Skala mapy w obliczaniu powierzchni

advertisement
E-learning GEOGRAFIA
Opracowanie:
Arkadiusz Dera
Dzieje Ziemi.
Badaniem dziejów Ziemi zajmuje się geologia historyczna. Źródłem danych dla tej
nauki są warstwy skalne. Ich wiek określa się na podstawie wzajemnego ułożenia
(stratygrafii). Jednak wzajemne położenie jest często zaburzone ruchami skał.
Pomocne są w takich przypadkach skamieniałości, czyli szczątki i ślady organizmów
żyjących w czasie powstania osadów, odciśnięte i utrwalone na skałach. Dzięki
skamieniałościom można określić, jaki organiczny świat istniał w przeszłości na
Ziemi. Porównując skamieniałości ustala się, które zwierzęta i rośliny żyły
wcześniej, a które później. Porównywanie skamieniałości jest podstawą ustalenia
wieku różnych pokładów geologicznych. Skamieniałości, które są bardzo
charakterystyczne dla poszczególnych warstw noszą miano skamieniałości
przewodnich. Efekt badań jest przedstawiany na mapach geologicznych, które za
pomocą najczęściej stosowanej metody powierzchniowej uwzględniają dominujące
warstwy skalne zalegające na powierzchni Ziemi. Przy odtwarzaniu dziejów Ziemi
stosuje się zasadę aktualizmu – w przeszłości procesy geologiczne przebiegały w
taki sposób, jak obecnie. Oznacza to, że występowanie bazaltów świadczy o
działalności wulkanicznej (obecnie zastygająca płynna magma przekształca się w
skałę bazaltową), a glin zwałowych o występowaniu lądolodu (w miejscach
występowania dzisiejszych lądolodów także spotykamy gliny zwałowe).
Wiek warstw skalnych można określać na dwa sposoby:
- Wiek względny określa się na podstawie rodzaju skał, wzajemnego ułożenia
warstw skalnych i zawartych w nich skamieniałości, czyli skamieniałych szczątków
lub odcisków organizmów. Skały młodsze w niezaburzonej strukturze leżą wyżej niż
starsze. Na podstawie tzw. profilu geologicznego, w którym uwzględnione jest
wzajemne ułożenie warstw
skalnych, określić można np. wiek ruchów
„Pilotażowy program rozwojowy dla uczniów gorzowskich gimnazjów i liceów z wykorzystaniem e-learningu”
1
E-learning GEOGRAFIA
Opracowanie:
Arkadiusz Dera
tektonicznych, który musi być starszy od najstarszej skały leżącej niezgodnie na
zaburzonych
warstwach.
- Wiek bezwzględny oblicza się na podstawie połowicznego rozpadu pierwiastków
radioaktywnych (w określonym czasie połowa masy każdego pierwiastka
radioaktywnego rozpada się, np. uran 238 – 4,5 mld lat, C14 – 5570 lat). Bada się
zawartość danego pierwiastka i produktu jego rozpadu w skale. Wiek bezwzględny
podaje się w latach.
Era kenozoiczna
Trzeciorzęd
Paleocen
od 65 mln lat
Paleogen
Eocen
od 54 mln
lat
Oligocen
od 38 mln
lat
Czwartorzęd
Miocen
Pliocen
od 23 mln lat
od 5 mln lat
Neogen
Plejstocen
Holocen
od 2 mln lat
od 10 tys. lat
Człowiek neandertalski
Człowiek
i Homo sapiens
współczesny
Pierwsze lodowce, zlodowacenie Antarktydy
Lądy i oceany przybierają obecny wygląd
Fałdowanie alpejskie obejmuje Alpy, Karpaty, Pireneje, Apeniny, Atlas, Kordyliery, Andy Himalaje
Najpospolitszymi skałami z tego okresu są: margle, gliny, piaski, lessy
W tym czasie tworzyły się bogactwa: ropy naftowej, węgla brunatnego, gazu ziemnego, bursztynu, piasków, żwirów i
torfów
Rozwój małp i małp człekopodobnych, Australopithecus
Trias
Pstry
Wapień
Kajper
piaskowiec
muszlowy
od 225 mln lat
Powstanie ssaków, dalszy rozwój gadów, w
wodzie panują ichtiozaury i plezjozaury, na
lądzie: diplodoki i brontozaury, w powietrzu archeopteryks
Powstanie kontynentu Pangea
Era mezozoiczna
Jura
Lias
Dogger
Kreda
Malm
od 190 mln lat
Pierwsze ptaki
Kreda
Kreda późna
wczesna
od 136 mln lat
Okrytonasienne i torbacze
Pangea zaczyna się rozpadać
Transgresje i regresje mórz
Początek fałdowań
Okres spokoju w skorupie ziemskiej
alpejskich
Powstają przede wszystkim skały osadowe w wyniku sedymentacji obumarłych szczątek zwierząt
Na obszarze Polski utworzyły się w tym okresie dolomity z rudą cynku i ołowiu w okolicy Olkusza, rudy żelaza z
okolic Częstochowy, fosforyty i kreda na Wyżynie Lubelskiej
„Pilotażowy program rozwojowy dla uczniów gorzowskich gimnazjów i liceów z wykorzystaniem e-learningu”
2
E-learning GEOGRAFIA
Opracowanie:
Arkadiusz Dera
Era paleozoiczna
dewon
Kambr
Ordowik
Sylur
od 570 mln
lat
od 500 mln lat
od 430 mln lat
od 395 mln lat
Rozwój
glonów i
trylobitów
Powstanie
roślin
lądowych,
pierwsze
kręgowce
Ryby pancerne i
skorupiaki
Pierwsze
kręgowce lądowe,
owady i rośliny
zarodnikowe:
skrzypy, widłaki i
paprocie
Karbon
Perm
Wapień
Karbon
Czerwony
Cechsztyn
węglowy produktywny spągowiec
od 345 mln lat
od 280 mln lat
Pierwsze płazy i gady
Powstanie gadów
ssakokształtnych i
rozwój
nagonasiennych
Na północy
Łączenie się
tworzy się
prakontynentów:
Laurazja
Laurazji i Gondwany
Początek
Fałdowanie
fałdowania
Początki fałdowania
hercyńskie: Masyw
kaledońskiego: G.
hercyńskiego
Centralny,
Szkockie i G.
Karkonosze
Świętokrzyskie
W tej erze powstaje praktycznie każdy rodzaj skał, a najistotniejsze złoża mineralne, to węgiel, sól kamienna i sole
potasowe na Kujawach, łupki miedzionośne z okolic Bolesławca i Złotoryi
Rozpad
prakontynentu
Na południu
tworzy się
Gondwana
Era prekambryjska
Archaik
Proterozoik
od 4600 mln lat
od 3170 mln lat
Powstanie Ziemi, pojawia się woda po skropleniu pary
Powstanie pierwotniaków i pierwszych bezkręgowców
wodnej, najstarsze organizmy
Początki powstawania skorupy ziemskiej
Istnienie jednego prakontynentu
Występuje wulkanizm i częste ruchy górotwórcze.
Formują się Góry Sudety (Masyw Śnieżnika)
Skały zmetamorfizowane: gnejsy
Pierwsze skały osadowe: piaskowce i zlepieńce
Złoża żelaza w Szwecji i w Krzywym Rogu na Ukrainie
Mapa mentalna
Z doświadczenia zawodowego wiem, że temat związany z dziejami Ziemi jest
tematem raczej nie lubianym przez ucznia. Materiał jest głównie „pamięciowy”,
więc trudny do zapamiętania. Posłużmy się więc mapą mentalną lub jak inaczej jest
nazywana mapą pamięciową czyli rysunkiem na którego środku wypisujemy lub
wyrysowujemy główny temat lub definicję (słowo) i z którego rozrysowujemy dalej
drzewo powiązanych ze sobą faktów. W taki sposób stworzona definicja, problem
temat jest przez nas lepiej zapamiętany. Jako przykład podam mapę pamięci
„Tajemniczy Świat Pasożytów” http://www.kajet.pl/pliki/mentalna.png
„Pilotażowy program rozwojowy dla uczniów gorzowskich gimnazjów i liceów z wykorzystaniem e-learningu”
3
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Create flashcards