Chemia kliniczna

advertisement
Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej
Nazwa
kierunku
Nazwa
przedmiotu
Jednostka
realizująca
Rodzaj
przedmiotu
Cel kształcenia
Treści
programowe
Analityka Medyczna
Chemia kliniczna
Poziom i forma
studiów
Punkty ECTS
jednolite studia
magisterskie
stacjonarne
niestacjonarne
11
prof. dr hab.
Lech Chrostek
Semestr VI, Rodzaj zajęć i
wykłady
ćwiczenia
seminaria
obowiązkowy
VII, VIII
45
90
0
liczba godzin
Zapoznanie się z metodami chemicznymi stosowanymi w diagnostyce biochemicznej w celu
oceny organizmu człowieka w stanie zdrowia i choroby.
Wykłady:
Teoretyczne i praktyczne aspekty metodyki ilościowego oznaczania stężeń węglowodanów,
lipidów, białek oraz metabolitów tych związków w materiale biologicznym. Metodyka oznaczania
aktywności enzymów. Laboratoryjne badania diagnostyczne hormonów i elektrolitów. Badania
równowagi kwasowo-zasadowej. Markery nowotworowe. Metodyka prób czynnościowych.
Metody analityczne stosowane w wieloparametrycznej diagnostyce narządowej. Profile białkowe
płynów ustrojowych. Metody analityczne stosowane w ocenie zaburzeń gospodarki lipidowej i
lipoproteinowej. Metody oznaczania laboratoryjnych czynników ryzyka miażdżycy oraz choroby
niedokrwiennej serca. Metody oznaczania laboratoryjnych markerów niedokrwienia i zawału
mięśnia sercowego. Metody laboratoryjnej diagnostyki różnicowej chorób przewodu
pokarmowego i nerek. Badania laboratoryjne w ocenie zaburzeń wodno-elektrolitowych. Badania
laboratoryjne w diagnostyce cukrzycy i jej powikłań. Metody diagnostyki laboratoryjnej w
różnicowaniu i monitorowaniu chorób demencyjnych, depresji, ostrych stanów zapalnych i stanów
nieprzytomności. Interpretacja wyników diagnostycznych badań laboratoryjnych. Metody
oznaczania wiarygodności i przydatności diagnostycznej wyników badań laboratoryjnych.
Ćwiczenia:
Elektrolity i Równowaga kwasowo-zasadowa. Metody oznaczania stężeń pierwiastków
śladowych. Oznaczanie cynku, litu, miedzi w surowicy krwi techniką płomieniową absorpcji
atomowej. Oznaczanie selenu, kobaltu, kadmu, ołowiu oraz miedzi w moczu techniką
elektrotermiczną absorpcji atomowej. Oznaczanie parametrów równowagi kwasowo-zasadowej
oraz stężeń elektrolitów we krwi pełnej – elektrody jonoselektywne. Parametry wyliczane
równowagi kwasowo-zasadowej. Interpretacja wyników gazometrii krwi oraz równowagi
kwasowo-zasadowej. Oznaczanie stężenia wapnia zjonizowanego oraz korekta jego stężenia do
pH 7,40. CO-oksymetria – oznaczanie stężenia fizjologicznych i patologicznych frakcji
hemoglobiny. Pomiary osmolalności osocza i moczu. Obliczanie luki osmolalnej.
Enzymy. Metody oznaczania aktywności enzymów: aminotransferaza alaninowa – metoda
kinetyczna z NADH i buforem TRIS (wg IFCC), aminotransferaza asparaginianowej – metoda
kinetyczna z NADH i buforem TRIS (wg IFCC), amylaza – metoda z modyfikowanymi
oligocukrami – maltotriozydem (G3), kinaza kreatynowa – metoda kinetyczna z kreatyno
fosforanem i ADP z NAC jako aktywatorem,
izoenzym sercowy kinazy kreatynowej – metoda immunoinhibicji, dehydrogenaza mleczanowa –
metoda kinetyczna – kierunek pirogronian – mleczan, fosfataza alkaliczna – metoda kinetyczna z
p=nitrofenylofosforanek i buforem AMP (wg IFCC); gammaglutamylotransferaza – metoda
kinetyczna z substratem gamma-glutamylo-p-nitroanilidem i glicyloglicyną (wg Szasz); lipaza –
metoda kolorymetryczna – substrat 1,2 digliceryd; cholinoesteraza – metoda kolorymetryczna –
substrat maślan tiocholiny.
Lipidy. Lipidy: cholesterol całkowity – metoda enzymatyczna z esterazą oraz 4-aminoantypiryną,
Triglicerydy (TG) - metoda enzymatyczna z glicerokinazą oraz oksydazą i 4-aminoantypiryną,
HDL-cholesterol – metoda bezpośrednia (PPA), LDL-cholesterol - metoda wykorzystująca wzór
Friedewalda lub metoda bezpośrednia.
Lipoproteiny - rozdział elektroforetyczny na żelu agarozowym lub poliakrylamidowym.
Oznaczanie lipoproteiny (a) metodami turbidymetrycznymi lub nefelometrycznymi.
Oznaczanie apolipoprotein metodami turbidymetrycznymi lub nefelometrycznymi. Białka i
markery nowotworowe. Metody oznaczania stężenia białka całkowitego. Problemy metodyczne
oceny stężenia białka całkowitego. Interpretacja wyników oznaczeń białka całkowitego w
Zakład Diagnostyki Biochemicznej
Osoba odpowiedzialna
Formy i metody
dydaktyczne
Forma i
warunki
zaliczenia
Literatura
podstawowa
Literatura
uzupełniająca
Przedmiotowe
efekty
kształcenia
surowicy. Elektroforeza białek surowicy – proteinogram: zasada metody i znaczenie kliniczne.
Immunofiksacja surowicy: zasada metody i znaczenie kliniczne. Immunofiksacja moczu: zasada
metody i znaczenie kliniczne. Izoelektroogniskowanie płynu mózgowo-rdzeniowego. Metoda
oznaczania stężeń immunoglobulin. Metody oznaczania stężeń markerów nowotworowych.
Przemiana węglowodanowa, azotowa i przemiana bilirubiny. Metody oznaczania bilirubiny w
surowicy (oznaczanie stężenia bilirubiny całkowitej i zestryfikowanej metodą Jendrassika Grofa z
dwuazowym kwasem sulfanilowym); metody oznaczania mocznika w surowicy i w moczu
(oznaczanie stężenia mocznika metodą enzymatyczną z ureazą i dehydrogenazą glutaminianową);
metody oznaczania stężenia kwasu moczowego w surowicy i w moczu (metoda enzymatyczna z
urikazą i peroksydazą); metody oznaczania stężenia amoniaku w osoczu (metoda enzymatyczna z
dehydrogenazą glutaminianową); metody oznaczania stężenia kreatyniny w surowicy i w moczu
(metoda chemiczna Jaffe’go z kwasem pikrynowym); pomiary filtracji kłębuszkowej i
wchłaniania zwrotnego wody (kliranse kreatyniny); obliczanie klirensu kreatyniny typu I (GFR)
metodą klasyczną z oznaczaniem stężenia kreatyniny w surowicy i w moczu pochodzącym z
dobowej zbiórki i korektą na powierzchnię ciała pacjenta; obliczanie klirensu kreatyniny typu II
(eGFR) metodą MDRD z oznaczaniem stężenia kreatyniny w surowicy i uwzględnieniem wieku,
płci i rasy pacjenta; obliczanie dobowego wydalania mocznika, kwasu moczowego i kreatyniny;
metody oznaczania stężenia glukozy w surowicy (metoda enzymatyczna z heksokinazą); testy
tolerancji glukozy – wykonanie próby z pojedynczym doustnym obciążeniem glukozy (OGTT) w
wersji standardowej i skróconej: oznaczanie stężenia glukozy w osoczu krwi włośniczkowej
pobranej od pacjenta na czczo i po obciążeniu 75 g glukozy (6 próbek dla wersji standardowej i 3
próbki dla skróconej); przedstawienie graficzne testu w postaci krzywej cukrowej i interpretacja
testu.
Hormony i toksykologia. Metody immunologiczne oznaczania hormonów (MEIA, CMIA, FPIA,
ELFA, luminescencyjne), metody chromatograficzno-spektrofotometryczne i kolorymetryczne
oznaczania hormonów (metabolity kortyzolu i amin katecholowych). Algorytm postępowania w
chorobach układu hormonalnego: przysadki, tarczycy, nadnerczy, gonad. Interpretacja wyników
badań i ocena zaburzenia; metody oznaczania narkotyków i leków w moczu
(immunoemnzymatyczne, immunoturbidymetryczne, spektrofotometryczne). Metody oznaczania
etanolu (z dehydrogenazą alkoholową, REA, chromatografii gazowej, alkomaty i alkotesty).
Zasady terapii monitorowanej dla leków immunosupresyjnych i metody ich oznaczania metodami
immunologicznymi. Metody oceny frakcji hemoglobiny głównie COHB i MetHB- zasady COoksymetrii.
Kontrola jakości badań laboratoryjnych. Zakładanie kart kontroli poprawności, powtarzalności
i odtwarzalności. Błąd systematyczny i trywialny. Kryteria dopuszczalności błędu metody.
Obliczanie przedziału referencyjnego, czułości i swoistości diagnostycznej, wartości
predykcyjnych i mocy diagnostycznej badań.
 wykłady z prezentacją multimedialną
 ćwiczenia laboratoryjne
Zaliczenie zajęć na podstawie ocen cząstkowych otrzymanych w trakcie trwania semestrów.
Egzamin:
 praktyczny – sprawdzenie umiejętności praktycznych nabytych na ćwiczeniach (wykonanie
badania laboratoryjnego)
 teoretyczny – test obejmujący wszystkie treści programu nauczania.
1. Dembińska-Kieć A., Naskalski J.: Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii
klinicznej. Wydanie III, Wrocław 2010
1. www.labtestonline
2. Czasopismo (miesięcznik) „Badanie i diagnoza”. Wydawnictwo „Fundacja Rozwoju
Diagnostyki Laboratoryjnej”
Odniesienie do
Efekty kształcenia
kierunkowych
efektów kształcenia
P-W01
Zna rolę badań laboratoryjnych w rozpoznawaniu, monitorowaniu,
rokowaniu i profilaktyce zaburzeń narządowych i układowych oraz kryteria
doboru tych badań i zasady wykonywania.
K_W20
P-W02
Zna teoretyczne i praktyczne aspekty prób czynnościowych i metod
oznaczeń biochemicznych oraz ich znaczenie dla rozpoznawania,
K_W24
P-U01
P-U02
P-U03
P-K01
P-K02
Bilans nakładu
pracy studenta
VI Semestr
Bilans nakładu
pracy studenta
VII semestr
diagnostyki różnicowej, monitorowania przebiegu choroby i oceny efektów
leczenia w różnych stanach klinicznych.
Potrafi posługiwać się zautomatyzowaną aparaturą pomiarową (i
pomocniczym sprzętem laboratoryjnym), stosowaną we współczesnej
laboratoryjnej diagnostyce medycznej.
Potrafi uzyskiwać wiarygodne wyniki laboratoryjnych badań
biochemicznych (w tym: elektrolitów, pierwiastków śladowych, równowagi
kwasowo-zasadowej, CO-oksymetrii, węglowodanów, wskaźników glikacji
białek, bilirubiny i jej frakcji, związków azotowych oraz cystatyny i NGAL w
ocenie funkcji nerek, białka całkowitego, proteinogramu, immunoglobulin i
białek specyficznych, w tym białek ostrej fazy oraz markerów niedokrwienia
i martwicy mięśnia sercowego, wskaźników zasobów żelaza, badań
toksykologicznych, hormonów, lipidów, enzymów i markerów
nowotworowych).
Potrafi ocenić wyniki badań biochemicznych w odniesieniu do określonej
patologii lub jednostki chorobowej.
Potrafi odpowiednio określić priorytety służące realizacji określonego przez
siebie lub innych zadania
Jest przygotowany do wykonywania zawodu diagnosty laboratoryjnego.
Godziny kontaktowe z nauczycielem akademickim:
udział w wykładach
udział w ćwiczeniach
udział w konsultacjach związanych z zajęciami
Samodzielna praca studenta:
przygotowanie do ćwiczeń
przygotowanie do kolokwiów
Godziny kontaktowe z nauczycielem akademickim:
udział w wykładach
udział w ćwiczeniach
udział w konsultacjach związanych z zajęciami
Samodzielna praca studenta:
przygotowanie do ćwiczeń
przygotowanie do kolokwiów
Bilans nakładu
pracy studenta
Godziny kontaktowe z nauczycielem akademickim:
udział w wykładach
udział w ćwiczeniach
udział w seminariach
udział w konsultacjach związanych z zajęciami
VIII semestr
Samodzielna praca studenta:
przygotowanie do ćwiczeń
przygotowanie do kolokwiów
przygotowanie do egzaminu/zaliczenia
K_U10
K_U13
K_U14
K_K03
K_K07
15 x 1h
10 x 3h
5 x 2h
RAZEM
15h
30h
10h
55h
10 x 4h
2 x 8h
RAZEM
40h
16h
56h
Ogółem
ECTS
111h
4
15 x 1h
10 x 3h
5 x 2h
RAZEM
15h
30h
10h
55h
10 x 2h
2 x 8h
RAZEM
Ogółem
ECTS
20h
16h
36h
91h
3
15 x 1h
10 x 3h
15h
30h
5 x 2h
RAZEM
10h
65h
10 x 2h
2 x 2h
1 x 20h
RAZEM
20h
4h
20
44h
Ogółem
ECTS
Wskaźniki
ilościowe
Nr efektu
kształcenia
P-W01
P-W02
P-U01
P-U02
P-U03
P-K01
P-K02
Data
opracowania
programu
109h
4
ECTS
6
Nakład pracy studenta związany z zajęciami wymagającymi
175h
bezpośredniego udziału nauczyciela 55h + 55h + 65h.
Nakład pracy studenta związany z zajęciami o charakterze praktycznym 56h
136h
9
+ 36h + 44h.
Metody weryfikacji efektu kształcenia
Formujące
Podsumowujące
Wyjściowe zaliczenie na zakończenie bloku
Kolokwium podsumowujące. Egzamin
ćwiczeń.
Wyjściowe zaliczenie na zakończenie bloku
Kolokwium podsumowujące. Egzamin
ćwiczeń.
Zaliczenie
praktyczne.
Egzamin
Obserwacja pracy studenta w trakcie ćwiczeń.
praktyczny.
Zaliczenie
praktyczne.
Egzamin
Obserwacja pracy studenta w trakcie ćwiczeń.
praktyczny.
Ocena umiejętności wyciągania wniosków z
Zaliczenie praktyczne. Egzamin praktyczny
wyników laboratoryjnych.
Ocena zdolności do samodzielnej pracy.
Zaliczenie praktyczne. Egzamin.
Ocena zdolności do samodzielnej pracy.
Zaliczenie praktyczne. Egzamin
12.03.2014 r.
Program opracowała
dr n. med. Małgorzata Czygier
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Prace Magisterskie

2 Cards Pisanie PRAC

słowka

2 Cards kksenia.kot1997

Create flashcards