Afryka*skie rolnictwo jest wa*n* ga**zi - e

advertisement
Afrykańskie rolnictwo jest ważną gałęzią gospodarki dla większości krajów tego kontynentu.
Znaczenie to wynika głównie z tego, że zatrudnia często ponad połowę aktywnych zawodowo
ludzi. Pomimo tego nie zawsze ma to przełożenie bezpośrednie na udział jego w krajowym
produkcie brutto lub w wysokości eksportu państw.
Bank Światowy podaje że rolnictwo zatrudnia 65 procent siły roboczej w Afryce i odpowiada za 32
procent produktu krajowego brutto.
Rolnictwo o charakterze drobnych rodzinnych gospodarstw rolnych dominuje i stanowi prawie
80% wszystkich upraw. Przez skalę swojego zatrudnienia staje się głównym źródłem utrzymania
dla bardzo wielu Afrykan.
Ocenia się że w Afryce Subsaharyjskiej znajduje się ponad 50 mln gospodarstw rolnych (dane Bank
Światowy i FAO).
Rolnictwo tu na części terenów ma ograniczenia, trudne warunki klimatyczne (ulegające czasem
zmianom) czyli wysokie temperatury i utrudniony dostęp do wody.
Charakter produkcji tych gospodarstw zazwyczaj ma na celu dostarczenie żywności dla członków
rodzin, część tylko z pośród nich, uzyskuje nadwyżkę produkcji którą może sprzedać. Warto
zaznaczyć, że kobiety w rolnictwie afrykańskim pełnią bardzo ważną rolę.
Podstawą wyżywienia ludności są zboża. Do najważniejszych należą: kukurydza, sorgo, proso i ryż.
Mniejszy udział mają warzywa i owoce. Maniok jest poza zbożami podstawowym składnikiem
żywienia i stał się odpowiednikiem ziemniaka w naszej kulturze żywienia.
Jednak zwiększenie upraw warzyw i owoców w połączeniu z rozwojem przetwórstwa żywności
jest największą możliwością rozwoju afrykańskiego rolnictwa.
Dość istotną rolę w uprawach, stanowią rośliny przemysłowe takie jak kukurydza, pszenica, ryż,
soja, bawełna, sorgo, palma oleista, trzcina cukrowa, kakao, kawa, herbata. Część z nich
przeznaczona jest na eksport. Uprawy te tworzą często wielkoobszarowe gospodarstwa, w których
stosowane są nowoczesne maszyny i środki produkcji roślin.
Eksport produktów roślinnych stanowi ważne dla wielu państw źródło pozyskiwania walut obcych.
Obok rolnictwa rodzinnego w części krajów afrykańskich stworzono warunki do powstania wyżej
wspomnianych dużych gospodarstw rolnych o przemysłowym charakterze produkcji rolnej. Do
krajów tych należą między innymi RPA, Etiopia, Uganda, Tanzania, Kenia, Nigeria, Mozambik,
Madagaskar oraz Sudan.
O tym że można uzyskać tu przy odpowiednich inwestycjach w uprawę rolną dobre wyniki,
świadczą wyniki rolnictwa np. Egiptu, który należy do jednych z większych producentów pszenicy
na świecie. Innym przykładem może być Maroko, warzywa z tego kraju często goszczą na naszych
europejskich stołach.
W drugiej połowie XX wieku rewolucyjne przemiany, które dotknęły rolnictwo
wielu krajów rozwiniętych poprzez zwiększenie produkcyjności czynników produkcji
oraz poprawę poziomu dochodowości ludności rolniczej nie objęły krajów. Możliwości rozwoju
gospodarki wiejskiej zależą w dużym stopniu od inwestycji,
postępu techniczno-organizacyjnego, programów naukowo-badawczych
szkół i akademii rolniczych.
Główne możliwości
rozwoju rolnictwa i zwiększenie podaży na płody rolne są na stępujące:
1. Zwiększenie bezpośrednich inwestycji zagranicznych w sektorze rolniczym
poprzez:
racjonalne wykorzystanie wszelkiej międzynarodowej pomocy skierowanej
na obszary wiejskie,
efektywne wykorzystanie współpracy gospodarczej z kapitałem zagranicznym
w rolnictwie i inwestowanie w kluczowe działy rolnictwa, takie
jak: produkcja zbóż, bioenergii itd.,
wsparcie dla lokalnych inwestorów i producentów,
wsparcie dla inwestorów w sektorze usługowym i przemysłowym w rolnictwie.
2. Zrzeszanie się grup producentów płodów rolnych w celu zwiększenia ich
efektywności produkcyjnej.
3. Zwiększenie wydajności z hektara (ha) użytków rolnych (UR) przy użyciu
ulepszonych technicznych środków produkcji, wysokiej jakości odmian roślin, zwalczania chwastów i szkodników, ulepszonej gospodarki wodnej itp.,
czyli rozwijanie usług agrotechnicznych.
4. Wdrażanie wyników badań naukowych, wymiana technologii i podnoszenie
stanu oświaty rolniczej 5. Racjonalnie wykorzystanie użytków rolnych przez stosowanie
płodozmianów,
uprawy roślin wieloplonowych i międzyplonów, dobre wykorzystanie
warunków przyrodniczych i klimatycznych, wykorzystanie bioenergii
i energii odnawialnych. Zazwyczaj kraje Afryki Subsaharyjskiej położone
są w klimacie długiego lub całorocznego sezonu upraw, co pozwala na uzyskiwanie
kilku plonów w ciągu roku.
6. Pozyskiwanie nieużytków pod uprawę. Uważa się, że w dalszym ciągu
istnieją znaczne obszary w Afryce, które nie są uprawiane lub uprawiane
okresowo. Rozlegle tereny obecnie nieuprawiane znajdują się na sawannach
oraz w lasach subtropikalnych i tropikalnych Afryki Subsaharyjskiej.
Ocenia się, że potencjał ziem uprawnych w ASS wykorzystany jest zaledwie
w 30%. Z drugiej jednak strony, chociaż liczby te są zbyt optymistyczne,
to wykorzystanie niektórych gleb nietrwałych rolniczo mogłoby
doprowadzić do powstania szkód w środowisku przyrodniczym. Ponadto
zagospodarowanie tych ziem wiąże się ze znacznymi inwestycjami kapitałochłonnymi,
jak melioracja gruntów na nizinach, sawannach i w lasach
subtropikalnych.
7. Zapobieganie stratom powstającym w czasie produkcji. Rozwijanie usług,
konfekcjonowanie i opakowanie płodów rolnych. Dotychczasowe oceny
wskazują na znaczne straty powodowane przez gryzonie i ptaki oraz psucie
się płodów rolnych, przechowywanych w nieodpowiednich silosach, spichlerzach
i opakowaniach.
Do lat sześćdziesiątych rolnictwo afrykańskie był dwutorowe, z jednej strony
mieliśmy niedoinwestowane, mało wydajne gospodarstwa chłopskie produkujące na
własne potrzeby, a z drugiej strony prorynkowe gospodarstwa rolne, zdominowane
przez duże plantacje monokulturowe, których produkcja była przeznaczona na eksport.
Trzeba stwierdzić, iż uprzywilejowany system gospodarczy w Afryce po uzyskaniu
niepodległości do końca lat dziewięćdziesiątych, był rozwojem typu niekapitalistycznego
czyli upaństwowieniem dużych gospodarstw rolnych, wprowadzeniem
cen urzędowych i przesadnej polityki protekcjonistycznej gospodarki w kombinacji
z embargiem gospodarczym narzuconym przez byłe państwa kolonialne. Doprowadziło
to do zniszczeń dużych proeksportowych gospodarstw rolnych.
W Afryce są miejsca gdzie w zakresie rozwoju rolnictwa odniesiono duże sukcesy.
Przykładem mogą być takie kraje jak Etiopia, rolnictwo dostarcza prawie 41% produktu krajowego
brutto i stanowi 80% eksportu. Główne uprawy to kawa, rośliny oleiste, zboża, ziemniaki, trzcina
cukrowa i warzywa.
Kenia, rolnictwo jest drugim największym źródłem produktu krajowego brutto 24% PKB, dostarcza
50% przychodów z eksportu. Główne uprawy pieniężne to herbata, produkty ogrodnicze i kawa.
Uprawa kukurydzy jest bardzo zmienna w wyniku wahań związanych z pogodą, konkretnie z
zmianami w ilości opadów deszczu.
Innym krajem wartym przytoczenia może być Tanzania, uprawa kukurydzy jest największą uprawą
w tym kraju i piątą co do wielkości na kontynencie po RPA, Nigerii, Etiopii i Egipcie. W Tanzanii,
występują także duże uprawy takich roślin jak maniok, fasola, banany i ryż.
O powodzeniu zmian decyduje też odpowiedni wybór rodzaju produkcji rolnej. W krajach tych był
on dokonany trafnie w stosunku do zapotrzebowania rynków w połączeniu z lokalnymi
możliwościami produkcji.
Rolnictwo RPA jest przykładem jak przy odpowiednio wysokich inwestycjach, korzystając z
stosunkowo łagodniejszego tu klimatu, można prowadzić zróżnicowaną produkcje rolną na
światowym poziomie. Kraj ten jest jednym z największych na świecie producentów owoców i
winorośli.
O tym jak dobre wyniki można osiągnąć przy odpowiednio dużych nakładach finansowych na
uprawy, może świadczyć to że niektóre kraje jak np. Arabia Saudyjska, inwestuje w rolnictwo i
rozwój w Sudanie i Etiopii miliardy dolarów i podobnie jak inne państwa np. Chiny dzierżawi duże
obszary ziemi w Afryce, by tu rozpocząć produkcje rolną na potrzeby swego kraju. Podobnych
dzierżaw i zakupów pod uprawę dokonują także inne państwa. Atrakcyjne są ceny.
Ocenia się się że obecnie w Afryce wykorzystuje się niewielki obszar gruntów zdatnych do
produkcji rolnej, czyli około 6 procent. By to zmienić potrzebne są zmiany w zakresie własności
gruntów jak i zapewnienie odpowiedniego nawodnienia tych terenów, które jest stosunkowo bardzo
kosztowne.
Cześć państw Afryki podjęło reformy by zmienić tę sytuacje. Są to zmiany, wymagające
odpowiednich środków finansowych by wspomóc kredytowanie rozwoju produkcji tych
gospodarstw.
Tu kwestie własności ziemi w Afryce stanowią w wielu krajach problem, niejasne prawa własności
rolników, utrudniają możliwości odpowiedniego kredytowania tych zmian.
Oprócz inwestycji w środki produkcji rolnej państwa starają się organizować przepływ koniecznej
wiedzy na temat skutecznych form upraw i organizacji rynków zbytu.
Tu w zakresie szkoleń potrzeby są olbrzymie. Krajowe i międzynarodowe instytuty badawcze i
środowisko akademickie wraz organizacjami włączają się w przepływ wiedzy na temat skutecznych
i wydajnych sposobów uprawy. Promują wydajne odmiany roślin dostosowane do bardzo
wymagających często warunków klimatycznych. Te odpowiednie odmiany roślin wyhodowane w
instytutach, powodują zwiększenie wielkości produkcji rolnej w sposób znaczący.
Wymagane są także zmiany w zakresie rozbudowy infrastruktury, w zakresie przechowywania i
przetwórstwa żywności. Na wielu terenach wymagane jest polepszenie warunków transportu i
obniżenie jego kosztów, budowa dróg.
Następują duże zmiany, obecnie Afryka jako kontynent staje się powoli miejscem największych
inwestycji w infrastrukturę. W wielu krajach przeznaczane na to są olbrzymie kwoty a potrzeby są
jeszcze większe.
Stosowanie nawozów sztucznych w produkcji jest wykorzystywane na wielu obszarach w
niewystarczającym stopniu lub czasem w ogóle.
Drobne gospodarstwa wymagają także pomocy w zakresie stworzenia łańcucha odbiorców
lokalnych jak i nawiązania współpracy na rynkach zewnętrznych. By móc sprzedać swoją
produkcję.
Afrykańskie rolnictwo ma niższą wydajność w stosunku do innych kontynentów z wyżej
wymienionych powodów.
Dlatego dużą nadzieją dla Afryki, są doświadczenia z innych rejonów świata, w zakresie rozwoju
produkcji rolnej.
Tu przodują Chiny, które z powodzeniem dokonały zmian u siebie, zwiększając znacząco
produktywność, swojego rozdrobnionego rolnictwa.
I obecnie na gruncie afrykańskim firmy z Chin podejmują w wielu miejscach tego kontynentu,
próby przeniesienia tych bardzo udanych w Azji doświadczeń, na grunt afrykański. Tu jednak
istnieje jednak potrzeba dostosowania tych rozwiązań do warunków afrykańskich, co jest na etapie
wdrażania w wielu miejscach, także z udziałem lokalnych instytucji badawczych odpowiedzialnych
za rozwój rolnictwa.
Pomysł rozwiązywania przez naukowców problemów upraw drobnych rolników sprawdził się nie
tylko w Chinach i Brazylii która też tu inwestuje w rolnictwo. Naukowcy w wielu państwach
udanie tworzyli rozwiązania dostosowane do produkcji małych gospodarstw rolnych.
Ta współpraca świata nauki i drobnych rolników jest niezbędna by sprostać trudnym warunkom
klimatycznym, dokonać zmian z użyciem jak najmniejszych kosztów, zbudować strukturę
przechowywania i dystrybucji produktów.
Pozytywnym czynnikiem dla rozwoju rolnictwa jest duża potrzeba dywersyfikacji gospodarki
szczególnie w krajach, których dochody są oparte głównie na eksporcie surowców.
Spadek cen ropy spowodował, że dla dwóch dużych afrykańskich eksporterów ropy Nigerii i
Angoli dywersyfikacja gospodarki stała się priorytetowym celem i rolnictwo ma według przyjętych
przez te kraje w ostatnim czasie planów stać się przedmiotem intensywnego rozwoju.
Warto dążyć do zmian bo w Afryce w 2030 roku będzie około 1,5 - 2 mld konsumentów.
Ciepły klimat w Afryce i odpowiednie nawadnianie daje możliwość w wielu rejonach do bardzo
intensywnej i całorocznej produkcji rolnej.
Ograniczenia w afrykańskiej produkcji rolnej są możliwe do pokonania. Perspektywy
na przyszłość są korzystne. Szczególna rola przypada tu polityce socjalnej
i gospodarczej. Aby wykorzystać potencjał stworzony przez użyte środki,
potrzeba stabilizacji politycznej, gospodarczej i społecznej oraz zastosowania
sprzyjającego prawa gospodarczego dla prywatnych inwestorów. Podjęte działania muszą wspierać producentów rolnych i dobrą politykę zagospodarowania
obszarów wiejskich.
Najważniejszym czynnikiem rozwoju będą jednak badania i oświata rolnicza.
Istnieje pilna potrzeba podnoszenia poziomu nauk rolniczych. W dalszej
przyszłości trzeba będzie rozwijać skuteczniejsze programy badawczo-dydaktyczne
w krajach ASS.
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Create flashcards