„Praca zmianowa jako czynnik ryzyka chorób układu krążenia.”

advertisement
Praca zmianowa jako czynnik ryzyka chorób układu krążenia.
Elżbieta Gadzicka, Instytut Medycyny Pracy , Łódź
Wykonywanie pracy w różnych porach doby prowadzi do zaburzeń rytmów biologicznych
wielu funkcji fizjologicznych. Praca w nocy obejmuje okres fizjologicznego snu i najniższej
zdolności do wykonywania wysiłku fizycznego i pracy umysłowej. Pracownik wykonuje taką
pracę z dużo większym kosztem fizjologicznym niż w ciągu dnia. Problemy zdrowotne osób
pracujących w systemie zmianowym wiążą się przede wszystkim z konsekwencjami
wynikającymi z zaburzeń snu i przewlekłego zmęczenia. Badania wskazują, że na zaburzenia
snu skarży się 10–90% osób pracujących w systemie zmianowym obejmującym noc, 35–55%
zatrudnionych tylko w nocy oraz 10–40% pracowników dziennych. Zmęczenie natomiast
deklaruje 18% pracujących w dzień i aż 29% osób pracujących w systemie 3-zmianowym.
Wiele badań wskazuje, że zarówno zaburzenia snu i przewlekłe zmęczenie są czynnikami
ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Z analizy 10-letnich badań kohorty Nurses' Health
Study (NHS), w których uczestniczyło 71 617 kobiet w wieku 45–65 lat, zatrudnionych
w służbie zdrowia wynika, że osoby, które podawały, że w ciągu doby sypiają 5 godzin lub
mniej, miały istotnie podwyższone ryzyko choroby wieńcowej. Inne badania wykazały, że
ryzyko wystąpienia choroby niedokrwiennej serca wzrasta ze stażem pracy zmianowej dwukrotnie dla stażu pracy 6–10 lat i prawie trzykrotnie dla stażu 16-20 lat. Kilkuletnia praca
zmianowa wpływa również na wzrost ciśnienia tętniczego. W 5-letnim badaniu
prospektywnym stwierdzono, że ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego u osób w wieku
18–49 lat, pracujących przez 5 lat w systemie zmianowym było czterokrotnie wyższe niż
pracujących na 1 zmianę. U pracowników zmianowych częściej występują zaburzenia
procesów trawiennych i metabolicznych, które prowadzą do zmian w składzie lipidowym
osocza i zaburzeń tolerancji węglowodanów. Zwiększona częstość występowania otyłości
i zaburzeń lipidowych u pracowników zmianowych może wskazywać na udział takiej pracy
w powstawaniu zespołu metabolicznego, który jest jednym z czynników ryzyka chorób
sercowo-naczyniowych. Niepokojące są doniesienia ostatnich lat związane z ryzykiem
wystąpienia wśród pracowników zmianowych niektórych nowotworów (raka gruczołu
piersiowego, jelita grubego, prostaty i endometrium).
O niekorzystnym wpływie pracy zmianowej na stan zdrowia świadczy fakt, że tylko 10%
pracowników nie odczuwa jej negatywnych skutków, a aż 20% osób rozpoczynających pracę
rezygnuje z niej w krótkim czasie, natomiast 70% pracowników pozostaje w pracy, ale mogą
u nich pojawiać się różnego rodzaju objawy nietolerancji. Objawy zespołu nietolerancji pracy
zmianowej i nocnej to przede wszystkim zaburzenia snu, przewlekłe zmęczenie, zaburzenia
ze strony
układu
sercowo-naczyniowego
i żołądkowo-jelitowego,
zaburzenia
psychoneurotyczne, a także zaburzenia funkcjonowania społecznego. Opisywane są stany
lękowe, depresje pracowników zmianowych.
Pracy zmianowej i nocnej nie można wyeliminować, ale konieczne jest podejmowanie
działań, które mogą zmniejszyć jej niekorzystne skutki. Bardzo istotny jest odpowiedni dobór
kandydatów do pracy, monitorowanie stanu zdrowia pracowników Szczególną opieką należy
objąć kobiety, pracowników najmłodszych do 25 roku życia i pracowników starszych po 45
roku życia. Zaleca się również profilaktyczne przenoszenie pracowników zmianowych do
pracy dziennej na okres 1–2 miesięcy w roku.
Download
Random flashcards
bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Create flashcards