:
- przy rozluźnionych mięśniach ściana gałki ocznej napina
więzadełka Zinna, soczewka ma kształt bardziej płaski
(ostre widzenie dalekich obiektów)
- przy obkurczonych mięśniach więzadełka Zinna zostają
poluźnione, a elastyczność soczewki nadaje jej kształt
bardziej wypukły (ostre widzenie bliskich obiektów)
Tęczówka
• zrąb łącznotkankowy z licznymi
melanocytami (barwa oczu: niebieska
niebieskozielona
szara
brązowa)
i naczyniami
• przednia powierzchnia: nieciągły nabłonek
płaski
• tylna powierzchnia pokryta nabłonkiem
dwuwarstwowym sześciennym (pigmentowanym)
• zwieracz źrenicy: kom. mięśniowe gładkie
• rozwieracz źrenicy: kurczliwe wypustki
kom. nabłonkowych
Funkcja: adaptacja
Funkcja:
odżywianie fotoreceptorów
siatkówki
Nabłonek
ciałka rzęskowego
• dwuwarstwowy sześcienny, jest
przedłużeniem siatkówki (część „ślepa”)
• warstwa powierzchniowa - komórki jasne
(wpuklenia błony kom., liczne mitochondria)
- transportują jony (produkcja płynu
wodnistego)
• warstwa głęboka – komórki z ziarnami
melaniny (przedłużenie nabłonka
barwnikowego siatkówki)
• ten nabłonek to de facto dwa nabłonki
jednowarstwowe przylegające do siebie
powierzchniami szczytowymi – stąd po
jego obu stronach jest blaszka podstawna
Sieć beleczkowa
(kąt przesączu, przestrzenie
Fontany)
• między ciałkiem rzęskowym a rejonem przejścia twardówki w rogówkę
• beleczki łącznotkankowe wyścielone komórkami śródbłonka, między nimi
przestrzenie wypełnione płynem wodnistym
• w twardówce kanał Schlemma łączący się z żyłami
Funkcja: odprowadzanie płynu wodnistego
2
Soczewka
(twór
nabłonkowy)
torebka (b. gruba
blaszka podstawna)
• nabłonek sześcienny
(tylko na przedniej
powierzchni)
• włókna soczewkowe
•
W obszarze równikowym komórki nabłonka
przekształcają się w włókna soczewkowe
Upośledzony odpływ płynu wodnistego powoduje wzrost jego
wewnątrzgałkowego ciśnienia, co prowadzi do postępującego
i nieodwracalnego uszkodzenia nerwu wzrokowego. Choroba ta
- jaskra - jest jedną z głównych przyczyn ślepoty w krajach
o niskim poziomie rozwoju
Włókna soczewkowe
dojrzałe
(zmodyfikowane komórki nabłonkowe)
• brak jądra
• niewiele organelli
• „koralikowe” filamenty pośrednie
• w cytoplazmie białka krystaliny
(zapewniają przejrzystość i zdolność
załamywania światła)
• polączenia boczne „główka i panewka”
• połączenia szczelinowe
niedojrzałe
Funkcja: element układu
optycznego (ok. 14 D)
Zaćma jest najczęstszą patologią oka u osób starszych.
Dochodzi w niej do stopniowej utraty przejrzystości włókien
soczewkowych (zaburzenie dotyczy krystalin).
Siatkówka
Ciało szkliste
• woda
• jony
• kwas hialuronowy
• fibryle kolagenowe (nieliczne)
• komórki (nieliczne):
- hialocyty (fibroblasty)
- makrofagi
jest warstwowym układem komórek nerwowych
i zawiera 3 pierwsze neurony drogi wzrokowej
ułożone w odrębnych warstwach
ciało
szkliste
komórki
fotoreceptoryczne
Funkcja:
element układu optycznego
(kilka D)
komórki
dwubiegunowe
komórki zwojowe
3
Komórki fotoreceptoryczne (komórki pręcikowe i czopkowe) to dwubiegunowe
komórki nerwowe, których dendryty zostały przekształcone w fotoreceptory
(pręciki i czopki)
1. Nabłonek barwnikowy
2. Warstwa fotoreceptorów
segment zewnętrzny
(dyski błoniaste zawierające
barwniki wzrokowe)
3. Błona graniczna zewn.
(połączenia międzykom.)
4. Warstwa ziarnista zewn.
(perykariony komórek
fotoreceptorycznych)
szczątkowa rzęska
5. Warstwa splotowata zewn.
(wł. nerwowe i synapsy)
segment wewnętrzny:
- elipsoid (mitochondria)
- mioid (szorstka siateczka,
aparat Golgiego - produkcja
białek dysków błoniastych)
6. Warstwa ziarnista wewn.
(perykariony komórek)
7. Warstwa splotowata
wewn. (wł. nerwowe
i synapsy)
8. Warstwa kom. zwojowych
perykarion
9. Warstwa wł. nerwowych
10. Błona graniczna wewn.
(blaszka podstawna)
10 warstw siatkówki
Działanie
fotoreceptorów
akson
synapsa (hamująca!)
światło (!)
Pręcik
CIEMNOŚĆ
komórka wysyła sygnały
(synapsa hamująca!)
fotony
↓
rodopsyna
jodopsyna
→
aktywacja
↓
opsyna
stała depolaryzacja błony komórkowej (!)
→
aktywacja
efekt
↓
↓
białko G → fosfodiesteraza → hydroliza cGMP
cGMP
ŚWIATŁO
Czopek
wąski, pałeczkowaty
szerszy, stożkowaty
dyski błoniaste
otoczone błoną
komórkową
dyski błoniaste
są częściowo wpukleniami
błony komórkowej
szypuła łącząca segment wewn.
z perykarionem (wypustka
pręcikonośna)
brak
rodopsyna
komórka nie wysyła sygnałów
hiperpolaryzacja błony komórkowej
1. Fotony aktywują rodopsynę/jodopsyny, uwolnienie opsyny
2. Opsyna aktywuje białko G (transducynę)
3. Transducyna aktywuje fosfodiesterazę cGMP
4. Obniża się poziom cGMP w cytoplazmie
5. Zamknięcie kanałów sodowych, hiperpolaryzacja błony kom.
6. Zahamowanie wydzielania neuroprzekaźnika (glutaminian)
w synapsie hamującej – drugi neuron zostaje „odblokowany”
i wysyła sygnały
wymiana dysków błoniastych
przy udziale komórek
nabłonka barwnikowego
jodopsyny
(czopki S, M, L)
nie
wysoka czułość na światło
niższa czułość
niewrażliwy na barwy
wrażliwy na barwy
Nabłonek barwnikowy
• liczne ziarna melaniny
• wypustki obejmujące szczytowe
rejony fotoreceptorów
• strefy zamykające
Funkcje:
• pochłanianie światła
• fagocytoza dysków błoniastych
pręcików
• udział w resyntezie barwników
wzrokowych
Pręcik
Czopek
4
Inne warstwy siatkówki - komentarze
• warstwy ziarniste zawierają perykariony
komórek, a warstwy splotowate ich wypustki
i synapsy
• błona graniczna zewn.: strefy przylegania
pomiędzy komórkami glejowymi (Müllera)
a fotoreceptorami
• w. splotowata zewn.: synapsy wstążkowe
• warstwa ziarnista wewn. zawiera perykariony:
- kom. dwubiegunowych
- kom. poziomych (modulują aktywność
synaptyczną)
- kom. amakrynowych (sygnalizacja zwrotna)
- kom. Müllera (odmiana astrocytów): wypustki
przechodzą przez całą grubość siatkówki,
pełnią funkcję „światłowodów”
Pomiędzy nabłonkiem barwnikowym a fotoreceptorami nie ma
połączeń międzykomórkowych – stąd w pewnych warunkach
(uderzenie, gwałtowny wysiłek, obkurczenie ciała szklistego)
fotoreceptory mogą oddzielić się od nabłonka.
Jest to odwarstwienie siatkówki – grożące utratą wzroku,
gdyż czopki i pręciki tracą pośredni kontakt z naczyniówką
dostarczająca im tlenu i substancji odżywczych.
• w. splotowata wewn.: synapsy elektryczne
• warstwa włókien nerwowych zawiera
niezmielinizowane aksony komórek zwojowych
Szczególne obszary siatkówki
plamka żółta (macula lutea)
Naczynia odżywiające siatkówkę
plamka ślepa (tarcza n. wzrokowego)
fovea
centralis
• wyeksponowane fotoreceptory
(inne warstwy odsunięte)
• tylko czopki
• brak sumowania sygnałów
(neurony jednosynaptyczne)
• największa ostrość widzenia
• brak fotoreceptorów
• włókna nerwowe zbierają się
tworząc nerw wzrokowy
• po wyjściu z gałki ocznej
ulegają mielinizacji
• miejsce wejścia tętnicy centralnej
i wyjścia żył
• naczynia włosowate naczyniówki właściwej
• kapilary odchodzące od naczyń dna oka
naczynia dna oka
Bariera krew-siatkówka:
• strefy zamykające między komórkami
nabłonka barwnikowego
• strefy zamykające miedzy komórkami
śródbłonka kapilarów na terenie siatkówki
Komórki macierzyste siatkówki
Nisza: warstwa pigmentowanych
komórek w rejonie przejścia
nabłonka ciałka rzęskowego
w siatkówkę (ora serrata)
Komórki macierzyste:
Oglądanie przez wziernik dna oka (oftalmoskopia) daje informację o stopniu
zaawansowania nie tylko chorób narządu wzroku, ale także niektórych
chorób układowych (cukrzyca, nadciśnienie, miażdżyca)
• w hodowli różnicują się komórki podobne
do różnych typów komórek siatkówki
• transplantacja in vivo (zwierzęta) prowadzi
niekiedy do wytworzenia kilkuwarstwowego
„prototypu” siatkówki z komórkami
zawierającymi białka typowe dla fotoreceptorów,
ale nie udało się dotychczas uzyskać
odtworzenia funkcjonującej siatkówki
5
Powieka
Paradoksy oka:
spojówka
Spojówka:
• nabłonek wielowarstwowy walcowaty
z komórkami kubkowymi
• blaszka właściwa
• w układzie optycznym największą siłę załamywania światła
ma rogówka (a nie soczewka)
• skurcz mięśni ciałka rzęskowego powoduje rozluźnienie
więzadełek Zinna
• fotoreceptory są umieszczone po „złej” stronie siatkówki
(światło musi przejść przez prawie wszystkie warstwy, zanim
dotrze do pręcików i czopków)
tarczka
z gruczołami
Meiboma
skóra
Tarczka: tkanka łączna zbita
z dużymi gruczołami łojowymi
(gruczoły tarczkowe, Meiboma)
Inne gruczoły powieki:
• gruczoły Molla (apokrynowe)
• gruczoły Zeissa (gruczoły łojowe
związane z korzeniami rzęs)
• światło powoduje zahamowanie aktywności fotoreceptorów
gruczoły Molla
(apokrynowe)
Gruczoł łzowy
Typowy gruczoł surowiczy o budowie
zrazikowej
• pęcherzyki surowicze otoczone
komórkami mioepitelialnymi
i blaszka podstawną
• przewody wyprowadzające
(nabł. jednowarstwowy
sześcienny/walcowaty)
Łzy: woda, jony, lizozym, laktoferyna,
IgA
Drogi odpływu łez:
- kanaliki łzowe: nabłonek
wielowarstwowy płaski
- woreczek łzowy i przewód
nosowo-łzowy: nabłonek
wieloszeregowy z rzęskami
i komórkami kubkowymi
6
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Prace Magisterskie

2 Cards Pisanie PRAC

słowka

2 Cards kksenia.kot1997

Create flashcards