1 - Żyrardów

advertisement
Załącznik nr 1 do Uchwały nr …XLIX/409/10……….
z dnia …30.09.2010 r………….
MIASTO ŻYRARDÓW
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
DLA MIASTA ŻYRARDOWA
NA LATA 2010-2013
Z PERSPEKTYWĄ NA LATA 2014-2017
(AKTUALIZACJA)
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Styczeń 2010
SPIS TREŚCI
1.
INFORMACJE OGÓLNE ____________________________________________________________________ 4
1.1. Podstawa prawna opracowania _______________________________________________________ 4
1.2. Cel aktualizacji Programu _____________________________________________________________ 4
1.3. Zakres programu _______________________________________________________________________ 5
1.4. Metodyka opracowania programu i główne uwarunkowania programu ____________ 6
1.5. Okres objęty aktualizacją Programu __________________________________________________ 8
2. DIAGNOZA __________________________________________________________________________________ 8
2.1. Podstawowe dane o mieście Żyrardowie _____________________________________________ 8
2.1.1. Położenie geograficzne i struktura administracyjna ___________________________________ 8
2.1.2. Demografia __________________________________________________________________________ 9
2.1.3. Gospodarka Żyrardowa ______________________________________________________________ 9
2.1.4 Struktura użytkowania gruntów_____________________________________________________ 11
2.1.5. Infrastruktura drogowa _____________________________________________________________ 12
2.1.6. Infrastruktura społeczna ____________________________________________________________ 13
2.1.7. Turystyka i rekreacja________________________________________________________________ 13
2.1.8. Historia i zabytki miasta _____________________________________________________________ 14
2.1.9. Organizacje pozarządowe działające na terenie miasta Żyrardowa ___________________ 16
2.2. Ocena stanu środowiska______________________________________________________________
2.2.1. Warunki klimatyczne ________________________________________________________________
2.2.2. Jakość powietrza ____________________________________________________________________
2.2.3. Wody powierzchniowe i podziemne __________________________________________________
2.2.3.1. Wody powierzchniowe __________________________________________________________
2.2.3.2. Wody podziemne _______________________________________________________________
2.2.4. Budowa geologiczna i surowce mineralne ____________________________________________
2.2.5. Jakość gleb _________________________________________________________________________
2.2.6. Przyroda ____________________________________________________________________________
16
16
18
20
20
24
25
26
27
2.3. Presje wywierane na środowisko ___________________________________________________
2.3.1. Presje wywierane na powietrze ______________________________________________________
2.3.2. Presje wywierane na wody powierzchniowe i podziemne _____________________________
2.3.2.1. Pobór wód ______________________________________________________________________
2.3.2.2. Gospodarka ściekowa ___________________________________________________________
2.3.2.3. Zanieczyszczenia obszarowe ____________________________________________________
2.3.2.4. Zbiorniki wodne ________________________________________________________________
2.3.3. Odpady _____________________________________________________________________________
2.3.4. Hałas _______________________________________________________________________________
2.3.5. Promieniowanie elektromagnetyczne ________________________________________________
2.3.6. Poważne awarie _____________________________________________________________________
2.3.7. Gospodarka energią _________________________________________________________________
33
33
39
39
40
43
43
44
47
49
50
51
2.4. Wnioski z diagnozy stanu środowiska _______________________________________________ 53
3. KLUCZOWE PROBLEMY EKOLOGICZNE WYMAGAJĄCE ROZWIĄZANIA __________________ 54
4. ZARZĄDZANIE PROGRAMEM ______________________________________________________________ 55
5. PODSTAOWE ZAŁOŻENIA PROGRAMU ____________________________________________________ 56
Styczeń 2010
2
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
5.1. Polityka ekologiczna państwa ________________________________________________________ 56
5.2. Strategia rozwoju kraju ______________________________________________________________ 61
5.3. Narodowa Strategia Spójności _______________________________________________________ 62
5.4. Program ochrony środowiska dla województwa mazowieckiego na lata 2007-2010
z uwzględnieniem perspektywy do 2014 r. _______________________________________________ 63
6. CELE I PRIORYTETOWE DZIAŁANIA EKOLOGICZNE W POWIECIE ŻYRARDOWSKIM 65
7. PROGRAM ZADANIOWY DLA MIASTA ŻYRARDOWA ______________________________________ 72
7.1. CEL SZCZEGÓŁOWY: OGRANICZENIE EMISJI SUBSTANCJI I ENERGII _____________
7.1.1. DZIAŁANIA: Osiągnięcie lepszej jakości wód w zakresie badanych parametrów _______
7.1.2. DZIAŁANIE: Osiągnięcie lepszej jakości powietrza ___________________________________
7.1.3. DZIAŁANIE: Ograniczenie hałasu i promieniowania elektromagnety-cznego do
obowiązujących norm ______________________________________________________________________
7.1.4. DZIAŁANIE: Minimalizacja wytwarzania oraz składowania odpadów, osiągnięcie
maksymalnych poziomów odzysku odpadów _______________________________________________
7.1.5. DZIAŁANIE: Zapobieganie awariom przemysłowym _________________________________
72
72
72
7.2. CEL SZCZEGÓŁOWY: Ochrona zasobów środowiska przyrodniczego i krajobrazu
7.2.1. DZIAŁANIE: Ochrona przyrody, krajobrazu i rozwój turystyki z uwzględnieniem
wymogów UE ______________________________________________________________________________
7.2.2. DZIAŁANIE: Ochrona gleb i rekultywacja terenów zdegradowanych _________________
7.2.3. DZIAŁANIE: Ochrona wód podziemnych ____________________________________________
75
7.3. CEL SZCZEGÓŁOWY : Racjonalne gospodarowanie środowiskiem __________________
7.3.1. DZIAŁANIE: Ograniczenie materiałochłonności, wodochłonności, energochłonności i
odpadowości gospodarki, zatrzymanie wody w środowisku _________________________________
7.3.2. DZIAŁANIE: Wykorzystanie energii odnawialnej do 7,5 % ogółu energii ______________
7.3.3. DZIAŁANIE: Usprawnienie zarządzania środowiskiem _______________________________
77
73
74
75
75
76
77
77
78
78
7.4.
CEL SZCZEGÓŁOWY: Wyższa stan aktywności świadomości ekologicznej
społeczeństwa _____________________________________________________________________________ 79
7.4.1. DZIAŁANIE: Wyższa świadomość ekologiczna społeczeństwa _________________________ 79
7.4.2. DZIAŁANIE: Większa aktywność społeczeństwa na rzecz środowiska _________________ 79
8. HARMONOGRAM FINANSOWY DZIAŁAŃ PROEKOLOGICZNYCH _________________________ 81
9. ŹRÓDŁA FINANSOWANIA PROGRAMU ____________________________________________________
8.1. Środki własne przedsiębiorców _______________________________________________________________
8.2. Środki z budżetu Państwa ___________________________________________________________________
8.3. Własne środki samorządu terytorialnego ________________________________________________________
8.4. Środki prywatno-publiczne __________________________________________________________________
8.5. Środki funduszy ochrony środowiska __________________________________________________________
8.6. Fundusze Unii Europejskiej __________________________________________________________________
8.7. Banki ___________________________________________________________________________________
84
84
84
84
85
85
86
89
10.UWARUNKOWANIA REALIZACJI PROGRAMU _____________________________________________ 90
10.1. Zgodność Programu z innymi dokumentami _______________________________________ 90
10.2. Rozwiązania prawne ________________________________________________________________ 92
10.3 Uwarunkowania przestrzenne ______________________________________________________ 94
10.4. Uwarunkowania społeczne __________________________________________________________ 94
11. WDRAŻANIE I MONITORING PROGRAMU _______________________________________________ 95
12. STRESZCZENIE W JĘZYKU NIESPECJALISTYCZNYM __________________________________ 101
Styczeń 2010
3
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
1. INFORMACJE OGÓLNE
1.1.
Podstawa prawna opracowania
Zgodnie z Art. 17 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst
jednolity Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 z późniejszymi zmianami) Prezydent Miasta
Żyrardowa zobowiązany jest do sporządzenia gminnego programu ochrony środowiska,
którego celem jest realizacja Polityki Ekologicznej Państwa. Program obejmuje 4 lata
z perspektywą na kolejne 4 lata. Zgodnie z Art.18 ustawy POŚ z wykonania Programu organ
wykonawczy Miasta sporządza co 2 lata Raport, który przedstawiany jest Radzie Miasta.
Pierwszy program ochrony środowiska wraz z Planem gospodarki odpadami dla miasta
Żyrardowa został przyjęty Uchwałą Nr XXX/234/04 Rada Miasta Żyrardowa z 30.12.2004 r.
i obejmował okres lat 2004-2011.
W Programie dokonano oceny stanu środowiska w mieście Żyrardowie i na tej podstawie
określono główne cele i kierunki działań w dziedzinie ochrony środowiska.
W grudniu 2009 r. sporządzono raport z realizacji „Programu ochrony środowiska dla Miasta
Żyrardowa i Planu Gospodarki Odpadami”, który przedstawiono Radzie Miasta Żyrardowa.
W sprawozdaniu określono najważniejsze problemy związane z realizacją Programu, stopień
realizacji założonych celów i działań ekologicznych oraz przedstawiono propozycje zmian
w obowiązującym Programie ochrony środowiska.
Niniejsza aktualizacja „Programu ochrony środowiska dla Miasta Żyrardowa” jest
dokumentem programowym określającym zadania w zakresie ochrony środowiska na terenie
Miasta Żyrardowa na lata 2010-2013 z perspektywą na lata 2014-2017 wykorzystującym
wnioski z realizacji dotychczasowego Programu.
1.2.
Cel aktualizacji Programu
Głównym i nadrzędnym celem „Programu ochrony środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata
2010-2013 z perspektywą lat 2014-2017” jest wdrożenie Polityki Ekologicznej Państwa na
lata 2009-2012 z perspektywą do 2016 r. na poziomie miasta. Obowiązujący obecnie Program
ochrony środowiska wymaga aktualizacji ze względu na:

nową Polityką Ekologiczną Państwa na lata 2009-2012 z perspektywą do 2016 r.
Styczeń 2010
4
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)

zmiany w prawodawstwie polskim, głównie wynikające z konieczności
dostosowania przepisów polskich do wymogów Unii Europejskiej,

niezrealizowaniem części zadań określonych w obowiązującym Programie,
głównie ze względu na brak środków finansowych.
Niniejszy program jest spójny z:

Dyrektywami UE,

Agendą 21 – Ramowym Programem Działań,

Prawodawstwem polskim,

Politykę Ekologiczną Państwa w latach 2009-2012 z perspektywą do roku 2016,

Strategią Rozwoju Kraju (2007),

Narodową Strategią Spójności (2007),

Programem ochrony środowiska Województwa Mazowieckiego na lata 2007-2010
z uwzględnieniem perspektywy do 2014 r.

Programem
możliwości
wykorzystania
odnawialnych
źródeł
energii
dla
województwa mazowieckiego (2006 r.),

Aktualizacją krajowego i wojewódzkiego planu gospodarki odpadami

Programem zwiększania lesistości dla województwa mazowieckiego.

Programem ochrony środowiska dla powiatu żyrardowskiego na lata 2004-2012
Cele programu:

stanowią pochodną celów określonych w Polityce ekologicznej państwa oraz
w „Programie ochrony środowiska Województwa Mazowieckiego na lata 20072010 z uwzględnieniem perspektywy do 2014 r.”

wynikają z weryfikacji priorytetów i zadań określonych w „Raporcie z realizacji
Programu ochrony środowiska dla miasta Żyrardowa za lata 2004-2008”,

1.3.
uwzględniają wymogi obowiązującego prawa krajowego i UE.
Zakres programu
Aktualizacja „Programu ochrony środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010-2013
z perspektywą lat 2014-2017” określa:
-
aktualną diagnozę stanu środowiska i główne przyczyny tego stanu,
-
główne problemy ekologiczne miasta,
Styczeń 2010
5
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
-
priorytetowe cele i działania w podziale na krótkoterminowe (lata 2010 – 2013)
i długoterminowe (do roku 2017),
-
harmonogram zadań w zakresie poprawy stanu środowiska w mieście,
-
instrumenty prawne i ekonomiczne niezbędne do wdrożenia Programu,
-
system monitoringu i zarządzania Programem.
Szczegółowym rozwinięcie Programu w zakresie gospodarki odpadami jest Plan gospodarki
odpadami.
Zaktualizowany „Program ochrony środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010-2013
z perspektywą na lata 2014-2017” będzie wykorzystany do:

strategicznego zarządzania miastem w zakresie ochrony środowiska,

racjonalnej gospodarki przestrzennej i rozwoju społecznego, gospodarczego
zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju,

tworzenia programów operacyjnych dla Miasta,

planowania budżetu Miasta,

ubiegania się o fundusze celowe ze źródeł krajowych i Unii Europejskiej,

działań w zakresie edukacji ekologicznej, informacji i promocji miasta.
Realizacja polityki ekologicznej w Mieście będzie procesem ciągłym, aktualizowanym
stosownie do sytuacji społeczno-gospodarczej kraju i powiatu oraz zmieniających się
przepisów prawa.
1.4. Metodyka opracowania programu i główne uwarunkowania programu
Opracowanie „Programu ochrony środowiska dla miasta Żyrardowa” zlecono Zakładowi
Ochrony
Środowiska
„POL-OTTO”
w
Pruszkowie.
Z
wykonawcą
opracowania
współpracował etatowy pracownik Urzędu Miasta zajmujący się sprawami z zakresu ochrony
środowiska.
Za podstawę aktualizacji „Programu ochrony środowiska Miasta Żyrardowa na lata 20102013 z perspektywą lat 2014-2017” przyjęto:

dostępne opracowania i dokumenty dotyczące m.in. Polityki Ekologicznej Państwa oraz
Programu ochrony środowiska dla województwa mazowieckiego na lata 2007-2010
z uwzględnieniem perspektywy do 2014 r.,

„Raport z realizacji Programu ochrony środowiska dla Miasta Żyrardowa za lata 20042008”,
Styczeń 2010
6
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)

analizę prowadzonych aktualnie działań dla poprawy stanu środowiska,

dane uzyskane z Urzędu Miasta Żyrardowa oraz Starostwa Powiatowego w Żyrardowie,

dane z WUS za rok 2008 r.,

dane zamieszczone na stronie internetowej UM w Żyrardowie www.zyrardow.pl

Raport o stanie środowiska w woj. mazowieckiego za rok 2008” – strona internetowa
www.wios.warszawa.pl,

Program małej retencji województwa mazowieckiego,

Program możliwości wykorzystania odnawialnych źródeł energii dla województwa
mazowieckiego.
Jako punkt odniesienia dla Programu przyjęto stan środowiska oraz infrastruktury środowiska
na terenie miasta na koniec 2008 r. lub w przypadku braku danych za rok miniony, informacje
za rok 2007 (głównie w zakresie danych GUS).
W pierwszym etapie pracy nad aktualizacją Programu opracowujący dokument dokonali
analizy posiadanych materiałów oraz przeprowadzili konsultacje z przedstawicielami Urzędu
Miasta. Projekt Programu został przedstawiony zgodnie z ustawą z 3.X.2008 r.
o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie
środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227) do
konsultacji społecznych.
Program został opracowywany zgodnie z metodologią właściwą dla planowania
strategicznego polegającego na:

określeniu diagnozy stanu środowiska w mieście Żyrardowie we wszystkich
komponentach środowiska oraz zdefiniowaniu głównych problemów w mieście,

przedstawieniu celów strategicznych służących poprawie stanu środowiska
w mieście oraz wskazaniu kierunków działań wraz z opracowaniem programów
operacyjnych dla realizacji przyjętych celów,

opracowaniu harmonogramu rzeczowo-finansowy realizacji Programu,

przedstawieniu uwarunkowań realizacyjnych Programu w zakresie rozwiązań
prawno-instrumentalnych i źródeł finansowania,

określeniu zasad monitorowania efektów wdrażania Programu.
Styczeń 2010
7
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
1.5. Okres objęty aktualizacją Programu
Aktualizacja Program ochrony środowiska wraz z Planem gospodarki odpadam obejmuje
okres lat 2010-2017. Program zawiera zadania dla dwóch faz:
 cele krótkoterminowe – lata 2010 – 2013
 cele długoterminowe – lata 2014-2017.
Raport z realizacji zadań Programu wykonywany będzie zgodnie z wymogami ustawy co
2 lata od przyjęcia Programu. Aktualizacja zarówno Programu ochrony środowiska jak i
Planu gospodarki odpadami może nastąpić po upływie 4 lat.
2. DIAGNOZA
2.1. Podstawowe dane o mieście Żyrardowie
2.1.1. Położenie geograficzne i struktura administracyjna
Miasto Żyrardów położone jest w północnej części powiatu żyrardowskiego w odległości
około 45 km od Warszawy w zachodnim rejonie województwa mazowieckiego.
Położenie Miasta Żyrardowa wyznaczają następujące współrzędne geograficzne:
 = 52 04’45”
szerokości geograficznej północnej
- kraniec południowy  = 52 01’55”
szerokości geograficznej północnej
- kraniec wschodni
 = 20 24’30”
długości geograficznej wschodniej
- kraniec zachodni
 = 20 28’35”
długości geograficznej wschodniej
- kraniec północny
Według fizycznogeograficznego podziału Polski obszar Miasta Żyrardowa położony jest
w granicach rozległej jednostki morfologicznej Równiny Łowicko-Błońskiej, która należy do
makroregionu Niziny Środkowomazowieckiej.
Powierzchnia Miasta Żyrardowa wynosi 14,35 km2 i zamieszkuje ją ok. 41 tys.mieszkańców.
Rozległość Miasta wynosi licząc z północy na południe około 4,5 km, a ze wschodu na
zachód około 4,8 km miasto graniczy:
- na północy i zachodzie z gminą Wiskitki,
- na południu z gminą Radziejowice,
- na wschodzie z gminą Jaktorów (pow. Grodziski, woj. mazowieckie).
Styczeń 2010
8
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Przez teren Żyrardowa przebiegają ważne szlaki komunikacyjne: z zachodu na wschód linia
kolejowa Warszawa-Wiedeń i droga Nr 719 Skierniewice - Grodzisk Mazowiecki oraz
z północy na południe droga krajowa nr 50 Sochaczew - Grójec.
Miasto Żyrardów pełni rolę ośrodka powiatowego, w którym skupione są główne zakłady
przemysłowe powiatu.
2.1.2. Demografia
Liczba mieszkańców Żyrardowa wynosi 41 110 osób. Miasto charakteryzuje się wysokim
zaludnieniem, które wynosi około 3000 osób na km2. Dominującą grupę stanowi ludność w
wieku produkcyjnym. Podobnie jak w całym województwie dominują kobiety. Żyje ich tu o
około 7% więcej niż mężczyzn.
2.1.3. Gospodarka Żyrardowa
Na strukturę gospodarczą miasta składa się obecnie 5 391 jednostek gospodarczych (dane
GUS), z których przeważająca część skupionych jest w sektorze prywatnym.
Do największych przedsiębiorstw z kapitałem zagranicznym należą: TCL Operations Polska
Sp. z o. o., Knauf Plasitcs Sp. z o.o., Ruukki Polska, Sp. z o. o. Stabar Sp. z o.o. j.v. , Arlen
SA, Girard Dupont Sp. z o.o., Polmos Żyrardów Sp. z o.o. Duże sieci handlowe reprezentują:
Kaufland Polska Sp z o.o., Carrefour Polska Sp. z o.o, Lidl Polska Sp. z o.o. W mieście
zlokalizowana jest restauracja firmy McDonald`s Polska Sp. z o.o.
Przedsiębiorstwa z kapitałem zagranicznym zatrudniają w Żyrardowie łącznie około 1,5 tys.
pracowników.
Wśród
firm
polskich
przeważają
przedsiębiorstwa
budowlane
i
handlowe.
Tradycje producenta wyrobów z lnu podtrzymuje Fabryka Wyrobów Lnianych Sp. z o.o.,
zlokalizowana na terenie dawnych zakładów lniarskich.
Ważną rolę w działalności gospodarczej odgrywają Spółki miejskie: Przedsiębiorstwo
Gospodarki Komunalnej „Żyrardów” Sp. z o.o., Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej
„Żyrardów” Sp. z o.o., Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej „Żyrardów” Sp. z o.o.
Styczeń 2010
9
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Tabela 1. Podmioty gospodarcze zarejestrowane w rejestrze sektorów własnościowych w
mieście Żyrardowie w 2008 r. (dane GUS)
Podmioty gospodarczy
Jednostki gospodarcze
Ogółem
5 391
Sektor publiczny
podmioty gospodarki narodowej ogółem
195
Sektor prywatny
podmioty gospodarki narodowej ogółem
5 196
osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą
4 529
spółki handlowe
161
spółki handlowe z udziałem kapitału zagranicznego
36
spółdzielnie
22
fundacje
9
stowarzyszenia i organizacje społeczne
71
Żyrardów jest miejscowością bardzo atrakcyjną dla inwestorów. Główne atuty miasta to:

położenie w centrum kraju, między dwoma dużymi rynkami Warszawy i Łodzi,

dobre połączenia komunikacyjne: przez miasto przebiegają dwie krajowe trasy
tranzytowe i linia kolejowa, w pobliżu miasta biegnie trasa szybkiego ruchu
Warszawa - Katowice, blisko jest do lotniska w Warszawie (ok. 45 minut), blisko jest
do planowanego węzła autostrady A2 (5 km).

stale rozwijająca się infrastrukturę techniczna i społeczna,

w mieście skupia się doświadczona kadra potencjalnych pracowników,

opracowana jest Strategię Rozwoju Miasta do 2015 r.,

opracowane
jest
Studium
Uwarunkowań
i
Kierunków
Zagospodarowania
Przestrzennego i na bieżąco opracowywane miejscowe plany zagospodarowania
przestrzennego.

stosowanie specjalnych udogodnień dla inwestorów ( Uchwała Rady Miejskiej
o zwolnieniach z podatku od nieruchomości dla przedsiębiorców, „Program pomocy
publicznej dla przedsiębiorców”),
Styczeń 2010
10
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)

działające Stowarzyszenie Wspierania Przedsiębiorczości. Jego bogata oferta stanowi
ciekawą propozycję dla przedsiębiorców, osób chcących rozpocząć własną działalność
oraz dla osób bezrobotnych, szukających zatrudnienia.
Rolnictwo
Gleby obszaru Żyrardowa zostały wykształcone bezpośrednio na podłożu osadów
czwartorzędowych. Praktycznie cały obszar miasta (wyłączając tereny zurbanizowane i nie
klasyfikowane rolniczo z zabudową miejską i infrastrukturą techniczną) zajmują gleby czarne
i szare ziemie wytworzone z glin zwałowych lekkich i piasków gliniastych leżących na
glinach. Rolnictwo w mieście nie odgrywa istotnej roli gospodarczej.
2.1.4 Struktura użytkowania gruntów
Największy obszar miasta zajmują grunty zabudowane i zurbanizowane - 64,9%. Grunty
rolne stanowią 25,8% a pozostałe tereny to 9,3% całej powierzchni miasta Żyrardowa.
GRUNTY (według użytków) – powierzchnia ogółem
1435 ha
Użytki rolne
370 ha
Grunty orne
232
Sady
7
Łąki
65
Pastwiska
43
Grunty rolne zabudowane
17
Grunty pod rowami
6
Grunty leśne oraz zadrzewione
96 ha
Lasy
70
Grunty zadrzewione
26
Grunty zabudowane i zurbanizowane
932 ha
Tereny mieszkaniowe
365
Tereny przemysłowe
98
Inne tereny zabudowane
103
Zurbanizowane tereny niezabudowane
93
Styczeń 2010
11
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Tereny rekreacji i wypoczynku
52
Drogi
195
Tereny kolejowe
24
Inne
2
Grunty pod wodami
28 ha
Użytki ekologiczne
2 ha
Nieużytki
1 ha
Tereny różne
6 ha
2.1.5. Infrastruktura drogowa
Dużym atutem Żyrardowa jest lokalizacja miasta w centrum Polski oraz bardzo dobre
połączenia komunikacyjne. Przez miasto przebiegają dwie krajowe trasy tranzytowe i linia
kolejowa, w pobliżu miasta biegnie trasa szybkiego ruchu Warszawa - Katowice, blisko jest
do lotniska w Warszawie (ok. 45 minut) oraz do planowanego węzła autostrady A2
(5 km). Przez Żyrardów i w jego pobliżu przebiegają ważne szlaki komunikacyjne:

trasa tranzytowa TIR - droga krajowa nr 50, z zachodu na wschód Polski,

droga wojewódzka nr 719 Warszawa-Skierniewice,

droga szybkiego ruchu Warszawa-Katowice - w odległości 9 km od Żyrardowa,

linia kolejowa z północy na południe Polski,

węzeł komunikacyjny planowanej autostrady A2 - 7 km od Żyrardowa,

lotnisko Warszawa-Okęcie - oddalone o godzinę jazdy samochodem.
Nadal problemem dróg jest ich niedostateczna nośność oraz zły stan, wymagający ciągłej
modernizacji. Trwają intensywne prace modernizujące nawierzchnię drogową. Dla Miasta
Żyrardowa został opracowany „Program budowy i przebudowy dróg miejskich w latach
2006-2010”, który stanowi załącznik do uchwały Nr L/388/06 Rady Miejskiej Żyrardowa
z dnia 26 października 2006 r. Do chwili obecnej duża część założeń programowych została
zrealizowana.
Bardzo ważną inwestycją drogową będzie budowa obwodnicy Żyrardowa. 21 lipca 2009 r. w
siedzibie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w Warszawie podpisana została
umowa na budowę obwodnicy Żyrardowa. Wykonawcą będzie konsorcjum DROGBUD
Podkarpacki Holding Budowy Dróg Sp. z o.o. Strzyżów/ Bogl a Krysl k.s. Czechy / Bogl &
Krysl Polska Sp. z o.o. Cieszyn / POL-DRÓG Piła Spółka z o.o. 15-kilometrowa obwodnica
Żyrardowa powstać ma w ciągu 18 miesięcy od daty rozpoczęcia robót (nie licząc
Styczeń 2010
12
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
3-miesięcznych okresów zimowych). Można więc przyjąć, że realizacja inwestycji zajmie
w sumie około 2 lat.
Żyrardów ma bogatą ofertę środków komunikacji miejskiej. Od 1 września 2009 r. usługi
komunikacji miejskiej na terenie Żyrardowa świadczy Przedsiębiorstwo Komunikacji
Samochodowej z Grodziska Mazowieckiego. Ponadto, na terenie Miasta funkcjonuje spółka
PKS,
świadcząca
usługi
komunikacji
podmiejskiej
oraz
kilka
prywatnych
firm
taksówkarskich i przedsiębiorców, posiadających busy kursujące na terenie miasta i powiatu
żyrardowskiego. W Żyrardowie jest również dworzec PKP, na którym zatrzymują się pociągi
podmiejskie na trasie Warszawa - Łódź i krajowe dalekobieżne.
2.1.6. Infrastruktura społeczna
Szkolnictwo
W październiku 2008 r., zgodnie z decyzją Rady Miasta Żyrardowa, wprowadzona została
reorganizacja sieci szkół, polegająca na utworzeniu sześciu zespołów szkół publicznych,
na bazie wcześniej istniejących czterech szkół podstawowych i dwóch gimnazjów
utworzonych z dniem 1 września 2008 r. Uchwałami Rady Miasta Żyrardowa Nr 147-152/08
z dnia 28 lutego 2008 r. dwóch szkół podstawowych i czterech gimnazjów. Aktualnie
w każdym zespole szkół publicznych funkcjonuje szkoła podstawowa i gimnazjum.
W mieście funkcjonują również trzy szkoły ponadgimnazjalne oraz Wyższa Szkoła Rozwoju
Lokalnego. Na uczelni działa Wydział Ekonomiczny o specjalnościach: ekonomika ochrony
środowiska, finanse i bankowość komercyjna, gospodarka lokalna, logistyka i marketing.
Opieka zdrowotna
W Żyrardowie rolę zakładu opieki zdrowotnej lecznictwa zamkniętego pełni szpital im.
Zenona Tokarskiego zlokalizowany przy ul. Limanowskiego 30.
Ponadto na terenie Miasta działają Niepubliczne Zakłady Opieki Zdrowotnej, m.in.:
NZOZ „ESKULAP” przy ul. Wyspiańskiego 6B i ul. POW 5, NZOZ „NEUROMEDYKA”
przy ul. Okrzei 51 C.
Styczeń 2010
13
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
2.1.7.Turystyka i rekreacja
Możliwości rekreacji zapewniają tereny zielone i zbiorniki wodne. Najciekawsze
krajobrazowo tereny zielone (parki, skwery) miasta Żyrardowa położone są nad zbiornikami
wodnymi: „Zalew Żyrardowski” i „Ruda”, rzeką Pisią-Gągoliną (park wzdłuż ul. Stanisława
Wyspiańskiego, Park Zabytkowy im. K. Dittricha, „stary park” Ośrodka Sportu i Rekreacji
przy ul. Żeromskiego).
Park im. Karola Augusta Dittricha, położony nad rzeką Pisią, charakteryzuje się łagodnie
ukształtowana rzeźba terenu z naturalistycznym układem cieków wodnych i wieloma
mostkami oraz okazały starodrzew z jedenastoma pomnikami przyrody. Uwagę przykuwają
dwa potężne platany klonolistne (Platanus x hispanica), trzy okazałe olszyny (Alnus) nad
kanałem, trzy wiązy szypułkowe (Ulmus laevis), grab (Carpinus) i dąb szypułkowy (Quercus
rober). Najwyższym z pomników przyrody, mierzącym około 40 m jest potężny orzech
czarny (Juglans nigra) o egzotycznych, strzępiastych liściach. Dzięki zakończonemu w 2007
roku procesowi rewaloryzacji parku udało się w dużej mierze przywrócić jego dawną
świetność, a jednocześnie dostosować do współczesnych potrzeb mieszkańców miasta. Na
tyłach pałacyku Dittricha powstał amfiteatr, gdzie w sezonie letnim odbywają się
cotygodniowe niedzielne koncerty muzyki poważnej. W zachodniej części parku znajduje się
plac zabaw dla dzieci. Obecnie park jest ulubionym miejscem wypoczynku i rekreacji
mieszkańców Żyrardowa i jedną z największych atrakcji turystycznych w mieście.
W Żyrardowie znajdują się także inne tereny zielone, takie jak: park Reymonta, zieleniec przy
ul. Wyspiańskiego czy „stary” park Ośrodka Sportu i Rekreacji.
Doskonałym miejscem
wypoczynku i rekreacji jest „Zalew Żyrardowski” .
Baza turystyczna jest jednak niewystarczająca. Brakuje przede wszystkim tanich miejsc
noclegowych oraz tanich noclegowni typu schroniska młodzieżowe, campingów, a także
galerii i podobnych obiektów szeroko rozumianej kultury.
2.1.8. Historia i zabytki miasta
Żyrardów to, bez wątpienia jedno z ciekawszych miast Zachodniego Mazowsza, położone
niemal w połowie drogi między Łodzią a Warszawą, na szlaku dawnej Kolei WarszawskoWiedeńskiej. Powstanie i rozwój Żyrardowa wiąże się z lokalizacją na tym terenie na
początku XIX wieku fabryki lniarskiej. Nazwa miasta pochodzi od nazwiska utalentowanego
francuskiego inżyniera Filipa de Girarda, pierwszego technicznego dyrektora zakładu,
Styczeń 2010
14
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
a zarazem wynalazcy maszyny do mechanicznego przędzenia lnu, którą po raz pierwszy
zastosowano właśnie w żyrardowskiej fabryce, i która zrewolucjonizowała proces produkcji.
Okres największego rozwoju i rozbudowy Żyrardowa przypada na drugą połowę XIX w.,
kiedy to żyrardowska fabryka trafiła w ręce dwóch niemiecki przemysłowców - Karola
Hiellego i Karola Augusta Dittricha. To za ich sprawą fabryka w krótkim czasie stała się
jednym z największych i najnowocześniejszych zakładów lniarskich ówczesnej Europy.
Dzięki nowym właścicielom wokół fabryki, na pow. 36 ha, powstała też bardzo skrupulatnie
zaprojektowana osada fabryczna, stanowiąca dziś, unikatowe w swym charakterze, centrum
współczesnego Żyrardowa.
Na osadę fabryczną składa się osiedle murowanych z czerwonej cegły domów dla
robotników, dzielnica willowa dla kadry kierowniczej i właścicieli fabryki, a także szereg
budynków użyteczności publicznej - kościoły, szkoły, przedszkole, szpital, resursa, dom
kultury, a także pralnia i łaźnia miejska. Regularna siatka ulic, dużo zieleni, wyraźny podział
na część mieszkaniową oraz przemysłową – to najbardziej charakterystyczne elementy XIXwiecznego Żyrardowa, stanowiące o rzeczywistym spełnieniu postulatów idealnego miasta
przemysłowego przełomu wieków.
Do czasów nam współczesnych zachowało się blisko 95% pierwotnej zabudowy, która w
większości przypadków wciąż pełni nadane jej przez budowniczych funkcje. Poszczególne
zabytkowe obiekty stanowią o całości zachowanego w bardzo dobrym stanie unikalnego na
skalę europejską modelowego układu urbanistycznego. W gminnej ewidencji zabytków
widnieje na ten moment ponad 300 obiektów. Ochroną konserwatorską objęty jest obszar
o powierzchni około 70 ha. Świadczy to najdobitniej o niezwykłych walorach i skali
wielkości przestrzennej żyrardowskiej starówki.
Żyrardów ze swoją unikatową architekturą industrialną przeżywa dziś prawdziwy renesans.
Moda na adaptację obiektów pofabrycznych na cele usługowo-mieszkaniowe sprawiła, że
przesiąknięte historią mury dawnej fabryki otrzymują zupełnie nowe funkcje, odzyskując
przy tym, dzięki starannie prowadzonej rewitalizacji, pierwotny, imponujący wygląd.
Miasto na wiele sposobów stara się wyeksponować swój potencjał. Temu służyć ma m.in.
wyznaczenie miejskiego szlaku turystycznego, pod nazwą „Spacer po XIX-wiecznej osadzie
fabrycznej”. Prezentuje on najcenniejsze i najciekawsze z punktu widzenia historii miasta
obiekty żyrardowskiej starówki. Miasto z czerwonej cegły, w którym swoje miejsce znalazła
każda dziedzina ludzkiego życia, do dzisiaj zachwyca swoim rozmachem. Szukającym
atrakcji turystom Żyrardów oferuje jedyne w swoim rodzaju spojrzenie w przeszłość
i przyszłość jednocześnie.
Styczeń 2010
15
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Najważniejsze zabytki miasta to: „Plac targowy”, budynek mieszkalny zbudowany w latach
90 - tych XIX w, Ochronka, Babiniec, Budynek magistratu, Budynek szkoły żeńskiej, Dom
Ludowy im. Karola Dittricha tzw. "Ludowiec",Kantoratschule, Kościół p.w. Matki Bożej
Pocieszenia, Nowy świat, Paweł Hulka-Laskowski (1881-1946), Kościół p.w. św. Karola
Boromeusza , Szpital , Przytułek dla starcó,w, Stara Szkoła, Nowa Szkoła – Resursa, Dawna
ul. Wiskicka.
2.1.9. Organizacje pozarządowe działające na terenie miasta Żyrardowa
Miasto i Organizacje Pozarządowe współpracują ze sobą od wielu lat. Była i jest to
współpraca nie tylko finansowa, ale i pozafinansowa. Na drodze konsultacji społecznych
opracowano: "Kartę współpracy Miasta Żyrardów z Organizacjami Pozarządowymi", która
zawiera podstawowe zasady partnerskiej współpracy. Na stronie internetowej Urzędu Miasta
została umieszczona „Lista Organizacji Pozarządowych”, na której znajduje się
66 organizacji.
Ważną rolę w kształtowaniu postaw proekologicznych odgrywa Fundacja Ochrony
Środowiska Naturalnego Miasta Żyrardowa i Okolic.
2.2. Ocena stanu środowiska
2.2.1. Warunki klimatyczne
Obszar Miasta Żyrardów pod względem regionalizacji klimatycznej (wg A. Wosia, Atlas RP,
1993) sytuuje się w północno-wschodniej części XVII regionu klimatycznego zwanego
Regionem Środkowopolskim. Pod względem klimatycznym obszar ten cechuje się rosnącym
kontynentalizmem w kierunku wschodnim. Obszar charakteryzuje się m.in. wysokimi
rocznymi sumami promieniowania słonecznego (pow. 86,3 kcal/cm2) oraz jednymi
z mniejszych w Polsce sumami rocznymi opadów atmosferycznych. Wartości średnich
rocznych opadów atmosferycznych z wielolecia (1955 - 1995) kształtują się w przedziale od
521 mm/rok (posterunek opadowy – Brwinów) 532 mm/rok (posterunek opadowy –
Miedniewice). Parowanie terenowe waha się w granicach 500 - 520 mm/rok. Przy średnich
opadach atmosferycznych w latach suchych i przeciętnych, występuje deficyt wód w glebie,
Styczeń 2010
16
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
gdyż część wody opadowej bierze udział w odpływie powierzchniowym i wgłębnym.
Zróżnicowanie przestrzenne średniej rocznej temperatury powietrza na terenie miasta jest
nieznaczne. Temperatury wahają się od –3o C (luty) do 18,4o C (lipiec) przy średniej rocznej
7,8o C. Najbardziej pogodnymi miesiącami są sierpień i wrzesień, natomiast najwyższe
wartości średniego zachmurzenia notuje się w okresie od listopada do lutego z maksimum
przypadającym w miesiącu grudniu. W związku z ogólną cyrkulacją atmosferyczną na całym
obszarze miasta Żyrardów dominują wiatry o kierunku zachodnim, południowo-zachodnim,
których udział jest największy w lipcu i lutym. Od listopada do stycznia trwa nieprzerwana
dominacja wiatrów północno-zachodnich. Średnie wartości procentowe częstości kierunków
wiatrów i cisz z wielolecia (1951-1970) dla reprezentatywnych stacji meteorologicznych tego
rejonu (Brwinowa) przedstawiono na załączonym wykresie. Na obszarze miasta
zdecydowanie najmniej jest wiatrów północnych i północno-wschodnich. Liczba dni z ciszą
(dla stacji Brwinów) średnio w roku wynosi aż 42 dni.
Tabela 2. Wybrane wartości elementów klimatycznych miasta Żyrardowa
Lp.
Element klimatyczny
Wartość
1.
Średnia roczna temperatura powietrza z wielolecia 1951-1990
7,6 – 8,0 oC
2.
Liczba dni zalegania pokrywy śnieżnej
26 – 90 dni
3.
Średnia liczba dni zalegania pokrywy śnieżnej
70 dni
4.
Pojawianie się pokrywy śnieżnej
25 XI
5.
Zanik pokrywy śnieżnej
30 III
6.
Czas trwania okresu wegetacyjnego
210 – 220 dni
7.
Średnio w roku dni przymrozkowych (t. Min < 0º C)
110 – 130 dni
8.
Okres bezprzymrozkowy obejmuje miesiące
VI – IX
9.
Dni mroźnych
30 – 45
10.
Dni mroźnych (max. przypadającym na miesiąc luty)
> 10
11.
Dni bardzo mroźnych z (t. max.< 10ºC) w ciągu roku
5 – 10
12.
Średnia roczna liczba dni gorących (t. max. > 25ºC)
35 – 40
13.
Okres występowania dni gorących
V – IX
14.
Dni upalnych z (t. max. > 30ºC)
8 – 12
Styczeń 2010
17
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
2.2.2. Jakość powietrza
O stanie jakości powietrza decyduje zawartość w nim różnorodnych substancji, których
koncentracja jest wyższa w stosunku do warunków naturalnych. Wartości stężeń
dopuszczalnych zanieczyszczeń w powietrzu zawarte są w rozporządzeniu Ministra
Środowiska z dnia 3 marca 2008 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu
(Dz.U. Nr 47, poz. 281).
Wojewódzki inspektor ochrony środowiska co roku dokonuje oceny poziomu substancji
w powietrzu w podlegających mu strefach.
W rozumieniu ustawy strefę stanowi:

aglomeracja o liczbie mieszkańców powyżej 250 tysięcy,

obszar jednego lub więcej powiatów położonych na obszarze tego samego
województwa, niewchodzących w skład aglomeracji.
Wojewódzki Inspektprat Ochrony Środowiska w Warszawie monitoruje stan jakości
powietrza na terenie województwa mazowieckiego w ramach Państwowego Monitoringu
Środowiska. Wyniki pomiarów stanowią podstawę do wykonania rocznej oceny oraz
klasyfikacji stref, która wykonana została w 18 strefach (Aglomeracja Warszawska, cztery
powiaty grodzkie, pięć powiatów ziemskich oraz 8 stref łączonych z kilku powiatów) dla
dwóch kryteriów: ochrona zdrowia i ochrona roślin. Teren Żyrardowa wchodzi w skład strefy
pruszkowsko-żyrardowskiej (rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 marca 2008 r.
w sprawie stref).
Na terenie miasta, przy ul. Roosvelta zlokalizowana jest automatyczna stacja pomiarów
jakości powietrza. Główne parametry mierzone na stacji to: dwutlenek siarki, dwutlenek
azotu, tlenek azotu, tlenek wegla, ozon, pył zawieszony PM10, prędkość wiatru, kierunek
wiatru, temperatura powietrza, opad atmosferyczny i wilgotność.
W 2008 roku została wykonana siódma roczna ocena jakości powietrza dla zanieczyszczeń
mających określone poziomy dopuszczalne (dwutlenek siarki, dwutlenek azotu, tlenek węgla,
benzen, ołów, pył PM10, arsenu, niklu, kadmu, benzo/a/piranu i ozonu).
Strefa pruszkowsko-żyrardowska została zaliczona do klasy C tj. stężenia zanieczyszczeń na
terenie strefy przekraczają poziomy dopuszczalne dla PM10. Pozostałe stężenia
zanieczyszczeń w strefie nie przekraczały wartości dopuszczalnych.
Styczeń 2010
18
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Głównymi przyczynami wysokich poziomów stężeń pyłu zawieszonego PM 10 w Żyrardowie
jest:

stosowanie paliw o wysokiej zawartości popiołu w nieprzystosowanych do tego
paleniskach,

wysoki udział indywidualnego ogrzewania węglowego w zaspokajaniu potrzeb
grzewczych mieszkańców (zwłaszcza w dzielnicach gdzie występują przekroczenia),

stosowanie wyeksploatowanych instalacji energetycznych o małej mocy i niskiej
sprawności,

duże straty energii cieplnej spowodowane złym stanem technicznym budynków.
Mapa 2. Strefy województwa, w których w latach 2002-2008 wystąpiły przekroczenia
poziomu dopuszczalnego dla pyłu PM10 (źródło: WIOŚ)
W związku z powyższym dla miasta został opracowany „Program obniżenia emisji na terenie
Miasta Żyrardowa w latach 2009-2017”. Podstawą prawną dla opracowania ww. Programu
było Rozporządzenie nr 65 Wojewody Mazowieckiego z dnia 21 grudnia 2007 roku w
sprawie określenia programu ochrony powietrza dla strefy powiat żyrardowski z uwagi na
stwierdzone przekroczenia poziomów dopuszczalnych pyłu zawieszonego PM10. Dotyczy to
głównie obszaru ograniczonego następującymi ulicami: od północy – ul. Leszno, 1 Maja,
Piękna; od wschodu–
ul. Moniuszki, Piaskowa, Bohaterów Warszawy; od południa –
Styczeń 2010
19
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
ul. Jaktorowska, Radziejowska, Reymonta; od zachodu – ul. Legionów Polskich, Roosevelta,
Żeromskiego.
Głównym celem Programu jest zmniejszenie emisji zanieczyszczeń do atmosfery na terenie
miasta Żyrardowa, a w efekcie uzyskania wymaganych standardów jakości powietrza.
Poważny problem na terenie całego województwa mazowieckiego stanowi występowanie
wysokich stężeń benzo/a/piranu w pyle PM10. Poziom docelowy przekroczony był na
wszystkich stacjach pomiarowych. Wysokie stężenia wielopierścieniowych węglowodorów
aromatycznych, w tym B(a)P jest głównie wynikiem niskiej emisji z indywidualnych palenisk
domowych.
2.2.3. Wody powierzchniowe i podziemne
2.2.3.1. Wody powierzchniowe
Obszar Żyrardowa położony jest w całości w dorzeczu rzeki Bzury, stanowiącej bezpośredni
lewy dopływ Wisły. Zasadniczo teren Żyrardowa w jego środkowej i południowej części jest
odwadniany bezpośrednio przez zlewnię Pisi-Gągoliny (w tym również Kanał Ulgi) oraz
ujściowy odcinek rzeki Okrzeszy, w części zachodniej poprzez rów burzowy „L”, zaś
w części północnej poprzez rowy burzowe „51” i „60”. Natomiast niewielkie wschodnie
rejony miasta są odwadniane poprzez fragmenty zlewni rzeki Wierzbianki.
Na terenie Żyrardowa długości poszczególnych cieków powierzchniowych wynoszą:

rzeka Pisia-Gągolina
5+530 km

Kanał Ulgi
1+070 km

rzeka Wierzbianka
1+750 km

rzeka Okrzesza
0+450 km.
Rzeką o największym znaczeniu gospodarczym i hydrograficznym w mieście jest Pisia
Gągolina. Jest ona głównym źródłem poboru wody w Żyrardowie do celów przemysłowych
i jednocześnie głównym odbiornikiem ścieków z miasta.
Od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej tj. od 1 maja 2004 r. Polska zobowiązana jest
wdrażać zapisy Ramowej Dyrektywy Wodnej (RDW) z dnia 23 października 2000 rokudokumentu uznawanego za jeden z najbardziej kompleksowych pakietów dotyczących celów
i zobowiązań w zakresie gospodarki wodnej.
Styczeń 2010
20
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Głównym celem wdrażania jej zapisów jest osiągnięcie do roku 2015 dobrego stanu
ekologicznego i chemicznego w wodach powierzchniowych oraz dobrego stanu chemicznego
i ilościowego w wodach podziemnych. Jednym z narzędzi służących do osiągnięcia celów
Ramowej Dyrektywy Wodnej jest monitoring, który powinien dostarczyć spójnej i pełnej
informacji o stanie ekologicznym i chemicznym wód w obrębie każdego obszaru dorzecza.
Od 2008 roku obowiązuje nowa klasyfikacja rzek. Reguluje ją rozporządzenie Ministra
Środowiska z dnia 20 sierpnia 2008 roku w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych
części wód powierzchniowych (Dz. U. Nr 162, poz. 1008). W nowej klasyfikacji ocenie
poddane są jednolite części wód na podstawie wyników uzyskanych dla punktu pomiarowokontrolnego zlokalizowanego na zamknięciu lub najbliżej zamknięcia jednolitej części wód.
Wstępna ocena stanu jednolitych części wód powierzchniowych (rzek) wykonana została na
zlecenie GIOŚ przez IMGW w Katowicach. Zgodnie z ustaleniami z rozporządzenia w celu
dokonania klasyfikacji wód dla każdego punktu pomiarowego należy określić stan
ekologiczny, a w przypadku wód sztucznych i silnie zmienionych potencjał ekologiczny oraz
stan chemiczny. Stan jednolitych części wód powierzchniowych ocenia się, porównując
wyniki klasyfikacji stanu/potencjału ekologicznego jednolitych części wód powierzchniowych z wynikami klasyfikacji stanu chemicznego jednolitych części wód powierzchniowych.
Jeżeli w jednolitej części wód powierzchniowych nie ustanowiono żadnego punktu
pomiarowo – kontrolnego, oceny jej stanu chemicznego dokonuje się na podstawie wyników
uzyskanych dla innej jednolitej części wód powierzchniowych należącej do tej samej
kategorii, typu i będącej pod takim samym wpływem wynikającym z działalności człowieka.
W Żyrardowie w 2008 roku badano dwie jednolite części rzek: Pisię od źródeł do ujścia
ścieków w Żyrardowie i od ujścia ścieków do ujścia do Bzury. Obie jednolite części wód
należą do cieków silnie zmienionych. Pierwsza z nich uzyskała potencjał ekologiczny dobry
i powyżej dobrego, a druga uzyskała potencjał umiarkowany. O takim stanie zadecydowały
wyniki badań fizykochemicznych (głównie azot azotanowy, fosfor ogólny), bowiem stan
elementów biologicznych był dobry i bardzo dobry. W obecnej klasyfikacji nie uwzględniono elementów hydromorfologicznych, bowiem brakuje odpowiednich metodyk. Do czasu
ich opracowania dopuszczalne jest dokonanie klasyfikacji stanu/potencjału ekologicznego
wód z pominięciem tych elementów. Dobry jest również stan chemiczny. Ogólna
klasyfikacja, po porównaniu stanu ekologicznego i chemicznego, pozwoliła na zaliczenie wód
Pisi Gągoliny od źródeł do zrzutu ścieków z Żyrardowa do wód dobrych, a poniżej zrzutu do
wód złej jakości.
Styczeń 2010
21
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Tabela 3. Ocena jednolitych części wód w Żyrardowie w roku 2008 (źródło: GIOŚ)
Ocena
Nazwa części wód
Typ cieku
Nazwa ppk
Rzeka
Km
elementy
biologiczne
Pisia Gągolina od źródeł do zrzutu
ścieków z oczyszczalni
Pisia od zrzutu ścieków z oczyszczalni
w Żyrardowie do ujścia
elementy
substancje
elementy
Potencjał
Stan
ekologiczny
chemiczny5
Stan ogólny wód
fizykochemiczne szczeg. szkodl. hydromorfologiczne
17
Radziejowice
Pisia
47,20
2
2
0
0
19
Boryszew
Pisia
1,10
1
3
0
0
Dobry i pow.
dobrego
Umiarkowany
0
Dobry
0
Zły
Objaśnienia do tabeli:
OPIS Wg rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 sierpnia (Dz. U. Nr 162, poz. 1008)
NAZWA KOLUMNY
Ocena elementów biologicznych:
Ocena elementy biologiczne
cyfry 1 - 5 odpowiadają klasom z 2008r., 0- brak wyników pomiarów wskaźników biologicznych
1 oznacza stan bardzo dobry, 2- stan dobry, 3 – umiarkowany, 4- słaby, 5- zły
Ocena elementy fizykochemiczne
Ocena elementów fizykochemicznych: cyfry 1 - 3 odpowiadają klasom z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 sierpnia 2008r.
1- I klasa, 2 – II klasa, 3- wartość pozaklasowa
Ocena substancje szczególnie.
Ocena substancji szczególnie szkodliwych ujętych w załączniku 5 rozporządzenia Ministra Środowska z 20 sierpnia 2008r.
szkodliwych.
0 - oznacza brak przekroczeń, 1 - oznacza przekroczenia.
Ocena elementy
Ocena elementów hydromorfologicznych. Ze względu na brak danych elementy hydromorfologiczne zostały pominięte przy ocenie
hydromorfologiczne
stanu/potencjału ekologicznego.
Wyniki oceny stanu chemicznego JCW. Ocena substancji priorytetowych ujętych w załączniku 8 rozporządzenia Ministra Środowiska z 20
Stan chemiczny
sierpnia 2008r.
0 - oznacza stan dobry, 1 - oznacza nie osiągający stanu dobrego.
Styczeń 2010
22
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Decydujące znaczenie dla kształtowania się maksymalnych stanów wody na rzekach tej
części dorzecza Bzury i ekstremalnych przepływów maksymalnych w rzekach mają głównie
wezbrania zimowo-wiosenne o charakterze roztopowym (marzec-kwiecień) oraz intensywne
wezbrania opadowe (maj- lipiec). Niżówki letnie są poprzedzone okresem długotrwałej suszy
atmosferycznej oraz suszy glebowej. Rozpoczynają się wtedy, gdy ustaje praktycznie odpływ
powierzchniowy, a rzeki główne i ich ważniejsze dopływy zasilane są wyłącznie wodami
podziemnymi. Niżówki letnie maja charakter bardziej długotrwały, gdyż czas odbudowy
zasobów wodnych w zlewni, wystarczających do ponownego wystąpienia odpływu
powierzchniowego
jest
praktycznie
zawsze
uzależniony
od
znacznych
opadów
atmosferycznych powodujących z reguły sukcesywny zanik zjawisk suszy glebowej i suszy
atmosferycznej. Natomiast niżówki zimowe powstają w następstwie ustania spływu
powierzchniowego,
znacznego
ograniczenia
odpływu
wód
podziemnych
poprzez
zamarznięcie wierzchniej warstwy gruntu oraz zamarznięcie rzeki. Niżówki zimowe
występują z reguły w grudniu i styczniu i mają charakter krótkotrwały ze względu na
cykliczność występowania ociepleń wpływających na zjawisko topnienia pokrywy śnieżnej.
Jedną z niekorzystnych cech klimatu na obszarze miasta Żyrardowa jest częste występowanie
susz glebowych oraz hydrologicznych. Pojawiają się one przeważnie okresowo, w różnych
porach roku i powodują niejednokrotnie poważne straty w środowisku wodnym oraz
gospodarce. Bezpośrednim skutkiem występowania, a następnie trwania suszy jest zakłócenie
naturalnego bilansu wodnego na tym obszarze. W efekcie występuje nadmierne przesuszenie
gleby, obniżenie poziomu zalegania pierwszego poziomu wód gruntowych oraz w dalszej
konsekwencji drastyczne zmniejszenie przepływów wody w rzekach.
Istniejące zasoby wód zlewni rzek Pisi-Gągoliny na obszarze Żyrardowa są użytkowane
głównie dla potrzeb przemysłu, rekreacji i sportów wodnych oraz amatorskiego połowu ryb.
Obecna zabudowa hydrotechniczna rzeki Pisi-Gągoliny należy do znaczących w całej zlewni
i jest zgrupowana głównie na odcinku miasta Żyrardowa i powyżej aż do źródeł rzeki.
Na terenie Żyrardowa zlokalizowane są trzy obiekty zabudowy hydrotechnicznej. Potencjalne
zasoby wodne rzeki Pisi-Gągoliny, przy istnieniu tylu zbiorników wodnych, mogą być
z powodzeniem retencjonowane i racjonalnie wykorzystane, poprawiając w istotnym stopniu
bilans wodny dla przemysłu i gospodarki komunalnej miasta Żyrardowa.
Styczeń 2010
23
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Tabela 4. Charakterystyka głównych zbiorników retencyjnych zlokalizowanych
w Żyrardowie na rzece Pisi-Gągolinie (źródło, Starostwo Powiatowe w Żyrardowie).
Lp.
Nazwa zbiornika
(piętrzenia)
NPP
MPP
Wysokość
[m]
[m]
piętrzenia
n.p.m.
n.p.m.
H w [m]
Pojemność
Powierzchnia
w (ha)
w tys. (m3)
Całkowita
Użytkowa
1.
Zalew Żyrardowski
123,50
124,00
4,50
13,8
401,0
138,0
2.
Zbiornik Ruda
117,25
117,45
2,35
1,23
29,2
22,3
3.
Zbiornik Centrala
114,90
115,10
1,47
0,88
23,7
18,0
4.
Jaz Luca
111,30
113,50
2,55
-
-
-
Wszystkie zbiorniki retencyjne na terenie miasta Żyrardowa są eksploatowane w ramach
Systemu Wodno-Gospodarczego rzeki Pisi-Gągoliny, nadzorowanego przez Fundację
Ochrony Środowiska Naturalnego w Żyrardowie.
W systemie zarządzania gospodarką wodną obszar miasta Żyrardowa należy do Regionalnego
Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie.
Monitoring rzek w Żyrardowie realizuje Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska
w Warszawie Delegatura w Płocku.
2.2.3.2. Wody podziemne
Na terenie miasta Żyrardowa zasadniczym i jedynym zarazem poziomem użytkowym wód
podziemnych powszechnie eksploatowanym i mającym największe znaczenie gospodarcze
jest czwartorzęd.
Główne czwartorzędowe ujęcie wód podziemnych dla potrzeb komunalnych miasta
Żyrardowa, zlokalizowane jest na obszarze tzw. Lasu Sokulskiego, obrębu ewidencyjnego
Działki w południowo-wschodniej części Gminy Wiskitki.
Badania jakości wody surowej ze studni wykonane w latach 1969 - 1998 wykazały, że woda
nie nadaje się do picia i na potrzeby gospodarcze ze względu na nadmierną zawartość
związków żelaza i manganu, z czym związana jest podwyższona barwa i mętność. Taki typ
zanieczyszczenia określany jest jako geogeniczny, tzn. niezależny od wpływów
antropogenicznych. Stan bakteriologiczny wody był dobry. Woda do celów pitnych wymaga
więc uzdatniania, polegającego na wytrącaniu żelaza i manganu w procesie napowietrzania
Styczeń 2010
24
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
i filtrowania przez złoże piaskowo – żwirowe z odpowiednimi prędkościami. Uzdatnianie
wody odbywa się w Stacji Uzdatniania Wody „Mokra”.
Wody pobierane przez miasto Żyrardów nigdy nie były przedmiotem badań w ramach
monitoringu krajowego, który na obszarze kraju prowadzi Państwowy Instytut Geologiczny
ani regionalnego prowadzonego przez Delegaturę w Płocku.
W rejonie miasta wg Mapy obszarów głównych zbiorników wód podziemnych (GZWP)
w Polsce, wymagających szczególnej ochrony występuje również tzw. główny zbiornik wód
podziemnych (GZWP), do którego należy cały trzeciorzędowy (oligoceński) poziom
wodonośny, zaklasyfikowany do trzeciorzędowego GZWP – 215A (Subniecka Warszawska).
Z uwagi na sprzyjające ochronie warunki hydrogeologiczne tego rejonu, brak rozpoznanych
i udokumentowanych zasobów wód podziemnych tego poziomu wodonośnego, nie zachodziła
w praktyce potrzeba wydzielenia dla trzeciorzędowego poziomu wodonośnego dodatkowych
obszarów (ONO) o najwyższej ochronie, jak i (OWO) o wysokiej ochronie.
Natomiast w przypadku eksploatowanego czwartorzędowego ujęcia wód podziemnych
„Sokule”, które jest aktualnie jedynym czynnym ujęciem komunalnym dla miasta Żyrardowa,
zachodziła konieczność wprowadzenia dla tego ujęcia, rozległej strefy ochrony pośredniej
o izolinii czasu migracji możliwych zanieczyszczeń równej 25 lat. Ustanowiona strefa
ochrony pośredniej terenu ujęcia „Sokule” (obejmująca swoim zasięgiem obszary Lasu
Sokulskiego w obrębie ewidencyjnym Działki, Gmina Wiskitki oraz fragmenty zachodniej
dzielnicy miasta Żyrardowa), została uznana za obszar wymagający najwyższej ochrony.
2.2.4. Budowa geologiczna i surowce mineralne
Pod względem geograficznym obszar Żyrardowa położony jest na granicach rozległej
jednostki morfologicznej - Równiny Łowicko-Błońskiej (318.72), która należy do
makroregionu – Niziny Środkowomazowieckiej (318.7) (J. Kondracki i A. Rychling - Atlas
RP, 1993).
Obszar miasta zlokalizowany jest w zachodniej części depresyjnej formy – Niecki
Warszawskiej (C.2.w) w obrębie Synklinorium Brzeżnego (C.2). Na osadach kredowych, w
stropie których w okresie ruchów laramijskich powstała rozległa depresja (-75 m p.p.m.),
zalega wypełniony osadami eocenu i seriami ilastymi pliocenu (iły pstre – poznańskie)
kompleks osadów trzeciorzędowych, tworząc tzw. Nieckę Mazowiecką. Powierzchnia
Styczeń 2010
25
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
trzeciorzędowa zalega na rzędnej 48,0 m n.p.m. Ukształtowanie powierzchni trzeciorzędowej
w aspekcie prowadzonych w tym rejonie badań m.in. geoelektrycznych, pozwoliło na
określenie rozpoznanej tu formy morfologicznej jako tzw. „kopalna dolina Kozłowicka”.
W okresie czwartorzędu utwory serii górno-kredowej i trzeciorzędowej zostały pokryte
płaszczem osadów czwartorzędowych, które dla budowy geologicznej i rzeźby terenu
współczesnej powierzchni terenu mają zasadnicze znaczenie. Utwory te osiągają na tym
obszarze miąższość w przedziale 30-70 m i są to głównie osady plejstoceńskie o genezie
lodowcowej i wodnolodowcowej. Serie czwartorzędowe składają się generalnie z dwóch
kompleksów utworów glacjalnych i limnoglacjalnych (glin zwałowych lub mułków i iłów),
deponowanych głównie w okresie zlodowaceń południowopolskich (starsze, niższe) oraz
zlodowaceń środkowopolskich (młodsze, wyższe). Kompleksy te są rozdzielone jedną serią
piaszczysto-żwirową akumulowaną w interglacjale wielkim, pomiędzy ww. zlodowaceniami.
W podłożu utworów powierzchniowych stwierdzono występowanie serii utworów
lodowcowych stadiału Pilicy zlodowacenia Warty, zwietrzałych w stropie do postaci glin
eluwialnych, tworzących serię utworów eluwialnych strefy peryglacjalnej zlodowacenia
Wisły.
W dolinach rzek: Pisi-Gągoliny i Wierzbianki zalegają holoceńskie mułki, piaski i żwiry
rzeczne. Natomiast na przeważającym obszarze miasta z zabudową miejską i szeregu
obiektów
infrastruktury
technicznej
występują
warstwy
współczesnych
osadów
antropogenicznych, zalegających ciągłą warstwą na powierzchni terenu.
Na terenie miasta Żyrardów brak jest udokumentowanych złóż kruszywa naturalnego.
2.2.5. Jakość gleb
Gleby obszaru Żyrardowa zostały wykształcone bezpośrednio na podłożu osadów
czwartorzędowych. Poszczególne typy genetyczne gleb rozwinęły się w silnym związku
zarówno z ukształtowaniem terenu, podłożem mineralnym i stosunkami wodnymi.
Praktycznie cały obszar miasta Żyrardowa (wyłączając tereny zurbanizowane i nie
klasyfikowane rolniczo z zabudową miejską i infrastrukturą techniczną) zajmują gleby czarne
i szare ziemie wytworzone z glin zwałowych lekkich i piasków gliniastych leżących na
glinach. Są to gleby należące do żytniego bardzo dobrego rolniczego kompleksu przydatności
gleb.
Styczeń 2010
26
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Udział gleb bardzo kwaśnych i kwaśnych wynosi od 21 do 40%. Gleby Żyrardowa są zasobne
w makroskładniki, tj. magnez, fosfor i potas. Wykazują naturalną zawartość metali ciężkich.
Na terenie miasta Żyrardowa nie zidentyfikowano terenów zdegradowanych w myśl ustawy
z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz.U. 75,
poz. 493).
2.2.6. Przyroda
Formy ochrony przyrody
W rozumieniu ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 92, poz.
880), ochrona przyrody polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz
odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody: dziko występujących roślin, zwierząt
i grzybów objętych ochroną gatunkową; zwierząt prowadzących wędrowny tryb życia;
siedlisk
przyrodniczych;
siedlisk
zagrożonych
wyginięciem,
rzadkich
i chronionych gatunków roślin, zwierząt i grzybów; tworów przyrody żywej i nieożywionej
oraz kopalnych szczątków roślin i zwierząt; krajobrazu; zieleni w miastach i wsiach;
zadrzewień.
Na terenie Żyrardowa obszary prawnie chronione zajmują ogółem powierzchnię
4,6 ha, co stanowi tylko 0,003% powierzchni miasta.
Na terenie miasta występują tylko 2 formy ochrony przyrody:
- pomniki przyrody,
- użytki ekologiczne.
Szczegółowy wykaz form ochrony przyrody i bioróżnorodności biologicznej na terenie miasta
Żyrardów zamieszczono w poniższej tabeli 5.
Styczeń 2010
27
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Tabela 5. Ochrona przyrody i bioróżnorodności biologicznej na terenie miasta Żyrardowa w
2008 roku
Obszary prawnie chronione (ha)
parki
krajobrazowe
Lp. Gmina
ogółem
1.
m. Żyrardów 4,6
Powiat żyrardowski 32 362,4
rezerwaty
przyrody
0,0
299,3
obszary chronionego
krajobrazu
razem
w tym
rezerwa
ty i
pozostałe razem
formy
ochrony
przyrody
w tym
użytki
rezerwa
ekologity i
czne
pozostałe
formy
ochrony
przyrody
0,0
9 877,0
0,0
120,3
0,0
167,0
0,0
22 390,4
4,6
83,0
zespoły
przyrod Pomniki
przyrody
niczokrajobra
zowe
0,0
0,0
19
129
Pomniki przyrody
Są to pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupiska o szczególnej
wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz
odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród innych tworów,
okazałych rozmiarów drzewa, krzewy gatunków rodzimych lub obcych, źródła, wodospady,
wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe oraz jaskinie.
Uznanie obiektu za pomnik przyrody następuje w drodze rozporządzenia wojewody albo
uchwały rady gminy, jeżeli wojewoda nie ustanowił tej formy ochrony przyrody.
Na terenie Miasta Żyrardowa występuje 19 pomników przyrody. Są to głównie pojedyncze
okazy drzew. Większość z nich znajduje się w parku miejskim im. Karola Dittricha:
- 2 platany klonolistne - o obwodach: 302 cm, 225 cm,
- 3 wiązy szypułkowe - o obwodach: 375 cm, 325 cm, 268 cm,
- orzech czarny - o obwodzie 346 cm, mierzący około 40 m o egzotycznych liściach,
- grab pospolity - o obwodzie 284 cm,
- dąb szypułkowy - o obwodzie 342 cm.
Pozostałe pomniki przyrody na terenie Żyrardowa to:
- dąb szypułkowy - o obwodzie 456 cm – cmentarz parafialny,
- klon pospolity - o obwodzie 333 cm – cmentarz parafialny,
- klon pospolity - o obwodzie 269 cm – cmentarz parafialny,
Styczeń 2010
28
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
- topola biała - o obwodzie 402 cm – cmentarz parafialny.
- dąb szypułkowy – obwód 465 cm – przy ul. Akacjowej 28,
- dąb szypułkowy – obwód 337 cm – przy ul. Młyńskiej 9,
- dąb szypułkowy – obwód 335 cm – przy ul. 1 Maja 52,
- dąb szypułkowy – obwód 347 cm – przy ul. Czystej 5,
- dąb szypułkowy – obwód 310 cm – przy ul. Bohaterów Warszawy 34,
- dąb szypułkowy – obwód 305 cm przy ul. Bohaterów Warszawy 34,
- dąb szypułkowy – obwód 310 cm – teren Skarbu Państwa przyległy do PKP.
Użytki ekologiczne
Są to zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów mających znaczenie dla zachowania
Różnorodności biologicznej - naturalne zbiorniki wodne, śródpolne i śródleśne oczka wodne,
kępy drzew i krzewów, bagna, torfowiska, wydmy, płaty nieużytkowanej roślinności,
starorzecza, wychodnie skalne, skarpy, kamieńce, siedliska przyrodnicze oraz stanowiska
rzadkich lub chronionych gatunków roślin, zwierząt i grzybów, ich ostoje oraz miejsca
rozmnażania lub sezonowego przebywania.
Ustanowienie użytku ekologicznego jako formy ochrony przyrody następuje w drodze
uchwały Rady Gminy, jeżeli wojewoda nie ustanowił tej formy ochrony przyrody.
Użytki ekologiczne uwzględnia się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego
i uwidacznia w ewidencji gruntów.
Na terenie Miasta Żyrardowa użytki ekologiczne zajmują łącznie powierzchnię 4,6 ha, co
stanowi 100% ogólnej powierzchni obszarów prawnie chronionych miasta i tylko 0,0001%
powiatu żyrardowskiego.
Tereny zieleni
W lokalnym krajobrazie dużą rolę odgrywają tereny zieleni jak: parki, zieleńce czy tereny
zieleni osiedlowej. Na terenie Miasta Żyrardowa zajmują one powierzchnię 78,1 ha,
co stanowi 0,05% powierzchni miasta.
W skład terenów zielonych miasta wchodzą 4 parki spacerowo-wypoczynkowe,16 zieleńców,
tereny zieleni osiedlowej oraz zieleń uliczna.
Styczeń 2010
29
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Najciekawsze krajobrazowo tereny zielone Miasta Żyrardowa położone są nad zbiornikami
wodnymi: „Zalew Żyrardowski” (dawniej nazywany „Łąki Korytowskie”) i “Ruda”
(tzw. „Zalew Świętego Jana), rzeką Pisią-Gągoliną (zieleniec przy ul. St. Wyspiańskiego,
park miejski im. Karola Dittricha, „stary park” Ośrodka Sportu i Rekreacji) oraz Eko-Park
w Północnej Dzielnicy Mieszkaniowej.
Spośród kilku parków spacerowo-wypoczynkowych Miasta Żyrardowa, na szczególną uwagę
zasługuje zabytkowy park im. Karola Augusta Dittricha.
Park został założony w końcu XIX w. w stylu krajobrazowo-naturalistycznym.
Zaprojektowany przez Karola Sparmania, znanego ogrodnika Warszawskiego Ogrodu
Botanicznego. Park stanowił prywatną własność ówczesnego właściciela fabryki - Karola
Dittricha. Park o powierzchni 6,8 ha, zlokalizowany jest w samym centrum miasta,
w rezydencjonalnej części osady fabrycznej. Park stanowi okazałe otoczenie zbudowanej
w stylu „kostiumu francuskiego” reprezentacyjnej willi jednego z właścicieli fabryki, Karola
Dittricha jr. Dziś zabytkowy pałacyk jest siedzibą Muzeum Mazowsza Zachodniego.
Park, położony nad rzeką Pisią, charakteryzuje łagodnie ukształtowana, swobodna rzeźba
terenu z naturalistycznym układem wodnym dwóch strumieni, z dziewięcioma kamiennymi
mostkami oraz okazały starodrzew z jedenastoma pomnikami przyrody. Przez kanał
przemysłowy dzielący park na dwie części zostały przerzucone dwa mostki. Kolejne dwa
przechodzą nad rzeką Pisią.
W 2007 roku zakończono proces rewaloryzacji parku dzięki, któremu udało się w dużej
mierze przywrócić jego dawną świetność i jednocześnie dostosować do współczesnych
potrzeb mieszkańców miasta. Na tyłach pałacyku Dittricha powstał amfiteatr, gdzie w sezonie
letnim odbywają się cotygodniowe niedzielne koncerty muzyki poważnej. W zachodniej
części parku znajduje się plac zabaw dla dzieci.
Obecnie park jest ulubionym miejscem wypoczynku i rekreacji mieszkańców Żyrardowa
i jedną z największych atrakcji turystycznych miasta.
Ciekawym obiektem przyrodniczym Żyrardowa jest także parafialny cmentarz, głównie stara
jego część pochodząca z XIX wieku. Oryginalne, stare nagrobki cmentarza ewangelickiego
i katolickiego sąsiadują z czterema pomnikami przyrody i aleją platanów.
Styczeń 2010
30
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Źródło: wwww.zyrardow.pl
Lasy
Najbardziej naturalną formacją przyrodniczą, nierozerwalnie związaną z krajobrazem są lasy.
Są one naturalnym bogactwem i stanowią niezbędny czynnik równowagi ekologicznej. Od
zarania wieków pełniły one różnorakie funkcje, które były zmienne w czasie, lecz zawsze
ważne dla rozwoju materialnego i kulturalnego, gdyż wywierały ogromny wpływ na
wszystkie dziedziny ludzkiego życia. Lasy spełniają szereg ważnych funkcji, do których
można zaliczyć m.in. funkcję ochronną (kształtowanie klimatu, regulację obiegu wody,
ochrona przed erozją, powodziami) oraz gospodarczą (zdolność do produkcji biomasy). Lasy
są dobrem ogólnospołecznym kształtującym jakość życia człowieka.
Powierzchnia lasów na terenie miasta Żyrardów zajmuje 69,1 ha, co odpowiada 4,8%
lesistości (ogólna powierzchnia lasów w powiecie żyrardowskim wynosi 12 045,4 ha, co
odpowiada 22,6% lesistości).
Styczeń 2010
31
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Lasy położone są w południowo-zachodniej części Żyrardowa, łączą się bezpośrednio
z kompleksem leśnym Puszczy Bolimowskiej.
Północno-wschodnia część miasta tzw. lasek międzyborowski stanowi fragment wydmy
międzyborowskiej.
Powierzchnie gruntów leśnych, lasów, zalesienia oraz stopień lesistości na terenie miasta
Żyrardów przedstawia poniższa tabela 6.
Tabela 6. Leśnictwo na terenie miasta Żyrardowa w 2008 roku
Powierzchnia gruntów leśnych (ha)
Lp.
1.
Gmina
ogółem
Miasto
żyrardowski
ogółem
71,4
69,4
12 256,9
8 975,9
Żyrardów
Powiat
publiczne
prywatne
2,0
3 281,0
Lasy
Lasy
ogółem
ochronne
(ha)
(ha)
69,1
0,0
12 045,4 0,0
Lesistość
(%)
Zalesienia
ogółem
(ha)
4,8
22,6
0,0
2,0
W strukturze własnościowej gruntów leśnych miasta Żyrardowa dominują grunty leśne
publiczne - 73% ogólnej powierzchni gruntów leśnych, w tym 99,9% to lasy Skarbu Państwa.
Lasy zazwyczaj występują na terenach o najsłabszych glebach.
Ze względu na typy siedliskowe dominuje bór świeży. Głównym gatunkiem lasotwórczym
jest sosna zwyczajna z dębem szypułkowym i bezszypułkowym.
Stan zdrowotny i zagrożenia lasów
Stan
zdrowotny
lasów
jest
funkcją
czynników
biotycznych,
abiotycznych
i antropogenicznych. Wpływają one na złożony układ ekosystemu leśnego. Za miernik
kondycji lasów uznaje się poziom redukcji powierzchni asymilacyjnej drzew (defoliacji
koron) w stosunku do drzew zdrowych w danych warunkach siedliskowych i klimatycznych.
Stan zdrowotny i sanitarny lasów ogólnie został określony jako zadowalający i dobry.
Poważniejsze zagrożenia ze strony owadów i grzybów pasożytniczych nie występowały poza
lokalnymi przypadkami.
Poprawa zdrowotności lasów wynika z obniżenia poziomu emisji zanieczyszczeń powietrza
oraz zmniejszenia deficytu wodnego w okresie wegetacji.
Styczeń 2010
32
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Do najważniejszych współczesnych zagrożeń dla przyrody polskiej należą:

zmiany cech siedlisk, spowodowane m.in.: eutrofizacją, odwodnieniem, zakwaszeniem
gleby, bądź skażeniem toksycznymi związkami chemicznymi,

przekształcenia struktury krajobrazu i likwidacja siedlisk/ekosystemów na skutek zmian
sposobów użytkowania ziemi,

fragmentacja siedlisk,

negatywna presja człowieka na gatunki postrzegane jako niepożądane,

nadmierna eksploatacja populacji gatunków użytkowych,

zmiany systemu uprawy i hodowli,

inwazja gatunków obcych lub zaplanowane ich introdukcje.
Poważnym zagrożeniem dla środowiska leśnego są pożary.
U podstaw tych zagrożeń leżą:

postawy i aspiracje życiowe znacznej części społeczeństwa wyrażające się wzrastającą
konsumpcją dóbr, w tym zasobów środowiska przyrodniczego,

gwałtowny wzrost motoryzacji i związana z tym rozbudowa układów komunikacyjnych
powodująca zajmowanie nowych obszarów oraz fragmentację i izolację ekosystemów,

zmiany struktury własności ziemi, szczególnie w wyniku prywatyzacji państwowych
gruntów
rolnych,
co
prowadzi
do
przebudowy
przyrodniczych
elementów
krajobrazowych,

stosunkowo niska wrażliwość przyrodnicza społeczeństwa - w tym przedstawicieli władz
rządowych i samorządowych,

brak dostatecznych środków na ochronę przyrody.
2.3. Presje wywierane na środowisko
2.3.1. Presje wywierane na powietrze
Zła jakość powietrza na terenie Miasta Żyrardowa jest wynikiem:
1) emisji napływowej spoza województwa mazowieckiego,
2) emisji napływowej z terenu województwa mazowieckiego (emisją napływową występującą
we wschodniej części powiatu żyrardowskiego,
Styczeń 2010
33
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
3) emisji z terenu miasta Żyrardowa (głównie emisja z ogrzewania indywidualnego).
Z uwagi na rodzaj źródła, emisję można podzielić następująco:
•
punktową (wysoką),
•
powierzchniową (niską),
•
liniową.
1. Emisja punktowa (wysoka)
Emisja punktowa to emisja zorganizowana pochodząca z procesów energetycznych
(elektrownie, elektrociepłownie, ciepłownie) i technologicznych (zakłady przemysłowe).

emisje energetyczne
System ciepłowniczy miasta Żyrardów obsługiwany jest przez Przedsiębiorstwo Energetyki
Cieplnej "ŻYRARDÓW" Spółka z o.o.. PEC "Żyrardów" Sp. z o.o. to jednoosobowa spółka
Gminy Żyrardów. Dostarcza ciepło z następujących źródeł:
 Ciepłowni Miejskiej przy ulicy Jodłowskiego 82 wyposażonej w 4 zmodernizowane
kotły wodne przepływowe typu WR-10 o mocy cieplnej 54 MW,
 lokalnej kotłowni węglowej przy ulicy Kanałowej 6a i zainstalowanej mocy cieplnej
około 1,2 MW,
 lokalnej kotłowni olejowej przy ulicy Kanałowej 6a i zainstalowanej mocy cieplnej
0,92 MW obecnie nie eksploatowanej.
W wyniku energetycznego spalania paliw emitowane są następujące zanieczyszczenia: SO 2,
pył, NO2, CO, B(a)P.
Sieć ciepłownicza wysokich parametrów według stanu na styczeń 2009 roku ma długość
26,8 km, w tym: 16,5 km wykonane jest w technologii rurociągów preizolowanych.
Dystrybucja ciepła do odbiorców jest realizowana poprzez system 24 węzłów grupowych
i 157 węzłów indywidualnych. Od 2003 roku wszystkie węzły w PEC są zautomatyzowane.
Na ternie miasta Żyrardowa istnieją również inne, mniejsze źródła emisji energetycznej.

emisje technologiczne
W roku 2007 na podstawie bazy prowadzonej przez Urząd Marszałkowski zebrano
i uszczegółowiono informacje o emisji zanieczyszczeń do powietrza z 122 zakładów
zlokalizowanych w obrębie miasta Żyrardów. W 2007 roku z zakładów przemysłowych na
Styczeń 2010
34
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
terenie Żyrardowa wyemitowano ogółem 57 456 Mg zanieczyszczeń, w tym 67 Mg pyłów,
a wśród zanieczyszczeń pozostałych m.in.:
 dwutlenek siarki 173,5317 Mg/rok
 dwutlenek azotu 78,98381 Mg/rok
 tlenek węgla 60,10017 Mg/rok
 węglowodory alifatyczne do C12 1,500301 Mg/rok
 węglowodory aromatyczne 1,011981 Mg/rok,
 B(a)P – 0,01011 Mg/rok oraz wiele innych zanieczyszczeń,
Tabela 7. Wykaz firm posiadających pozwolenie na wprowadzanie gazów i pyłów do
powietrza z terenu miasta Żyrardowa
Lp.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Podmiot
PEC "Żyrardów" Spółka z
o.o. ul. Konarskiego 2
Żyrardów
KNAUF Pack Sp. zo.o.
Zakład w Żyrardowie
96-300 Żyrardów
ul. Mickiewicza 31/41
STABAR Sp. zo.o.
96-300 Żyrardów
ul. Jaktorowska 21
Kreis Pack Sp. zo.o.
64-320 Buk
Niepruszewo
ul. Leśna 22
Oddział Żyrardów
96-300 Żyrardów
ul. Okrzei 51
TCL Operations Polska Sp.
zo.o.
96-300 Żyrardów
ul. Mickiewicza 31/41
STRARIFORME
IMMOBILIER Sp. zo.o.
96-300 Żyrardów
ul. Mazowiecka 40-46
siedziba główna:
00-675 Warszawa
ul. Koszykowa 54
Data wydania
Data obowiązywania
Znak sprawy
28.10.2005r.
31.12.2016r.
Pozwolenie
zintegrowane
16 czerwca 2006r.
16 czerwca 2016r.
OŚ.II.7143/06/06
10 października
2006 r.
10 października
2016r.
OŚ.II.7143/11/06
23 października
2007r.
25 października
2017r.
OŚ.II.7143/18/07
7 stycznia 2008r.
10 stycznia 2018r.
OŚ.II.7143/01/08
20 lutego 2008r.
1 marca 2018r.
OŚ.II.7143/09/08
Styczeń 2010
35
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
2. Emisja powierzchniowa (niska)
Emisja powierzchniowa to emisja pochodząca z dużych obszarów np.: z terenów zabudowy
mieszkaniowej ogrzewanej indywidualnie, hałd, wysypisk, oczyszczalni ścieków, obszarów
użytkowanych rolniczo itp. Zanieczyszczeniami wprowadzanymi do powietrza są: SO2, NO2,
CO, CO2, pył oraz odory.
Głównym źródłem emisji zanieczyszczeń ze źródeł powierzchniowych na terenie miasta
Żyrardowa jest emisja zanieczyszczeń z terenu zabudowy mieszkaniowej ogrzewanej
indywidualnie.
Podstawowym nośnikiem energii dla ogrzewania budynków jedno i kilku rodzinnych
zlokalizowanych na terenie dzielnic, gdzie występują przekroczenia stężenia pyłu
zawieszonego PM10 jest paliwo stałe, przede wszystkim węgiel kamienny, w tym również
węgiel złej jakości, np. muł węglowy. Procesy spalania takiego paliwa w urządzeniach małej
mocy, o niskiej sprawności bieżącej i średniorocznej, bez systemów oczyszczania spalin
(piece kaflowe, domowe kotły c.o. i inne), są źródłem emisji substancji szkodliwych dla
środowiska, takich, jak: CO, SO2, NOx, pyły, zanieczyszczenia organiczne, w tym
rakotwórcze wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA), włącznie z benzo-(α)pirenem, dioksyny i furany, oraz węglowodory alifatyczne, aldehydy i ketony, a także metale
ciężkie. Należy również przyjąć, że w okresie zimowym w paleniskach domowych spalane są
niektóre frakcje odpadów komunalnych, które powinny być unieszkodliwiane przez
składowanie lub poddawane procesowi utylizacji biologicznej.
Do emisji niezorganizowanej na terenie miasta Żyrardowa zaliczyć można emisję
zanieczyszczeń wprowadzanych do powietrza z obiektów powierzchniowych (np. oczyszczalni ścieków), jak również emisję zanieczyszczeń wprowadzanych do powietrza bez
pośrednictwa przeznaczonych do tego celu środków technicznych (dla zakładów nie objętych
systemem opłat prowadzonych przez Urząd Marszałkowski) np. spawanie czy lakierowanie
wykonywane poza obrębem warsztatu czy spalanie na powierzchni ziemi jak wypalanie traw
itp.
3. Emisja liniowa
Źródłem emisji zanieczyszczeń tego typu jest spalanie paliw płynnych w silnikach
spalinowych pojazdów samochodowych, w maszynach rolniczych oraz w kolejnictwie.
Styczeń 2010
36
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Elementem emisji, w tym zakresie jest również emisja powstająca w obrocie paliwami
występująca głównie w czasie tankowania oraz przeładunku.
W wyniku emisji liniowej wprowadzane są do powietrza takie zanieczyszczenia jak: SO2,
NO2, CO, CO2, pył oraz odory.
Na wielkość emisji komunikacyjnej mają wpływ:
• stan nawierzchni;
• konstrukcja i stan techniczny silników pojazdów, warunki pracy silników;
• rodzaj paliwa;
• płynność ruchu.
Zgodnie z „Programem obniżenia niskiej emisji na terenie miasta Żyrardowa” roczna emisja
substancji szkodliwych do atmosfery ze środków transportu wynosiła w 2008 r. :
CO – 114 298 kg/rok
C6H6 – 1 000 kg/rok
HC – 22 756 kg/rok
HCal – 15 929 kg/rok
HCar – 4 779 kg/rok
NOx – 54 241 kg/rok
TSP - 2 988 kg/rok
SOx – 4 073 kg/rok
Pb – 11 kg/rok
CO2 – 9 449 907 kg/rok
4. Sumaryczna emisja zanieczyszczeń na terenie miasta Żyrardowa
Najbardziej szkodliwym źródłem emisji zanieczyszczeń do atmosfery na terenie miasta
Żyrardowa
jest
niska
emisja
ze źródeł
niezorganizowanych,
głównie
z
osiedli
mieszkaniowych opalanych węglem kamiennym (tabela 8). W największej ilości do
atmosfery emitowane są takie zanieczyszczenia jak: CO, SO2, NOx, pyły, pył PM10,
zanieczyszczenia organiczne, w tym rakotwórcze wielopierścieniowe węglowodory
aromatyczne (WWA). Głównym kierunkiem działań w zakresie ograniczenia emisji jest:
wymiana nieefektywnych kotłów i pieców węglowych na źródła opalane paliwami
ekologicznymi, montaż urządzeń wykorzystujących odnawialne źródła energii oraz dalsze
przyłączanie budynków miejskich do sieci CO.
Styczeń 2010
37
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Tabela 8. Sumaryczna emisja zanieczyszczeń na terenie miasta Żyrardowa w 2008 r. (wg danych zawartych w „Programie obniżenia niskiej
emisji na terenie miasta Żyrardowa”)
Niska emisja
Substancja
Jednostka
emisji
Budynki
jednorodzinne
Budynki
wielorodzinne
Budynki handlu,
usług i przemysłu
Wysoka
emisja
Suma
Emisja
liniowa
Łączna emisja
zanieczyszczeń
niskiej emisji
SO2
kg/rok
218 618
181 096
137 726
183 400
183 400
4 073
724 914
NO2
kg/rok
16 373
13 239
21 395
62 200
60 200
54 241
165 448
CO
kg/rok
1 365 679
1 132 253
798 781
39 100
39 100
114 298
3 450 112
CO2
kg/rok
29 178 409
23 887 039
22 380 662
47 241 000
47 241 000
9 449 907
132 137 017
pył
kg/rok
307 257
254 689
183 262
88 00
88 000
2 988
836 196
Pył PM10
kg/rok
230 457
191 022
137 788
22 000
22 000
2 988
584 255
B(a)P
kg/rok
273
226
159
9,0
9,0
0,0
667,4
Emisja
zastępcza CO2
Mg/rok
3 547
2 937
2 127
689
689
227
9 528
Styczeń 2010
38
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
2.3.2. Presje wywierane na wody powierzchniowe i podziemne
Istotnym problemem ekologicznym w województwie mazowieckim jest zanieczyszczenie
wód. Następstwem ich degradacji jest ograniczenie możliwości ich użytkowania do celów
komunalnych, rekreacyjnych oraz przemysłowych, jak również zagrożenie dla stanu
ekosystemów wodnych i od wód zależnych.
Na jakość wód powierzchniowych wpływają uwarunkowania naturalne: warunki klimatyczne,
hydrograficzne, tempo przebiegu procesów biohydrochemicznych w wodach (tzw. zdolność
samooczyszczania się wód), presje antropogeniczne.
Do głównych presji wywieranych na środowisko wodne należą:

pobór wód,

emisja ścieków ze źródeł przemysłowych i komunalnych,

odprowadzanie ścieków nieoczyszczonych lub niedostatecznie oczyszczonych,

niewystarczające skanalizowanie obszarów zurbanizowanych,

niewłaściwy sposób postępowania z wodami opadowymi i roztopowymi,

zanieczyszczenia obszarowe,

niewłaściwa gospodarka odpadami.
2.3.2.1. Pobór wód
Ważnym czynnikiem, który może powodować zagrożenia dla wód podziemnych jest
nieracjonalny pobór wód.
Zużycie
wody
na
potrzeby
gospodarki
narodowej
i
ludności
w
Żyrardowie
w 2008 roku wyniosło 1650,6 dam3. Struktura wykorzystania pobieranej wody przedstawia
się następująco:

przemysł – 39 dam3 (3,4%),

eksploatację sieci wodociągowej – 1611,6 dam3 (97,6 %),
Do celów przemysłowych pobierana jest woda podziemna ze źródeł własnych (29 dam 3)
i woda powierzchniowa (8 dam3). Woda zakupiona z wodociągów komunalnych wynosi
2 dam3. Do zaopatrzenia ludności pobierana jest tylko woda podziemna.
Styczeń 2010
39
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Tabela 9. Gospodarka wodna w Żyrardowie w 2008 r. (źródło: GUS)
Wyszczególnienie
Żyrardów - miasto
Woda dostarczana
gospodarstwom
domowym (dam3)
1371,2
Długość sieci
wodociągowej (km)
89,1
Korzystający z
instalacji w %
ogółu ludności
92,4
Zużycie wody
m3/mieszkańca
36,1
Na pobór wód podziemnych Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej „Żyrardów” Sp. z o.o.
posiada pozwolenie wodno-prawne ważne do 2012 roku.
2.3.2.2. Gospodarka ściekowa
Główną źródłem zanieczyszczenia Pisi Gągoliny w Żyrardowie jest zrzut ścieków
z komunalnej oczyszczalni ścieków.
Oczyszczalnia komunalna dla miasta Żyrardowa eksploatowana jest przez Przedsiębiorstwo
Gospodarki Komunalnej “Żyrardów” w Żyrardowie. Komunalna oczyszczalnia ścieków
zlokalizowana jest w północno - wschodniej, peryferyjnej części miasta przy ul. Czystej 5 nad
rzeką Pisią Gągoliną
Do oczyszczalni dopływają ścieki z miasta Żyrardowa i gminy Jaktorów, jak również taborem
asenizacyjnym dowożone są nieczystości płynne z okolicznych gmin. Oczyszczalnia została
zaprojektowana na maksymalną przepustowość 24 000 m3/dobę. Faktyczna ilość odbieranych
ścieków wynosi obecnie 8000 – 12000 m3/d w zależności od warunków atmosferycznych.
Rezerwy przepustowości oczyszczalni pozwolą na rozbudowę sieci kanalizacyjnej oraz na
podłączenie sieci kanalizacyjnej z okolicznych gmin. Aktualnie obiekt obsługuje 41068
mieszkańców. Projektowana obciążenie oczyszczalni wyrażone równoważną liczbą
mieszkańców RLM wynosi 52800.
Ścieki z oczyszczalni odprowadzane są do Pisi - Gągoliny w 34,0 km biegu rzeki. Są to
ścieki bytowe z obiektów mieszkalnych i usługowych oraz ścieki technologiczne ze
wszystkich zakładów zlokalizowanych w mieście. Udział ścieków przemysłowych wynosi
około 3% ogółu odprowadzanych ścieków z miasta. Oczyszczalnia posiada punkt zlewny, do
którego w roku 2008 trafiło 65 dam3 ścieków, w tym 1 % ścieków przemysłowych.
Na oczyszczalni zlokalizowana jest w pełni zautomatyzowana zlewnia ścieków z szamb
przydomowych wyposażona w sito, prasę do skratek, piaskownik wirowy i układ
automatycznego poboru próbek ścieków. Ścieki ze zlewni dopływają wraz ze ściekami
bytowymi i przemysłowymi z miasta do przepompowni ścieków miejskich wyposażonej
Styczeń 2010
40
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
w kratę hakową i automatyczną prasę skratek, które są przepłukiwane, workowane
i wywożone na składowisko odpadów.
Po mechanicznym oczyszczeniu na kracie ścieki przepływają do napowietrzanego
piaskownika, w którym następuje oddzielenie zawiesiny mineralnej od ścieków. Piasek
z piaskownika wypompowywany jest pompą zatapialną i przez hydrocyklon kierowany do
klasyfikatora piasku skąd oczyszczony piasek usuwany jest podajnikiem ślimakowym do
kontenerów i wywożony na składowisko odpadów.
Z
piaskownika
ścieki
przepływają
do
osadników
wstępnych
poziomych
wyposażonych w zgarniacze łopatowe do usuwania zatrzymanych osadów. Osady
z osadników przepompowywane są do zagęszczacza grawitacyjnego.
Z osadników wstępnych ścieki grawitacyjnie dopływają do pompowni głównej, skąd
podawane są do beztlenowej komory defosfatacji, do której doprowadzony jest również osad
recyrkulowany. Następnie ścieki wraz z osadem grawitacyjnie przepływają do komory
denitryfikacji i komór nitryfikacji. Komory nitryfikacji wyposażone są w system
napowietrzania
drobnopęcherzykowego
za
pomocą
paneli
napowietrzających.
Po
biologicznym oczyszczaniu w komorach, ścieki wraz z osadem odprowadzane są do dwóch
osadników radialnych, w których następuje oddzielenie ścieków od osadu w procesie
sedymentacji.
Osady z osadnika odprowadzane są za pomocą lewarów ssawkowych do pompowni osadów
biologicznych, skąd zawracane są częściowo (jako osad recyrkulowany) do komory
defosatacji i denitryfikacji, a częściowo jako osad nadmierny do dwóch zagęszczaczy
grawitacyjnych. Sklarowane ścieki odprowadzane są poprzez dwa końcowe osadniki
klarujące do odbiornika – rzeki Pisi Gągoliny.
Połączone ze sobą osady nadmierne i wstępne z zagęszczaczy grawitacyjnych pompowane są
do wydzielonych, zamkniętych komór fermentacyjnych, w których podczas procesu
fermentacji mezofilowej następuje wydzielanie biogazu. Powstający biogaz kierowany jest
z
komór
fermentacyjnych
poprzez
instalację
odsiarczania
do
zbiornika
gazu
i wykorzystywany w generatorze energetycznym.
Energia elektryczna wytwarzana przez agregat wykorzystywana jest
w całości dla
zaspokojenia potrzeb energetycznych zakładu na potrzeby technologiczne i bytowe natomiast
energia cieplna odzyskana z generatora służy ogrzewaniu technologii i na cele bytowe.
Z komór fermentacyjnych osad ściekowy odprowadzany jest grawitacyjnie do zbiornika
uśredniającego, w którym następuje jego odgazowanie przed odwadnianiem na prasie.
Styczeń 2010
41
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Ze zbiornika osad pompowany jest mimośrodową pompą ślimakową bezpośrednio na prasę
taśmową filtracyjną i odwadniany. Odcieki pofiltracyjne z odwadniania osadu kierowane są
do kanalizacji wewnętrznej. Po odwodnieniu na prasie osad odprowadzany jest przy użyciu
przenośnika ślimakowego do rozrzutnika, a następnie wywożony na pola do rolniczego
wykorzystania.
Podczas badań kontrolnych w 2008 roku w odprowadzanych ściekach okresowo stwierdzano
przekroczenia fosforu ogólnego w stosunku do norm obowiązujących w pozwoleniu wodno
prawnym.
W mieście istnieje układ kanalizacji typu rozdzielczego. Łączna długość sieci kanalizacyjnej
w Żyrardowie wynosi 80,1 km, (długość sieci wodociągowej wynosi 89,1 km) co oznacza, że
miasto w dużej części jest skanalizowane.
Tabela 10. Gospodarka ściekowa w Żyrardowie w 2008 r. (źródło: GUS i WIOŚ)
Wyszczególnienie
Żyrardów - miasto
Ilość ścieków
(dam3)
oczy-
nieoczy-
szczanych
szczanych
2495,0
2,4
Długość sieci
Korzystający z
Wielkość
kanalizacyjnej
instalacji w % ogółu
oczyszczalni w
(km)
ludności
RLM
80,1
81,5
52 800
Niebagatelny wpływ na jakość wód powierzchniowych mają wody opadowe pochodzące
z powierzchni szczelnych terenów przemysłowych, składowych, baz transportowych, centrów
miast, dróg, parkingów, a także z obiektów magazynowych i dystrybucji paliw. Miasto
posiada wydzieloną sieć kanalizacji deszczowej, odbierającą wody opadowe głównie z
powierzchni utwardzonych, gdzie zlokalizowane są wpusty uliczne. Część miasta nie posiada
podziemnego systemu odprowadzania ścieków, a wody opadowe odprowadzane są rowami
otwartymi. Wody opadowe odprowadzane są do naturalnych cieków a więc do rzek Pisi,
Wierzbianki i rowów melioracyjnych niejednokrotnie bez ich uprzedniego oczyszczenia.
Wody
te
przed
wprowadzeniem
do
odbiorników
powinny
być
podczyszczane
w piaskownikach i separatorach. Niewłaściwa praca tych urządzeń lub ich brak powodują
przedostawanie się zanieczyszczeń do odbiorników. Istotnym problemem jest również brak
ujęcia wód opadowych w systemy kanalizacyjne i ich spływ powierzchniowy do wód i do
ziemi. Zdarzają się przypadki wprowadzania ścieków bytowych do sieci kanalizacyjnej wód
opadowych oraz sytuacje odwrotne.
Styczeń 2010
42
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Duże znaczenie dla poprawy jakości wód powierzchniowych w Żyrardowie ma właściwie
prowadzona gospodarka odpadami. Składowanie odpadów powinno odbywać się w sposób
kontrolowany w przygotowanych do tego odpowiednich miejscach tak aby sposób ich
unieszkodliwiania miał jak najmniejszy wpływ na środowisko.
2.3.2.3. Zanieczyszczenia obszarowe
Wody powierzchniowe na teren Żyrardowa wpływają obciążone już zanieczyszczeniami
obszarowymi pochodzącymi z terenów rolniczych. Zanieczyszczenia te odprowadzane są do
wód w sposób niezorganizowany, trudny do określenia pomiarowego. Głównym źródłem
tych zanieczyszczeń są mineralne i organiczne
nawozy
stosowane pod uprawy oraz
chemiczna ochrona roślin. Transport tych substancji z terenu zlewni odbywa się przez wody
roztopowe, opadowe i infiltracyjne na całej długości rzeki. Powyższy zespół zagrożeń
doprowadza do nadmiernego wzbogacenia wód w substancje biogenne. Przeżyźnienie wód
powoduje nadmierny rozwój organizmów, a ich masowy rozkład obniża parametry
biochemiczne wód.
2.3.2.4. Zbiorniki wodne
Woda jest ważnym elementem środowiska przyrodniczego. Spełnia ona wiele funkcji.
Stanowi podstawowy czynnik rozwoju cywilizacyjnego i gospodarczego oraz kształtuje
zróżnicowanie elementów biologicznych.
Retencja pozwala na zmagazynowanie części odpływu wody w okresach jej nadmiaru oraz
wykorzystanie nagromadzonej wody w okresach posusznych. Jest to równoznaczne ze
zwiększeniem zasobów wodnych czyli poprawą struktury bilansu wodnego.
Na terenie Żyrardowa zlokalizowane są znaczące obiekty zabudowy hydrotechnicznej.
Potencjalne zasoby wodne rzeki Pisi-Gągoliny, przy istnieniu tylu zbiorników wodnych,
mogą być z powodzeniem retencjonowane i racjonalnie wykorzystane, poprawiając
w istotnym stopniu bilans wodny dla przemysłu i gospodarki komunalnej miasta Żyrardowa.
Styczeń 2010
43
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Tabela 11. Charakterystyka głównych
w Żyrardowie na rzece Pisi-Gągolinie
Lp.
Nazwa zbiornika
(piętrzenia)
Zalew Żyrardowski
(tzw. Łąki
Korytowkie)
2.
Zbiornik Ruda
3.
Zbiornik Centrala
4.
Jaz Luca
5.
Próg „Polmos”
Łącznie:
1.
NPP
(m)
n.p.m.
MPP
(m)
n.p.m.
zbiorników
Wysokość
piętrzenia
H (m)
retencyjnych
Powierzchnia
(ha)
zlokalizowanych
Pojemność
(tys. m3)
całkowita
użytkowa
123,50
124,00
4,50
13,8
401,0
138,0
117,25
114,90
111,30
-
117,45
115,10
113,50
-
2,35
1,47
2,55
0,75
-
1,23
0,88
15,91
29,2
23,7
453,9
22,3
18,0
178,3
Źródło: FOŚNm.ŻiO – Żyrardów, Starostwo Powiatowe w Żyrardowie
Wszystkie zbiorniki retencyjne, jazy oraz stopnie, na terenie miasta Żyrardowa są
eksploatowane
w
ramach
Systemu
Wodno-Gospodarczego
rzeki
Pisi-Gągoliny,
nadzorowanego przez Fundację Ochrony Środowiska Naturalnego m. Żyrardowa i Okolic
w Żyrardowie.
2.3.3. Odpady
Głównymi źródłami wytwarzania odpadów komunalnych na terenie Żyrardowa są:
gospodarstwa domowe, obiekty infrastrukturalne tj.: handel, usługi zakłady rzemieślnicze,
zakłady produkcyjne w części socjalnej, szkolnictwo itp.
W strumieniu odpadów komunalnych zarówno w gospodarstwach domowych, jak i obiektach
infrastruktury wyróżnić należy odpady kuchenne ulegające biodegradacji, odpady zielone,
papier i tektura, tworzywa sztuczne, szkło, metale, materiały tekstylne, odpady niebezpieczne.
Ponadto w skład odpadów komunalnych wchodzą odpady wytwarzane nieregularnie tj.
odpady wielkogabarytowe, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny oraz odpady z remontów
i budowy.
Styczeń 2010
44
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Tabela
12.
Gospodarka
odpadami
komunalnymi
na
terenie
Żyrardowa
miasta
w latach 2006 – 2008 (według danych UM Żyrardowa)
Lata
Ilość odpadów
2006
2007
2008
Mg/rok
%
Mg/rok
%
Mg/rok
%
Ogółem (Mg)
9 838,2
100
13 858,08
100
12 616,3
100
Przekazywane do składowania (Mg)
9 472,4
96,3
13 076,3
94,4
10519,4
83,4
365,9
3,7
781,78
5,6
2096,9
16,6
238
-
344
-
313
-
Odzyskiwanych w wyniku selektywnej
zbiórki odpadów (Mg)
Wytworzonych przez 1 mieszkańca
(kg/M/rok)
Na przestrzeni lat 2006-2008 ilość zebranych odpadów komunalnych znacznie wzrosła,
pomimo zmniejszenia się liczby mieszkańców miasta. Jest to wynikiem trudnego do
przewidzenia wzrosty gospodarczego jaki nastąpił w latach 2007-2008 oraz dużej poprawy w
ewidencjonowaniu ilości odbieranych odpadów komunalnych. Ważnym czynnikiem
powodującym wzrost ilości zbieranych odpadów było nałożenie na mieszkańców obowiązku
podpisywania umów z odbiorcami odpadów. Wzrosła w 2008 r. średnia ilość odpadów
komunalnych wytwarzanych przez jednego mieszkańca do 313 kg/mieszkańca/rok.
Nastąpił
również
systematyczny
wzrost
ilości
odpadów
zbieranych
selektywnie.
Na przestrzeni ostatnich 3 lat ilość selektywnie zebranych odpadów była ponad
5-krotnie większa niż w roku 2006. Tempo wzrostu ilości zbieranych odpadów komunalnych
jest znacznie mniejsze niż wzrost selektywnej zbiórki odpadów komunalnych co powoduje,
że następuje proporcjonalny wzrost ilości wyselekcjonowanych odpadów w stosunku do
zbieranych ogółem. Jest to tendencja bardzo pozytywna, świadcząca o podjęcie przez władze
miasta dobrego kierunku w zakresie gospodarowania odpadami.
Nadal jednak przeważająca część odpadów komunalnych ulega składowaniu (około 83%).
Główną grupę unieszkodliwianych odpadów komunalnych stanowią niesegregowane odpady
komunalne, które w 2008 roku w całości poddawane były unieszkodliwianiu przez
składowanie.
Styczeń 2010
45
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Odpady przemysłowe
Zgodnie z informacjami zgromadzonymi w Bazie Danych Marszałka Województwa
Mazowieckiego w 2008 r. w Żyrardowie wytworzono 19 481 Mg odpadów przemysłowych.
Największą grupę odpadów stanowiły odpady: z procesów termicznych (mieszanki popiołowżużlowe o kodzie 10 01 80), z odwadniania separatorów (13 05 02, 13 05 08), opakowaniowe
(papier i tektura 15 01 01), paliwa alternatywne (19 12 10) oraz skratki (19 08 01).
Główni posiadacze odpadów z sektora gospodarczego to:

EMKA” Handel-Usługi Krzysztof Rdest,

Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej „Żyrardów” Sp. z o.o.,

POLMOS Żyrardów Sp. z o.o.

TCL Operations Polska Sp z o.o.

Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej „Żyrardów”.
Wszystkie wytwarzane odpady zostały przekazane do uprawnionych odbiorców w celu odzysku lub
unieszkodliwiania.
Główne problemy w gospodarce odpadami to:

na składowiska odpadów trafia ok. 83% wytworzonych w mieście odpadów
komunalnych bez wcześniejszego ich przetwarzania,

nie udało się stworzyć spójnego systemu gospodarowania odpadami. Tylko 80%
mieszkańców objętych jest zorganizowany systemem zbierania odpadów komunalnych,

nie w pełni rozwinięty jest system selektywnej zbiórki odpadów.

nie udało się stworzyć międzygminnego systemu segregacji, kompostowania
i unieszkodliwiania odpadów komunalnych,

nie istnieje system zbierania i unieszkodliwiania odpadów biodegradowalnych oraz
odpadów budowlanych,

nie
udało
się
stworzyć
spójnego
systemu
zbiórki
i
odzysku
odpadów
wielkogabarytowych,

nadal na składowiska odpadów trafiają odpady niebezpieczne,

funkcjonujący system zbierania odpadów opakowaniowych nie w pełni pozwala na
zrealizowanie zakładanych poziomów odzysku,

brak jest systemu zbierania odpadów olejów ze źródeł rozproszonych, głównie
z gospodarstw indywidualnych oraz małych przedsiębiorstw,
Styczeń 2010
46
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)

zbieranie baterii i akumulatorów małogabarytowych funkcjonuje w niewystarczający
sposób,

na terenie miasta brak jest systemu zbierania odpadów budowlanych, głównie
z gospodarstw domowych.
Szczegółowy opis gospodarki odpadami na terenie Miasta został omówiony w „Planie
gospodarki odpadami dla Miasta Żyrardowa na lata 2010-2013 z uwzględnieniem lat 2014 –
2017”.
2.3.4. Hałas
Hałas jest zanieczyszczeniem środowiska charakteryzującym się mnogością źródeł
i powszechnością występowania. Ze względu na środowisko występowania możemy dokonać
podziału hałasu na trzy podstawowe grupy:

hałas w przemyśle (przemysłowy),

hałas w pomieszczeniach mieszkalnych, użyteczności publicznej i terenach
wypoczynkowych (komunalny),

hałas od środków transportu (komunikacyjny).
Źródła hałasu ze względu na obszar ich występowania można sklasyfikować w dwóch
grupach:

źródła pojedyncze np. środki komunikacji, transportu i produkcji w obiektach i na
zewnątrz,

źródła zgrupowane na określonej przestrzeni np. drogi lotniska, dworce, zajezdnie,
stacje rozrządowe, obiekty przemysłowe, rozrywkowe, sportowe.
Dominujący wpływ na klimat akustyczny środowiska ma hałas komunikacyjny. Istotną rolę
w kształtowaniu hałasu komunikacyjnego odgrywa: natężenie ruchu pojazdów, ich moc
akustyczna oraz rodzaj, stan i układ dróg.
Ważnymi czynnikami wpływającymi na klimat akustyczny wokół szlaków komunikacyjnych
jest zagospodarowanie otoczenia oraz zastosowane rozwiązania techniczne i budowlane.
Istotny jest również stan nawierzchni drogowej. Duży wpływ na systematyczny wzrost
uciążliwości hałasowej ma wpływ wzrastająca ilość samochodów i to dotyczy również miasta
Styczeń 2010
47
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Żyrardowa. Bardzo często są to pojazdy stare, przywożone z krajów Wspólnoty Europejskiej,
przestarzałe technologicznie i o złym stanie technicznym.
Na terenie miasta na hałas komunikacyjny narażone są głównie te ulice, przez które
przebiegają główne drogi krajowe, wojewódzkie i powiatowe, w szczególności: droga nr 50
(Sochaczew – Grójec) oraz nr 719 (Grodzisk Mazowiecki – Skierniewice).
W Żyrardowie występuje również hałas kolejowy. Hałas ten związany jest z przebiegiem
szlaku kolejowego Warszawa – Skierniewice.
Kolejnym istotnym źródłem hałasu, które wpływa na kształtowanie lokalnego klimatu
akustycznego jest hałas przemysłowy.
Poziomy hałasów przemysłowych kształtują się w sposób indywidualny dla każdego obiektu i
zależą od zbioru maszyn i urządzeń hałasotwórczych, izolacyjności obudowy hal
przemysłowych oraz prowadzonego procesu technologicznego.
Na podstawie przeprowadzonych pomiarów można przykładowo podać, że przeciętny poziom
emisji dźwięku dla niektórych urządzeń hałasotwórczych wynosi:

sprężarki - od 72 do 98 dB,

pompownie - od 61 do 80 dB,

wentylatory - od 62 do 95 dB,

skraplacze - od 67 do 73 dB,

kotłownie - od 66 do 82 dB.
Na terenie Miasta Żyrardowa występują źródła hałasu przemysłowego, jednak dla żadnego
z podmiotów gospodarczych nie wydano decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu.
W związku z tym WIOŚ nie prowadził żadnych pomiarów kontrolnych w tym zakresie.
Oprócz wymienionych źródeł hałasu na terenie miasta spotykamy również inne obiekty
emitujące hałas do środowiska, jednak obiekty te nie posiadają decyzji o dopuszczalnym
poziomie hałasu i nie są więc kontrolowane przez służby ochrony środowiska w tym zakresie.
Istotnym problemem jest wzrost liczby obiektów o charakterze usługowym i handlowym
lokalizowanych w pobliżu zabudowy mieszkaniowej i jednocześnie stwarzających wysoką
uciążliwość akustyczną dla mieszkańców. Zakłady przemysłowe i warsztaty usługowe są
źródłami hałasu o ograniczonym zasięgu oddziaływania, wpływają one na warunki klimatu
akustycznego, jednakże wpływ ten ma charakter lokalny. Takie stacjonarne źródła hałasu
mogą jednak powodować uciążliwości dla osób zamieszkujących w ich najbliższym
sąsiedztwie i podlegają ciągłej presji tego zjawiska.
Styczeń 2010
48
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
2.3.5. Promieniowanie elektromagnetyczne
Promieniowanie elektromagnetyczne towarzyszy człowiekowi od początku jego istnienia i do
niedawna pochodziło głównie z naturalnych źródeł jakimi są Ziemia, Słońce i Wszechświat,
a także z naturalnych wyładowań elektrycznych którymi są pioruny. Do sztucznych źródeł
pola elektromagnetycznego, a także statycznego pola elektrycznego i magnetycznego, które
towarzyszą nam w życiu codziennym, należą: odbiorniki TV i monitory komputerowe,
kuchenki mikrofalowe, telefony bezprzewodowe i komórkowe, bramki w przejściach
sklepów, pralki, lodówki, suszarki do włosów, aparaty CB-radio, pociągi, tramwaje,
samochody, anteny nadawcze radiostacji, radary, linie energetyczne wysokiego napięcia,
urządzenia przemysłowe, jak np. piece indukcyjne, piece łukowe, zgrzewarki do folii,
stanowiska do naprawy TV i monitorów komputerowych itd. Szczególnie powszechnym
obecnie źródłem promieniowania elektromagnetycznego są stacje bazowe telefony
komórkowe.
Stacje bazowe telefonii komórkowej zlokalizowane terenie Miasta Żyrardowa
(według danych Starostwa Powiatowego w Żyrardowie)
L.p.
Nazwa Inwestora
Lokalizacja Inwestycji
Data wydania
decyzji
Polska Telefonia Cyfrowa Sp.z o.o.
Al. Jerozolimskie 181
02-222 Warszawa
Budowa stacji bazowej telefonii
cyfrowej sieci ERA
nazwa Żyrardów 28529
dz. nr ew. 6284 ul. Jaktorowska 53
12.05.2008
1.
SFERIA S.A.
ul. Pawia 55
01-030 Warszawa
Budowa stacji bazowej sieci
SFERIA S.A. nr SKI 11009
Żyrardów dz. nr ew. 8199/2
ul. Jodłowskiego 82
03.12.2009
2.
Źródłem
pól
elektromagnetycznych
są
również
linie
energetyczne,
urządzenia
elektroenergetyczne. Na terenie miasta Żyrardowa są zlokalizowane stacje elektroenergetycznych i rozdzielnie prądu (2 stacje GPZ 110/15 kV i znaczna ilość rozdzielni 15/0,4 kV).
Przez teren miasta przebiegają natomiast linie elektroenergetyczne. Wokół linii tworzy się (w
razie potrzeby) obszary ograniczonego użytkowania, z tym przypadkiem nie mamy do
czynienia w mieście.
Styczeń 2010
49
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Należy mieć na uwadze, że oddziaływanie promieniowania niejonizującego na środowisko
będzie stale wzrastać, co związane jest z postępem cywilizacyjnym.
W celu ograniczenia uciążliwości powodowanej promieniowaniem, należy podjąć niezbędne
działania, w tym:

analizować wpływ na środowisko nowych obiektów emitujących promieniowanie
elektromagnetyczne,

zobowiązać
zarządzających
instalacjami
do
pomiaru
emitowanego
promieniowania i ewentualnie ograniczenia uciążliwości.
2.3.6. Poważne awarie
Na terenie miasta mogą wystąpić zagrożenia:

naturalne (powodzie, pożary, wichry, susze, gradobicia),

zagrożenia cywilizacyjne (transport materiałów niebezpiecznych, awarie urządzeń
przemysłowych i infrastruktury technicznej).
Transport jest poważnym źródłem zagrożenia środowiska zarówno w skali lokalnej jak
i globalnej. Jest on związany z emisją zanieczyszczeń do powietrza jak i zwiększeniem
natężenia hałasu. W ostatnich latach w Polsce nastąpił gwałtowny rozwój transportu
drogowego, prawie dwukrotnie wzrosła liczba prywatnych samochodów. Przez teren miasta
przebiega droga krajowa nr 50 (Sochaczew – Grójec) oraz wojewódzka nr 719 (Grodzisk
Mazowiecki – Skierniewice).
Drogi biegną głównie przez tereny mieszkalne o stosunkowo wysokim stopniu zaludnienia co
zwiększa zagrożenie dla mieszkańców. Drogi obciążone są również transportem substancji
niebezpiecznych, co może być źródłem poważnych awarii.
Wzrost ilości samochodów wiąże się również z powstawaniem ilości odpadów w skutek
wycofywania z ruchu pojazdów już wyeksploatowanych.
Ponadto przez miasto przebiega linia kolejowa Warszawa – Skierniewice. Tą drogą kolejową
również odbywa się transport substancji niebezpiecznych.
Znaczącym zagrożeniem dla środowiska mogą być również zbiorniki magazynowe substancji
znajdujące się na stacjach paliw oraz urządzenia techniczne w zakładach magazynujących lub
Styczeń 2010
50
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
stosujących w procesie produkcji toksyczne środki przemysłowe (amoniak, chlor, produkty
ropopochodne).
Wymienione zagrożenia mogą w niesprzyjających warunkach przyjąć znamiona poważnych
awarii o znacznym zasięgu.
Istotnym elementem zmniejszającym narażenie mieszkańców miasta na poważne awarie jest
planowana budowa obwodnicy miejskiej.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dn. 9 kwietnia 2002 r. w sprawie rodzajów
i ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o
zaliczeniu go do zakładów o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia
poważnych awarii przemysłowych (Dz.U.58 poz.533 ze zmianami) na terenie miasta
Żyrardowa zlokalizowany jest zakład zaliczany do tej grupy. Jest to „GAZGROT” Sp. z o.o.
znajdujący się przy ul. Jaktorowskiej.
Jednym z przyczyn wystąpienia poważnych awarii są pożary. Najczęściej występują one w
rolnictwie, w lokalnych zakładach produkcyjno - usługowych oraz w lasach. Pożary w
pewnych grupach obiektów ulegają sezonowemu nasileniu. W okresie letnim zwiększa się
liczba pożarów na terenach wiejskich, natomiast okres wczesnowiosenny i letni to wzrost
pożarów na obszarach leśnych i nieużytkach.
Innymi zagrożeniami, które mogą wystąpić na terenie miasta są huragany, burze oraz
gwałtowne opady atmosferyczne.
2.3.7. Gospodarka energią
Globalne problemy ekologiczne
świata – niekorzystne i zbyt szybkie zmiany klimatu,
zakwaszenie opadów atmosferycznych oraz degradacja chemiczna gleb związane są ze
wzrostem
emisji
dwutlenku
węgla,
dwutlenku
siarki,
tlenków
azotu.
Głównym
antropogenicznym źródłem emisji tych gazów jest spalanie paliw, głównie dla celów
energetycznych. Poziom zużycia energii jest stymulowany przez przemysł i gospodarstwa
domowe. Relatywnie wysoki udział Polski w emisji gazów cieplarnianych ma swoje źródło
w strukturze wykorzystywanych nośników energii. Mimo, że w ostatnich latach uległa ona
istotnej poprawie, to jednak wciąż jeszcze dominującym pierwotnym źródłem energii jest
węgiel kamienny.
Biorąc pod uwagę niepokojące informacje naukowców na temat zmian klimatu, ważne jest,
aby podejmować działania mające na celu zwiększenie efektywności wykorzystywania
Styczeń 2010
51
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
surowców energetycznych, głównie poprzez zmniejszenie energochłonności procesów
produkcyjnych, zmianę struktury zużywanych paliw i przyjazne środowisku zachowanie
konsumenckie (poprawa efektywności energetycznej, stosowanie źródeł energii przyjaznych
środowisku). Pożądany jest także wzrost produkcji energii ze źródeł odnawialnych oraz
bezemisyjnych. Problemy te charakterystyczne są także dla miasta Żyrardowa. Nakłada się na
nie jeszcze problem emisji zanieczyszczeń z procesów spalania w sektorze komunalno–
bytowym, gdzie głównie ze względu na wysokie ceny oleju opałowego i brak dostępności do
sieci gazowych, w ogrzewaniu przeważa jako paliwo węgiel kamienny. W efekcie w sezonie
grzewczym następuje wzrost emisji pyłowo–gazowej na terenach zabudowy mieszkaniowej
nie podłączonej do ogólnych systemów ciepłowniczych. Sporą wagę przywiązuje się do
technologii energooszczędnych w przemyśle i sektorze komunalnym. Dotyczy to
nowoczesnych technologii produkcyjnych, w budownictwie i gospodarce komunalnej. Coraz
bardziej popularna staje się termomodernizacja budynków wykonanych w latach poprzednich.
System ciepłowniczy miasta od 1 maja 2007 roku jest obsługiwany wyłącznie przez
Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej "ŻYRARDÓW" Spółka z o.o.. Spółka VT ENERGO z
dniem 30 kwietnia 2007 roku zakończyła działalność ciepłowniczą na terenie Żyrardowa.
Spółka PEC dostarcza ciepło ze swoich dwóch źródeł to jest: Ciepłowni Miejskiej przy ulicy
Jodłowskiego 82 o 4 kotłach wodnych przepływowych typu WR-10 i osiągalnej mocy
cieplnej 54 MW, Lokalnej kotłowni węglowej przy ulicy Kanałowej 6a i osiągalnej mocy
cieplnej 1 MW. Sieć ciepłownicza PEC według stanu na dzień 31 grudnia 2007 roku ma
długość 16,34 km. Większość sieci (63%) jest wykonana w systemie tradycyjnym. Sieci
wykonane po 1995 roku, są zbudowane w technologii rur preizolowanych z sygnalizacją
stanów alarmowych. Dystrybucja ciepła do odbiorców jest realizowana poprzez system 24
węzłów grupowych i 157 węzłów indywidualnych. Od 2003 roku wszystkie węzły w PEC są
zautomatyzowane.
Tabela 13. Gazyfikacja w mieście Żyrardowie w 2008 r. (dane GUS)
Sieć gazowa
długość czynnej sieci ogółem w m
długość czynnej sieci przesyłowej w m
długość czynnej sieci rozdzielczej w m
czynne połączenia do budynków
odbiorcy gazu
odbiorcy gazu ogrzewający mieszkania gazem
zużycie gazu w tys. m3
zużycie gazu na ogrzewanie mieszkań w tys. m3
ludność korzystająca z sieci gazowej
m
m
m
szt
gosp.dom.
gosp.dom.
tys.m3
tys.m3
osoba
55 392
0
55 392
1 958
10 796
1 805
4 234
3 049
26 289
Styczeń 2010
52
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Miasto jest w pełni zelektryfikowane.
Tabela 14. Elektryfikacja w mieście Żyrardowie w 2008 roku (dane GUS)
Energia elektryczna w gospodarstwach domowych w miastach
odbiorcy energii elektrycznej na niskim napięciu
osób
zużycie energii elektrycznej na niskim napięciu
MW*h
18 369
31 171
2.4. Wnioski z diagnozy stanu środowiska
W następstwie przeprowadzonej oceny stanu środowiska w poszczególnych jego elementach
sformułowano wspólne, strategiczne czynniki, które uznano za ważne dla Miasta przy
określaniu celów, kierunków i przedsięwzięć programowych.
Tabela 15. Uwarunkowania wewnętrzne Żyrardowa
Słabe strony
Zasoby jakościowe wód
Gospodarka wodno-ściekowa
wysoki stopień zwodociągowania miasta,
 niezadawalajaca jakość wód
powierzchniowych po zrzucie ścieków z
wysoki stopień skanalizowania miasta,
Żyrardowa,
 część miasta nie posiada kanalizacji ścieków
i wód opadowych,
 napływ substancji biogennych pochodzenie
rolniczego z terenów ościennych,
Zasoby przyrody i krajobrazu
wysokie walory przyrodnicze i krajobrazowe
 niski odsetek występowania zieleni,
okolic Żyrardowa
w niektórych częściach miasta
Mocne strony








Powierzchnia ziemi
niski stopień degradacji powierzchni ziemi,
 niekorzystny stosunek terenów zielonych do
powierzchni zabudowy miasta
dobre warunki geotechniczne
Powietrze
objęcie dużej części miasta siecią

ciepłowniczą,

dostępność paliw ekologicznych: gaz
ziemny, olej opałowy,
opracowanie „Programu obniżenia emisji na

terenie miasta Żyrardowa w latach 20092017”.

zła jakość powietrza,
stosowanie paliw o wysokiej zawartości
popiołu w nieprzystosowanych do tego
paleniskach,
niekorzystna struktura paliw w systemach
grzewczych w gospodarstwach indywiduaalnych,
duże straty ciepła spowodowane złym stanem
budynków.
Styczeń 2010
53
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Słabe strony
Gospodarka odpadami
rozwijanie systemów zbiórki odpadów i
 nadal składowanie jako dominujący sposób
objęcie systemem zbierania odpadów
gospodarowania odpadami komunalnymi,
komunalnych coraz większej liczby
 niedostatecznie rozwinięta selektywna
mieszkańców,
zbiórka odpadów, pomimo zwiększenia się
zwiększająca się ilość odpadów
ilości odpadów zbieranych selektywnie,
komunalnych zbieranych selektywnie,
 brak spójnego systemu gospodarowania
zmniejszenie się ilości odpadów
odpadami biodegradowalnymi,
unieszkodliwianych przez składowanie,
budowlanymi, niebezpiecznymi wysegregowanymi z odpadów komunalnych
dostosowanie składowiska w SłabomierzuKrzyżówce do wymogów prawa.
Mocne strony







Gospodarka zasobami środowiska
wykształcona kadra zatrudniona w
 niewystarczająca świadomość ekologiczna,
administracji samorządowej,
 budżet miasta niezaspokajający wymagań
możliwość kształcenia na rzecz
w zakresie ochrony środowiska,
zrównoważonego rozwoju,
 brak pełnego monitoringu środowiska
możliwość pozyskiwania funduszy na
ochronę środowiska
Tabela 16. Uwarunkowania zewnętrzne miasta
Zagrożenia
Szanse





integracja europejska i wpływ środków UE,
regulacje
prawne
zobowiązujące
do
podniesienia jakości środowiska,
postęp techniczny,
zainteresowanie turystów terenami cennymi
historycznie i przyrodniczo,
możliwość
udziału
w
programach
edukacyjnych podnoszących świadomość
ekologiczną społeczeństwa.






niewystarczająca świadomość ekologiczna
decydentów i społeczeństwa,
brak spójnych rozwiązań instytucjonalnych w
zakresie ochrony środowiska,
ciągła
zmiana
przepisów
prawa
ekologicznego,
transport
przez
miasto
substancji
niebezpiecznych,
napływ
zanieczyszczeń
z
terenów
ościennych,
słaba współpraca z sąsiednimi gminami.
3. KLUCZOWE PROBLEMY EKOLOGICZNE WYMAGAJĄCE
ROZWIĄZANIA

Lokalne zanieczyszczenie powietrza przez źródła powierzchniowe
Na teren Żyrardowa występują przekroczenia stężenia pyłu PM10 w powietrzu co w efekcie
doprowadziło do zaliczenia Miasta do strefy C pod względem zanieczyszczenia powietrza.
Dotyczy to głównie niskiej emisji z osiedli domów jednorodzinnych opalanych węglem
kamiennym. W tej sytuacji priorytetowym działaniem jest zmiana stosowanego paliwa na
źródła alternatywne tj. gaz ziemny, olej opałowy lub ciepło sieciowe. Ważna jest również
poprawa termoizolacyjności budynków co ograniczy zużycie paliwa.
Styczeń 2010
54
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)

Niska jakość wód w rzekach
Wody powierzchniowe na terenie Miasta są średnio lub znacznie zanieczyszczone. W celu
poprawy jakości wód należy podjąć działania prowadzące do ograniczenia dopływu
zanieczyszczeń ze źródeł punktowych, w tym dalsze uporządkowanie gospodarki ściekowej,
ze szczególnym uwzględnieniem wód opadowych. Konieczna jest stała kontrola gospodarki
odpadami komunalnymi w mieście, która zapobiegnie tworzeniu się „dzikich wysypisk”.

Brak spójnego systemu gospodarowania odpadami
Gospodarka odpadami komunalnymi w Żyrardowie wymaga podjęcia działań w kierunku
zmniejszenia ilości odpadów komunalnych deponowanych na składowiskach oraz redukcji
składowanych odpadów biodegradowalnych. Nie w pełni wdrożono zorganizowany system
gospodarki odpadami. Nadal brak jest systemu zbierania odpadów biodegradowalnych,
budowlanych, niebezpiecznych wysegregowanych z odpadów komunalnych, medycznych.

Występowanie uciążliwości komunikacyjnej
Ograniczenie uciążliwości akustycznej dotyczy głównie terenów zlokalizowanych przy
głównych trasach komunikacyjnych. Złe nawierzchnie dróg, zły stan pojazdów oraz
wzmożony ruch komunikacyjny powodują dyskomfort mieszkańców. W obszarach
najbardziej narażonych na hałas komunikacyjny można zastosować ekrany akustyczne lub
okna o dużej dźwiękochłonności. Ważnym etapem w ograniczeniu emisji ze środków
transportu będzie zakończenie budowy obwodnicy Żyrardowa.
4. ZARZĄDZANIE PROGRAMEM
Zarządzanie „Programem Ochrony Środowiska” powinno być realizowane zgodnie
z kompetencjami i obowiązkami podmiotów zarządzających (administracji rządowej,
samorządowej) w układzie odpowiednim do poziomu (województwo, powiat, gmina,
jednostki gospodarcze). Reforma ustrojowa państwa oraz zmiany prawa ekologicznego
spowodowały znaczące zmiany w strukturze organizacyjnej ochrony środowiska. Struktura ta
jest obecnie niezwykle złożona i generalnie funkcjonuje na czterech poziomach: centralnym,
wojewódzkim, powiatowym i gminnym.
Styczeń 2010
55
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Odrębnie
działają
sieci
branżowe.
Nowy
podział
kompetencji
wprowadzony
z dniem 1 stycznia 1999 r., a następnie zmieniony nowymi regulacjami prawa ekologicznego
i ustawami kompetencyjnymi, stanowi dużą uciążliwość zarówno dla administracji
publicznej, jak i dla wszystkich stron biorących udział w działaniach podejmowanych na
rzecz ochrony środowiska.
Struktura organizacyjna ochrony środowiska nie ma charakteru hierarchicznego. Składają się
na nią odrębne i niezależne od siebie organy rządowe i samorządowe, rządowa administracja
zespolona i niezespolona, a dany szczebel administracji realizuje w zasadzie tylko te zadania,
których nie można realizować na szczeblu niższym.
W zarządzaniu Programem decydującą rolę, oprócz Prezydenta Miasta Żyrardowa, odgrywają
także inne organy administracji rządowej i samorządowej, takie jak: Marszałek Województwa
Mazowieckiego, Wojewoda Mazowiecki, Starosta Powiatu Żyrardowskiego, Generalny
i Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska, Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony
Środowiska oraz Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Warszawie.
5. PODSTAWOWE ZAŁOŻENIA PROGRAMU
5.1. Polityka ekologiczna państwa
Rada Ministrów w dniu 16.12.2008 r. przyjęła projekt Polityki ekologicznej Państwa
w latach 2009-2012 z perspektywą do roku 2016. Dokument w dniu 22.05.2009 r. został
przyjęty przez Sejm RP i stał się obowiązującym dokumentem strategicznym resortu
środowiska.
Naczelną zasadą „Polityki ekologicznej państwa” jest zasada zrównoważonego rozwoju, która
powinna być realizowana poprzez wdrażanie zasad pomocniczych i uzupełniających.
Cele Polityki ekologicznej państwa w latach 2009-2012 z perspektywą do 2016 roku zostały
sprecyzowane w 3 grupach zagadnień:
1.
kierunków działań systemowych,
2.
ochrony zasobów naturalnych,
3. poprawy jakości środowiska i bezpieczeństwa ekologicznego
Styczeń 2010
56
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Cele średniookresowe do 2016 r. uwzględniają:
1.
Kierunki działań systemowych
 Uwzględnienie zasad ochrony środowiska w strategiach sektorowych
Głównym celem strategicznym jest doprowadzenie do sytuacji, w której projekty
dokumentów strategicznych wszystkich sektorów gospodarki będą, zgodnie z obowiązującym
w tym zakresie prawem, poddawane procedurze oceny oddziaływania na środowisko i wyniki
tej oceny będą uwzględniane w ostatecznych
wersjach tych dokumentów.
 Aktywizacja rynku na rzecz ochrony środowiska
Głównym celem jest uruchomienie takich mechanizmów prawnych, ekonomicznych i
edukacyjnych, które prowadziłyby do rozwoju proekologicznej produkcji towarów oraz do
świadomych postaw konsumenckich zgodnie z zasadą rozwoju zrównoważonego. Działania
te powinny objąć pełną internalizację kosztów zewnętrznych związanych z presją na
środowisko.
 Zarządzanie środowiskiem
Celem
podstawowym
jest
jak
najszersze
przystępowanie
do
systemu
EMAS,
rozpowszechnianie wiedzy wśród społeczeństwa o tym systemie i tworzenie korzyści
ekonomicznych dla firm i instytucji będących w systemie.
 Udział społeczeństwa w działaniach na rzecz ochrony środowiska
Głównym celem jest podnoszenie świadomości ekologicznej społeczeństwa, zgodnie z zasadą
„myśl globalnie, działaj lokalnie”.
 Rozwój badań i postęp techniczny
Głównym celem jest zwiększenie roli polskich placówek badawczych we wdrażaniu
ekoinnowacji w przemyśle oraz w produkcji wyrobów przyjaznych dla środowiska oraz
doprowadzenie do zadowalającego stanu systemu monitoringu środowiska.
 Odpowiedzialność za szkody w środowisku
Celem polityki ekologicznej jest stworzenie systemu prewencyjnego, mającego na celu
zapobieganie szkodom w środowisku i sygnalizującego możliwość wystąpienia szkody.
Styczeń 2010
57
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
W przypadku wystąpienia szkody w środowisku koszty naprawy muszą w pełni ponieść jej
sprawcy.
 Aspekt ekologiczny w planowaniu przestrzennym
W perspektywie średniookresowej jest konieczne przywrócenie właściwej roli planowania
przestrzennego na obszarze całego kraju, w szczególności dotyczy to miejscowych planów
zagospodarowania przestrzennego, które powinny być podstawą lokalizacji nowych
inwestycji.
2. Ochrona zasobów naturalnych
 Ochrona zasobów naturalnych
Podstawowym celem jest zachowanie bogatej różnorodności biologicznej polskiej przyrody
na różnych poziomach organizacji: na poziomie wewnątrzgatunkowym (genetycznym),
gatunkowym
oraz
ponadgatunkowym
(ekosystemowym),
wraz
z
umożliwieniem
zrównoważonego rozwoju gospodarczego kraju, który w sposób niekonfliktowy współistnieje
z różnorodnością biologiczną.
 Ochrona i zrównoważony rozwój lasów
W perspektywie średniookresowej zakłada się dalsze prace w kierunku racjonalnego
użytkowania zasobów leśnych przez kształtowanie ich właściwej struktury gatunkowej
i wiekowej, z zachowaniem bogactwa biologicznego. Oznacza to rozwijanie idei trwale
zrównoważonej i wielofunkcyjnej gospodarki leśnej.
 Racjonalne gospodarowanie zasobami wody
Głównym celem jest racjonalizacja gospodarowania zasobami wód powierzchniowych
i podziemnych w taki sposób, aby uchronić gospodarkę narodową od deficytów wody
i zabezpieczyć przed skutkami powodzi oraz zwiększenie samofinansowania gospodarki
wodnej. Naczelnym zadaniem będzie dążenie do maksymalizacji oszczędności zasobów
wodnych na cele przemysłowe i konsumpcyjne, zwiększenie retencji wodnej oraz skuteczna
ochrona głównych zbiorników wód podziemnych przed zanieczyszczeniem.
Styczeń 2010
58
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
 Ochrona powierzchni ziemi
Głównymi celami średniookresowymi dla ochrony powierzchni ziemi, a w szczególności dla
ochrony gruntów użytkowanych rolniczo jest:

rozpowszechnianie dobrych praktyk rolnych i leśnych, zgodnych z zasadami rozwoju
zrównoważonego,

przeciwdziałanie degradacji terenów rolnych, łąkowych i wodno-błotnych przez
czynniki antropogenie,
 zwiększenie skali rekultywacji gleb zdegradowanych i zdewastowanych, przywracając
im funkcję przyrodniczą, rekreacyjną lub rolniczą.
 Gospodarka zasobami geologicznymi
Podstawowym celem jest racjonalizacja zaopatrzenia ludności oraz sektorów gospodarczych
w kopaliny i wodę z zasobów podziemnych oraz otoczenia ich ochroną przed ilościową
i jakościową degradacją
3. Poprawa jakości środowiska i bezpieczeństwa ekologicznego
Środowisko a zdrowie
Celem działań w obszarze zdrowia środowiskowego jest dalsza poprawa stanu zdrowotnego
mieszkańców w wyniku wspólnych działań sektora ochrony środowiska z sektorem zdrowia
oraz skuteczny nadzór nad wszystkimi w kraju instalacjami będącymi potencjalnymi źródłami
awarii przemysłowych powodujących zanieczyszczenie środowiska.
Jakość powietrza
Najważniejszym zadaniem będzie dążenie do spełnienia przez RP zobowiązań wynikających
z Traktatu Akcesyjnego oraz z dwóch dyrektyw unijnych. Z Dyrektywy LCP wynika, że
emisja z dużych źródeł energii, o mocy powyżej 50 MWc, już w 2008 r. nie powinna być
wyższa niż 454 tys. ton dla SO2 i 254 tys. ton dla NOx.
Limity te dla 2010 r. wynoszą dla SO2 - 426 tys., dla NOx - 251 tys. ton, a dla roku 2012
wynoszą dla SO2 - 358 tys. ton, dla NOx - 239 tys. ton. Trzeba dodać, że są to limity
niezwykle trudne do dotrzymania dla kotłów spalających węgiel kamienny lub brunatny
nawet przy zastosowaniu instalacji odsiarczających gazy spalinowe. Podobnie trudne do
Styczeń 2010
59
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
spełnienia są normy narzucone przez Dyrektywę CAFE, dotyczące pyłu drobnego
o granulacji 10 mikrometrów (PM10) oraz 2,5 mikrometra (PM 2,5). Do roku 2016 zakłada
się także całkowitą likwidację emisji substancji niszczących warstwę ozonową przez
wycofanie ich z obrotu i stosowania na terytorium Polski.
Ochrona wód
Do końca 2015 r. Polska powinna zapewnić 75% redukcji całkowitego ładunku azotu
i fosforu w ściekach komunalnych kończąc krajowy program budowy oczyszczalni ścieków
i sieci kanalizacyjnych dla wszystkich aglomeracji powyżej 2 000 RLM. Osiągnięcie tego
celu będzie oznaczało przywrócenie dobrego stanu wód powierzchniowych i podziemnych w
całym kraju, a także realizację Bałtyckiego Programu Działań dotyczącego walki
z eutrofizacją wód Bałtyku. Naczelnym celem polityki ekologicznej Polski w zakresie
ochrony zasobów wodnych jest utrzymanie lub osiągnięcie dobrego stanu wszystkich wód,
w tym również zachowanie i przywracanie ciągłości ekologicznej cieków. Ten długofalowy
cel powinien być zrealizowany do 2015 r. tak, jak to przewiduje dla wszystkich krajów Unii
Europejskiej Ramowa Dyrektywa Wodna 2000/60/WE, natomiast w polskim prawodawstwie
ustawa - Prawo wodne. Cel ten będzie realizowany przez opracowanie dla każdego
wydzielonego w Polsce obszaru dorzecza planu gospodarowania wodami oraz programu
wodno-środowiskowego kraju. W tych dokumentach planistycznych zawarte będą między
innymi informacje na temat działań, które należy podjąć w terminie do końca 2012 r., aby
móc osiągnąć zakładane cele środowiskowe. Plany gospodarowania wodami opracowane
zostaną do grudnia 2009 r. Dokumenty te, zgodnie z ustawą - Prawo wodne, zatwierdzane są
przez Radę Ministrów.
Gospodarka odpadami
Celami średniookresowymi w zakresie gospodarki odpadami są:

utrzymanie tendencji oddzielenia ilości wytwarzanych odpadów od wzrostu
gospodarczego kraju (mniej odpadów na jednostkę produktów, mniej opakowań,
dłuższe okresy życia produktów itp.),

znaczne zwiększenie odzysku energii z odpadów komunalnych w sposób bezpieczny
dla środowiska,

zamknięcie wszystkich składowisk, które nie spełniają standardów UE i ich
rekultywacja,
Styczeń 2010
60
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
 sporządzenie
spisu
zamkniętych
oraz
opuszczonych
składowisk
odpadów
wydobywczych, wraz z identyfikacją obiektów wpływających znacząco na
środowisko (obowiązek wynikający z dyrektywy 2006/21/WE oraz ustawy z dnia 10
lipca 2008 r. o odpadach wydobywczych (Dz. U. Nr 138, poz. 865),
 eliminacja
kierowania
na
składowiska
zużytego
sprzętu
elektrycznego
i elektronicznego oraz zużytych baterii i akumulatorów,

pełne zorganizowanie krajowego systemu zbierania wraków samochodów i demontaż
pojazdów wycofanych z eksploatacji,

takie
zorganizowanie
systemu
preselekcji
sortowania
i
odzysku
odpadów
komunalnych, aby na składowiska nie trafiało ich więcej niż 50% w stosunku do
odpadów wytworzonych w gospodarstwach domowych.
Oddziaływanie hałasu i pól elektromagnetycznych
Celem średniookresowym w zakresie ochrony przed hałasem jest dokonanie wiarygodnej
oceny narażania społeczeństwa na ponadnormatywny hałas i podjęcie kroków do
zmniejszenia tego zagrożenia tam, gdzie jest ono największe. Podobny jest też cel działań
związanych z zabezpieczeniem społeczeństwa przed nadmiernym oddziaływaniem pól
elektromagnetycznych.
Substancje chemiczne w środowisku
Średniookresowym celem polityki ekologicznej w odniesieniu do chemikaliów jest
stworzenie efektywnego systemu nadzoru nad substancjami chemicznymi dopuszczonymi na
rynek, zgodnego z zasadami Rozporządzenia REACH.
Nowa Polityka ekologiczna państwa zawiera także w każdym z ww. działań systemowych
kierunki działań na lata 2009-2012, które zostały uwzględnione w projekcie zadaniowym.
5.2. Strategia rozwoju kraju
Strategia Rozwoju Kraju 2007-2015 (SRK) jest podstawowym dokumentem strategicznym
określającym cele i priorytety w obszarze rozwoju społeczno – gospodarczego Polski oraz
warunki, które powinny ten rozwój zapewnić. Strategia opracowana jest przy uwzględnieniu
zasady zrównoważonego rozwoju, przy równorzędnym traktowaniu trzech podstawowych
Styczeń 2010
61
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
filarów: gospodarczego, społecznego i środowiskowego. Dokument ten uwzględnia
jednocześnie najważniejsze trendy rozwoju światowej gospodarki oraz cele, jakie stawia Unia
Europejska w Strategii Lizbońskiej. SRK nadaje priorytet tym działaniom w latach 20072015. Celem strategii jest podniesienie poziomu i jakości życia mieszkańców Polski.
Wśród pięciu priorytetów SRK na miejscu drugim wymienia „Poprawę infrastruktury
podstawowej: technicznej i społecznej”, w której precyzuje m.in. potrzebę inwestycji z
zakresu ochrony środowiska, w szczególności uwzględniających ochronę zasobów wodnych,
poprawiających czystość i jakość wody oraz powietrza, zapewniających oszczędność energii,
zabezpieczających przed katastrofami naturalnymi itp.
Dokument stanowi podstawę do efektywnego wykorzystania przez Polskę środków
finansowych krajowych, a także z Unii Europejskiej na realizację celów społecznogospodarczych. SRK stanowi bazę odniesienia dla innych strategii i programów rządowych,
jak i opracowywanych przez jednostki samorządu terytorialnego. jest też podstawową
przesłanką dla Narodowej Strategii Spójności.
5.3. Narodowa Strategia Spójności
Narodowa Strategia Spójności 2007-2013 (Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia) jest
strategicznym dokumentem określającym priorytety i obszary wykorzystania oraz system
wdrażania funduszy unijnych: Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR),
Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) oraz Funduszu Spójności (FS) na lata 20072013.
Celem strategicznym NSS jest tworzenie warunków dla wzrostu konkurencyjności polskiej
gospodarki, a także stojących przed nią szans. Narodowa Strategia Spójności jest realizowana
przy pomocy Programów Operacyjnych (PO) zarządzanych przez Ministerstwo Rozwoju
Regionalnego oraz 16 Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO) zarządzanych przez
zarządy poszczególnych województw.
Jednym z sześciu programów operacyjnych jest Program Operacyjny Infrastruktura
i Środowisko (PO IiŚ). Głównym celem tego programu jest podniesienie atrakcyjności
inwestycyjnej Polski i jej regionów poprzez rozwój infrastruktury technicznej, przy
równoczesnej ochronie i poprawie stanu środowiska, zdrowia społeczeństwa, zachowaniu
tożsamości kulturowej i rozwijaniu spójności terytorialnej.
Styczeń 2010
62
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
W ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko realizowanych jest 15
priorytetów. Są to:
1. Gospodarka wodno-ściekowa;
2. Gospodarka odpadami i ochrona powierzchni ziemi;
3.Zarządzanie zasobami i przeciwdziałanie zagrożeniom.
4. Przedsięwzięcia dostosowujące przedsiębiorstwa do wymogów ochrony środowiska;
5. Ochrona przyrody i kształtowanie postaw ekologicznych;
6. Drogowa i lotnicza sieć TEN-T;
7. Transport przyjazny środowisku;
8. Bezpieczeństwo transportu i krajowe sieci transportowe;
9. Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku i efektywność energetyczna;
10. Bezpieczeństwo energetyczne, w tym dywersyfikacja źródeł energii;
11. Kultura i dziedzictwo kulturowe;
12. Bezpieczeństwo zdrowotne i poprawa efektywności systemu ochrony zdrowia;
13. Infrastruktura szkolnictwa wyższego
14. Pomoc techniczna Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego;
15. Pomoc techniczna - Fundusz Spójności.
5.4. Program ochrony środowiska dla województwa mazowieckiego na lata
2007-2010 z uwzględnieniem perspektywy do 2014 r.
Podstawą „Programu ochrony środowiska Województwa Mazowieckiego na lata 2007-2010 z
uwzględnieniem perspektywy do 2014 r. jest zgodność z celami zawartymi w:
 Polityce Ekologicznej Państwa na lata 2003-2006 z uwzględnieniem perspektywy do
2010 r.
 Projekcie Polityki Ekologicznej Państwa na lata 2007-2010 z uwzględnieniem
perspektywy na lata 2011-2014,
 Strategii Rozwoju Kraju 2007-2015,
 Narodowej Strategii Spójności 2007-2013,
 Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa Mazowieckiego,
 Strategii Rozwoju Województwa Mazowieckiego,
 Planie Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Mazowieckiego.
Styczeń 2010
63
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
„Programu ochrony środowiska Województwa Mazowieckiego na lata 2007-2010
z uwzględnieniem perspektywy do 2014 r.” kontynuuje politykę ekologiczną województwa
przyjętą w Programie Ochrony Środowiska Województwa Mazowieckiego na lata 2003-2011
szczególnie w zakresie polityki długoterminowej (uzyskanie poprawy stanu środowiska jest
procesem długotrwałym). Program zawiera cele nadrzędne, główne, cele długoterminowe,
cele strategiczne oraz kierunki działań niezbędnych do poprawy stanu środowiska
w województwie mazowieckim.
Mając na uwadze opisane powyżej przesłanki przyjęto, że celem nadrzędnym jest „Ochrona
walorów przyrodniczych i poprawa standardów środowiska”.
Cele główne Programu obejmują:
1. Zmniejszenie zanieczyszczenia środowiska
2. Zrównoważone wykorzystanie materiałów, wody i energii oraz rozwój
proekologicznych form działalności gospodarczej
3. Utworzenie spójnego systemu obszarów chronionych
4. Zwiększenie lesistości i ochrona lasów
5. Poprawę stanu bezpieczeństwa ekologicznego
6. Podnoszenie poziomu wiedzy ekologicznej.
Misją Programu jest: „Poprawa jakości życia i bezpieczeństwa ekologicznego mieszkańców
województwa mazowieckiego”
Priorytety ekologiczne:

Ochrona zasobów wodnych, ochrona przed powodzią i suszą, gospodarka wodnościekowa;

Racjonalna gospodarka odpadami;

Ochrona powietrza atmosferycznego przed zanieczyszczeniami;

Ochrona i zwiększenie zasobów przyrody, w szczególności różnorodności biologicznej.
Styczeń 2010
64
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Poza ww. priorytetami przyjęto jako ważne dla poprawy stanu środowiska, zadania
w Programie dotyczące:

ochrony przed hałasem (głównie drogowym),

ochrony ziemi (gleby i zasobów surowców mineralnych),

racjonalizacji wykorzystania zasobów surowców i energii (w tym energii odnawialnej),

ochrony przed PEM,

ochrony przed skutkami awarii przemysłowych,

wzmacniania systemu zarządzania środowiskiem i poprawy świadomości ekologicznej
społeczeństwa
6. CELE I PRIORYTETOWE DZIAŁANIA EKOLOGICZNE
W POWIECIE ŻYRARDOWSKIM
Cel szczegółowy: Ograniczenie emisji substancji i energii
Cel operacyjny: Osiągnięcie lepszej jakości wód w zakresie badanych parametrów
Działania:
Lata 2004 – 2008:
1. Inwentaryzacja źródeł emisji zanieczyszczeń ścieków w powiecie żyrardowskim (20042005)
2. Rozbudowa i modernizacja sieci kanalizacji deszczowej i sanitarnej (2004-2006)
3. Modernizacja i rozbudowa istniejących oczyszczalni ścieków (2004-2008)
4. Opracowanie systemu oczyszczania ścieków w gminie Wiskitki i Radziejowice (budowa
nowej oczyszczalni lub podłączenie do sieci kanalizacyjnej Żyrardowa 2004-2008)
5. Opracowanie i wdrożenie programu działań na rzecz ograniczenia spływów
powierzchniowych ze źródeł rolniczych (2004-2008)
Lata 2004 – 2012:
1. Współudział w przygotowaniu i wdrożenie systemu indywidualnego oczyszczania ścieków
w terenach o rozproszonej zabudowie.
Styczeń 2010
65
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
2. Dalsza modernizacja, rozbudowa i budowa systemów kanalizacji zbiorczej
3. Opracowanie i wdrożenie programu działań na rzecz ograniczenia zanieczyszczeń
wprowadzanych z wodami opadowymi (2004-2010)
Cel operacyjny: Osiągnięcie lepszej jakości powietrza, zwłaszcza w zakresie pyłów i odorów
Działania:
Lata 2004 – 2008:
1. Opracowanie systemu zbierania i gromadzenia danych o emisji zanieczyszczeń do
powietrza we współpracy z WIOŚ i gminami (2004-2005)
2. Modernizacja kotłowni i przebudowa sieci ciepłowniczych (2004-2008)
Lata 2004 – 2012:
1. Kolejny etap modernizacji sieci ciepłowniczych
2.
Zmiana
sposobu
ogrzewania
w
kotłowniach
indywidualnego
budownictwa
jednorodzinnego z węglowych na olejowe lub gazowe (2004-2012)
3. Gazyfikacja gospodarstw domowych (2004-2012)
Cel operacyjny: Ograniczenie hałasu i promieniowania elektromagnetycznego do
obowiązujących norm
Działania:
Lata 2004 – 2008:
1.
Inwentaryzacja
źródeł
emisji
pól
elektromagnetycznych
i
obszarów
objętych
oddziaływaniem tych pól (2004 r.).
2. Poprawa nawierzchni dróg
Lata 2004 – 2012:
1. Wprowadzanie zagadnień akustycznych w planach zagospodarowania przestrzennego.
2. Dalsza modernizacja nawierzchni dróg.
3. Sporządzenie map akustycznych terenów, na których eksploatacja obiektów (droga, linia
kolejowa) może powodować przekroczenie dopuszczalnych poziomów hałasu
Styczeń 2010
66
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Cel operacyjny: Minimalizacja składowania oraz wytwarzania odpadów oraz osiągnięcie
maksymalnych poziomów odzysku odpadów
Działania:
Lata 2004 – 2008:
1. Objęcie wszystkich mieszkańców selektywną zbiórką odpadów (2006 r.)
2. Pełne wdrożenie systemu zbierania zwłok zwierzęcych (2005 r.),
osiągnięcie zakładanych limitów odzysku i recyklingu odpadów: tworzyw – 22%, drewno –
15%, szkła – 35%, papieru – 45%, opakowań wielomateriałowych – 25%, odpadów
wielkogabarytowych – 26%, odpadów budowlanych – 20%, odpadów niebezpiecznych – 22%
(2006 r.),
3.
Sukcesywne
ograniczanie
masy odpadów
opakowaniowych
deponowanych
na
składowiskach (2004–2006),
4. Opracowywanie i wdrożenie systemów zbierania odpadów wielkogabarytowych,
budowlanych i urządzeń elektronicznych (2008 r.). Stworzenie gminnych punktów zbierania
odpadów.
5. Deponowanie na składowiskach nie więcej niż 75% masy wytwarzanych odpadów
komunalnych (2006 r.),
6. Dostosowanie składowisk w Słabomierzu – Krzyżówce i w m. Marki-Świnice do
obowiązujących norm.
7.
Budowa
Zakładu
Unieszkodliwiania
Odpadów
Komunalnych
w
Żyrardowie
i Mszczonowie
Lata 2004 – 2012:
1. Sukcesywne wdrożenie systemu segregacji odpadów, z uwzględnieniem odpadów
opakowaniowych (2010),
2. Wdrożenie obowiązków w zakresie gospodarowania odpadami (2012 r.),
3. Opracowanie i wdrożenie systemu gospodarowania odpadami niebezpiecznymi
występującymi w strumieniu odpadów komunalnych (2004-2010),
4. Zamknięcie i rekultywacja składowiska odpadów komunalnych w Słabomierzu-Krzyżówce
i w miejscowości Marków Świnica.
5. Budowa nowej niecki składowiska.
6. Deponowanie na składowiskach nie więcej niż 60% masy wytwarzanych odpadów
komunalnych i nie więcej niż 75 % odpadów ulegających biodegradacji (2010 r.).
Styczeń 2010
67
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Cel operacyjny: Zapobieganie skutkom awarii przemysłowych
Działania:
Lata 2004 – 2012:
1. Informowanie społeczeństwa o wystąpieniu poważnych awarii (2004 -2012)
2. Uwzględnianie w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego ustaleń
w zakresie poważnych awarii (2004-2012)
Cel szczegółowy: Ochrona zasobów środowiska przyrodniczego i krajobrazu
Cel operacyjny: Ochrona przyrody i krajobrazu z uwzględnieniem wymogów UE
Działania:
Lata 2004 - 2012:
1. Objęcie ochroną terenów w ramach programu NATURA 2000 (do 2006 r.)
2. Respektowanie przez użytkowników środowiska zasad ekorozwojowych na terenach
cennych przyrodniczo i krajobrazowo (2004-2012)
3. Ochrona starodrzewia, parków podworskich i wiejskich (2004-2012)
4. Motywowania społeczności lokalnych do działań na rzecz utrzymania walorów
przyrodniczych terenów (2004-2012),
5. Opracowania ekofizjograficzne gmin jako podstawa do sporządzania miejscowych planów
zagospodarowania przestrzennego (2004-2012)
Cel operacyjny: Ochrona gleb i terenów zdegradowanych
Działania:
Lata 2004- 2012
1. Inwentaryzacyjnych terenów zdegradowanych (2004-2005).
2. Opracowanie i realizacja powiatowego programu rekultywacji zdegradowanych gleb.
(2005-2012).
Cel operacyjny: Ochrona zasobów wód podziemnych
Działania:
Lata 2004 - 2008:
1. Ograniczanie wykorzystywania wód podziemnych do celów innych niż zaopatrzenie
ludności w wodę (2004-2008).
Styczeń 2010
68
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
2. Modernizacja ujęcia wody „SOKULE” i stacji uzdatniania wody „MOKRA”
3. Rozbudowa i modernizacja sieci wodociągowej w gminach
Lata 2004 - 2012:
1.
Ochrona
wód
podziemnych
przed
ich
ilościową
i
jakościową
degradacją
(2004-2012)
2. Uwzględnienie w planach zagospodarowania przestrzennego ochrony głównych
zbiorników wód podziemnych (2004-2012)
3. Zagospodarowanie wyrobisk poeksploatacyjnych dla potrzeb składowania odpadów
obojętnych i małej retencji
4. .Dalsza rozbudowa sieci wodociągowej
Cel szczegółowy: Racjonalne gospodarowanie środowiskiem
Cel operacyjny: Ograniczenie materiałochłonności, wodochłonności, energochłonności
i odpadowości gospodarki, zatrzymanie wody w środowisku
Działania:
Lata 2004 - 2012
1. Egzekwowanie obowiązku rejestracji zużycia wody do celów przemysłowych
w przeliczeniu na jednostkę produkcji (od 2004 r.) w celu osiągnięcia wymogów BAT,
2. Promocja i stosowanie energooszczędnych technik i technologii (od 2004 r.),
3. Zapewnienie prawidłowego funkcjonowania melioracji wodnych (2004-2012),
4. Wprowadzanie technologii małoopadowych (2004-2012),
5. Wprowadzenie zasady recyklingu wraków samochodowych (2004-2012),
6. Ograniczenie zużycia wody podziemnej (od 2004 r.),
Lata 2004- 2012
1. Działania w kierunku produkcji energii ze źródeł odnawialnych (biomasy, energii słońca,
wody, wiatru (2004 - 2012)
Styczeń 2010
69
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Cel operacyjny: Usprawnienie zarządzania środowiskiem
Działania:
Lata 2004 - 2008:
1. Wzmocnienie (jakościowe i ilościowe) służb ochrony środowiska w powiecie (lata 20042005)
2. Rozszerzanie systemu udostępniania informacji o środowisku w/g ustawy Prawo ochrony
środowiska (lata 2004 – 2008)
Lata 2004 - 2012:
1. Przygotowanie służb ochrony środowiska do pełnego wdrażania prawa ekologicznego
i korzystania ze środków finansowych polskich i UE (2004-2012),
2. Doskonalenie współpracy z pozarządowymi organizacjami ekologicznymi, (2004-2012),
3. Zweryfikowanie lub opracowanie nowych planów zagospodarowania przestrzennego
w celu uwzględnienia wymagań wynikających ze znowelizowanego prawa ekologicznego
(2004–2012).
Cel szczegółowy: zwiększenie aktywności obywatelskiej
Cel operacyjny: Większa aktywność społeczeństwa na rzecz środowiska
Działania:
Lata 2004 - 2008:
1. Współpraca w ramach przygotowania programu wspierania rozwoju usług turystycznych
na obszarach cennych przyrodniczo i krajobrazowo (2005 r.)
2. Organizowanie akcji propagandowych z udziałem mieszkańców Żyrardowa
Lata 2004 - 2012:
1. Wspieranie powstawania tzw. „zielonych miejsc pracy”, w szczególności w ekoturystyce,
ochronie przyrody, gospodarce wodnej, odnawialnych źródłach energii, odzysku odpadów
(2004-2012)
2. Wspieranie przedsięwzięć na rzecz odnawialnych źródeł energii, odzysku odpadów (2004–
2012)
3. Organizowanie konkursów, wystaw, imprez aktywizujących społeczeństwo do troski
o środowisko (lata 2004–2012)
Styczeń 2010
70
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
4. Promowanie wszelkich przykładów osiągania znacznych efektów ekologicznych
(od 2004 r.)
5. Aktywizacja społeczeństwa do działań na rzecz ochrony przyrody (lata 2004–2012)
6. Propagowanie najlepszych dostępnych technik BAT (lata 2004-2012).
Cel operacyjny: Edukacja ekologiczna
Działania:
Lata 2004 - 2008:
1. Działania w kierunku utworzenia gminnych centrów edukacji ekologicznej (2004–2006)
Lata 2004 - 2012:
1. Konsultacje dla sfery biznesu z zakresu rozwiązywania problemów ekologicznych (2004–
2012),
2. Zapewnienie społeczeństwu powszechnego dostępu do informacji o środowisku
(2004-2012),
3. Praktyczny wpływ na kształtowanie postaw konsumentów – użytkowników środowiska,
ich zachowań proekologicznych (2004-2012),
4. Szkolenia urzędników, radnych, nauczycieli, sołtysów (2004-2012),
5. Wprowadzanie programów edukacyjnych dla uczniów (2004-2012) i programów
edukacyjnych dla przedsiębiorców (2004-2012),
6. Prezentacja treści ekologicznych w środkach masowego przekazu (2004-2012),
7. Organizacja imprez masowych o tematyce ekologicznej - Dzień Ziemi, Dzień Ochrony
Środowiska, Sprzątanie świata (2004–2012),
8. Organizacja warsztatów, seminariów, konferencji (2004-2012), udział społeczeństwa w
postępowaniu w sprawach ochrony środowiska (2004-2012).
Styczeń 2010
71
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
7. PROGRAM ZADANIOWY DLA MIASTA ŻYRARDOWA
Zgodnie z wytycznymi Ministerstwa Środowiska w sprawie opracowania programów ochrony
środowiska w Programie zadaniowym zapisano zadania Miasta Żyrardowa. W rozdziale
8 przedstawiono koszty realizacji Programu.
7.1. CEL SZCZEGÓŁOWY: OGRANICZENIE EMISJI SUBSTANCJI I ENERGII
7.1.1. DZIAŁANIA: Osiągnięcie lepszej jakości wód w zakresie badanych
parametrów
Tabela 17. Zadania w zakresie ochrony wód
L.p.
Zadanie
Termin
realizacji
1.
Przebudowa oczyszczalni ścieków
w Żyrardowie
2010-2017
Poprawa jakości wód
2.
Przebudowa ujęcia wody
„Sokule” i stacji uzdatniania wody
„Mokra” w Żyrardowie
2010-2013
Ochrona wód podziemnych
3.
Rozbudowa i modernizacja
istniejących sieci wodociągowych
2010–2017
Zwiększenie liczby ludności zaopatrywanych w
wodę o dobrej jakości
4.
Rozbudowa i modernizacja sieci
kanalizacyjnej
2010–2017
Efekty
Zwiększenie liczby ludności korzystającej
z kanalizacji. Poprawa jakości wód
7.1.2. DZIAŁANIE: Osiągnięcie lepszej jakości powietrza
Tabela 18. Zadania w zakresie ochrony powietrza
L.p.
Termin
realizacji
Zadanie
Efekty
1.
Realizacja „Programu obniżenia emisji na
terenie miasta Żyrardowa w latach 20092017”.
2010-2017
Ograniczenie emisji zanieczyszczeń,
głównie z niskich źródeł
2.
Rozbudowa sieci ciepłowniczej i węzłów
ciepłowniczych
2010-2017
Ograniczenie emisji SO2,NO2, CO2
Styczeń 2010
72
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
L.p.
Zadanie
Termin
realizacji
3.
Rozbudowa systemu komunikacji zbiorowej
2010-2017
Ograniczenie emisji pyłu, CO2,
węglowodorów, NO2
4.
Uwzględnienie wymogów stosowanie
technologii niskoemisyjnych, nie
emitujących odorów w decyzjach o
środowiskowych uwarunkowaniach
2010-2017
Ograniczenie emisji SO2, CO2, pyłu,
odorów
5.
Termomodernizacja budynków
2010-2017
Ograniczenie emisji zanieczyszczeń
6
Budowa obwodnicy w Żyrardowie
2010-2011
Ograniczenie emisji SO2, NO2, CO2,, pyłów
oraz odorów
7
Poprawa stanu nawierzchni
2010-2011
Ograniczenie emisji pyłów
Efekty
7.1.3. DZIAŁANIE: Ograniczenie hałasu i promieniowania elektromagnetycznego do obowiązujących norm
Tabela 19. Zadania w zakresie ograniczenia hałasu i promieniowania elektromagnetycznego
L.p.
Zadanie
Termin realizacji
1.
Budowa obwodnicy w Żyrardowie
2010-2011
2.
Poprawa stanu nawierzchni
drogowej
2010-2011
3.
Uwzględnienie w miejscowym
planie zagospodarowania
przestrzennego danych o:
dopuszczalnym poziomie hałasu w
środowisku na terenach
chronionych akustycznie, źródłach
promieniowania
elektromagnetycznego, obszarach
ograniczonego użytkowania
2010–2017
Efekty
Zmniejszenie uciążliwości akustycznej na
terenie Miasta
Zapobieganie
lokalizacji
inwestycji
uciążliwych akustycznie na terenach
chronionych pod katem akustycznym i
promieniowaniu
elektromagnetycznym
przekraczającym dopuszczalne normy.
Styczeń 2010
73
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
L.p.
2.
Zadanie
Budowa systemu komunikacji
zbiorowej
Termin realizacji
Efekty
Mniejszy hałas w środowisku
2009-2016
7.1.4. DZIAŁANIE: Minimalizacja wytwarzania oraz składowania odpadów,
osiągnięcie maksymalnych poziomów odzysku odpadów
Tabela 20. Zadania w zakresie gospodarki odpadami
L.p.
Zadanie
Termin
realizacji
Efekty
1
Budowa Punktów Dobrowolnego
Gromadzenia Odpadów
Niebezpiecznych
2
Budowa Stacji Przeładunkowej
Odpadów
3
Wdrożenie zintegrowanego systemu
gospodarowania odpadami
2009-2012
4
Poprawa i doskonalenie selektywnej
zbiórki odpadów opakowaniowych
Minimalizacja odpadów składowanych na
2010-2017 składowisku, dążenie do uzyskania zakładanych
limitów odzysku i recyklingu
5
Inwentaryzacja i likwidacja dzikich
składowisk odpadów
2010-2017 Czyste środowisko
6.
Weryfikacja regulaminów utrzymania
czystości i porządku w gminach
2010-2017 Zmniejszenie zanieczyszczenia środowiska
7.
Wdrożenie systemu pełnej i
wiarygodnej ewidencji zbieranych
odpadów komunalnych
2010-2012 Informacja o ilości i przepływie odpadów
8.
Objęcie zorganizowaną zbiórką
odpadów wszystkich mieszkańców
Miasta.
2010-2011 Czyste środowisko
2010-2012 Eliminacja zagrożeń odpadami niebezpiecznymi
2011
Racjonalna gospodarka odpadami komunalnymi
Eliminacja zagrożeń wywoływanych przez
niewłaściwą gospodarkę odpadami
Styczeń 2010
74
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Termin
realizacji
L.p.
Zadanie
Efekty
9.
Wdrażanie systemów segregacji
odpadów występujących w strumieniu
odpadów komunalnych ze szczególnym
uwzględnieniem selektywnej zbiórki
odpadów niebezpiecznych i
zwiększenia stopnia odzysku odpadów
biodegradowalnych
2017
Minimalizacja ilości odpadów deponowanych na
składowiskach, zwiększenie stopnia odzysku i
recyklingu odpadów, tworzenie gminnych
punktów zbierania odpadów niebezpiecznych, w
tym odczynników chemicznych ze szkół
10.
Opracowanie i wdrożenie systemu
gospodarowania odpadami
biodegradowalnymi
2017
Minimalizacja ilości odpadów biodegradowalnych
deponowanych na składowiskach
12.
Monitoring składowiska odpadów w
Słabomierzu-Krzyżówce
2010-2017
Kontrola stanu środowiska w rejonie
oddziaływania składowiska
13.
Rekultywacja i monitoring składowiska
odpadów w Słabomierzu-Krzyżówce
2010-2011
Zrekultywowanie terenu zdegradowanego,
podniesienie walorów krajobrazowych terenu
7.1.5. DZIAŁANIE: Zapobieganie awariom przemysłowym
Tabela 21. Zadania w zakresie poważnych awarii
L.p.
1.
2.
Termin
realizacji
Efekty
Informowanie społeczeństwa o
wystąpieniu poważnych awarii
przemysłowych
2010-2017
Szybkie i rzetelne informowanie mieszkańców
o zaistniałych zdarzeniach
Uwzględnianie w miejscowych planach
zagospodarowania przestrzennego
ustaleń w zakresie poważnych awarii
2010-2017
Poprawa stanu bezpieczeństwa mieszkańców
gminy, ograniczenie ewentualnych strat i
zniszczeń
Zadanie
7.2. CEL SZCZEGÓŁOWY: Ochrona zasobów środowiska przyrodniczego i krajobrazu
7.2.1. DZIAŁANIE: Ochrona przyrody, krajobrazu i rozwój turystyki
z uwzględnieniem wymogów UE
Styczeń 2010
75
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Tabela 22. Zadania w zakresie ochrony przyrody
L.p.
Zadanie
Termin
realizacji
Efekty
1.
Uwzględnienie w regulaminie
utrzymania czystości i porządku w
gminie ustawowego zakazu wypalania
roślinności na łąkach, pastwiskach,
nieużytkach, rowach, pasach
przydrożnych
2010-2017
Lepsza kondycja zbiorowisk roślinnych i
zwierzęcych
2.
Prowadzenie działań zapobiegających
bezdomności psów i kotów z
uwzględnieniem działań w zakresie
sterylizacji, adopcji oraz znakowania
zwierząt
2010-2017
Mniejsza ilość wałęsających się psów i kotów
3.
Określanie w studium uwarunkowań
i kierunkach rozwoju przestrzennego
Miasta obszarów oraz zasad ochrony
środowiska i jego zasobów, ochrony
przyrody, krajobrazu
2010-2017
Zrównoważony rozwój miasta
2010-2017
Zwiększenie zadrzewień
2010-2017
Poprawa komfortu życia mieszkańców miasta
2010-2017
Poprawa komfortu życia mieszkańców miasta
4.
5.
6.
Ochrona terenów zielonych.
Nasadzenia drzew i krzewów
Urządzenie, utrzymanie i ochrona
terenów zielonych
Oznakowanie i wyposażenie w
elementy małej infrastruktury (kosze na
śmieci, toalety, daszki) szlaków
turystyki pieszej, rowerowej, konnej,
kwalifikowanej.
7.2.2. DZIAŁANIE: Ochrona gleb i rekultywacja terenów zdegradowanych
Tabela 23. Zadania w zakresie ochrony gleb
L.p.
1.
Zadanie
Termin realizacji
Efekty
2010-2016
Utrzymanie dobrej jakości gleb
Rekultywacja gleb w przypadku
przekroczenia standardów jakości.
Styczeń 2010
76
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
2
Informacja dla mieszkańców o wynikach
monitoringu gleb
2009-2016
Informacja o stanie czystości
gleb
i możliwościach produkcji
rolnej
7.2.3. DZIAŁANIE: Ochrona wód podziemnych
Tabela 24. Zadania w zakresie poprawy jakości wód podziemnych
L.p.
Zadanie
Termin realizacji
Efekty
1.
Racjonalne korzystanie z wody
2010-2017
Ochrona zasobów wodnych
2.
Przebudowa ujęcia uzdatniania wody
„Sokule” i stacji uzdatniania wody
2011-2015
Lepsza jakość wody
3.
Uwzględnianie w planach zagospodarowania
przestrzennego ochrony Głównego Zbiornika
Wód Podziemnych oraz terenów do
planowanej eksploatacji kopalin
2010–2017
Ochrona poziomu wodonośnego
przed zanieczyszczeniami
antropogenicznymi oraz
wyznaczenie terenów, na
których mogą występować
potencjalne złoża kopalin
7.3.
CEL SZCZEGÓŁOWY : Racjonalne gospodarowanie środowiskiem
7.3.1. DZIAŁANIE: Ograniczenie materiałochłonności, wodochłonności,
energochłonności i odpadowości gospodarki, zatrzymanie wody w środowisku
Tabela 25. Zadania w zakresie racjonalnego gospodarowania środowiskiem
L.p.
1
2
Termin
realizacji
Zadanie
Analiza zużycia wody podziemnej przez
mieszkańców, działalności gospodarcze
Edukacja ekologiczna społeczeństwa na
rzecz ograniczenia ilości wytwarzanych
odpadów, oszczędzania wody i energii
Efekty
2010-2017
Podstawa do zastosowania mechanizmów
zmierzających do oszczędzania wody
podziemnej
2009-2016
Mniej wytwarzanych odpadów
Styczeń 2010
77
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
3
Energooszczędne oświetlenie na ulicach
gmin
2009-2016
Mniejsze zużycie energii elektrycznej,
mniejsza emisja zanieczyszczeń do
powietrza
7.3.2. DZIAŁANIE: Wykorzystanie energii odnawialnej do 7,5 % ogółu energii
Tabela 26. Zadania w zakresie wykorzystania energii odnawialnej
L.p.
1
2
Zadanie
Termin
realizacji
Efekty
Uwzględnianie w miejscowych
planach zagospodarowania
przestrzennego terenów możliwych
do lokalizacji obiektów
wykorzystujących źródeł
odnawialnej energii
Tereny o dogodnych warunkach do lokalizacji
elektrowni wodnych wiatrowych i innych obiektów
2010-2017
źródeł odnawialnej energii
Promowanie wśród mieszkańców
miasta działań zmierzających do
produkcji energii ze źródeł
odnawialnych, głównie kolektorów
słonecznych, palenisk
wykorzystujących drewno opałowe i
słomę.
2009-2016 Zmniejszenie emisji SO2,NO2, CO2, pyłów
7.3.3. DZIAŁANIE: Usprawnienie zarządzania środowiskiem
Tabela 27. Zarządzanie środowiskiem
L.p.
Zadania
Termin
Efekty
1.
Rozwój bazy informatycznej o środowisku
i jego ochronie
2010-2017
Wiarygodna informacja o stanie
środowiska
2.
Dostosowanie uchwał Rady Miasta w
sprawie utrzymania czystości i porządku w
gminie, zaopatrzenia w wodę, odprowadzenie
ścieków do wymogów UE i prawa
ekologicznego
2010-2017
Lepszy stan środowiska
3.
Opracowywanie raportów z Programu
ochrony środowiska
i sprawozdania
z planu gospodarki odpadami
2010-2017
Właściwe zarządzanie środowiskiem
Styczeń 2010
78
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
L.p.
Zadania
Termin
Efekty
4.
Doskonalenie służb ochrony środowiska w
zakresie prawa ekologicznego
2010-2017
Lepsze wdrażanie przepisów prawa
ekologicznego
5.
Realizacja Programu usuwania wyrobów
zawierających azbest dla miasta Żyrardowa
2010-2017
Miasto oczyszczone z wyrobów
zawierających azbest
7.4.
CEL SZCZEGÓŁOWY: Wyższa stan aktywności świadomości ekologicznej
społeczeństwa
7.4.1. DZIAŁANIE: Wyższa świadomość ekologiczna społeczeństwa
Tabela 28. Zadania w zakresie podnoszenia świadomości ekologicznej społeczeństwa
L.p.
1.
2.
Zadanie
Termin
realizacji
Rozwijanie różnych form edukacji
ekologicznej społeczeństwa dorosłego
i młodzieży w szkołach
2010-2017
Edukacja ekologiczna społeczeństwa
2010-2017
Efekty
Wyższy stan świadomości ekologicznej, lepsza
dbałość o środowisko
7.4.2. DZIAŁANIE: Większa aktywność społeczeństwa na rzecz środowiska
Tabela 29. Zadania w zakresie aktywizacji społeczeństwa
L.p.
Zadanie
Termin
realizacji
Efekty
2010-2017
Społeczeństwo zaangażowane w
przedsięwzięciach proekologicznych
Organizowanie akcji lokalnych
służących ochronie środowiska:
1.
 Międzynarodowy Dzień Ziemi,
 Sprzątanie Świata
Styczeń 2010
79
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
L.p.
2.
3.
Termin
realizacji
Efekty
Organizowanie tzw. zielonych miejsc
pracy w zakresie magazynowania,
segregacji, odzysku odpadów,
utrzymania czystości i porządku w
miejscach publicznych, na szlakach
turystycznych, campingach, plażach
konserwacji urządzeń melioracji
wodnych szczegółowych
2010-2017
Czyste środowisko (mniej odpadów stałych,
czysta woda, czyste lasy), sprawnie
funkcjonujące systemy melioracyjne
Pełne wdrożenie w Mieście systemu
informacji o środowisku i jego
ochronie, a potem jego uzupełnianie
2010-2017
Rozwój zrównoważony Miasta
Zadanie
Styczeń 2010
80
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
8. HARMONOGRAM FINANSOWY DZIAŁAŃ PROEKOLOGICZNYCH
Harmonogram działań sporządzono na podstawie ankiet otrzymanych z Urzędu Miasta Żyrardowa oraz innych jednostek Miasta.
Tabela 30. Długoterminowy harmonogram realizacji Programu na lata 2010-2017 – zadania Gminy Miasta Żyrardów
Lp.
Nazwa zadania
Lata
realizacji
Przewidywany koszt
inwestycji
zł.
Gospodarka wodno-ściekowa
1.
Budowa sieci wodno-kanalizacyjnej
2011
500 000,00
2.
Budowa sieci wodno-kanalizacyjnej
2012
500 000,00
3.
Budowa sieci wodno-kanalizacyjnej
2013
500 000,00
4.
Budowa sieci wodno-kanalizacyjnej
2014
500 000,00
5.
Budowa sieci wodno-kanalizacyjnej
2015
500 000,00
6.
Budowa sieci wodno-kanalizacyjnej
2016
500 000,00
7.
Budowa sieci wodno-kanalizacyjnej
2017
500 000,00
8.
9.
Ochrona powietrza
Termomodernizacja budynku użyteczności Publicznej: Szkoły Podst. Nr
2010
3 im. Staszica i LO im. S. Żeromskiego
Rewaloryzacja zabytkowych obiektów Resursy i Kręgielni –
2010
termomodernizacja
578 901,98
638 927,33
10.
Termomodernizacja Przedszkola Nr 10
2011
400 000,00
11.
Termomodernizacja hali sportowej Gimnazjum Nr 2
2011
460 000,00
12.
Rewaloryzacja zabytkowego obiektu Przrzedszkola Nr 9 termomodernizacja
2013/2014
1 000 000,00
Źródło
finansowania
Społeczny Komitet Budowy– 200 000,00
Środki własne – 300 000,00
SKB – 200 000,00 Środki własne –
300 000,00
SKB – 200 000,00 Środki własne –
300 000,00
SKB – 200 000,00 Środki własne –
300 000,00
SKB – 200 000,00 Środki własne –
300 000,00
SKB – 200 000,00 Środki własne –
300 000,00
SKB – 200 000,00 Środki własne –
300 000,00
Środki własne
UE – 313 074,39
Środki własne – 325 852,94
Dofinansowanie – 340 000,00
Środki własne – 60 000,00
Dofinansowanie – 391 000,00
Środki własne – 69 000,00
Środki własne
Styczeń 2010
81
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Lp.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
Nazwa zadania
Lata
realizacji
Rewaloryzacja zabytkowego obiektu Kantoru - termomodernizacja
Budowa nawierzchni i kanalizacji deszczowej w ul. Dąbrowskiego na
odc. od ul. Południowej do ul. Równoległej
Budowa nawierzchni i kanalizacji deszczowej w ul. Konopnickiej na
odc. od ul. Mireckiego do ul. Kościuszki
Budowa ul. Wasilewskiego na odc. od ul. Skargi do ul. Bema
Budowa nowych ulic z kanalizacją deszczową
Budowa nowych ulic z kanalizacją deszczową
Budowa nowych ulic z kanalizacją deszczową
Budowa nowych ulic z kanalizacją deszczową
Budowa nowych ulic z kanalizacją deszczową
Budowa nowych ulic z kanalizacją deszczową
Budowa nowych ulic z kanalizacją deszczową
Źródło
finansowania
Przewidywany koszt
inwestycji
zł.
2 000 000,00
Środki własne
2010
2 852 000,00
Środki własne
2010
800 000,00
Środki własne
2010/2011
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
518 000,00
2 000 000,00
2 000 000,00
2 000 000,00
2 000 000,00
2 000 000,00
2 000 000,00
2 000 000,00
Środki własne
Środki własne
Środki własne
Środki własne
Środki własne
Środki własne
Środki własne
Środki własne
2014/2017
Budowa dróg
Tabela 31. Długoterminowy harmonogram realizacji Programu na lata 2010-2017 – zadania Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej
„Żyrardów” Sp. z o.o.
Lp.
Nazwa zadania
Lata realizacji
Przewidywany koszt inwestycji
(tys.PLN)
Źródło finansowania
Gospodarka wodno - ściekowa
PGK
1.
Budowa kolektora sanitarnego "R" w Żyrardowie
2011-2013
8 130,00
2.
Budowa kolektora sanitarnego "D" w Żyrardowie
2011-2013
10 267,00
2012-2013
2 207,00
PGK
2010-2011
1 268,00
PGK
2012-2013
1 641,00
PGK
3.
4.
5.
Budowa sieci kanalizacji sanitarnej oraz wodociągowej w ul.
Ziołowej w Żyrardowie
Budowa sieci wodociągowej w ul. Jaktorowskiej w
Żyrardowie
Budowa kanalizacji sanitarnej w ul. Chopina, Wyspiańskiego,
Żabiej, Wierzbowej, Legionów Polskich w Żyrardowie
PGK
Styczeń 2010
82
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Lp.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
Nazwa zadania
Budowa kanalizacji sanitarnej w ul. Andersa w Żyrardowie
Budowa kanalizacji sanitarnej w ul. 11-go Listopada w
Żyrardowie
Przebudowa oczyszczalni ścieków
Przebudowa ujęcia wody „Sokule” i stacji uzdatniania wody
„Mokra” w Żyrardowie - sprężarkownia
Przebudowa ujęcia wody „Sokule” i stacji uzdatniania wody
„Mokra” w Żyrardowie
Budowa suszarni osadów w Żyrardowie
Tłocznia ścieków + montaż
13.
Rekultywacja składowiska odpadów ,,SłabomierzKrzyżówka” gmina Radziejowice
14.
Stacja Przeładunkowa Odpadów
Lata realizacji
Przewidywany koszt inwestycji
(tys.PLN)
Źródło finansowania
2011
862,00
PGK
2010-2011
629,00
PGK
2011-2014
16 021,00
PGK
2009-2013
129,00
PGK
2011-2015
8 818,00
PGK
11 984,00
700,00
PGK
PGK
2011-2015
2009-2010
Gospodarka odpadami
2009-2011
ok. 8 000,00
2010
ok.700,00 (szczegółowe dane po
wykonaniu dokumentacji projektowej)
środki zewnętrzne/
PGK
środki zewnętrzne/
PGK
Tabela 30. Długoterminowy harmonogram realizacji Programu na lata 2009-2016 – zadania Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej
„Żyrardów” Sp. z o.o.
Źródło
finansowania
Środki własne, środki
Właściciela, kredyt
Lp.
Nazwa zadania
Lata realizacji
Przewidywany koszt inwestycji
(PLN)
1.
Budowa nowego źródła (zmniejszenie emisji CO2)
2010-2011
8.000.000
2.
Modernizacja sieci ciepłowniczych i węzłów
miasta Zyrardowa
2010-2014
25.000.000
Dotacja z Funduszu Spójności,
środki własne, środki Właściciela,
kredyt,
3.
Redukacja niskiej emisji
2010-2015
750.000
Środki własne, ewentualna
pożyczka z WFOŚi GW
4.
Razem w latach 2010-2015
34.500.000
Styczeń 2010
83
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
9. ŹRÓDŁA FINANSOWANIA PROGRAMU
Finansowania inwestycji ekologicznych może pochodzić z następujących źródeł:
-
funduszy własnych inwestorów,
-
budżetu Państwa,
-
środków własnych samorządu terytorialnego,
-
środków prywatno-publicznych,
-
Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej,
-
Funduszy UE,
-
kredytów udzielanych na preferencyjnych warunkach,
-
komercyjnych kredytów bankowych.
9.1. Środki własne przedsiębiorców
Są to fundusze przeznaczone przez inwestorów na działania proekologiczne, a kierunek ich
wydatkowania uzależniony jest od:

rodzaju prowadzonej działalności,

aktualnych wymogów prawa,

posiadanych decyzji administracyjnych (w tym karnych),

świadomości ekologicznej przedsiębiorcy.
9.2. Środki z budżetu Państwa
Z budżetu Państwa będą pokrywane koszty ponoszone na działalność statutową prowadzona
przez WIOŚ oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.
9.3. Własne środki samorządu terytorialnego
Na realizację części zadań samorząd terytorialny musi przeznaczyć własne środki. Jest to
niezbędne również z tego względu, że do uzyskania niektórych dotacji konieczne jest
zainwestowanie w przedsięwzięcie własnych środków na wymaganym poziomie. Fundusze te
pochodzą z bieżących środków, takich jak np. podatki i opłaty lokalne, udziały w podatkach
stanowiących dochód budżetu państwa.
Styczeń 2010
84
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
9.4. Środki prywatno-publiczne
Środki te mogą pochodzić np. ze spółek prawa handlowego z udziałem gminy.
9.5. Środki funduszy ochrony środowiska
Fundusze ekologiczne są od lat najbardziej znanym i wykorzystywanym źródłem dotacji
i preferencyjnych, częściowo umarzanych pożyczek na przedsięwzięcia ekologiczne.
Fundusze posiadają znaczącą wysokość środków finansowych, łatwe warunki udostępniania
środków. Bliskość funduszy i ich wojewódzki charakter ma duże znaczenie w realizacji
Programu. Zasady funkcjonowania narodowego oraz wojewódzkich funduszy ochrony
środowiska i gospodarki wodnej określa ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony
środowiska.
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
Dofinansowanie ze środków finansowych NFOŚiGW przeznacza się na cele określone w
Ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity Dz. U. z 2009
r. Nr 25 poz. 150). Udzielone przez NFOŚiGW dofinansowanie nie może przekroczyć 80%
kosztów realizacji przedsięwzięcia. Pożyczki mogą być częściowo umarzane, pod warunkiem
terminowego wykonania zadań i osiągnięcia planowanych w nich efektów. Szczegółowe
zasady udzielania i umarzania pożyczek, udzielania dotacji oraz dopłat do oprocentowania
preferencyjnych kredytów i pożyczek są uchwalane corocznie przez Radę Nadzorczą
Funduszu i wraz z listą priorytetowych programów NFOŚiGW w danym roku
kalendarzowym zamieszczane są na stronie internetowej www.nfosigw.gov.pl.
Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
Podstawą oferty WFOŚiGW w Warszawie są niskooprocentowane pożyczki preferencyjne
z możliwością częściowego ich umorzenia po spłacie połowy zadłużenia. Wysokość pożyczki
może wynieść do 90% kosztu całkowitego przedsięwzięcia. Jej spłata może zostać rozłożona
na okres do 15 lat z możliwością 18 miesięcy karencji w spłacie. Oprocentowanie pożyczki
jest uzależnione od typu podmiotu oraz charakteru realizowanego przedsięwzięcia i wynosi
od 0,2 do 0,8 stopy redyskonta weksli (SRW). Wysokość minimalnego oprocentowania
w stosunku rocznym nie może być jednak niższa niż 3,5 %.
Styczeń 2010
85
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Fundusz ma również w swojej ofercie dotacje - formę pomocy bezzwrotnej - przeznaczone
głównie na realizację zadań o charakterze nieinwestycyjnym (edukacja ekologiczna, ochrona
przyrody, itp.). Standardowo wynoszą one do 50% kosztów całkowitych przedsięwzięcia, ale
w uzasadnionych przypadkach poziom ten może być wyższy.
Kolejną propozycją są dopłaty do kredytów komercyjnych zaciąganych w bankach. Spłata
takiego kredytu może zostać rozłożona maksymalnie na 8 lat, zaś jego oprocentowanie,
łącznie z dopłatami Funduszu powinno wynosić 0.5 SRW. Także w tym wypadku możliwe
jest uzyskanie 1 roku karencji w spłacie. Istnieją możliwości dofinansowania inwestycji
realizowanych przez osoby fizyczne w formie dopłat do kredytów preferencyjnych z BOŚ
S.A. WFOŚiGW w Warszawie udziela osobom fizycznym pomocy finansowej na realizację
zadań o charakterze proekologicznym w postaci dopłat ze środków Funduszu do
oprocentowania preferencyjnych kredytów, udzielanych przez Bank Ochrony Środowiska I
Oddział w Warszawie oraz III Oddział w Warszawie. W Płocku znajduje się Oddział
Operacyjny Banku Ochrony Środowiska.
Pomoc ze środków WFOŚ i GW może być udzielana wszystkim podmiotom realizującym
zadania w zakresie ochrony środowiska odpowiadające kryterium wyboru przedsięwzięcia na
wniosek spełniający wymogi formalne. Pełne informacje znajdują się na str. Internetowej:
www.wfosigw.pl
9.6. Fundusze Unii Europejskiej
Unia Europejska prowadzi politykę strukturalną, tak aby zwiększyć spójność gospodarczą
i społeczną należących do niej państw, co oznacza zmierzanie do zmniejszenia różnic
w rozwoju pomiędzy poszczególnymi regionami w Unii. Fundusze strukturalne są
instrumentami Polityki Strukturalnej Unii Europejskiej. Ich zadaniem jest wspieranie
restrukturyzacji i modernizacji gospodarek krajów UE. W ten sposób wpływa się na
zwiększenie spójności ekonomicznej i społecznej Unii. Fundusze kierowane są do tych
sektorów gospodarki i regionów, które bez pomocy finansowej nie są w stanie dorównać do
średniego poziomu ekonomicznego w UE.
Ponadto istnieje Fundusz Spójności będący instrumentem finansowym UE, nie należącym do
Funduszy strukturalnych i wdrażany na poziomie wybranych państw a nie regionów. Jego
Styczeń 2010
86
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
celem jest ułatwienie integracji słabiej rozwiniętych krajów poprzez budowę sieci
transportowych oraz obiektów ochrony środowiska o znaczeniu ponadregionalnym.
W latach 2007-2013, w wyniku reformy polityki spójności, liczba Funduszy strukturalnych
została ograniczona do dwóch: Europejski Fundusz Społeczny oraz Europejski Fundusz
Rozwoju Regionalnego. Do głównego nurtu programowania został włączony również
Fundusz Spójności, który w latach 2007-2013 będzie podlegał podobnym zasadom, jak
Fundusze strukturalne.
Fundusze UE w Polsce w latach 2007-2013
Dokumentem określającym kierunki i wysokość wsparcia finansowego ze strony Funduszy na
realizację zamierzeń rozwojowych w Polsce w latach 2007-2013 jest Narodowa Strategia
Spójności (Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia). Narodowa Strategia Spójności
(NSS) to dokument strategiczny określający priorytety i obszary wykorzystania oraz system
wdrażania Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu
Społecznego oraz Funduszu Spójności
w Polsce w ramach budżetu Wspólnoty na lata
2007–13. Łączna suma środków zaangażowanych w realizację NSS w latach 2007-2013
wyniesie około 85,6 mld euro, z czego 67,3 mld euro będzie pochodziło z budżetu UE.
Narodowa Strategia Spójności będzie realizowana za pomocą 7 programów operacyjnych.
Działania inwestycyjne w kraju w zakresie ochrony środowiska
w latach 2007-2013
realizowane będą głównie w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko
(PO IiŚ).
Decyzją z dnia 7 grudnia 2007 r. Komisja Europejska zatwierdziła Program Operacyjny
Infrastruktura i Środowisko na lata 2007 – 2013. To zwieńczenie wielomiesięcznych prac
nad przygotowaniem największego w historii Unii Europejskiej programu. Wielkość środków
unijnych zaangażowanych w realizację programu wynosi prawie 28 miliardów euro, co
stanowi ok. 42% całości środków polityki spójności.
Celem programu jest poprawa atrakcyjności inwestycyjnej Polski i jej regionów poprzez
rozwój infrastruktury technicznej przy równoczesnej ochronie i poprawie stanu środowiska,
zdrowia, zachowaniu tożsamości kulturowej i rozwijaniu spójności terytorialnej. Program
zgodnie z Narodowymi Strategicznymi Ramami Odniesienia (NSRO), zatwierdzonymi 7
maja 2007 r. przez Komisję Europejską, stanowi jeden z programów operacyjnych będących
podstawowym narzędziem do osiągnięcia założonych w nich celów przy wykorzystaniu
Styczeń 2010
87
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
środków Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Program
Operacyjny Infrastruktura i Środowisko jest również ważnym instrumentem realizacji
odnowionej Strategii Lizbońskiej, a wydatki na cele priorytetowe UE stanowią w ramach
programu 66,23 proc. całości wydatków ze środków unijnych.
Łączna
wielkość
środków
finansowych
zaangażowanych
w
realizację
Programu
Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2007-2013 wynosi 37,6 mld euro, z czego
wkład
unijny
to
27,9
mld
euro,
zaś
wkład
krajowy
–
9,7
mld
euro.
Podział środków UE dostępnych w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura
i Środowisko pomiędzy poszczególne sektory przedstawia się następująco:
 transport – 19,4 mld euro
 środowisko – 4,8 mld euro
 energetyka – 1,7 mld euro
 szkolnictwo wyższe – 500,0 mln euro
 kultura – 490,0 mln euro
 zdrowie – 350,0 mln euro
Dodatkowo dla Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko przewidziane zostały
środki na pomoc techniczną (w sumie 581,3 mln euro).
W ramach programu Infrastruktura i Środowisko określono 15 priorytetów.
W ramach tego programu wszystkie priorytety będą realizowane poprzez regionalne
programy operacyjne opracowane dla 16 województw.
Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego (RPO WM) na lata 20072013
RPO WM będzie stanowił główny instrument służący realizacji celów zaktualizowanej
Strategii
Rozwoju
Województwa
Mazowieckiego,
przy
wykorzystaniu
środków
z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Jednocześnie wpisuje się w cele
i priorytety Narodowej Strategii Spójności 2007-2013, która jest podstawą przygotowania w
ramach polityki spójności poszczególnych Programów Operacyjnych.
Styczeń 2010
88
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Za opracowanie RPO WM na lata 2007-2013 odpowiedzialny jest Zarząd Województwa
Mazowieckiego, który pełni funkcję Instytucji Zarządzającej Programem.
RPO WM jest jednym z 16 programów regionalnych, które realizują Strategię Rozwoju Kraju
2007-2015
oraz
odzwierciedleniem
Narodową
polityki
Strategię
rozwoju
Spójności
prowadzonej
2007-2013.
przez
Jednocześnie
Samorząd
jest
Województwa
Mazowieckiego, której podstawę stanowi Strategia Rozwoju Województwa Mazowieckiego
do roku 2020 (SRWM). Program realizuje cele SRWM, których współfinansowanie jest
możliwe z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. W RPO WM zostało
określonych 8 priorytetów, z których finansowanie inwestycji w dziedzinie gospodarki
odpadami zaklasyfikowano do Priorytetu IV – Środowisko, zapobieganie zagrożeniom
i energetyka.
9.7. Banki
Coraz
więcej
banków
wykazuje
zainteresowanie
kredytami
na
przedsięwzięcia
proekologiczne. Szczególną rolę odgrywa Bank Ochrony Środowiska (BOŚ S.A.), który
oferuje najwięcej środków w formie preferencyjnych kredytów i dysponuje ofertą dla
samorządów i osób fizycznych. Bank Ochrony Środowiska ma statutowo nałożony
obowiązek kredytowania inwestycji służących ochronie środowiska.
Udziela kredytów między innymi na: budowę ekologicznych źródeł ciepła, oczyszczalni
ścieków, składowisk odpadów i innych obiektów do odzysku i unieszkodliwiania odpadów,
zakup urządzeń związanych z usuwaniem odpadów, zakup sprzętu niezbędnego do
zorganizowania zbiórki i transportu odpadów. Kredyty z BOŚ umożliwiają sfinansowanie
zadania inwestycyjnego
w 100%. Środki te są oprocentowane w zależności od rodzaju
udzielonego kredytu. Podobnie zresztą jest z okresem spłaty i karencji. BOŚ udziela również
kredytów ze środków NFOŚiGW i WFOŚiGW. Przedmiotem kredytowania (udzielanego we
współpracy z WFOŚiGW w Warszawie) jest m.in. usuwanie i unieszkodliwianie azbestu.
Wnioski kredytowe na ww. działanie należy składać w Banku. Po pozytywnym rozpatrzeniu
wniosku kwota udzielonego kredytu może wynosić do 70% (w indywidualnych przypadkach
do 90%). Maksymalny okres kredytowania to 8 lat (licząc od zakończenia okresu karencji,
który w tym przypadku może wynosić do 1 roku).
Styczeń 2010
89
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Warunki kredytowania:

kwota kredytu: do 70% kosztów zadania (w indywidualnych przypadkach do 90%),

okres kredytowania: do 8 od lat licząc od dnia zawarcia umowy kredytowej,

okres karencji: do 1 roku licząc od dnia zawarcia umowy kredytowej,

oprocentowanie: zmienne, równe aktualnej wysokości oprocentowania w banku (na
podstawie uchwały Zarządu BOŚ S.A.) pomniejszonego o 0,5 s.r.w.

możliwa
refundacja
wydatków
poniesionych
przed
udzieleniem
kredytu-
za zgodą Funduszu

prowizje: zgodnie z tabelą opłat i prowizji BOŚ S.A.
Szczegółowe informacje na temat rodzajów działalności Banku Ochrony Środowiska można
uzyskać ze strony internetowej www.bosbank.pl.
Kredyty komercyjne
Komercyjne kredyty bankowe ze względu na duże koszty finansowe związane
z oprocentowaniem, nie powinny być brane pod uwagę jako podstawowe źródła finansowania
inwestycji, lecz jako uzupełnienie środków z pożyczek preferencyjnych. Samorządy są
obecnie postrzegane przez banki jako interesujący i wiarygodni klienci, stąd dostęp do
kredytów jest coraz łatwiejszy. Warunki komercyjnych kredytów inwestycyjnych udzielanych
jednostkom
samorządu
terytorialnego
są
zazwyczaj
każdorazowo
negocjowane
indywidualnie.
10.UWARUNKOWANIA REALIZACJI PROGRAMU
10.1. Zgodność Programu z innymi dokumentami
Niniejszy Program tworzono głównie w oparciu o „Politykę Ekologiczną Państwa w latach
2009-2012 z perspektywą do roku 2016”, „Program ochrony środowiska województwa
mazowieckiego na lata 2007-2010 z uwzględnieniem perspektywy do 2014 r.”, „Program
ochrony środowiska dla powiatu żyrardowskiego” oraz o wymogi prawne obowiązujące w
Polsce i Unii Europejskiej.
Styczeń 2010
90
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Główne cele i kierunki działań określone w aktualizacji Programu ochrony środowiska są
w pełni zgodne z Polityką ekologiczną państwa i Programem ochrony środowiska
województwa mazowieckiego i Programem ochrony środowiska w powiecie żyrardowskim.
Program jest zgodny w układzie hierarchicznym z dokumentami wyższego rzędu.
W związku z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej na nasz kraj nałożono obowiązek
przestrzegania prawa obowiązującego w zjednoczonej Europie. Główne dokument, które mają
powiązania ze zaktualizowanym Programem ochrony środowiska to:
 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/1/We z dnia 15 stycznia 2008 r.
dotycząca zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli (Dz.U.L24
z 29.1.2008, str. 8-29)
 Dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października
2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej
(Dz.U. L 327 z 22.12.2000, str. 1—73),
 Dyrektywa Rady z dnia 12 grudnia 1991 r. dotycząca ochrony wód przed
zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego(Dz.U. L
375 z 31.12.1991, str. 1—8)
 Dyrektywa Rady z dnia 21 maja 1991 r. dotycząca oczyszczania ścieków
komunalnych (Dz.U. L 135 z 30.5.1991, str. 40—52)
 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/50/WE z dnia 21 maja
2008 r. w sprawie jakości powietrza i czystego powietrza w Europie (Dz.U. L 152,
11/06/2008 P. 0001-0044)
Podstawowym dokumentem określającym ramy prawne gospodarki odpadami w Unii
Europejskiej jest Dyrektywa 2006/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 kwietnia
2006 r. w sprawie odpadów. Nakłada ona na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia
odzysku i unieszkodliwiania odpadów w sposób niezagrażający zdrowiu i życiu ludzi i
niepowodujący szkód w środowisku. Ponadto zobowiązuje państwa członkowskie do
zapobiegania tworzeniu się lub ograniczaniu ilości odpadów i ich szkodliwości. Pod uwagę
wzięto również inne dyrektywy regulujące sposób gospodarowania odpadami, w tym:
 Dyrektywa 94/62/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 1994 r. w
sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych(Dz.U. L 365 z 31.12.1994, str. 10-23)
 Dyrektywa Rady 1999/31/WE z dnia 26 kwietnia 1999 r. w sprawie składowania
odpadów (Dz.U. L 182 z 16.7.1999, str. 1-19)
Styczeń 2010
91
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r.
w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. L 269 z 21.10.2000, str. 34-43)
 Dyrektywa 2002/96/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 stycznia 2003 r.
w sprawie zużytego sprzętu elektrotechnicznego i elektronicznego (WEEE) (Dz. U. L
37 z 13.2.2003, str. 24-39)
 Dyrektywa 2006/66/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 września 2006 r. w
sprawie baterii i akumulatorów oraz zużytych baterii i akumulatorów oraz uchylająca
dyrektywę
91/157/EWG
(Tekst
mający
znaczenie
dla
EOG)
(Dz. U. L 266 z 26.9.2006, str. 1-14)
 Dyrektywa Rady z dnia 19 marca 1987 r. w sprawie ograniczania zanieczyszczenia
środowiska azbestem i zapobiegania temu zanieczyszczeniu (87/217/EWG).
Program ochrony środowiska jest zgodny z prawodawstwem obowiązującym w Unii
Europejskiej i zawiera główne cele i kierunki polityki ekologicznej obowiązujące w krajach
członkowskich.
10.2. Rozwiązania prawne
Realizacja Programu przebiegać będzie zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju,
w oparciu o kompetencje organów zarządzających środowiskiem.
Składają się na nie w szczególności:

decyzje reglamentacyjne – pozwolenia: zintegrowane, na wprowadzanie gazów lub
pyłów do powietrza, decyzje o dopuszczalnym poziomie hałasu, zgłoszenia emisji pól
elektromagnetycznych, wytwarzanie odpadów, wprowadzanie ścieków do wód lub do
ziemi,

zezwolenia na gospodarowanie odpadami,

decyzje o środowiskowym uwarunkowaniu zgody na realizację przedsięwzięcia,

pozwolenia wodno-prawne na szczególne korzystanie z wód, wykonywanie urządzeń
wodnych, wykonywanie innych czynności i robót, budowli, które mają znaczenie
w gospodarowaniu wodami lub w korzystaniu z wód,

zezwolenia – koncesje wydane na podstawie Prawa geologicznego i górniczego,

cofnięcie lub ograniczenie zezwolenia lub pozwolenia na korzystanie ze środowiska,
Styczeń 2010
92
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)

decyzje naprawcze dotyczące zakresu i sposobu usunięcia przez podmiot korzystający
ze środowiska przyczyn negatywnego oddziaływania na środowisko i przywrócenia
środowiska do stanu właściwego oraz zobowiązujące do usunięcia uchybień,

opłaty za korzystanie ze środowiska,

administracyjne kary pieniężne,

decyzje zezwalające na usuwanie drzew i krzewów,

programy dostosowawcze dotyczące przywracania standardów jakości środowiska do
stanu właściwego,

decyzje wstrzymujące oddanie do użytku instalacji lub obiektu, a także wstrzymujące
użytkowanie instalacji lub obiektu,

decyzje o zakazie produkcji, importu, wprowadzania do obrotu,

kontrole przestrzegania prawa ochrony środowiska i zobowiązań wynikających
z decyzji.
Wymienione instrumenty prawne będą stosowane przez RDOŚ, Marszałka Województwa
Mazowieckiego, Starostę Żyrardowskiego, Prezydenta Miasta Żyrardowa, Mazowieckiego
Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, Dyrektora Regionalnego Zarządu
Gospodarki Wodnej zgodnie z kompetencjami wymienionych organów.
Bardzo istotne są przepisy prawa miejscowego ustalone w szczególności:

przez Samorząd Województwa Mazowieckiego dotyczące ochrony cennych obiektów
przyrodniczych,

Radę Miasta dotyczące miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, zasad
utrzymania czystości i porządku w gminach, zasad zbiorowego zaopatrzenia w wodę
i zbiorowego odprowadzania ścieków, ochronę niektórych obiektów cennych
przyrodniczo ustalonych przez Radę Miasta.
Na każdym stopniu samorządu terytorialnego funkcjonować będą programy ochrony
środowiska będące politykami ekologicznymi: województwa mazowieckiego, powiatu
żyrardowskiego oraz Miasta Żyrardowa. Będą one kompatybilne z polityką ekologiczną
państwa. Programom tym będą towarzyszyć plany gospodarki odpadami.
Wówczas, kiedy będą przekraczane standardy jakości środowiska, tworzone będą programy
naprawcze (programy ochrony powietrza, program działań mających na celu ograniczenie
odpływu związków azotu ze źródeł rolniczych).
Organy
przedstawicielskie
mogą
ustanawiać
inne
składniki
prawa
miejscowego,
w szczególności dotyczące gospodarowania środowiskiem i zrównoważonego rozwoju.
Styczeń 2010
93
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Program ochrony środowiska dla Miasta Żyrardowa jest tak skonstruowany, że każdy
z organów może znaleźć swoje miejsce w jego realizacji.
Wymienione instrumenty prawne pomogą w terminowej realizacji Programu ochrony
środowiska pod warunkiem, iż wszystkie w/w organy ochrony środowiska i podmioty
korzystające ze środowiska będą wywiązywać się ze swoich zadań.
W Programie uwzględniono założenia Polityki ekologicznej państwa i województwa
mazowieckiego. Zakłada się, że: RDOŚ, Marszałek Województwa Mazowieckiego,
Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska oraz Starosta Żyrardowski będą wspomagać
Miasto w realizacji Programu, wykorzystując w pełni swoje kompetencje.
10.3 Uwarunkowania przestrzenne
Planowanie przestrzenne odgrywa istotną rolę w realizowaniu celów polityki ekologicznej na
każdym poziomie jej stanowienia, dlatego w Polityce ekologicznej państwa wśród celów
i zadań o charakterze systemowym wymienia się ekologizację planowania przestrzennego
i racjonalizację użytkowania terenów. Najważniejszą rolę w opracowaniu Planu
Zagospodarowania Przestrzennego odgrywa Prezydent Miasta.
Planowanie przestrzenne od wielu lat nie funkcjonuje w Polsce w sposób właściwy mimo,
że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest podstawowym instrumentem
kształtowania ładu przestrzennego w gminach. Obserwuje się przypadki wydawania decyzji
lokalizacyjnych
bez
uwzględnienia
konieczności
zachowania
ładu
przestrzennego
i uporządkowanego rozwoju terenów mieszkaniowych, gospodarczych i rekreacyjnych.
W decyzjach nie zawsze uwzględnia się wymogi ochrony środowiska. Dlatego też podczas
lokalizacji inwestycji i
obiektów mieszkaniowych należy zwrócić szczególną uwagę na
respektowanie prawa ekologicznego oraz ładu przestrzennego.
10.4. Uwarunkowania społeczne
Konwencja o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz
o dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska podpisana w 1999 r.
w Aarhus została ratyfikowana przez Polskę, a jej tekst został ogłoszony w Dz. U. Nr 78
z 2003 r. Oznacza to, że stanowi ona część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio
stosowana.
Styczeń 2010
94
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)

Art. 7 Konwencji nakazuje zagwarantowanie udziału społeczeństwa w przygotowaniu
planów i programów mających znaczenie dla środowiska, a więc także programu ochrony
środowiska. Określa też podstawowe obowiązki organów w zakresie zapewnienia udziału
społecznego:

ustalenia zakresu podmiotowego konsultacji,

ustalenia rozsądnych norm czasowych na poszczególne etapy konsultacji,

przeprowadzenie konsultacji odpowiednio wcześnie w toku procedury decyzyjnej, gdy
wszystkie warianty są jeszcze możliwe, a udział społeczeństwa może być skuteczny,

należyte uwzględnienie konsultacji społecznych przy wydawaniu decyzji.
Organy mają swobodę określania szczegółowych sposobów powiadamiania społeczeństwa,
metod zbierania uwag i wniosków, czasu trwania konsultacji.
Program ochrony środowiska dla miasta Żyrardowa został przygotowany z uwzględnieniem
w/w
obowiązków
wynikających
z
Konwencji
Aarhus,
co
jest
odzwierciedlone
w zrealizowanym harmonogramie prac nad Programem.
Liczymy na aktywny udział społeczeństwa w realizacji zadań Programu. Jednym
z celów operacyjnych jest większy udział społeczeństwa w działaniach proekologicznych.
Wszystkie zadania, działania zapisane w Programie mają doprowadzić do realizacji ważnego
celu strategicznego, tj. „Poprawy stanu środowiska przyrodniczego i ochrony jego zasobów”.
11. WDRAŻANIE I MONITORING PROGRAMU
Bezpośrednią odpowiedzialność za wdrażanie programu ponosi Prezydent Miasta Żyrardowa.
Realizacja szeregu zadań wymaga udziału administracji rządowej i samorządowej szczebla
wojewódzkiego, przedsiębiorców. Wymaga także szerokiego wsparcia społecznego, w tym
pozarządowych organizacji ekologicznych. Program ten musi być rozpowszechniony wśród
podmiotów jego realizacji i społeczeństwa poprzez opublikowanie go na stronach
internetowych Urzędu Miasta w Żyrardowie oraz poprzez środki masowego przekazu.
Zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska z wykonania Programu Prezydent Miasta
sporządza co dwa lata raporty, które przedstawia Radzie Miasta. W 2009 roku sporządzono
sprawozdanie z realizacji „Programu ochrony środowiska dla Miasta Żyrardowa i Planu
Gospodarki Odpadami”, który przedstawiony był Radzie Miasta. W raporcie określono
Styczeń 2010
95
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
najważniejsze uwarunkowania realizacji Programu, stopień realizacji założonych
celów
i działań ekologicznych oraz przedstawiono propozycje zmian w obowiązującym
dokumentach.
Jednym z ważnych elementów procesu wdrożenia programu jest jego monitorowanie
polegające na ciągłym systemie obserwacji i kontroli realizacji zadań Programu.
Monitoring dostarcza informacji w oparciu o które można ocenić, czy stan środowiska ulega
polepszeniu czy pogorszeniu, a także jest podstawą oceny efektywności wdrażania polityki
środowiskowej.
Głównym celem monitoringu jest:
- wzrost efektywności i skuteczności polityki ochrony środowiska, w tym prowadzonych
inwestycji proekologicznych oraz gromadzenie, analizowanie i wykorzystywanie danych
dotyczących stanu środowiska dla właściwej polityki ochrony środowiska.
Przebieg realizacji „Programu Ochrony Środowiska” musi być systematycznie kontrolowany
(monitorowany). System monitoringu realizacji „Programu Ochrony Środowiska” składa się z
trzech elementów: monitoring środowiska, monitoring „Programu Ochrony Środowiska”,
monitoring społeczny (odczucia i skutki).
Monitoring środowiska
Monitoring ten realizowany jest w regionie przez WIOŚ przy współudziale innych jednostek
organizacyjnych i naukowo-badawczych (np. RZGW, RDLP, Starostę Żyrardowskiego).
Monitoring ten realizowany jest pod nadzorem GIOŚ.
Mierniki efektów ekologicznych to wielkości uzyskane podczas pomiarów lub szacunków.
Wyniki monitoringu porównywane są z normatywami jakości środowiska. Normatywy te są
już podstawą odniesienia oceny, ale przede wszystkim określają cele ekologiczne (jakość
środowiska nie może być gorsza od wartości normatywnej). W tym ujęciu monitoring
środowiska jest także narzędziem monitoringu efektów realizacji „Programu Ochrony
Środowiska” (w rozumieniu osiągnięcia celów).
Kryteria normatywne stanu środowiska oraz systemy ocen i pomiarów ulegają obecnie
ewolucji w związku z unifikowaniem systemu krajowego z systemem monitoringu Unii
Europejskiej.
Planowane zmiany systemu wskaźników i normatywów będą wymagały aktualizacji oceny
stanu środowiska w mieście Żyrardowie (w świetle nowych wartości normatywnych oraz
zwiększenia ilości punktów pomiarowych) i rozszerzenia zasięgu merytorycznego pomiarów.
Styczeń 2010
96
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Monitoring „Programu Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 20102013 z uwzględnieniem lat 2014-2017”
Realizacja tej części zadań monitoringowych składa się z oceny:
Osiągnięcia celów ekologicznych:
− stopnia realizacji zadań,
− oceny podstaw poszczególnych realizatorów.
Wyniki oceny są podstawą zarządzania „Programem Ochrony Środowiska” w aspekcie
weryfikacji (aktualizacji) celów, modyfikacji mechanizmów niezbędnych do realizacji
poszczególnych zadań oraz do egzekwowania zakresu realizacji od wykonawców
(od urzędów, instytucji i podmiotów gospodarczych).
W monitoringu osiągania celów ekologicznych wykorzystuje się wyniki monitoringu
środowiska a także oceny porównawcze skali osiągnięć z osiągnięciami planowanymi.
W związku z tym głównymi miernikami realizacji celów „Programu Ochrony Środowiska” są
wskaźniki realizacji programu.
Poniżej porównano zmiany wskaźników w okresie 5-cio letnim.
Tabela 33. Wskaźniki zrównoważonego rozwoju Miasta Żyrardowa (dane GUS)
L.p.
Wskaźniki zrównoważonego rozwoju
dla miasta Żyrardowa
1
Ilość mieszkańców Żyrardowa
2
Wartość
wskaźnika
Wartość
wskaźnika
w 2004 rok
w 2008 rok
42 300
41 110,0
Powierzchnia Żyrardowa (ha)
1435
1435,0
3
Zużycie energii elektrycznej kW*h
718,2
759,0
4
Zużycie wody na cele przemysłowe (dam3)
204,0
39,0
5
Zużycie wody na cele komunalne (dam3)
1441,2
1371,2
6
Zużycie wody w przeliczeniu na 1 mieszkańca/rok
36,6
36,1
7
Długość sieci wodociągowej (km)
78,4
89,1
8
Ludność korzystająca z sieci wodociągowej (%)
92,0
92,4
9
Liczba przyłączy do sieci wodociągowej prowadzących do budynków
mieszkalnych i zbiorowego zamieszkania (szt.)
2 479
2 694,0
Styczeń 2010
97
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Wskaźniki zrównoważonego rozwoju
dla miasta Żyrardowa
L.p.
10
Zasoby dyspozycyjne wody – wg obliczeń szacunkowych (m3/dobę)
Suma zasobów eksploatacyjnych ujęć z utworów czwartorzędowych
(m3/h)
11
- łącznie
Wartość
wskaźnika
Wartość
wskaźnika
w 2004 rok
w 2008 rok
12 000
12 000,0
1034
1034,0
500
500,0
- dla Żyrardowa
12
Ilość ścieków komunalnych ogółem (dam3)
1580,6
1479,4
13
Ilość ścieków komunalnych oczyszczonych (dam3)
1579,0
1477,0
14
Ilość ścieków komunalnych nieoczyszczonych (dam3)
1,6
2,4
15
Ilość ścieków przemysłowych odprowadzanych siecią kanalizacyjną
(dam3)
bd
6,0
16
Ilość ścieków przemysłowych odprowadzanych bezpośrednio do wód
lub do ziemi (dam3)
bd
2,0
17
Procent ludności korzystających z oczyszczalni (%)
63,8
81,5
18
Długość sieci kanalizacyjnej
72,7
80,1
19
1 498
1754,0
0
0
21
Liczba przyłączy do sieci kanalizacyjnych prowadzących do
budynków mieszkalnych i zbiorowego zamieszkania (szt.)
Wskaźnik udziału gruntów, na których nastąpiło przekroczenie
standardów jakości gleby (ha)
Wskaźnik emisji gazów do atmosfery (Mg/rok):
bd
136 477 491
22
Wskaźnik emisji pyłów do atmosfery (Mg/rok)
bd
836 196
22
Wskaźnik emisji pyłów PM10 do atmosfery (Mg/rok)
bd
548 255
23
Procent ludności korzystającej z sieci gazowej (%)
63,8
63,9
24
Ilość drzew posadzonych (szt.)
123
207,0
25
Ilość drzew wyciętych (szt.)
452
387,0
26
Powierzchnia drzew posadzonych w stosunku do powierzchni drzew
wyciętych (szt.)
0,2
0,5
27
Ilość krzewów posadzonych (szt.)
1 578
1 243,0
28
Ilość krzewów wyciętych (szt.)
174
207,0
29
Stosunek powierzchnia krzewów posadzonych do powierzchni
krzewów wyciętych
9,0
6,0
20
Styczeń 2010
98
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Wskaźniki zrównoważonego rozwoju
dla miasta Żyrardowa
L.p.
30
Wartość
wskaźnika
Wartość
wskaźnika
w 2004 rok
w 2008 rok
Obszary prawnie chronione (ha)
4,6
4,6
19
19
313
31
Ilość pomników przyrody (szt.)
32
Ilość wytwarzanych odpadów komunalnych (kg/mieszkańca/rok)
240
Ilość odpadów komunalnych unieszkodliwianych na składowisku
odpadów (%)
98
33
34
83,4
w roku 2006
70
Mieszkańcy miasta objęci zorganizowaną zbiórką odpadów
komunalnych (%)
80
w roku 2006
356,9
35
Ilość odzyskiwanych surowców wtórnych (Mg)
2096,9
w roku 2006
36
powierzchnia wód płynących (%)
37
38
1,6
1,6
Ilość instalacji posiadających pozwolenie zintegrowane (szt.)
0
3
Ilość posiedzeń rad miasta poświęconych ekologii
2
2
Analizując przedstawione powyżej wskaźniki można stwierdzić, że nastąpiła znaczna
poprawa w gospodarce wodno-ściekowej w mieście Żyrardowie. Zmniejszył się znacznie
pobór
wód
na
cele
komunalne
i
przemysłowe.
Było
to
związane
głównie
z opomiarowaniem zużycia wody w gospodarstwach domowych, a także z likwidacją
niektórych zakładów oraz zmianami technologii na mniej wodochłonne. Jednocześnie
rozbudowano sieć wodociągową o 10,7 km.
W latach 2004-2008 nastąpił spadek ilości odprowadzanych ścieków przy jednoczesnej
rozbudowie sieci kanalizacyjnej, której długość wzrosła o 7,4 km. Nadal istnieje dysproporcja
pomiędzy liczbą mieszkańców korzystających z sieci wodociągowej i kanalizacyjnej.
Z kanalizacji korzysta o około 11% mniej mieszkańców miasta niż z wodociągów.
Na podstawie posiadanych informacji oraz w oparciu o wskaźnik realizacji Programu można
stwierdzić, że głównym źródłem zanieczyszczenia środowiska w Żyrardowie jest emisja
zanieczyszczeń do powietrza, w tym pyłów z osiedli opalanych z własnych kotłowni
lokalnych. Brak jest wskaźników emisji zanieczyszczeń pyłowych i gazowych w 2004 roku,
jednak emisja oszacowana w 2008 roku była wysoka (dane z Urzędu Marszałkowskiego
Styczeń 2010
99
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Województwa Mazowieckiego). W związku z tym teren miasta został zaliczony do strefy C,
w której występują przekroczenia wartości dopuszczalnej PM10.
Niepokojącym zjawiskiem jest wzrost ilości wyciętych drzew w stosunku do nasadzeń. Stan
zieleni w mieście poprawił się głównie poprzez rewaloryzacja Parku Dittricha.
Wyraźnie pozytywne tendencje widoczne są w gospodarce odpadami komunalnymi. Wzrosła
ilość zbieranych odpadów komunalnych przy jednoczesnym zmniejszeniu się ilości odpadów
unieszkodliwianych na składowisku odpadów. Znacznemu wzrostowi uległa ilość odpadów
zbieranych w sposób selektywny, głownie odpadów opakowaniowych oraz sprzętu
elektrycznego i elektronicznego. W mieście nie funkcjonuje jednak system gospodarowania
odpadami biodegradowalnymi, budowlanymi oraz niebezpiecznymi wysegregowanymi
z odpadów komunalnych. Nie wszyscy mieszkańcy objęci są systemem zbierania odpadów
komunalnych.
W analizowanym okresie dwie instalacje IPPC z terenu miasta otrzymały pozwolenia
zintegrowane (PEC „Żyrardów” Sp. z o.o.; VT ENERGO Sp. z o.o. Elektrociepłownia
w Żyrardowie). Pozwolenie zintegrowane uzyskało również składowisko odpadów
komunalnych dla miasta Żyrardowa w Słabomierzu.
Monitoring społeczny (odczucia i skutki)
Ważnym miernikiem realizacji „Programu ochrony środowiska” jest monitoring społeczny.
Pozwala ona na analizę stopnia świadomości ekologicznej mieszkańców poprzez:

aktywne uczestnictwo w postępowaniach z udziałem społeczeństwa,

udział w akcjach proekologicznych organizowanych w mieście,

rozwój selektywnej zbiórki odpadów,

promowanie zachowań proekologicznych (np. używanie opakowań wielorazowego
użytku).
Styczeń 2010
100
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
12.
STRESZCZENIE W JĘZYKU NIESPECJALISTYCZNYM
Zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, Prezydent
Miasta Żyrardowa zobowiązany jest do sporządzenia programu ochrony środowiska, którego
celem jest realizacja Polityki Ekologicznej Państwa. Program obejmuje 4 lata z perspektywą
na kolejne 4 lata. Zgodnie z art.18 ustawy POŚ z wykonania Programu organ wykonawczy
Miasta sporządza co 2 lata Raport, który przedstawiany jest Radzie Miasta.
Niniejsza aktualizacja „Programu ochrony środowiska dla miasta Żyrardowa na lata 20102013 z uwzględnieniem lat 2014-2017” jest dokumentem programowym określającym
zadania w zakresie ochrony środowiska na terenie miasta Żyrardowa wykorzystującym
wnioski z realizacji dotychczasowego Programu.
Aktualizacja „Programu ochrony środowiska dla miasta Żyrardowa na lata 2010-2013
z uwzględnieniem lat 2014-2017” określa:

cele ekologiczne;

priorytety ekologiczne;

rodzaj i harmonogram działań proekologicznych;

środki niezbędne do osiągnięcia celów, w tym mechanizmy prawno-ekonomiczne
i środki finansowe;

sposób monitorowania przebiegu realizacji Programu.
W Programie ochrony środowiska, jako podstawę do wyznaczenia głównych celów działań
proekologicznych przyjęto aktualny stan środowiska w mieście oraz wskazano na presje
wywoływane na środowisko.
Żyrardów leży w centrum Polski, na południowo-zachodnim krańcu województwa
mazowieckiego, w odległości 45 km od Warszawy i 90 km od Łodzi. Powierzchnia miasta
wynosi 1.435 ha. Liczba mieszkańców wynosi ponad 40 tysięcy.
Stan środowiska
Na terenie Żyrardowa zanieczyszczenia do powietrza wprowadzane są przez źródła
przemysłowe energetyczne i technologiczne, kotłownie lokalne osiedli mieszkaniowych
i obiektów użyteczności publicznej oraz kotłownie indywidualne budynków mieszkalnych.
Źródłem emisji zanieczyszczeń powietrza jest również transport kołowy i kolejowy.
Styczeń 2010
101
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Na podstawie siódmej rocznej oceny jakości powietrza przeprowadzonej przez Wojewódzki
Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie teren miasta Żyrardowa, który wchodzi
w skład strefy pruszkowsko-żyrardowskiej, został zaliczony do klasy C tj. stężenia
zanieczyszczeń na terenie strefy przekraczają poziomów dopuszczalnych dla pyłu PM10.
Dotyczy to głównie obszaru ograniczonego następującymi ulicami: od północy - ul. Leszno,
1 Maja, Piękna; od wschodu - ul. Moniuszki, Piaskowa, Bohaterów Warszawy; od południaul. Jaktorowska, Radziejowska, Reymonta; od zachodu - ul. Legionów Polskich, Roosevelta,
Żeromskiego.
Przyczynami wysokich poziomów stężeń pyłu zawieszonego PM 10 w Żyrardowie jest:

emisje napływające z terenów sąsiednich,

stosowanie paliw o wysokiej zawartości popiołu w nieprzystosowanych do tego
paleniskach,

wysoki udział indywidualnego ogrzewania węglowego w zaspokajaniu potrzeb
grzewczych

mieszkańców (zwłaszcza w dzielnicach gdzie występują przekroczenia),

stosowanie wyeksploatowanych instalacji energetycznych o małej mocy i niskiej
sprawności,

duże straty energii cieplnej spowodowane złym stanem technicznym budynków.
Pośrednimi przyczynami wysokiego poziomu stężeń w Żyrardowie są:

niski poziom życia części ludności,

niski poziom wiedzy ekologicznej,

niedostateczny poziom wydatków budżetowych na ograniczanie emisji substancji
do powietrza.
Pozostałe stężenia zanieczyszczeń w strefie nie przekraczały wartości dopuszczalnych.
W związku z powyższym dla Miasta Żyrardowa został opracowany „Program obniżenia
emisji na terenie Miasta Żyrardowa w latach 2009-2017”.
Poważny problem na terenie całego województwa mazowieckiego stanowi występowanie
wysokich stężeń benzo/a/piranu w pyle PM10. Poziom docelowy przekroczony był na
wszystkich stacjach pomiarowych. Wysokie stężenia wielopierścieniowych węglowodorów
aromatycznych, w tym B(a)P jest głównie wynikiem niskiej emisji z indywidualnych palenisk
domowych.
Styczeń 2010
102
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Na jakość wód powierzchniowych wpływają uwarunkowania naturalne: warunki klimatyczne,
hydrograficzne, tempo przebiegu procesów biohydrochemicznych w wodach (tzw. zdolność
samooczyszczania się wód), presje antropogeniczne. Do głównych presji antropogenicznych
wywieranych na środowisko wodne w mieście Żyrardowie należą:

pobór wód,

emisja ścieków ze źródeł przemysłowych i komunalnych,

odprowadzanie ścieków nieoczyszczonych lub niedostatecznie czyszczonych,

niewystarczające skanalizowanie obszarów zurbanizowanych,

niewłaściwy sposób postępowania z wodami opadowymi i roztopowymi,

zanieczyszczenia obszarowe,

niewłaściwa gospodarka odpadami.
Obszar Żyrardowa położony jest w całości w dorzeczu rzeki Bzury, stanowiącej bezpośredni
lewy dopływ Wisły. Zasadniczo teren Żyrardowa w jego środkowej i południowej części jest
odwadniany bezpośrednio przez zlewnię Pisi-Gągoliny (w tym również Kanał Ulgi) oraz
ujściowy odcinek rzeki Okrzeszy, w części zachodniej poprzez rów burzowy „L”, zaś
w części północnej poprzez rowy burzowe „51” i „60”. Natomiast niewielkie wschodnie
rejony miasta są odwadniane poprzez fragmenty zlewni rzeki Wierzbianki.
Rzeką o największym znaczeniu gospodarczym i hydrograficznym w mieście jest PisiaGągolina. Jest ona głównym źródłem poboru wody w Żyrardowie do celów przemysłowych
i jednocześnie głównym odbiornikiem ścieków z miasta.
Pisia-Gągolina na odcinku miasta Żyrardowa charakteryzuje się wodami średniej jakości,
przy czym stan rzeki ulega pogorszeniu po zrzucie ścieków z miejskiej oczyszczalni ścieków.
O obniżonej jakości wód w granicach miasta zadecydowały wyniki badań fizykochemicznych
(głównie azot azotanowy, fosfor ogólny), bowiem stan elementów biologicznych był dobry
i bardzo dobry.
Największy wpływ na jakość wody w Pisi-Gągoliny, na terenie Miasta, ma zrzut ścieków
z
komunalnej
Przedsiębiorstwo
oczyszczalni
ścieków.
Gospodarki
Komunalnej
Oczyszczalnia
“Żyrardów”
eksploatowana
w
Żyrardowie.
jest
przez
Komunalna
oczyszczalnia ścieków dla zlokalizowana jest w północno - wschodniej, peryferyjnej części
miasta przy ul. Czystej 5 nad rzeką Pisią-Gągoliną.
Styczeń 2010
103
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Do oczyszczalni dopływają ścieki z miasta Żyrardowa i gminy Jaktorów, jak również taborem
asenizacyjnym dowożone są nieczystości płynne z okolicznych gmin. Oczyszczalnia została
zaprojektowana na maksymalną przepustowość 24 000 m3/dobę. Faktyczna ilość odbieranych
ścieków wynosi obecnie 8000 – 12000 m3/d w zależności od warunków atmosferycznych.
Rezerwy przepustowości oczyszczalni pozwolą na rozbudowę sieci kanalizacyjnej oraz na
podłączeniem sieci kanalizacyjnej z okolicznych gmin. Aktualnie obiekt obsługuje 41068
mieszkańców. Projektowana obciążenie oczyszczalni wyrażone równoważną liczbą
mieszkańców RLM wynosi 52800.
Ścieki z oczyszczalni odprowadzane są do Pisi - Gągoliny w 34,0 km biegu rzeki. Są to
ścieki bytowe z obiektów mieszkalnych i usługowych oraz ścieki technologiczne ze
wszystkich zakładów zlokalizowanych w mieście. Udział ścieków przemysłowych wynosi
około 3% ogółu odprowadzanych ścieków z miasta. Oczyszczalnia posiada punkt zlewny, do
którego w roku 2008 trafiło 65 dam3 ścieków, w tym 1 % ścieków przemysłowych.
Na terenie miasta Żyrardowa zasadniczym i jedynym zarazem poziomem użytkowym wód
podziemnych powszechnie eksploatowanym i mającym największe znaczenie gospodarcze
jest czwartorzęd.
Główne czwartorzędowe ujęcie wód podziemnych dla potrzeb komunalnych miasta
Żyrardowa, zlokalizowane jest na obszarze tzw. Lasu Sokulskiego, obrębu ewidencyjnego
Działki w południowo-wschodniej części Gminy Wiskitki.
Badania jakości wody surowej ze studni wykonane w latach 1969 - 1998 wykazały, że woda
nie nadaje się do picia i na potrzeby gospodarcze ze względu na nadmierną zawartość
związków żelaza i manganu, z czym związana jest podwyższona barwa i mętność. Taki typ
zanieczyszczenia określany jest jako geogeniczny, tzn. niezależny od wpływów
antropogenicznych. Stan bakteriologiczny wody był dobry. Woda do celów pitnych wymaga
więc uzdatniania, polegającego na wytrącaniu żelaza i manganu w procesie napowietrzania
i filtrowania przez złoże piaskowo – żwirowe z odpowiednimi prędkościami. Uzdatnianie
wody odbywa się w Stacji Uzdatniania Wody „Mokra”.
W rejonie miasta wg Mapy obszarów głównych zbiorników wód podziemnych (GZWP)
w Polsce, wymagających szczególnej ochrony występuje również tzw. główny zbiornik wód
podziemnych (GZWP), do którego należy cały trzeciorzędowy (oligoceński) poziom
wodonośny, zaklasyfikowany do trzeciorzędowego GZWP – 215A (Subniecka Warszawska).
Z uwagi na sprzyjające ochronie warunki hydrogeologiczne tego rejonu, brak rozpoznanych
i udokumentowanych zasobów wód podziemnych tego poziomu wodonośnego, nie zachodziła
Styczeń 2010
104
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
w praktyce potrzeba wydzielenia dla trzeciorzędowego poziomu wodonośnego dodatkowych
obszarów (ONO) o najwyższej ochronie, jak i (OWO) o wysokiej ochronie.
Natomiast w przypadku eksploatowanego czwartorzędowego ujęcia wód podziemnych
„Sokule”, które jest aktualnie jedynym czynnym ujęciem komunalnym dla miasta Żyrardowa,
zachodziła konieczność wprowadzenia dla tego ujęcia, rozległej strefy ochrony pośredniej.
Na terenie miasta nie występują gleb, w których stwierdzono przekroczenie standardów
jakości gleb. Brak również terenów, na których występowałoby stwierdzone przekroczenie
dopuszczalnych wartości natężenia pól elektromagnetycznych.
Głównymi źródłami wytwarzania odpadów komunalnych na terenie miasta Żyrardowa są:
gospodarstwa domowe, obiekty infrastrukturalne tj.: handel, usługi zakłady rzemieślnicze,
zakłady produkcyjne w części socjalnej, szkolnictwo itp. Łącznie w 2008 r. wytworzono
12 616 Mg odpadów komunalnych.
Zgodnie z informacjami zgromadzonymi w Bazie Danych Marszałka Województwa
Mazowieckiego w 2008 r. w Żyrardowie wytworzono 19 481 Mg odpadów przemysłowych.
Największą grupę odpadów stanowiły odpady: z procesów termicznych (mieszanki popiołowżużlowe o kodzie 10 01 80), z odwadniania separatorów (13 05 02, 13 05 08), opakowaniowe
(papier i tektura 15 01 01), paliwa alternatywne (19 12 10) oraz skratki (19 08 01).
Główni posiadacze odpadów z sektora gospodarczego to:

„EMKA” Handel-Usługi Krzysztof Rdest,

Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej „Żyrardów” Sp. z o.o.,

POLMOS Żyrardów Sp. z o.o.

TCL Operations Polska sp. z o.o.

Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej „Żyrardów”,

Awas-Serwis Sp. z o.o.
Wszystkie wytwarzane odpady zostały przekazane do uprawnionych odbiorców w celu
odzysku lub unieszkodliwiania.
Główne problemy w gospodarce odpadami to:

na składowiska odpadów trafia około 83% wytworzonych w mieście odpadów
komunalnych bez wcześniejszego ich przetwarzania,

nie udało się stworzyć spójnego systemu gospodarowania odpadami. Tylko 80%
mieszkańców objętych jest zorganizowany systemem zbierania odpadów
komunalnych,
Styczeń 2010
105
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)

nie w pełni rozwinięty jest system selektywnej zbiórki odpadów,

nie udało się stworzyć międzygminnego systemu segregacji, kompostowania
i unieszkodliwiania odpadów komunalnych,

nie istnieje system zbierania i unieszkodliwiania odpadów biodegradowalnych
oraz odpadów budowlanych,

nie udało się stworzyć spójnego systemu zbiórki i odzysku odpadów
wielkogabarytowych,

nadal na składowiska odpadów trafiają odpady niebezpieczne,

funkcjonujący system zbierania odpadów opakowaniowych nie w pełni pozwala
na zrealizowanie zakładanych poziomów odzysku,

brak jest systemu zbierania odpadów olejów ze źródeł rozproszonych, głównie
z gospodarstw indywidualnych oraz małych przedsiębiorstw,

zbieranie
baterii
i
akumulatorów
małogabarytowych
funkcjonuje
w niewystarczający sposób,

na terenie miasta brak jest systemu zbierania odpadów budowlanych, głównie
z gospodarstw domowych.
Głównym źródłem uciążliwości akustycznej jest hałas komunikacyjny i przemysłowy.
Na terenie miasta na hałas komunikacyjny narażone są głównie te ulice przez, przez które
przebiegają główne drogi krajowe, wojewódzkie i powiatowe, w szczególności: droga nr 50
(Sochaczew – Grójec) oraz nr 719 (Grodzisk Mazowiecki – Skierniewice).
W Żyrardowie występuje również hałas kolejowy. Hałas ten związany jest z przebiegiem
szlaku kolejowego Warszawa – Skierniewice.
Kolejnym istotnym źródłem hałasu, które wpływa na kształtowanie lokalnego klimatu
akustycznego jest hałas przemysłowy. Na terenie Miasta występują źródła hałasu
przemysłowego, jednak dla żadnego z podmiotów gospodarczych Starosta Powiatu
Żyrardowskiego nie wydał decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu. W związku z tym
WIOŚ nie prowadził pomiarów kontrolnych w tym zakresie. Istotnym problemem jest wzrost
liczby obiektów o charakterze usługowym i handlowym lokalizowanych w pobliżu zabudowy
mieszkaniowej
i
jednocześnie
stwarzających
wysoką
uciążliwość
akustyczną
dla
mieszkańców.
Na terenie Miasta nie były prowadzone badania promieniowania elektromagnetycznego.
Styczeń 2010
106
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Okolice Żyrardowa charakteryzują się dużymi walorami krajobrazowymi. Po zachodniej
stronie granicy miasto otoczone jest lasami, które stykają się z terenami Bolimowskiego
Parku Krajobrazowego. Lasy w obrębie miasta występują w kilku kompleksach. Pierwszy
zich występuje w południowo – zachodniej części miasta, a drugi w sąsiedztwie terenów
leśnych Międzyborowa. Tereny zielone i lasy stanowią zaledwie niespełna 5% pow. Miasta.
Możliwości rekreacji na terenie miasta zapewniają tereny zielone i zbiorniki wodne. Najciekawsze
krajobrazowo tereny zielone (parki, skwery) miasta Żyrardowa położone są nad zbiornikami
wodnymi: „Zalew Żyrardowski” i „Ruda”, rzeką Pisia-Gągoliną (park wzdłuż ul. St.
Wyspiańskiego, park zabytkowy im. K. Dittricha, „stary park” Ośrodka Sportu i Rekreacji).
Baza turystyczna jest jednak niewystarczająca. Brakuje przede wszystkim tanich miejsc
noclegowych oraz tanich noclegowni typu schroniska młodzieżowe a także galerii i podobnych
obiektów szeroko rozumianej kultury.
Kluczowe problemy ochrony środowiska to:

lokalne zanieczyszczenie powietrza przez źródła powierzchniowe, szczególnie
źródła niskiej emisji opalane węglem kamiennym,

niezadawalająca jakość wód w Pisi Gągolinie,

w niewystarczającym stopniu został wdrożony system gospodarki odpadami,

występowanie uciążliwości komunikacyjnej.
Cele przyjęte w Programie
Jako cel strategiczny w Programie przyjęto „Poprawę stanu środowiska przyrodniczego
i ochronę jego zasobów”. Cele szczegółowe to:

ograniczenie emisji substancji i energii do środowisk poprzez ograniczenie emisji
ścieków do wód i do ziemi, pyłów i gazów do powietrza, odorów, hałasu ilości
wytwarzanych i składowanych odpadów oraz poprzez zapobieganie poważnym
awariom,

ochrona zasobów środowiska przyrodniczego poprzez ochronę przyrody
i krajobrazu, zwiększenie lesistości powiatu, ochronę ziemi, zasobów kopalin oraz
wód podziemnych,

racjonalne
gospodarowanie
materiałochłonności,
środowiskiem
wodochłonności,
poprzez
ograniczenie
energochłonności,
odpadowości,
wykorzystanie energii odnawialnej oraz usprawnienie zarządzania środowiskiem,
Styczeń 2010
107
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)

wyższy stan aktywności społecznej
poprzez podnoszenie świadomości
ekologicznej społeczeństwa oraz zwiększenie aktywności społecznej.
Realizacja celów będzie się odbywała poprzez wymienione w Programie działania
w okresach: krótkookresowym (lata 2010 – 2013), długoterminowym (lata 2014 – 2017).
Główne cle Programu są zgodne z dokumentami wyższego rzędu, tj.:

Polityką Ekologiczną Państwa,

„Programem ochrony środowiska województwa mazowieckiego na lata 2007-2010
z uwzględnieniem perspektywy do 2014 r.”,

Krajowym Planem Gospodarki odpadami

„Wojewódzkim Planem Gospodarki Odpadami dla Mazowsza na lata 2007-2011
z uwzględnieniem lat 2012 – 2015 (aktualizacja)” – Warszawa 2007 rok.
W dalszej części Programu określono harmonogram działań długoterminowych wraz
z szacunkiem kosztów. Przedstawiono też możliwości finansowania Programu.
Ważnym elementem Programu jest określenie sposobu i zakresu monitorowania realizacji
założonych celów i przyjętych działań.
Monitoring Programu
Przebieg realizacji „Programu Ochrony Środowiska” musi być systematycznie kontrolowany
(monitorowany). Zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska z wykonania Programu
Prezydent Miasta sporządza co dwa lata raporty, które przedstawia Radzie Miasta, a co 4 lata
Program ochrony środowiska ulega aktualizacji. System monitoringu realizacji „Programu
Ochrony Środowiska” składa się z trzech elementów:
a) monitoring środowiska,
b) monitoring „Programu Ochrony Środowiska”,
c) monitoring społeczny (odczucia i skutki).
Monitoring środowiska
Monitoring ten realizowany jest w regionie przez WIOŚ przy współudziale innych jednostek
organizacyjnych i naukowo-badawczych (np. RZGW, RDLP). Monitoring ten realizowany
jest pod nadzorem GIOŚ.
Wyniki monitoringu porównywane są z normatywami jakości środowiska. Normatywy te są
już podstawą odniesienia oceny, ale przede wszystkim określają cele ekologiczne (jakość
Styczeń 2010
108
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
środowiska nie może być gorsza od wartości normatywnej). W tym ujęciu monitoring
środowiska jest także narzędziem monitoringu efektów realizacji „Programu Ochrony
Środowiska” (w rozumieniu osiągnięcia celów).
Monitoring „Programu Ochrony Środowiska Miasta Żyrardowa na lata 2009-2012
z uwzględnieniem lat 2013-2016”
Realizacja tej części zadań monitoringowych składa się z oceny:
Osiągnięcia celów ekologicznych
− stopnia realizacji zadań,
− oceny podstaw poszczególnych realizatorów.
Głównymi miernikami realizacji celów „Programu Ochrony Środowiska” są wskaźniki
realizacji Programu.
Monitoring społeczny (odczucia i skutki)
Ważnym miernikiem realizacji „Programu ochrony środowiska” jest monitoring społeczny.
Pozwala ona na analizę stopnia świadomości ekologicznej mieszkańców poprzez:

aktywne uczestnictwo w postępowaniach z udziałem społeczeństwa,

udział w akcjach proekologicznych organizowanych w mieście,

rozwój selektywnej zbiórki odpadów,

promowanie
zachowań
proekologicznych
(np.
używanie
opakowań
wielorazowego użytku).
Styczeń 2010
109
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Wykaz tabel
Tabela 1. Podmioty gospodarcze zarejestrowane w rejestrze sektorów własnościowych w
mieście Żyrardowie w 2008 r. (dane GUS)
Tabela 2. Wybrane wartości elementów klimatycznych miasta Żyrardowa
Tabela 3. Ocena jednolitych części wód w Żyrardowie w roku 2008 (źródło: GIOŚ)
Tabela 4. Charakterystyka głównych zbiorników retencyjnych zlokalizowanych w
Żyrardowie na rzece Pisi-Gągolinie (źródło, Starostwo Powiatowe w Żyrardowie).
Tabela 5. Ochrona przyrody i bioróżnorodności biologicznej na terenie miasta Żyrardowa w
2008 roku
Tabela 6. Leśnictwo na terenie miasta Żyrardowa w 2008 roku
Tabela 7. Wykaz firm posiadających pozwolenie na wprowadzanie gazów i pyłów do
powietrza z terenu miasta Żyrardowa
Tabela 8. Sumaryczna emisja zanieczyszczeń na terenie miasta Żyrardowa w 2008 r. (wg
danych zawartych w „Programie obniżenia niskiej emisji na terenie miasta Żyrardowa”)
Tabela 9. Gospodarka wodna w Żyrardowie w 2008 r. (źródło: GUS)
Tabela 10. Gospodarka ściekowa w Żyrardowie w 2008 r. (źródło: GUS i WIOŚ)
Tabela 11. Charakterystyka głównych zbiorników retencyjnych zlokalizowanych w
Żyrardowie na rzece Pisi-Gągolinie
Tabela 12. Gospodarka odpadami komunalnymi na terenie miasta Żyrardowa
w latach 2006 – 2008 (według danych UM Żyrardowa)
Tabela 13. Gazyfikacja w mieście Żyrardowie w 2008 r. (dane GUS)
Tabela 14. Elektryfikacja w mieście Żyrardowie w 2008 roku (dane GUS)
Tabela 15. Uwarunkowania wewnętrzne Żyrardowa
Tabela 16. Uwarunkowania zewnętrzne miasta
Tabela 17. Zadania w zakresie ochrony wód
Tabela 18. Zadania w zakresie ochrony powietrza
Tabela 19. Zadania w zakresie ograniczenia hałasu i promieniowania elektromagnetycznego
Tabela 20. Zadania w zakresie gospodarki odpadami
Tabela 21. Zadania w zakresie poważnych awarii
Tabela 22. Zadania w zakresie ochrony przyrody
Tabela 23. Zadania w zakresie ochrony gleb
Tabela 24. Zadania w zakresie poprawy jakości wód podziemnych
Styczeń 2010
110
Program Ochrony Środowiska dla Miasta Żyrardowa na lata 2010 – 2017 (aktualizacja)
Tabela 25. Zadania w zakresie racjonalnego gospodarowania środowiskiem
Tabela 26. Zadania w zakresie wykorzystania energii odnawialnej
Tabela 27. Zarządzanie środowiskiem
Tabela 28. Zadania w zakresie podnoszenia świadomości ekologicznej społeczeństwa
Tabela 29. Zadania w zakresie aktywizacji społeczeństwa
Tabela 30. Długoterminowy harmonogram realizacji Programu na lata 2010-2017
Tabela 31. Długoterminowy harmonogram realizacji Programu na lata 2010-2017 – zadania
Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej „Żyrardów” Sp. z o.o.
Tabela 32. Długoterminowy harmonogram realizacji Programu na lata 2009-2016 – zadania
Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej „Żyrardów” Sp. z o.o.
Tabela 31. Wskaźniki zrównoważonego rozwoju miasta Żyrardowa (dane GUS)
Styczeń 2010
111
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Prace Magisterskie

2 Cards Pisanie PRAC

2-2=0

2 Cards jogaf85537

2+2=?

2 Cards jogaf85537

Create flashcards