Opieka nad chorymi w wybranych problemach zdrowotnych

advertisement
Opieka nad chorymi w wybranych
problemach zdrowotnych.
Mgr Grażyna Najda
Świadczenie opieki nad osobami starszymi nie powinno być
zorientowane tylko na jednostkę chorobową, ale na podmiot opieki,
czyli pacjenta. Spojrzenie na problemy człowieka przewlekle
chorego, na jego długotrwałą i często postępująca w przebiegu
choroby niesprawność fizyczną, nasilające się fizyczne i duchowe
cierpienia oraz emocjonalne dylematy, niekiedy odczuwalną
również izolację społeczną, pozwala dostrzec człowieka chorego
jako główny podmiot opieki.
Od osób opiekujących się podopiecznym wymaga się życzliwego
słuchania i wsłuchania się w to co do nas mówią, czego oczekują,
ale też rozpoznania, jakie problemy sygnalizuje w sposób
niewerbalny.
Pacjent przewlekle chory powinien zawsze pozostawać w centrum
uwagi.
Najczęstsze problemy zdrowotne i pielęgnacyjno- opiekuńcze
pacjentów w starszym wieku przewlekle chorych:
1. Strefa biologiczna

niesprawność funkcjonalna,

zdeformowana sylwetka,

suchość skóry,

trudności w połykaniu

niechęć w przyjmowaniu posiłków,

ból,

duszność,

odleżyny,

zaburzenia wzroku i słuchu,

zaparcia,

dysfunkcja zwieraczy.
2. Strefa psychiczna

zaburzenia snu,

brak akceptacji starzenia się i starości,

lęk przed śmiercią,

niska samoocena,

zaburzenia nastroju,

zaburzenia pamięci,

zaburzenia depresyjne,

brak akceptacji choroby.
3. Strefa społeczna

poczucie osamotnienia,

ograniczona wydolność opiekuńcza rodziny wobec osób starszych,

utrudniony kontakt słowny,

poczucie bezradności i bezużyteczności społecznej,

lęk o zdrowie i los najbliższych,

ograniczona mobilność,

deficyt samodzielności.
Otępienie
Jest to zespół objawów spowodowanych chorobą mózgu zwykle
o charakterze przewlekłym lub postępującym, w którym zaburzone są
takie
funkcje
poznawcze
jak
pamięć,
myślenie,
orientacja,
rozumienie, liczenie, zdolność liczenia, zdolność do porównywania,
oceniania dokonywania wyborów. Świadomość w otępieniu nie jest
zaburzona. Upośledzeniu funkcji poznawczych towarzyszy zwykle,
a
czasami
je
emocjonalnymi,
poprzedza,
obniżenie
społecznymi,
kontroli
zachowaniem
nad
i
reakcjami
motywacją.
Otępienie przejawia się obniżeniem sprawności intelektualnych
i upośledzeniem funkcjonowania w życiu codziennym.
Objawy:
- zaburzenia nastroju (drażliwość, rozchwianie emocjonalne, obniżony nastrój),
- omamy (wzrokowe, słuchowe),
- urojenia (prześladowcze, niewierność małżeńska),
- zespół błędnego rozpoznawania (obecność nieistniejących osób, rozmowa z lustrem),
- błądzenie,
- agresja słowna, fizyczna,
- niepokój ruchowy,
- zaburzenia łaknienia,
- krzyk.
Choroba Alzhaimera
We wczesnym okresie choroby pacjent coraz częściej zapomina fakty
sprzed kilku minut i godzin, ale pamięć dawnych wydarzeń jest
stosunkowo dobrze zachowana. Ma trudności ze znalezieniem właściwych
słów, przestaje radzić sobie w nieznanych sytuacjach. Z czasem pacjent
traci zdolność płynnego mówienia, jest nieporadny, zdarza mu się gubić,
w znanym sobie otoczeniu, bywa niespokojny, a nawet pobudzony lub
agresywny. Przestaje dbać o swój wygląd i higienę. W późnym okresie
choroby nie poznaje bliskich sobie osób, bardzo rzadko nawiązuje kontakt
z otoczeniem, mówi pojedyncze słowa, traci kontrolę nad czynnościami
fizjologicznymi. W ostatniej fazie choroby pozostaje w łóżku.
Zasady postępowania z pacjentem otępiennym
- zapewnienie niezmienności środowiska i jak najlepszych warunków życia,
- wnikliwa obserwacja,
- profilaktyka zaburzeń i schorzeń (właściwa dieta, zapewnienie ruchu,
zapewnienie warunków do spokojnego snu, nadzór nad przyjmowanymi
lekami, pielęgnacja skóry w przypadku nietrzymania moczu),
-
unikanie
sytuacji
wzmagających
niepewność
podopiecznego
(np. zmieniający się nastrój opiekuna, lub ciągłe zmiany opiekunek),
- czynności pielęgnacyjne wykonuje jak najmniej osób (stałe opiekunki),
- unikanie częstych zmian np. w rytmie i kolejności wykonywania
czynności codziennych, stawianie pacjentowi zbyt dużych wymagań,
pośpiech,
- nie wyręczać pacjenta,
- zachęcanie do aktywności fizycznej i umysłowej,
- okazywanie choremu zainteresowania, wsparcia i akceptacji.
Należy pamiętać, że im bardziej osoba
z otępieniem ma upośledzoną zdolność
pojmowania i obiektywnej oceny swojej
sytuacji, tym silniejsza staje się jego
wrażliwość emocjonalna.
Choroba Parkinsona
Osoby chore na chorobę Parkinsona wraz z postępowaniem choroby
mają coraz większe trudności z codziennymi sytuacjami, jak ubieranie
się czy spożywanie posiłków.
Przygotowanie domu
Choroba Parkinsona powoduje powolny zanik czynności ruchowych
chorego. Wraz z postępowaniem choroby zmienia się sylwetka chorego
(pochyla się do przodu) i zmniejszają się kroki. Zaburzone zostaje
odczucie równowagi, co może być przyczyną upadków. Dlatego należy
usunąć w domu wszelkie miejsca utrudniające choremu przemieszczanie się.
Pomocnym może być np. usunięcie progów i dywaników. Zaleca się
również zamontowanie poręczy ułatwiające chodzenie oraz takie, które
ułatwiają wchodzenie i wychodzenie z wanny. W kolejnych etapach warto
zakupić choremu balkonik ortopedyczny. Dzięki takim modyfikacjom chory
będzie mógł dłużej funkcjonować o własnych siłach.
Modyfikacja odżywiania
Osobie chorej na chorobę Parkinsona nie zaleca się znacząco innej
diety niż osobie zdrowej. Choroba ta objawia się różnymi
zaburzeniami ze strony układu pokarmowego. Jeżeli nie występują
inne choroby np. cukrzyca, chory może spożywać te same produkty,
co osoba zdrowa. Często chorobie Parkinsona towarzyszą zaparcia,
które należy niwelować podając choremu większe ilości błonnika i
wody.
Podczas
postępowania
choroby
coraz
trudniejszym
jest
posługiwanie się sztućcami, dlatego polecane są posiłki, które
można spożywać jednym sztućcem. Ponadto warto choremu już
wcześniej pokroić większe kawałki żywności, np. kotleta. Często
pojawiają się takie dolegliwości jak zgaga, refluks, nudności czy
zaburzenia połykania. W takich przypadkach należy podawać
posiłki płynne. Zalecane są zupy, zupy kremy, kaszki i budynie.
Polska należy do krajów demograficznie starych (wg ONZ udział
w społeczeństwie osób w wieku 65+ jest na poziomie powyżej 7 proc.).
Problemami, które często dotyczą osób starszych, trwale lub czasowo
unieruchomionych,
są
odleżyny
oraz
nietrzymanie
moczu.
Mogą mieć one charakter przewlekły, wieloprzyczynowy, znacznie
obniżają jakość życia, poczucie własnej wartości, niejednokrotnie stają
się przyczyną hospitalizacji i instytucjonalizacji osób starszych.
NTM - skala problemu:
Nietrzymanie moczu to stan, w którym bezwiedne oddawanie moczu, stwierdzone
obiektywnie, stanowi problem higieniczny i utrudnia kontakty międzyludzkie.
O
występowaniu
nietrzymania
moczu
(NTM)
mówimy
gdy:
- dochodzi do nieświadomego oddawania moczu,
- oddawanie moczu jest niekontrolowane (moczenie),
- oddawanie moczu jest nieefektywne.
Co najmniej połowa osób przebywających w zakładach dla przewlekle chorych lub
domach
opieki
społecznej
cierpi
z
powodu
nietrzymania
moczu
(NTM).
W oparciu o światowe opracowania statystyczne można przyjąć, że nietrzymanie
moczu w całej populacji osób w podeszłym wieku oceniane jest na około 10-20 proc.
Higiena i ochrona skóry – niezbędny element pielęgnacji osób
starszych
Przedłużający się kontakt skóry z moczem prowadzi do:
•
zmiany pH na bardziej zasadowe (sprzyjające zakażeniom),
•
większej wrażliwości skóry na tarcie, powstania odparzeń, czy odleżyn,
•
większego ryzyka nadkażeń bakteryjnych i grzybiczych.
Jak pielęgnować skórę osób starszych?
1. Do mycia należy używać płynów o właściwym pH (przedział
pH 4 - 7), które nie naruszają ochronnej powłoki białkowo-lipidowej.
2. Osobom unieruchomionym należy często zmieniać jednorazowe środki
higieniczne (wkładki, pieluchomajtki, podkłady).
3. Aby zmniejszyć natężenie zapachu moczu warto wypijać większe ilości
wody.
4. W celu skutecznej codziennej pielęgnacji skóry narażonej na podrażnienia
lub odparzenia, warto stosować kremy barierowo-ochronne.
Zalecenia Konsultanta Krajowego w dziedzinie Pielęgniarstwa
Zgodnie z zaleceniami Konsultanta Krajowego w dziedzinie Pielęgniarstwa w
sprawie prowadzenia profilaktyki odleżyn u pacjentów hospitalizowanych,
pacjenci z grupy ryzyka powstania odleżyn bądź pacjenci z powstałymi
zmianami odleżynowymi, powinni być bezwzględnie zaopatrzeni w środki do
miejscowego stosowania na skórę o działaniu:
- pielęgnacyjnym,
- antybakteryjnym,
- nawilżającym i natłuszczającym skórę,
- regenerującym w sytuacji np. maceracji naskórka,
- łagodzącym podrażnienia,
- przywracającym prawidłowe pH skóry.
Netrzymanie stolca
Opiekun powinien bacznie obserwować chorego oraz jego reakcje na
wprowadzone leczenie. Rozwiązanie problemu nietrzymania stolca jest
trudne i skomplikowane, zawsze musi być pod nadzorem lekarza.
Poniżej zapoznaj się z kilkoma wskazówkami, które pomogę Ci w opiece
nad chorym:

zapewnij łatwy dostęp chorego do toalety,

pokój pacjenta powinien znajdować się blisko łazienki,

wyraźnie oznacz drzwi łazienki,

w nocy pozostaw zapalone światło na drodze do łazienki,

wyposaż łazienkę w specjalistyczny sprzęt, między innymi: krzesło
toaletowe, prysznicowe,

zadbaj o bezpieczeństwo w łazience, zamontuj odpowiednie poręcze i
uchwyty na właściwej wysokości,

obserwuj sugerujące moment oddania stolca; zwróć uwagę kiedy
następuje wypróżnienie i jakie zachowania temu towarzyszą symptomy,

po wystąpieniu tych symptomów zaprowadź podopiecznego do toalety,

stosuj ubrania łatwe do zdjęcia w przypadku pobrudzenia,

przed snem odwiedź z chorym toaletę,

odwiedzaj z chorym toaletę regularnie w ciągu dnia, 2-3 razy dziennie,
aby wypracować odruch wypróżniania się,

stosuj właściwie dobrane „pieluchomajtki”,

stosuj specjalne prześcieradła,

wprowadź zróżnicowaną dietę bogatą w zboża, owoce i warzywa,
ogranicz tłuste pożywienie: czerwone mięso, smalec, boczek, tłuste
przetwory mleczne, pozwoli to na redukcję zaparć.
Depresja
W depresji najbardziej pomaga przyjaciel lub krewny. Sama natura depresji
koliduje ze zdolnościami osoby chorej w ubieganiu się o pomoc. Następuje
spadek energii co obniża samoocenę. Dla seniorów, którzy często inaczej
patrzą na depresję kojarzy się ona z chorobą psychiczną i tak też często
postrzegana jest przez społeczeństwo. Chory wstydzi się prosić rodzinę
i bliskich, nie chce być ich ciężarem. Ważne aby zaoferować mu pomoc a nie
tylko dawać wsparcie emocjonalne. Słuchanie tylko słów współczucia nie
wiele pomoże a litość może jeszcze pogłębić faktyczny stan. Nie wolno
krytykować zachowań starszych ludzi, spojrzeć na realia i zastanowić się jak
można ulżyć starszemu człowiekowi choremu na depresję.
Zaproś go na spacer, do muzeum, kina, wszystko co stanowi
psychiczną i fizyczną stymulację.
Znajdź grupę ludzi z podobnymi zainteresowaniami w celu zwalczenia
samotności i izolacji, uczucia bycia niechcianym, na pewno w grupie
poczuje się lepiej.
Ważne aby wprowadzić w życie zdrowe posiłki. Upewnij się, czy
osoba,
którą
się
opiekujesz
odżywia
się
systematycznie
i prawidłowo. Depresja jest chorobą, w której zmieniają się
składniki chemiczne w mózgu i należy dopilnować aby chory
odżywiał się prawidłowo.
U wszystkich ludzi chorych na depresje jest bardzo ważne odżywianie się,
spożywanie niezbyt zdrowego pożywienia pogorszy stan. Bezdyskusyjnie należy
ograniczyć spożycie cukrów i niezdrowej żywności tzw., junk food - typu
McDonald etc. Należy wybrać zdrową żywność dostarczającą dużo energii.
Najbardziej wskazane są warzywa i owoce, które dostarczają dużo witamin
i potrzebnych minerałów oraz są zbiornikami dużej ilości zdrowej energii.
Starsi ludzie nie powinni unikać ćwiczeń gimnastycznych, oczywiście stosownych
do ich wieku i fizycznej kondycji. W ten sposób odbudują swoje siły i wzmocnią
układ nerwowy i poprawią nastrój. U ludzi niepełnosprawnych może to być
przechodzenie z wózka inwalidzkiego na krzesło. Jeśli nie zachodzi taka potrzeba
nie należy takiej osobie śpieszyć zbyt gorliwie z pomocą, fizyczny wysiłek może
tylko jej pomóc.
Nie należy odsuwać starszych osób od obowiązków, kiedy mają na to
ochotę. Mogą prowadzić gospodarstwo domowe, firmy. Jest to wielką
umiejętnością życia w społeczeństwie, w którym są wszystkie kategorie
wiekowe. Starsza osoba może stracić fizyczne możliwości lecz może
służyć swoim doświadczeniem, dać własną poradę.
Dziękuję za uwagę.
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Create flashcards