Projekt Prognozy oddziaływania na środowisko dla Planu

advertisement
REGIONALNY ZARZĄD GOSPODARKI WODNEJ W KRAKOWIE
UL. MARSZAŁKA JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO 22
31-109 KRAKÓW
Temat:
OPRACOWANIE PLANÓW PRZECIWDZIAŁANIA SKUTKOM SUSZY
W REGIONACH WODNYCH W OBSZARZE DZIAŁANIA RZGW W KRAKOWIE
Prognoza oddziaływania na środowisko dla projektu
planu przeciwdziałania skutkom suszy
w regionie wodnym Górnej Wisły
Sfinansowano ze środków Narodowego Funduszu Ochrony
Środowiska i Gospodarki Wodnej na zamówienie Prezesa
Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej.
Kraków, 2015 rok
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Zawartość:
STRESZCZENIE SPORZĄDZONE W JĘZYKU NIESPECJALISTYCZNYM…………6
GŁÓWNE CELE PROJEKTOWANEGO DOKUMENTU ORAZ JEGO POWIĄZANIA Z
1.
INNYMI DOKUMENTAMI ......................................................................................... 18
1.1.
WSTĘP ........................................................................................................... 18
1.2.
DOKUMENTY EUROPEJSKIE .............................................................................. 18
1.3.
DOKUMENTY KRAJOWE ................................................................................... 24
1.4.
DOKUMENTY REGIONALNE: ............................................................................. 29
1.5.
DOKUMENTY WOJEWÓDZKIE............................................................................ 29
2.
INFORMACJA
O
METODACH
ZASTOSOWANYCH
PRZY
SPORZĄDZANIU
PROGNOZY ............................................................................................................. 33
2.1.
PODSTAWA PRAWNA SPORZĄDZENIA PROGNOZY .............................................. 33
2.2.
METODA OPRACOWANIA PROGNOZY................................................................. 35
PROPOZYCJE DOTYCZĄCE PRZEWIDYWANYCH METOD ANALIZY SKUTKÓW
3.
REALIZACJI
POSTANOWIEŃ
PROJEKTOWANEGO
DOKUMENTU
ORAZ
CZĘSTOTLIWOŚĆ JEJ PRZEPROWADZANIA ...................................................... 38
3.1.
STAN OBECNY MONITORINGU SUSZ W POLSCE .................................................. 38
3.2.
ORGANIZACJA MONITORINGU OPERACYJNEGO WSKAŹNIKÓW SUSZY ................... 39
4.
ISTNIEJĄCY
STAN
ŚRODOWISKA
W
ŚRODOWISKA
PRZYPADKU
ORAZ
BRAKU
POTENCJALNE
REALIZACJI
ZMIANY
TEGO
PROJEKTOWANEGO
DOKUMENTU........................................................................................................... 41
4.1.
STAN ŚRODOWISKA ......................................................................................... 41
4.1.1.
Charakterystyka i położenie geograficzne regionu wodnego Górnej Wisły ................................41
4.1.2.
Klimat w regionie Górnej Wisły ..................................................................................................43
4.1.3.
Budowa geologiczna w regionie Górnej Wisły ...........................................................................43
4.1.4.
Obszary ochronne w regionie wodnym Górnej Wisły .................................................................46
4.1.5.
Hydrogeologia w regionie wodnym Górnej Wisły ......................................................................52
4.1.6.
Hydrografia i hydrologia w regionie wodnym Górnej Wisły ......................................................55
4.2.
POTENCJALNE ZMIANY ŚRODOWISKA ORAZ SKUTKI W PRZYPADKU BRAKU
REALIZACJI PROJEKTOWANEGO DOKUMENTU .................................................... 59
WSKAZANIE I OPISANIE OBSZARÓW, NA KTÓRYCH WYSTAPIŁA SUSZA,
5.
OKRESY TEJ SUSZY .............................................................................................. 62
5.1.
IDENTYFIKACJA OBSZARÓW ZAGROŻONYCH WYSTĘPOWANIEM SUSZY ................ 62
5.1.1.
Identyfikacja obszarów zagrożonych występowaniem zjawiska suszy atmosferycznej ..............62
5.1.2.
Identyfikacja obszarów zagrożonych występowaniem zjawiska suszy hydrogeologicznej ........66
2|Strona
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
5.1.3.
Identyfikacja obszarów zagrożonych występowaniem zjawiska suszy rolniczej ........................71
5.1.4.
Identyfikacja obszarów zagrożonych występowaniem zjawiska suszy hydrologicznej ..............76
5.2.
IDENTYFIKACJA OGÓLNA WYSTĘPOWANIA SUSZY W REGIONIE WODNYM GÓRNEJ
WISŁY ............................................................................................................ 82
5.3.
PODSUMOWANIE ............................................................................................. 85
ANALIZA PRZYCZYN WYSTĄPIENIA SUSZY I OCENA, W JAKI SPOSÓB ZMIANY
6.
KLIMATYCZNE WPŁYNĄ NA POGŁĘBIENIE LUB ZMNIEJSZENIE SKUTKÓW
SUSZY ...................................................................................................................... 86
OPIS ZAPROPONOWANYCH W PLANIE WARIANTÓW DZIAŁAŃ SŁUŻĄCYCH
7.
OGRANICZENIU SKUTKÓW SUSZY ...................................................................... 87
7.1.
WSTĘP ........................................................................................................... 87
7.2.
ANALIZA MOŻLIWOŚCI POWIĘKSZENIA DYSPOZYCYJNYCH ZASOBÓW WODNYCH ... 88
7.3.
PROPOZYCJE NIEZBĘDNYCH ZMIAN W ZAKRESIE KORZYSTANIA Z ZASOBÓW
WODNYCH ORAZ ZMIAN NATURALNEJ I SZTUCZNEJ RETENCJI.
PROPOZYCJE
BUDOWY, ROZBUDOWY LUB PRZEBUDOWY URZĄDZEŃ WODNYCH ....................... 89
7.4.
8.
OCENA
KATALOG DZIAŁAŃ SŁUŻĄCYCH PRZECIWDZIAŁANIA SKUTKOM SUSZY .................. 91
ZAPROPONOWANYCH
DZIAŁAŃ
SŁUŻĄCYCH
OGRANICZENIU
SKUTKÓW SUSZY I SPODZIEWANY REZULTAT WDROŻENIA ........................... 93
9.
PRZEDSTAWIENIE
OGRANICZENIE
ROZWIĄZAŃ
LUB
MAJĄCYCH
KOMPENSACJĘ
NA
CELU
ZAPOBIEGANIE,
PRZYRODNICZĄ
NEGATYWNYCH
ODDZIAŁYWAŃ NA ŚRODOWISKO ..................................................................... 103
10.
OKREŚLENIE CZY USTALENIA PLANU PRZYCZYNIĄ SIĘ DO ZMNIEJSZENIA LUB
ZWIĘKSZENIA POZIOMU OCHRONY WÓD ......................................................... 103
11.
OCENA MOŻLIWOŚCI TRANSGRANICZNEGO ODDZIAŁYWANIA W WYNIKU
REALIZACJI USTALEŃ PLANU ............................................................................ 103
12.
OCENA
CZY
CELE
ŚRODOWISKOWE
USTALONE
W
OPINIOWANYM
DOKUMENCIE SĄ ZGODNE Z CELAMI USTALONYMI W AKTACH WYŻSZEGO
RZĘDU ................................................................................................................... 103
13.
ŹRÓDŁA INFORMACJI I DOKUMENTY PRAWNE................................................ 109
3|Strona
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Spis tabel:
Tabela 1. Wykaz obszarów Natura 2000 specjalnej ochrony ptaków w regionie wodnym Górnej
Wisły .................................................................................................................... 46
Tabela 2. Wykaz obszarów Natura 2000 ochrony siedlisk w regionie wodnym Górnej Wisły .... 47
Tabela 3. Obszary specjalnej ochrony ptaków i specjalne obszary ochrony siedlisk, których
granice całkowicie się pokrywają w regionie wodnym Górnej Wisły ..................... 50
Tabela 4. Parki narodowe leżące w regionie Górnej Wisły ....................................................... 50
Tabela 5. Parki krajobrazowe leżące w regionie wodnym Górnej Wisły .................................... 51
Tabela 6. Główne zbiorniki wód podziemnych w zlewni Górnej Wisły o zasobności powyżej 100
tys.m3/d ................................................................................................................ 54
Tabela 7. Najważniejsze dopływy Wisły w regionie wodnym Górnej Wisły ............................... 56
Tabela 8. Struktura zasobów wodnych regionu Górnej Wisły ................................................... 58
Tabela 9. Potencjalne możliwe skutki w przypadku braku realizacji projektowanego Planu. ..... 60
Tabela 10. Sposoby klasyfikacji obszarów zagrożonych występowaniem suszy atmosferycznej
............................................................................................................................ 62
Tabela 11. Klasy obszarów zagrożonych suszą atmosferyczną ............................................... 65
Tabela 12. Sposoby klasyfikacji obszarów zagrożonych występowaniem suszy
hydrogeologicznej ................................................................................................ 67
Tabela 13.Klasy obszarów zagrożonych suszą atmosferyczną ................................................ 69
Tabela 14. Sposoby klasyfikacji obszarów zagrożonych występowaniem suszy rolniczej ........ 71
Tabela 15. Klasy obszarów zagrożonych suszą rolniczą .......................................................... 74
Tabela 16. Zestawienie kryteriów oceny zagrożenia występowania suszy hydrologicznej ........ 76
Tabela 17. Klasy obszarów zagrożonych suszą hydrologiczną................................................ 81
Tabela 18. Przyjęta punktacja klas dla poszczególnych rodzajów susz (atmosferycznej,
hydrogeologicznej, rolniczej, hydrologicznej) ....................................................... 82
Tabela 19. Przyjęte zakresy wartości granicznych dla określenia poziomów zagrożenia
występowania suszy ............................................................................................ 83
Tabela 20. Priorytety w zakresie korzystania z zasobów wodnych oraz zmian retencji w regionie
wodnym Górnej Wisły .......................................................................................... 90
Tabela 21. Katalog działań dla planów przeciwdziałania skutkom suszy w regionie wodnym
Górnej Wisły ........................................................................................................ 92
Tabela 22. Ocena działania i spodziewany rezultat wraz odniesieniem do: RDW, celów
środowiskowych i obszarów ochronnych .............................................................. 94
Tabela 23. Istotne dokumenty krajowe i regionalne podejmujące problem gospodarowania
wodami, w tym suszy. ........................................................................................ 104
4|Strona
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Spis rysunków:
Rysunek 1. Mapa poglądowa regionu wodnego Górnej Wisły .................................................. 17
Rysunek 2. Podział administracyjny (wojewódzki) regionu wodnego Górnej Wisły ................... 42
Rysunek 3. Podział hydrograficzny regionu wodnego Górnej Wisły .......................................... 59
Rysunek 4. Kategoria narażenia na suszę atmosferyczną – kryterium 1 .................................. 63
Rysunek 5. Kategoria narażenia na suszę atmosferyczną – kryterium 2 .................................. 64
Rysunek 6. Kategoria narażenia na suszę atmosferyczną – kryterium 3 ................................. 64
Rysunek 7. Mapy kryteriów oceny poziomu zagrożenia występowania suszy atmosferycznej
wraz z mapą wynikową ...................................................................................... 65
Rysunek 8. Mapa klas zagrożenia występowania zjawiska suszy atmosferycznej w regionie
wodnym Górnej Wisły ........................................................................................ 66
Rysunek 9. Kategoria narażenia na suszę hydrogeologiczną – kryterium 1............................. 68
Rysunek 10. Kategoria narażenia na suszę hydrogeologiczną – kryterium 2............................ 68
Rysunek 11. Mapy kryteriów oceny poziomu zagrożenia występowania suszy hydrogeologicznej
wraz z mapą wynikową ...................................................................................... 69
Rysunek 12. Mapa klas zagrożenia występowania zjawiska suszy hydrogeologicznej w regionie
wodnym Górnej Wisły ........................................................................................ 70
Rysunek 13. Kategoria narażenia na suszę rolniczą – kryterium 1 ........................................... 72
Rysunek 14. Kategoria narażenia na suszę rolniczą – kryterium 2 .......................................... 73
Rysunek 15. Kategoria narażenia na suszę rolniczą – kryterium 3 .......................................... 73
Rysunek 16. Mapy kryteriów oceny poziomu zagrożenia występowania suszy rolniczej wraz z
mapą wynikową ................................................................................................. 74
Rysunek 17.
Mapa klas zagrożenia występowania zjawiska suszy rolniczej w regionie
wodnym Górnej Wisły ........................................................................................ 75
Rysunek 18. Kategoria narażenia na suszę hydrologiczną – kryterium 1 ................................ 77
Rysunek 19. Kategoria narażenia na suszę hydrologiczną – kryterium 2 ................................ 78
Rysunek 20. Kategoria narażenia na suszę hydrologiczną – kryterium 3 ................................ 78
Rysunek 21. Kategoria narażenia na suszę hydrologiczną – kryterium 4 ................................ 79
Rysunek 22. Kategoria narażenia na suszę hydrologiczną – kryterium 5 ................................ 79
Rysunek 23. Mapy kryteriów oceny poziomu zagrożenia występowania suszy hydrologicznej
wraz z mapą wynikową ...................................................................................... 80
Rysunek 24. Mapa klas zagrożenia występowania zjawiska suszy hydrologicznej w regionie
wodnym Górnej Wisły ........................................................................................ 81
Rysunek 25. Wynikowa mapa poziomu zagrożenia występowania suszy w regionie wodnym
Górnej Wisły ...................................................................................................... 84
5|Strona
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
STRESZCZENIE SPORZĄDZONE W JĘZYKU NIESPECJALISTYCZNYM
Przedmiotem opracowania jest prognoza oddziaływania na środowisko projektu „Planu
przeciwdziałania skutkom suszy w regionie wodnym Górnej Wisły”, zwanego dalej
Planem. Głównym celem opracowania prognozy jest próba zidentyfikowania kluczowych
oddziaływań, charakterystycznych dla przedstawionych w projekcie Planu działań
umożliwiających przeciwdziałanie skutkom suszy.
Podstawowym krajowym aktem prawnym dotyczącym zagadnienia suszy jest ustawa
z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2012 r. poz. 145 z p.z.), w myśl, której
opracowywane są plany przeciwdziałania skutkom suszy dla kraju i regionów wodnych.
Podstawą prawną sporządzenia prognozy oddziaływania na środowisko jest ustawa
z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie,
udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko
(tekst jednolity Dz. U. 2013 r. Nr 0, poz. 1235) (UUIŚ).
Prognoza oddziaływania na środowisko dla projektu „Planu przeciwdziałania skutkom
suszy w regionie wodnym Górnej Wisły” została sporządzona w zakresie zgodnym
z treścią pism:
 Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (znak: DOOŚ.411.6.2014.JP
Warszawa, dnia 26.03.2014 r.),
 Głównego Inspektora Sanitarnego (znak: GIS-HŚ-NS-076-7/EN/13 Warszawa,
dnia 11.03.2014 r.).
Podstawą opracowania Prognozy jest projekt „Planu przeciwdziałania skutkom suszy
w regionie wodnym Górnej Wisły” oraz wyniki zrealizowanego wcześniej na zamówienie
RZGW w Krakowie tematu „Analiza zjawiska suszy na obszarze regionu wodnego Górnej
Wisły”1. W projekcie Planu używa się pojęć: susza, niedobór wody, wskaźnik suszy, które
rozumie się następująco:
 Susza jest zjawiskiem naturalnym, które oznacza się czasowym, negatywnym
i dużym odchyleniem od średnich wartości opadów (niedobór opadów),
występującym przez znaczący okres na dużym obszarze.
 Niedobór wody jest zdarzeniem wywołanym działalnością człowieka, które
oznacza się powtarzającym brakiem równowagi, wynikającym z nadmiernego
wykorzystywania zasobów wodnych, wywołanym zużyciem przewyższającym
naturalnie odnawialną ich dostępność. Niedobór wody może się nasilić pod
1
(http://www.krakow.rzgw.gov.pl/download/obwieszczenia/susza/gorna_wisla/Analiza_suszy_Gorna_Wisla.pdf).
6|Strona
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
wpływem zanieczyszczenia wód (zmniejszenie przydatności do różnego rodzaju
celów) oraz podczas epizodów suszy.
 Wskaźnik suszy umożliwia ocenę potencjalnych skutków lub niedoborów
będących następstwem suszy (meteorologicznej, hydrologicznej, rolniczej).
Należy podkreślić, że wystąpienie suszy nie jest wynikiem działalności człowieka,
natomiast skutki tego zjawiska są związane ze sposobem i rozmiarem wykorzystywania
zasobów wodnych w danej zlewni. Mogą być złagodzone, ale żadne działania
nie zapobiegną wystąpieniu samego zjawiska suszy.
Projekt Planu przeciwdziałania skutkom suszy w regionie wodnym Górnej Wisły
opracowano z uwzględnieniem:
 analizy możliwości powiększenia dyspozycyjnych zasobów wodnych;
 propozycji budowy, rozbudowy lub przebudowy urządzeń wodnych;
 propozycji niezbędnych zmian w zakresie korzystania z zasobów wodnych oraz
zmian naturalnej i sztucznej retencji;
 katalogu działań służących ograniczeniu skutków suszy.
Opracowanie zostało zrealizowane z wykorzystaniem, zalecanej przez Krajowy Zarząd
Gospodarki Wodnej metodyki postępowania „Ochrona przed suszą w planowaniu
gospodarowania wodami” (RS-EKO, 2013 r.), mającej charakter wytycznych.
W zakresie prognozowania i monitorowania zjawiska suszy w Polsce odpowiedzialnymi
są:
 Państwowa
Służba
Hydrologiczno-Meteorologiczna,
którą
pełni
Instytut
Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowy Instytut Badawczy,
 Państwowa
Służba
Hydrogeologiczna,
którą
pełni
Państwowy
Instytut
Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy.
Ważnym zagadnieniem dla przeciwdziałania skutkom suszy, w tym szczególnie
dla wdrożenia planów przeciwdziałania skutkom suszy w regionie wodnym Górnej Wisły,
jest zorganizowanie właściwego krajowego monitoringu.
Prawo wodne w Dziale VB „Ochrona przed suszą” Art. 88s ust. 6 określa,
że aktualizację planów przeciwdziałania skutkom suszy dokonuje się co 6 lat (USTAWA
z dnia 18 lipca 2001 r. DZ.U. z dnia 1 kwietnia 2015 r. Poz. 469.).
Dorzecze górnej Wisły obejmuje odcinek Wisły od źródeł do ujścia Sanny włącznie.
Całkowita powierzchnia zlewni górnej Wisły (łącznie z obszarem leżącym poza terytorium
Polski) wynosi 50 700 km2, na obszarze Polski – 48 035 km2, a więc 15% powierzchni
kraju. Region Górnej Wisły położony jest w obrębie pięciu województw południowej Polski.
7|Strona
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Obejmuje swoim zasięgiem 98,2% powierzchni województwa podkarpackiego, 92,4%
małopolskiego, 64,4% świętokrzyskiego, 11,2% województwa lubelskiego oraz 10%
powierzchni województwa śląskiego. Powierzchnia regionu wodnego Górnej Wisły wynosi
43 109 km2. Według podziału fizycznogeograficznego Kondrackiego (1998), region wodny
Górnej Wisły położony jest w obrębie 8 podprowincji: Centralne Karpaty Zachodnie,
Zewnętrzne
Karpaty
Zachodnie,
Beskidy
Wschodnie,
Podkarpacie
Wschodnie,
Podkarpacie Północne.
Cechą charakterystyczną regionu Górnej Wisły są najbardziej zróżnicowane warunki
klimatyczne w Polsce. Zróżnicowanie klimatu kształtowane jest przez powietrze polarnomorskie
oraz
polarno-kontynentalne.
Na
obszarze
tym
występuje
sześć
stref
klimatycznych: od umiarkowanie ciepłej do zimnej (na szczytach tatrzańskich).
Region Górnej Wisły w obszarze działania RZGW w Krakowie ma urozmaiconą budowę
geologiczną. W skład wyodrębnionych jednostek regionalnych wchodzą: Karpaty, część
zapadliska
przedkarpackiego,
fragmenty
niecki
górnośląskiej,
monokliny
śląsko-
krakowskiej, niecki nidziańskiej, Gór Świętokrzyskich oraz niecki lubelskiej.
Na obszarze regionu wodnego Górnej Wisły występują tereny o wybitnych walorach
przyrodniczych
oraz
turystyczno-krajoznawczych,
są
to:
parki
narodowe,
parki
krajobrazowe, rezerwaty oraz obszary Natura 2000, w tym:
 18 Obszarów Natura 2000 specjalnej ochrony ptaków,
 160 Obszarów Natura 2000 ochrony siedlisk,
 9 Parków Narodowych,
 29 Parków Krajobrazowych.
Rozmieszczenie zasobów wód podziemnych w regionie wodnym Górnej Wisły
jest nierównomierne, uwarunkowane zróżnicowaniem budowy geologicznej i ilościową
miarą zasobów wód podziemnych. Na obszarze regionu wodnego Górnej Wisły znajduje
się 11 zbiorników wód podziemnych o zasobności powyżej 100 ts.m3/d.
W regionie wodnym Górnej Wisły zlokalizowane są podziemne wody o właściwościach
leczniczych, występuje tu 21 uzdrowisk położonych głównie w południowej części
województwa małopolskiego.
Region wodny Górnej Wisły obejmuje zlewnię Wisły, od przekroju poniżej ujścia
Przemszy, po ujście Sanny włącznie. Ten odcinek Wisły ma długość ok. 290 km,
natomiast całkowita długość sieci hydrograficznej wynosi ok. 23 800 km. W obrębie
regionu wodnego Górnej Wisły wyraźnie zaznacza się podział na części: lewobrzeżną mniejszą i prawobrzeżną - większą. Największe powierzchnie zlewni posiadają
prawobrzeżne dopływy górnej Wisły: San i Dunajec. Zajmują one prawie połowę obszaru
8|Strona
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
regionu wodnego Górnej Wisły: San - 16861,3 km2 (w Polsce 14390,0 km2) i Dunajec 6804,0 km2 (w Polsce 4 851,6 km2). Pozostałe ważniejsze prawobrzeżne dopływy
to: Wisłoka (4 110,2 km2), Raba (1 537,1 km2), Soła (1 390,6 km2) i Skawa (1 160,1 km2).
W mniej zasobnej w wodę lewobrzeżnej części regionu wodnego Górnej Wisły,
największe powierzchnie zlewni mają: Nida - 3 865,4 km2 i Czarna - 1 358,6 km2.
Susza w regionie wodnym Górnej Wisły może spowodować: obniżenie poziomu wód
podziemnych i zmniejszenie przepływu wody w rzekach; przesuszenie gleby, duże straty
w rolnictwie, wysuszenie ściółki leśnej oraz większe zagrożenie pożarami.
Identyfikacja obszarów zagrożonych występowaniem suszy atmosferycznej
Wyniki przeprowadzonej analizy występowania suszy atmosferycznej dostarczyły
danych do identyfikacji obszarów nią zagrożonych wraz z oceną poziomu zagrożenia
(Analiza zjawiska suszy na obszarze regionu wodnego Górnej Wisły. RS-EKO Kraków
2015 r.). Wykorzystano w tym celu zestawy charakterystyk opisujących czasy trwania,
okresy występowania i intensywność suszy atmosferycznej oraz kierunki trendów zmian.
Uzyskane wyniki przedstawiono w formie mapy.
Mapa klas zagrożenia występowania zjawiska suszy atmosferycznej w regionie wodnym Górnej Wisły
9|Strona
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Na obszarze regionu wodnego Górnej Wisły nie wystąpiły obszary nie narażone
lub słabo narażone na zjawisko suszy atmosferycznej. We wszystkich zlewniach
bilansowych występowały obszary umiarkowanie lub bardzo narażone na pojawianie
się suszy atmosferycznej
Identyfikacja obszarów zagrożonych występowaniem suszy hydrogeologicznej
Analiza identyfikacyjna obszarów zagrożonych występowaniem zjawiska suszy
hydrogeologicznej (gruntowej) oparta była na obliczeniach wskaźników: częstości
występowania niżówek oraz współczynnika kierunkowego w równaniu liniowym
dla określania trendów zmian współczynnika kn w wieloleciu. Przedstawione wskaźniki
zostały uwzględnione w klasyfikacji obszarów zagrożonych występowaniem suszy
hydrogeologicznej jako jej podstawowe kryteria. Uzyskane wyniki przedstawiono w formie
mapy.
Analizy
oceny
poziomu
zagrożenia
występowania
zjawiska
suszy
hydrogeologicznej prowadzono podobnie jak dla suszy atmosferycznej z wykorzystaniem
modelu wielokryterialnych analiz GIS. Uzyskane wyniki przedstawiono w formie mapy.
Mapa klas zagrożenia występowania zjawiska suszy hydrogeologicznej w regionie wodnym Górnej Wisły
10 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
W
regionie
wodnym
Górnej
Wisły
dominowały
obszary
bardzo
narażone
na występowanie suszy hydrogeologicznej. Tego typu klasyfikacja była właściwa
dla obszarów Karpat, Pogórza Karpackiego oraz Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej.
Identyfikacja obszarów zagrożonych występowaniem suszy rolniczej
Wyniki
analizy
występowania
suszy
rolniczej
dostarczyły
danych
do identyfikacji obszarów nią zagrożonych wraz z oceną poziomu zagrożenia.
Wykorzystano w tym celu stosowane w rolnictwie wskaźniki opisujące intensywność
suszy takie jak: klimatyczny bilans wodny (KBWs, KBW) oraz wskaźnik glebowy (Wg).
Analizy oceny poziomu zagrożenia występowania zjawiska suszy rolniczej prowadzono
podobnie jak dla suszy atmosferycznej i hydrogeologicznej z wykorzystaniem modelu
wielokryterialnych analiz GIS.
Mapa klas zagrożenia występowania zjawiska suszy rolniczej w regionie wodnym Górnej Wisły
W regionie wodnym Górnej Wisły dominuje umiarkowane narażenie obszarów
na wystąpienie suszy rolniczej. Większość obszarów Karpat i Pogórza Karpackiego jest
słabo lub wręcz nie narażonych na występowanie tego zjawiska. Bardzo silnie narażone
na występowanie zjawiska suszy rolniczej są przede wszystkim obszary położone w
zlewniach bilansowych: Wisły od ujścia Wisłoki do ujścia Sanu KR09, Sanu
11 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
z Wisłokiem KR10 (dolna część zlewni bilansowej).
Identyfikacja obszarów zagrożonych występowaniem suszy hydrologicznej
Analizy zjawiska suszy hydrologicznej posłużyły do przeprowadzenia identyfikacji
obszarów zagrożonych jej występowaniem wraz z dokonaniem oceny klas zagrożenia.
Wybrane zostały te wskaźniki, które odnoszą się do występowania niżówek, ich czasu
trwania oraz niedoborów zasobów. Wzięto również pod uwagę trendy zmian przepływów
niżówkowych, które mogą być wskazówką na przewidywanie przyszłych zmian zasobów
wód
powierzchniowych.
W
tym
celu
zastosowano
kryteria
wyznaczone
w oparciu o wyniki analizy niżówek rzecznych w wieloleciu 1981-2010. Analizy oceny
poziomu zagrożenia występowania zjawiska suszy hydrologicznej prowadzono podobnie
jak dla suszy atmosferycznej, hydrogeologicznej i rolniczej z wykorzystaniem modelu
wielokryterialnych analiz GIS w siatce pól podstawowych. Każde pole otrzymało ocenę
dla wymienionych powyżej w tabeli kryteriów. Uzyskana dla każdego pola suma punktów
decydowała o jego kwalifikacji do właściwej klasy zagrożenia występowaniem suszy
hydrologicznej.
Mapa klas zagrożenia występowania zjawiska suszy hydrologicznej w regionie wodnym Górnej Wisły
Na obszarze regionu wodnego Górnej Wisły dominują obszary słabo narażone na
12 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
występowanie zjawiska suszy hydrologicznej. W części Karpat i Pogórza Karpackiego
występują obszary umiarkowanie narażone na to zjawisko.
Identyfikacja ogólna występowania suszy w regionie wodnym Górnej Wisły
Dla identyfikacji zbiorczej intensywności występowania wszystkich rodzajów susz na
obszarach należących do regionu wodnego Górnej Wisły wykorzystano klasyfikacje
określone dla nich wcześniej.
Wynikowa mapa poziomu zagrożenia występowania suszy w regionie wodnym Górnej Wisły
Analiza wyników występowania zagrożenia suszą na obszarze regionu wodnego Górnej
Wisły pokazuje, że:
 na przeważającym obszarze regionu wodnego, w analizowanym wieloleciu,
występowała susza o charakterze umiarkowanym,
 tereny nie wykazujące oznak lub o niewielkim poziomie zagrożenia suszą
występowały przede wszystkim w środkowej i wschodniej części regionu
wodnego w zlewniach bilansowych:
- Wisły od ujścia Nidy do ujścia Wisłoki KR07,
13 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
- Wisłoki KR08,
- Wisły od ujścia Wisłoki do ujścia Sanu KR09,
- Sanu z Wisłokiem KR10 (najwięcej obszarów),
- Wisły od ujścia Sanu do ujścia Sanny KR11.
 niewielkie powierzchnie terenów wykazujących znaczący poziom występowania
suszy były położone w zlewniach bilansowych:
- Wisły od ujścia Przemszy do ujścia Nidy KR01,
- Soły KR02,
- Nidy KR06,
- Wisły od ujścia Wisłoki do ujścia Sanu KR09.
Projekt Planu przeciwdziałania skutkom suszy w regionie wodnym Górnej Wisły,
przedstawia:
 Analizę możliwości powiększenia dyspozycyjnych zasobów wodnych
 Propozycje niezbędnych zmian w zakresie korzystania z zasobów wodnych
oraz zmian naturalnej i sztucznej retencji

Propozycje budowy, rozbudowy lub przebudowy urządzeń wodnych

Katalog działań służący przeciwdziałania skutkom suszy.
W planach zagospodarowania przestrzennego województw z obszaru regionu wodnego
Górnej Wisły, a także w programach małej retencji oraz zamierzeniach gmin ujętych
jest ponad czterysta sztucznych zbiorników wodnych. Realizacja tych obiektów stanowi
potencjalną możliwość powiększenia dyspozycyjnych zasobów wodnych, a co za tym
idzie zwiększenia „odporności” regionu wodnego Górnej Wisły i dorzecza Wisły na
niedobory wody w przypadku wystąpienia suszy, zwłaszcza długotrwałej.
Projekt „Planu przeciwdziałania skutkom suszy w regionie wodnym Górnej Wisły”, został
sformułowany jako szeroki zestaw działań, w układzie priorytetowym, począwszy od
zadań o charakterze prośrodowiskowych prac, po zadania techniczne:
 Poprawa stanu środowiska wodnego i ekosystemów od wody zależnych
 Zwiększanie retencyjności obszarów rolniczych i leśnych, a także obszarów
zurbanizowanych
 Oszczędzanie wody
 Zwiększenie stopnia retencji sztucznej wód poprzez budowę zbiorników wodnych
dla poprawy zaopatrzenia w wodę (wyrównanie przepływów) oraz tworzenia
możliwości ograniczania skutków zjawisk ekstremalnych w przypadku ich
14 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
wystąpienia (m.in. łagodzenie skutków susz).
Plany
przeciwdziałania
skutkom
suszy
zawierają
także
katalog
działań
służących ograniczeniu jej skutków. Proponowany katalog działań przeciwdziałających
skutkom suszy jest wykazem otwartym i przedstawia się następująco:
 Zwiększanie retencji leśnej w zlewni
 Zwiększanie retencji na obszarach rolniczych
 Zwiększanie retencji na obszarach zurbanizowanych
 Budowa sieci rozprowadzającej wodę z istniejących zbiorników „małej retencji”
 Wykorzystanie zasobów wód podziemnych do nawodnień w rolnictwie
 Budowa małych zbiorników gromadzących wodę w pobliżu pól uprawnych

Budowa zbiorników retencjonujących wodę o pojemności do 5 mln m3

Budowa zbiorników retencjonujących wodę o pojemności do 5 mln m3

Budowa zbiorników retencjonujących wodę o pojemności > 5 mln m3
 Przebudowa systemów melioracyjnych z odwadniających na nawadniającoodwadniające

Renaturyzacja koryt cieków i ich brzegów

Odtwarzanie starorzeczy i obszarów bagiennych
 Usprawnienie reguł sterowania urządzeniami wodnymi retencjonującymi wodę w
sposób umożliwiający wykorzystanie wody do nawodnień
 Utworzenie lokalnych systemów ostrzegania o suszy
 Formułowanie i wdrażanie programów badań naukowych w zakresie identyfikacji
i zwalczania suszy
 Wypracowanie jednolitych zasad gromadzenia danych i informacji o zasięgu i
wielkości szkód spowodowanych suszą
 Opracowanie taryfikatora cen wody w okresie występowania suszy
 Doskonalenie wsparcia rzeczowego i finansowego dla poszkodowanych skutkami
suszy
 Doskonalenie wsparcia rzeczowego i finansowego dla poszkodowanych skutkami
suszy
 Opracowywanie aktów prawnych, krajowych i lokalnych, umożliwiających
stosowanie działań ograniczających skutki suszy
 Doskonalenie wsparcia rzeczowego i finansowego dla poszkodowanych skutkami
15 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
suszy
 Opracowywanie aktów prawnych, krajowych i lokalnych, umożliwiających
stosowanie działań ograniczających skutki suszy
 Opracowanie zasad finansowania wspomagających ekonomicznie programy
wdrażające działania z zakresu ograniczania skutków suszy
 Opracowanie zasad finansowania wspomagających ekonomicznie programy
wdrażające działania z zakresu ograniczania skutków suszy
 Opracowanie zasad finansowania wspomagających ekonomicznie programy
wdrażające działania z zakresu ograniczania skutków suszy
 Ograniczenie pozwoleń wodnoprawnych na pobór wód
 Budowa ujęć wód podziemnych dla nawadniania użytków rolnych
 Budowa ujęć wód podziemnych dla zabezpieczenia wody do picia w rejonach
górskich
W przypadku działań technicznych, wszędzie tam gdzie proponowane rozwiązania
obejmują budowę, modernizację czy też przebudowę zbiorników wodnych, ujęć wód,
systemów melioracji, renaturyzację rzek i innych cieków, konieczne będzie dokonanie
indywidualnych ocen w przypadku planowania tego rodzaju działań. Zastosowania
wymagać więc wówczas będzie procedura przygotowania inwestycji, jak stanowią
przepisy obowiązującego w Polsce prawa. Przyjęty w planie zestaw działań oraz ich
priorytetyzacja, od prośrodowiskowych po techniczne i formalno-prawne, pozwala na
stwierdzenie, że ustalenia planu potencjalnie powinny przyczynić się do zwiększenia
poziomu ochrony wód. Przedstawiony Projekt planu przeciwdziałania skutkom suszy w
regionie wodnym Górnej Wisły w obszarze działania RZGW Kraków nie będzie generował
negatywnego transgranicznego oddziaływania na środowisko. Z tego powodu nie ma
potrzeby jego przeprowadzenia.
16 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Rysunek 1. Mapa poglądowa regionu wodnego Górnej Wisły
17 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
1. GŁÓWNE
CELE
PROJEKTOWANEGO
POWIĄZANIA Z INNYMI DOKUMENTAMI
DOKUMENTU
ORAZ
JEGO
1.1. Wstęp
Przedmiotem opracowania jest prognoza oddziaływania na środowisko projektu „Planu
przeciwdziałania skutkom suszy w regionie wodnym Górnej Wisły”, zwanego dalej
Planem. Głównym celem opracowania prognozy jest próba zidentyfikowania kluczowych
oddziaływań, charakterystycznych dla przedstawionych w projekcie Planu działań
umożliwiających przeciwdziałanie skutkom suszy.
Prognoza zawiera analizę zgodności działań przedstawionych w projekcie Planu
z
dokumentami
planistycznymi
i
strategicznymi
na
szczeblu
krajowym
i międzynarodowym.
Podstawowym krajowym aktem prawnym dotyczącym zagadnienia suszy jest ustawa
z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2012 r. poz. 145 z p.z.), w myśl, której
opracowywane są plany przeciwdziałania skutkom suszy dla kraju i regionów wodnych.
Podstawowe dokumenty dla działań wspólnotowych, plany gospodarowania wodami
wraz z programami działań, powstają w oparciu o zapisy wynikające z Dyrektywy
2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2000 roku,
tzw. Ramowej Dyrektywy Wodnej oraz o odpowiednie artykuły ww. ustawy. Odnoszą się
one do zagadnienia suszy w ogólny sposób, natomiast całościowe podejście do tematu
zawarte jest w komunikatach i właściwych dla nich sprawozdaniach Komisji dla Rady i
Parlamentu Europejskiego.
1.2. Dokumenty europejskie
Istotne dla tematu dokumenty europejskie to:
 Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady: Rozwiązanie problemu
dotyczącego niedoboru wody i susz w Unii Europejskiej (Komisja Wspólnot
Europejskich, Bruksela, dnia 18.7.2007, KOM(2007) 414 wersja ostateczna)
 Sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego: Sprawozdanie
uzupełniające komunikat
w sprawie rozwiązania problemu
dotyczącego
niedoboru wody i susz w Unii Europejskiej COM (2007) 414 wersja ostateczna
(Komisja Wspólnot Europejskich, Bruksela, dnia 19.12.2008, KOM(2008) 414
wersja ostateczna)
 Sprawozdanie
Komisji
dla
Parlamentu
Europejskiego
i
Rady:
Drugie
sprawozdanie uzupełniające komunikat w sprawie rozwiązania problemu
18 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
dotyczącego niedoboru wody i susz w Unii Europejskiej (KOM (2007) 414 wersja
ostateczna) (Komisja Europejska, Bruksela, dnia 18.5.2010, KOM(2010) 228
wersja ostateczna)
 Sprawozdanie
Komisji
dla
Parlamentu
Europejskiego
i
Rady:
Trzecie
sprawozdanie uzupełniające komunikat w sprawie rozwiązania problemu
dotyczącego niedoboru wody i susz w Unii Europejskiej COM(2007) 414 wersja
ostateczna (Komisja Europejska, Bruksela, dnia 21.3.2011, KOM(2011) 133
wersja ostateczna)
 Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu
Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów, Sprawozdanie z przeglądu
europejskiej polityki w dziedzinie niedoboru wody i susz, Bruksela, dnia
14.11.2012 r., COM(2012) 672 final.
 Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu
Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów, Plan ochrony zasobów
wodnych Europy, Bruksela, dnia 14.11.2012, COM(2012) 673 final
 Dokument roboczy służb Komisji, Streszczenie oceny skutków, Towarzyszący
dokumentowi:
Komunikat
Komisji
do
Parlamentu
Europejskiego,
Rady,
Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów, Plan
ochrony zasobów wodnych Europy, Bruksela, dnia 14.11.2012, SWD(2012) 381
final.
 Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie
wykonania ramowej dyrektywy wodnej (2000/60/WE), Plany gospodarowania
wodami
w dorzeczu (Tekst mający znaczenie dla EOG), Bruksela, dn. 14.11.2012 COM
(2012) 670 final
W opisie zagadnień przedstawionych w wymienionych wyżej dokumentach oraz jako
rozwiązania poruszonych w nich problemów podano m.in.:
 Określenie „susza” oznacza tymczasowe ograniczenie dostępności wody
spowodowane np. brakiem opadów, natomiast określenie „niedobór wody”
dotyczy sytuacji, w której zapotrzebowanie na wodę jest większe niż jej zasoby
nadające się do użytku w normalnych warunkach.
 Dostęp do wody dobrej jakości, w ilościach wystarczających jest podstawą
codziennego życia każdego człowieka oraz większości rodzajów działalności
gospodarczej. Obserwowany obecnie niedobór wody i susza to bardzo
niepokojące zjawiska i duży problem dla świata i Europy. Tym bardziej,
19 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
że zmiany klimatu mogą jeszcze pogorszyć sytuację.
 W ciągu ostatnich lat liczba i intensywność susz oraz niedobór wody w całej
Europie znacznie wzrosły. Do dziś, co najmniej 11 % Europejczyków ucierpiało
z powodu niedoboru wody; zjawisko to objęło 17 % terytorium Europy. W latach
1976 – 2006 liczba regionów i ludności dotkniętych suszami wzrosła prawie
o 20 %. Jedną z największych była susza w 2003 r. - dotknęła ona ponad 100
mln osób i objęła jedną trzecią terytorium UE. Szkody nią spowodowane
kosztowały gospodarkę europejską co najmniej 8,7 mld EUR. Z kolei skutki susz,
które wystąpiły w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat kosztowały łącznie około 100
mld EUR (1976 – 2006).
 W 2011 r. i 2012 r. susze dotknęły duże części południowej, zachodniej, a nawet
północnej Europy. Tę z 2011 r. uznaje się za najgorszą suszę stulecia; opady
deszczu wyniosły wtedy jedynie 40 % normy. W tych właśnie latach znacznemu
ograniczeniu uległ stopień dostępności wody w okresie wiosennym - w
tej
trudnej sytuacji na rozległych częściach UE wprowadzono ograniczenia
w zużyciu wody. W miesiącach letnich niedobór wody jest bardziej wyraźny
w południowej Europie, ale staje się również coraz większym problemem
w dorzeczach północnych, w tym w Zjednoczonym Królestwie i Niemczech.
Tendencje te utrzymują się na stałym poziomie. Prognozuje się, że liczba
dorzeczy z niedoborem wody w lecie i przez cały rok może wzrosnąć nawet
o 50 % (w 2030 r.). Susze i niedobór wody mogą powodować straty
ekonomiczne w kluczowych sektorach gospodarki, zużywających duże jej ilości.
Ponadto mogą mieć wieloaspektowe skutki dla środowiska: w zakresie
różnorodności biologicznej, jakości wody, pogorszenia stanu i zanikania terenów
podmokłych, erozji gleby, degradacji gleby i pustynnienia. Niektóre z nich mają
charakter krótkoterminowy i sytuacja szybko wraca do normy, inne mogą okazać
się trwałe.
 Unia Europejska, w związku ze spodziewanymi zmianami klimatu, podejmuje
działania na rzecz łagodzenia ich skutków; pomimo tego, oczekuje się, że
sytuacja taka nie tylko się utrzyma, ale nawet ulegnie pogorszeniu.
Prawdopodobnie zwiększą się obszary dotknięte suszą. W tych okolicznościach
priorytetową kwestią UE stało się opracowanie skutecznych strategii zarządzania
ryzykiem wystąpienia suszy.
 Niedobór wody i susze są problemem nie tylko dla zarządzających gospodarką
wodną. Często mają również duży wpływ na zasoby naturalne ze względu na ich
skutki uboczne w zakresie bioróżnorodności, jakości wody, zwiększonego ryzyka
20 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
pożarów w lasach i ubożenia gleby.
 Rozwiązanie problemu niedoboru wody i susz należy traktować zarówno, jako
ważne zagadnienie środowiskowe, jak i warunek wstępny zrównoważonego
wzrostu gospodarczego w Europie. W momencie, gdy UE dąży do ożywienia
i wzmocnienia swojej gospodarki, jednocześnie w dalszym ciągu odgrywając
pierwszoplanową rolę w walce ze zmianami klimatu, opracowanie skutecznej
strategii na rzecz oszczędnego gospodarowania wodą może mieć duże
znaczenie.
 Europa może wiele zrobić w kwestii oszczędzania wody, bowiem to na jej
obszarze, z powodu nieskutecznego gospodarowania,
wciąż marnuje się co
najmniej 20 % zasobów wodnych. Oszczędzanie wody musi stać się kwestią
priorytetową;
w tym
celu
pozwalające
zwiększyć
należy przeanalizować
efektywność
oszczędnego
wszystkie
możliwości
gospodarowania
jej
zasobami. Proces kształtowania polityki w tej sprawie powinien opierać się
na jasnej hierarchizacji wszelkich możliwych rozwiązań problemów związanych
z wodą. Dodatkową infrastrukturę wodociągową należy traktować jako
możliwość,
z której można skorzystać w ostateczności,
uwzględniając
w decyzjach o jej zastosowaniu wprowadzenie skutecznej polityki w zakresie cen
wody i opłacalnych rozwiązań alternatywnych.
 W regionach, gdzie wszystkie środki zapobiegawcze zostały wprowadzone
zgodnie z hierarchizacją możliwych rozwiązań problemów związanych z wodą
(począwszy od oszczędzania wody, a skończywszy na polityce w zakresie ceny
wody i rozwiązaniach alternatywnych), przy odpowiednim uwzględnieniu aspektu
kosztów i zysków oraz gdzie zapotrzebowanie na wodę jest nadal większe
niż
dostępne
zasoby
wodne,
wprowadzenie
dodatkowej
infrastruktury
wodociągowej można uznać w niektórych okolicznościach za inny sposób
na złagodzenie skutków poważnej suszy.
 Wprowadzenie
dodatkowej
infrastruktury
wodociągowej
może
nastąpić
m.in. poprzez magazynowanie wód powierzchniowych lub podziemnych,
przerzuty wód lub wykorzystanie alternatywnych zasobów. Kwestie budowy
nowych zapór służących do zaopatrywania w wodę i przerzuty wody są
regulowane przez prawo europejskie (przerwanie lub przekierowanie biegu wody
nieuchronnie zmienia stan wód i dlatego podlega szczególnym kryteriom).
 Wytyczne proponowane na rzecz rozwiązania problemu tymczasowej suszy
oraz średnio i długoterminowego niedoboru wody dotyczą przede wszystkim
ceny wody, jej rozdziału, zapobiegania i szybkiej reakcji w przypadku suszy,
21 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
a także informacji o jakości oraz dostosowanych do sytuacji rozwiązań
technologicznych w zakresie niedoboru wody i suszy. Po wprowadzeniu
wszystkich środków zapobiegawczych oraz wszelkich środków mających na celu
oszczędność wody i efektywne jej wykorzystanie, rozważona będzie możliwość
wprowadzenia dodatkowej infrastruktury wodociągowej. Należy podkreślić, że
zapewnienie ludności odpowiedniego dostępu do wody jest sprawą tak istotną,
że kwestia publicznego systemu wodociągowego staje się priorytetem. Tym
niemniej
dodatkową
infrastrukturę
wodociągową
należy
traktować
jako
możliwość, z której można skorzystać w ostateczności, gdy wszystkie inne
rozwiązania, w tym skuteczna polityka w zakresie cen wody i opłacalne
rozwiązania alternatywne, zostaną rozpatrzone. W przypadku, gdy zachodzi
konieczność znalezienia dodatkowych źródeł zaopatrzenia w wodę, wybór
najbardziej odpowiedniej opcji powinien zostać przeprowadzony w oparciu
o
pełną
ocenę
skutków,
w
której
uwzględnione
zostanie
również
zapotrzebowanie na energię konieczną do zbudowania nowej infrastruktury oraz
do uzdatniania i transportu wody.
 W niektórych państwach członkowskich UE stworzono dodatkową infrastrukturę
wodociągową przed wykorzystaniem pełnego potencjału środków oszczędzania
wody, a zatem bez uwzględnienia hierarchii możliwych rozwiązań problemów
związanych z wodą. Państwa członkowskie nie dokonały systematycznej analizy
potencjalnych środowiskowych skutków planów w zakresie nowej infrastruktury
wodociągowej.
 Niedobór wody i susze są poważnym problemem w wielu regionach Europy.
Z wyjątkiem niektórych położonych na północy i rzadko zaludnionych krajów
posiadających bogate zasoby wodne, niedobory wody występują w wielu
regionach
Europy,
szczególnie
południowych,
zmagających
się
jednocześnie z problemem znacznego braku zasobów wodnych i dużego
zapotrzebowania na wodę.
 Niektóre państwa członkowskie zgłosiły już, że na ich terytorium nie występują
żadne dorzecza charakteryzujące się trwałym niedoborem wody (Niemcy,
Austria,
Finlandia,
Litwa,
Belgia),
lecz
że
latem
można
spodziewać
się sporadycznych lub nawet częstych niedoborów wody (Niemcy, Austria,
Finlandia, Litwa). Inne państwa cierpią jednak z powodu trwałego jej niedoboru
na obszarze całego kraju (Malta, Cypr) lub całych dorzeczy (Hiszpania, Włochy).
Nie tylko kraje śródziemnomorskie, ale także inne kraje Europy Środkowej
poinformowały o występowaniu obszarów z częstym niedoborem wody (Czechy)
22 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
lub nadmiernie wyeksploatowanymi warstwami wodonośnymi (Francja, Belgia).
 W Europie prowadzi się obecnie kilka działań na rzecz monitorowania suszy,
niedoboru wody i pustynnienia oraz zarządzania ryzykiem ich wystąpienia,
zarówno na poziomie krajowym, jak i europejskim. Kilka państw członkowskich
już monitoruje susze (Hiszpania, Portugalia, Wielka Brytania, Włochy, Polska,
Austria).
 Rozwój i konstrukcję nowych sieci zaopatrzenia w wodę i zbiorników zgłoszono
jako niezbędne rozwiązania dla zlikwidowania niedoborów wody (Belgia,
Czechy, Estonia, Francja, Irlandia, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Szwecja)
oraz zakładów odsalania (Cypr, Wielka Brytania).
 Plany gospodarowania wodami w dorzeczu niedobór wody odnotowują
dla całego obszaru śródziemnomorskiego oraz dla niektórych części Europy
Środkowej, Wschodniej i Północnej. W wielu z nich analiza aspektów
związanych z ilością wody nie ma odpowiednich podstaw: dane ilościowe są
niewystarczające, a niedoboru wody często nie odróżnia się w wyraźny sposób
od susz i na odwrót. Scenariusze dotyczące zapotrzebowania na wodę są
przedstawione jedynie w 35 % planów gospodarowania wodami w dorzeczu,
a scenariusze dotyczące dostępności wody – w niespełna 25 % planów. W około
30 % planów gospodarowania wodami w dorzeczu przewiduje się, że rozwój czy
też ulepszanie zbiorników i pozostałej infrastruktury wodnej zwiększy dostępność
wody i zmniejszy społeczno-ekonomiczne skutki ograniczonej dostępności wody.
Zarazem 25 % planów gospodarowania wodami w dorzeczu uwzględnia
stworzenie
bądź
modernizację
systemów
przerzutów
wody.
Ponowne
wykorzystanie ścieków uwzględnia się w 50 % planów, z kolei sztuczne zasilanie
wód
podziemnych
i
zbieranie
wody
deszczowej
–
w
30 %
planów
gospodarowania wodami w dorzeczu.
 Głównym
celem
działań
związanych
z
niedoborem
wody
i
suszami
jest przywrócenie lub utrzymanie bilansu wodnego we wszystkich dorzeczach
rzek europejskich, przy jednoczesnym pełnym uwzględnieniu zapotrzebowania
na wodę ekosystemów wodnych. Jednym z rozwiązań, które mogą się znacząco
przyczynić do ograniczenia niekorzystnych skutków powodzi i susz, jest zielona
infrastruktura,
a
zwłaszcza
środki
w
zakresie
naturalnego
potencjału
retencyjnego. Obejmują one odtwarzanie równin zalewowych i terenów
podmokłych, magazynujących wodę w okresach obfitych bądź nadmiernych
opadów, a wykorzystywaną w okresach jej niedoboru.
W wymienionych komunikatach i sprawozdaniach podkreśla się fakt zwiększania liczby
23 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
obszarów w UE cierpiących z powodu niedoboru wody oraz coraz częstszego zjawiska
występowania susz i wzrostu ich zasięgu. Problem ten dotyka znacznych obszarów zwłaszcza na południu Europy, a na całym kontynencie wzrasta popyt na wodę
przeznaczoną do różnych, konkurujących ze sobą zastosowań. W ostatnich latach
wzrosła zarówno częstotliwość i intensywność powodzi, jak i liczba susz, co spowodowało
zwiększenie strat środowiskowych i gospodarczych. W tej sytuacji wdrażany będzie
mechanizm administrowania popytem na wodę tak, aby odpowiednio przydzielić dostępne
zasoby wody konsumentom i środowisku (jest to tzw. wariant optymistyczny).
Wariant pesymistyczny zakłada, że w przyszłości niedobór wody będzie występował na
znacznie większej niż obecnie ilości obszarów. Susze będą się nasilać, a ich zasięg
wzrastać, a samo występowanie zjawiska suszy będzie przyspieszone przez zmianę
klimatu. Głównym celem działań w przedmiotowym zakresie jest zwiększenie pewności
prowadzenia inwestycji dla przeciwdziałania skutkom susz i niedoborów wody. Ponadto
bardzo istotne jest usunięcie przeszkód utrudniających działania na rzecz ochrony
zasobów wodnych. Wśród najważniejszych przyczyn niekorzystnego oddziaływania na
stan wód wymienia się zmianę klimatu, użytkowanie gruntów, działalność gospodarczą,
rozwój obszarów miejskich i zmiany demograficzne. Oprócz powyższych czynników na
zasoby wodne niekorzystny wpływ mają również zdarzenia ekstremalne, takie jak
powodzie i susze. Konieczność ochrony gospodarki i społeczeństwa przed skutkami
suszy wymaga lepszych planów zarządzania w przypadku ryzyka wystąpienia kryzysu.
1.3. Dokumenty krajowe
Poniżej przedstawiono istotne dokumenty krajowe:
Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 (Uchwała Nr 239 Rady
Ministrów, M.P. nr 252 z dnia 27 kwietnia 2012 r.).
W
KPZK
2030
zagospodarowania
przedstawiono
kraju
w
uwarunkowania
perspektywie
najbliższych
polityki
dwudziestu
przestrzennego
lat.
Przyjęto,
że dla rozwoju przestrzennego kraju podstawowe znaczenie mają zasoby wodne,
różnorodność biologiczna i krajobrazowa, zasoby gleb, lokalizacja złóż kopalin, gleb
oraz odnawialnych źródeł energii. Odnośnie zasobów wodnych, stwierdzono:
 całkowity bilans wodny Polski jest zależny od wielkości opadów nad terytorium
Polski, ich rozkładu w czasie oraz możliwości retencji, naturalnej i sztucznej;
 zasób wodny Polski określa masa wód odpływających rzekami do Bałtyku
(ok. 62 mln m³ pochodzących niemal w połowie z drenażu wód podziemnych);
24 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
 zasoby wód na terytorium kraju nie są rozmieszczone równomiernie (najuboższy
jest pas środkowej Polski);
 około 38% terytorium kraju stanowi obszar dotknięty suszą i nadmiernym
wykorzystaniem zasobów wodnych;
 dostępność zasobów wody o odpowiedniej jakości decyduje o możliwościach
i ograniczeniach wieloaspektowego rozwoju;
 aktualny poziom zasobów wód podziemnych i stosunkowo niewielkie zasoby wód
powierzchniowych wskazują, że relatywnie małe zasoby wodne Polski
(po uśrednieniu rocznie 1600 m3/mieszkańca) powinny być bardzo racjonalnie
wykorzystywane i chronione przed zanieczyszczaniem.
 dla zbilansowania przyszłego zapotrzebowania na wodę dobrej jakości należy
uwzględnić stałe, znaczne potrzeby struktur przyrodniczych, wzrastające
zapotrzebowanie na wodę gospodarki komunalnej, wzrost potrzeb wodnych
związany ze zmianami funkcjonowania obszarów wiejskich oraz zmieniające
się potrzeby produkcji rolnej;
 konieczne jest zwiększenie retencji i ukierunkowywanie przyszłych działań
na oszczędne zużywanie wody oraz zmniejszenie zbyt szybkiego tempa, w jakim
wody rzeczne odpływają do morza.
Cele, wyznaczone do osiągnięcia do 2030 roku, obligują do:
 kształtowania struktur przestrzennych wspierających osiągnięcie i utrzymanie
wysokiej jakości środowiska przyrodniczego i walorów krajobrazowych Polski:
 zwiększenia odporności struktury przestrzennej kraju na zagrożenia naturalne
i
utratę
bezpieczeństwa
energetycznego
oraz
kształtowanie
struktur
przestrzennych wspierających zdolności obronne państwa.
W przyjętych kierunkach działań wskazano m.in. na potrzebę:
 zapewnienia
racjonalnego
powiązania
rozwoju
społeczno-gospodarczego
z ochroną zasobów wodnych i ich dostępnością;
 zapewnienia bezpieczeństwa poprzez podjęcie działań na rzecz ograniczenia
ryzyka powodziowego oraz zagrożenia skutkami suszy (zasoby wodne, będące
istotną częścią środowiska naturalnego, stanowią strategiczny zasób rozwojowy
kraju oraz są istotnym uwarunkowaniem rozwoju regionalnego i lokalnego,
a
niepokojąco
niski
w
skali
Europy,
sześcioprocentowy
wskaźnik
retencjonowania wód, jest wskazaniem do zwiększonej dbałości o zmniejszenie
tempa odpływu wód opadowych);
 zminimalizowania skutków ekstremalnych zjawisk, takich jak powodzie i susze,
25 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
co m.in. wymaga programowania w planowaniu przestrzennym działań mających
na celu zwiększenie retencji wodnej do 15% średniego odpływu rocznego
w drodze realizacji zbiorników dużej i małej retencji;
 określenia potrzeb retencyjnych w obszarach dorzeczy i sposobów działań
dla uzyskania wskaźnika retencyjności 12-15% odpływu średniego rocznego
z obszaru Polski (7-9 mld m3), w celu konsekwentnego wprowadzenia
ich do planów zagospodarowania przestrzennego.
W stosunku do planów zagospodarowania przestrzennego województw, KPZK 2030
nakłada KPZK 2030, w stosunku do planów zagospodarowania przestrzennego
województw, nakłada obowiązek wdrożenia ustaleń i zaleceń określonych wobec
obszarów funkcjonalnych, wyróżniając m.in. obszary narażone na niebezpieczeństwo
powodzi w skali dorzeczy oraz obszary ochrony i kształtowania zasobów wodnych. Dla
wojewódzkich planów zagospodarowania przestrzennego wskazuje, jako podstawę
do zamieszczenia w nich inwestycji gospodarki wodnej: plany i programy dla Wisły, Odry
i w miarę potrzeb dla innych rzek; plany zarządzania ryzykiem powodziowym; plan
zapobiegania deficytom wody dla całego kraju i dla regionów; plan zapobiegania skutkom
suszy dla całego kraju i dla regionów.
W Uchwale nr 239 Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie przyjęcia
Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 – Monitor Polski nr 252 z dnia
27 kwietnia 2012 r. w rozdziale V. Cele polityki przestrzennego zagospodarowania kraju,
obejmującym Cel 5. Zwiększenie odporności struktury przestrzennej kraju na zagrożenia
naturalne
i
utraty
bezpieczeństwa
energetycznego
oraz
kształtowanie
struktur
przestrzennych wspierających zdolności obronne państwa, stwierdza się m.in.: „Ochrona
przed zagrożeniami wywołanymi przez czynniki naturalne nie była w wystarczającym
stopniu uwzględniana w polityce przestrzennej kraju ostatnich pięćdziesięciu lat.
Brak dbałości o ochronę przed intensywnym
zagospodarowaniem,
szczególnie
wprowadzanie zabudowy siedliskowej i urbanizacja obszarów zalewowych, jest główną
przyczyną generowania olbrzymich strat w wypadku wystąpienia powodzi o charakterze
ekstremalnym. Zaniechano inwestycji o charakterze przeciwpowodziowym, głównie
budowy zbiorników retencyjnych i polderów przeznaczonych pod zalew przy dużych
wezbraniach powodziowych.
Nie realizowano także żadnego kompleksowego programu obrony przed suszą
w wyniku przyjęcia założeń, że taką obroną mogą być wielozadaniowe duże zbiorniki
retencyjne,
pracujące
zarówno
dla
ograniczania
wezbrań
powodziowych,
jak
i alimentujące rzeki w okresie suszy. Założenia te okazały się porażką, gdyż całkowita
pojemność zbiorników retencyjnych wynosząca 5,7% średniego rocznego odpływu
26 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
nie zapewnia możliwości skutecznego reagowania na występujące lokalnie deficyty wody
w okresach suszy oraz możliwości ograniczania skutków nadmiaru wód w okresach
wezbrań”. (cytat ze stron 142-143 KPZK 2030 - Wydanie II zmienione po reasumpcji
w dniu 21 marca 2012 r.; Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa 2012;).
Strategia Gospodarki Wodnej (dokument przyjęty przez Radę Ministrów dnia
13 września 2005 r.)
Dokument określa podstawowe kierunki i zasady umożliwiające realizację idei trwałego
i zrównoważonego rozwoju w gospodarowaniu wodami. Celem strategii jest:
 zaspokojenie uzasadnionych potrzeb wodnych ludności i gospodarki przy
poszanowaniu zasad zrównoważonego użytkowania wód;
 osiągnięcie i utrzymanie dobrego stanu wód, a w szczególności ekosystemów
wodnych i od wód zależnych;
 podniesienie skuteczności ochrony przed powodzią i skutkami suszy.
Strategia Gospodarki Wodnej wyróżnia trzy osie problemowe: techniczną (utrzymanie
i
odtworzenie
majątku,
nowe
przedsięwzięcia
inwestycyjne);
finansową
(koszty
utrzymania, finansowanie); instytucjonalną (zarządzanie wodami, koordynacja gospodarki
wodnej).
Strategia Bezpieczeństwo Energetyczne i Środowisko perspektywa do 2020 r.
(Uchwała Nr 58 Rady Ministrów z 15.04.2014 r. - M.P. nr 469 z 16.06.2014 r.).
Strategia Bezpieczeństwo Energetyczne i Środowisko (BEiŚ) obejmuje dwa niezwykle
istotne obszary: energetykę i środowisko, wskazując m.in. kluczowe reformy i niezbędne
działania, które powinny zostać podjęte w perspektywie do 2020 r. W jednoznaczny
sposób stwierdza, że dostępność wody, podobnie jak w przypadku energii, ma kluczowe
znaczenie, dla jakości życia i stabilnego rozwoju gospodarczego. Poważnym problemem
pozostaje wykorzystanie wody przez przemysł, który jest trzy razy bardziej wodochłonny
niż przemysł zachodnioeuropejski. Jednocześnie nieodpowiednie gospodarowanie
wodami stwarza zagrożenie dla ludzi i prowadzi do zmniejszenia różnorodności
biologicznej. Gospodarka wodami wiąże się również z gospodarowaniem przestrzenią.
Prognozowane jest zwiększania częstotliwości i intensywności występowania powodzi,
suszy i deficytu wody. W celu przeciwdziałania suszy i deficytowi wody konieczne
są działania, w wyniku których nastąpi zwiększenie naturalnej i sztucznej retencji wodnej.
Wśród głównych kierunków interwencji i zadań koniecznych do przeprowadzenia
wymienione zostały:
27 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
 gospodarowanie wodami dla ochrony przed: powodzią, suszą i deficytem wody
(m.in. opracowanie i wdrażanie programów zwiększania naturalnej i sztucznej
retencji wodnej).
 zapewnienie dostępu do czystej wody dla społeczeństwa i gospodarki.
Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły (UCHWAŁA RADY
MINISTRÓW z dnia 22 lutego 2011 r., M.P. z dnia 21 czerwca 2011 r. nr 49 poz.
549).
W obowiązującym planie dla obszaru dorzecza Wisły zagadnienia dotyczące suszy
są potraktowane ogólnie. Stwierdzono, że w ostatnich latach nastąpiło zwiększenie
zjawiska suszy. W związku z rosnącą wartością współczynnika zmienności opadów
i
wzrostem
częstości
występowania
zachmurzenia
typu
konwekcyjnego
należy
spodziewać się zwiększenia częstotliwości zarówno powodzi i opadów o dużej
intensywności jak i okresów suszy. Fakt ten należy uwzględnić w analizie dynamiki zmian
zanieczyszczeń wody zależnych w dużej mierze od stanów wody i wartości przepływów.
MasterPlan dla obszaru dorzecza Wisły (Uchwała Rady Ministrów w sprawie przyjęcia
przejściowego dokumentu strategicznego – Masterplanu dla obszaru dorzecza Wisły z dnia 26 sierpnia 2014 r.)
W dokumencie o strategicznym znaczeniu dla realizacji przedsięwzięć inwestycyjnych
gospodarki wodnej, wśród najważniejszych zagadnień koniecznych do rozwiązania
uznano ochronę przed skutkami suszy (Polska jest krajem o małej ilości zasobów
wodnych;
w efekcie zmian naturalnych warunków wodnych istotnym problemem, szczególnie
dotkliwym dla rolnictwa, stały się susze; w niektórych regionach deficyt wody
jest spowodowany zmniejszaniem się zasobów o dobrej jakości).
W latach 2003 oraz 2011 susze okazały się szczególnie dotkliwe dla zlewni górnej
Wisły. Oceniono, że w 2003 r. w tym regionie znaczne obniżenie poziomu wód, a nawet
ich zanik wystąpiły w 77% cieków. Zarazem w 335 gminach z obszaru zlewni górnej
Wisły,
zaobserwowano
obniżenie
zwierciadła
wód
gruntowych,
co
skutkowało
ograniczeniami poboru wody. W 10% gmin tego obszaru wystąpił całkowity zanik wody
w studniach gospodarskich.
Głównym priorytetem w obszarze dorzecza Wisły jest ochrona przeciwpowodziowa
i przeciwdziałanie skutkom suszy.
28 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
1.4. Dokumenty regionalne:
Poniżej przedstawiono istotny dokument regionalny:
Strategia Rozwoju Polski Południowej do roku 2020 (Uchwała Nr 3 Rady Ministrów z
dnia 8 stycznia 2014 r.; M.P. z dnia 19 lutego 2014 r.)
Na potrzeby Strategii Polska Południowa została zdefiniowana, jako makroregion
obejmujący województwa: małopolskie i śląskie.
Usytuowanie województw śląskiego i małopolskiego w obszarze dorzecza górnej Wisły
sprawia, że sposób gospodarowania wodami w jednym z nich rzutuje na stan jakościowy
wód, a na ilościowy w drugim.
W Strategii przyjęto, iż do roku 2020 postępować będzie dalsze zwiększenie deficytu
wód powierzchniowych, związane z nadmiernym wykorzystywaniem zasobów wodnych
oraz niewystarczającą sztuczną retencją, przy utrzymującym się stanie zagrożenia jakości
wód podziemnych. Wobec powyższego, za pożądany kierunek interwencji uznano
potrzebę rozwijania współpracy, w celu ochrony dolin rzek mających zlewnie w obu
województwach, w tym ochronę przeciwpowodziową (retencja i obwałowania) oraz
wspólne przedsięwzięcia na rzecz przeciwdziałania zjawisku suszy.
1.5. Dokumenty wojewódzkie
Województwo Śląskie
Obowiązuje jest Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Śląskiego
przyjęty 21 czerwca 2004. Dokument nie odnosi się bezpośrednio do problematyki suszy
–
stwierdza
się
w
nim,
że
istotne
znaczenie
dla
systemu
zaopatrzenia
w wodę mają zbiorniki retencyjne, będące źródłem wody dla odbiorców komunalnych,
przemysłowych
oraz
rolnictwa.
Zbiorniki
stanowią
ważny
element
ochrony
przeciwpowodziowej i przyczyniają się do wyrównywania przepływów. Zasoby wodne
województwa
śląskiego
charakteryzują
się
niewielką
zasobnością
wynikającą
z naturalnych cech hydrogeologicznych, a stosunki wodne są zniekształcone w wyniku
przeobrażenia powierzchni terenu i koryt rzecznych oraz odprowadzania do wód
płynących znacznej ilości ścieków przemysłowych, komunalnych i wód kopalnianych,
w tym wód zasolonych. Na terenie województwa eksploatowane są wody powierzchniowe
i podziemne. Nastąpiło zmniejszenie zapotrzebowania na wodę ze strony odbiorców
komunalnych i przemysłowych, czego wynikiem jest proces rezygnacji z rozbudowy
systemów wodociągowych.
W Uchwale Nr IV/38/2/2013 Sejmiku Województwa Śląskiego z dnia 1 lipca 2013 r.
29 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
w sprawie przyjęcia Strategii Rozwoju Województwa Śląskiego „Śląskie 2020+”,
dokumencie późniejszym prawie o dekadę od planu zagospodarowania przestrzennego,
problematyka suszy jest już sygnalizowana. W wymienionej Strategii stwierdzono,
że prognozowane jest zwiększanie się deficytu wody. Wśród celów operacyjnych
m.in. wskazano:
 racjonalne
gospodarowanie
zasobami
wodnymi
wykorzystywanymi
do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia oraz utrzymanie
i rozwój systemów zaopatrzenia w wodę w województwie;
 wspieranie wdrażania rozwiązań w zakresie zintegrowanego i zrównoważonego
zarządzania zasobami wodnymi w zlewni, w tym ochrony przeciwpowodziowej
i przeciwdziałania skutkom suszy;
Województwo Małopolskie
Obowiązujący Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Małopolskiego,
przyjęty uchwałą Nr XV/174/03 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 22 grudnia
2003 r., został sporządzony w trybie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu
przestrzennym,
z
uwzględnieniem
niektórych
wymagań
ustawy
o
planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym, obowiązującej od 11 lipca 2003 r. W dokumencie
brak jest odniesień do zjawiska suszy. Jednocześnie poruszone są zagadnienia
w zakresie gospodarki wodnej, pośrednio z związane z problematyką suszy lub mogące
jej dotyczyć, jak np.: duża zmienność przepływów; nierównomierne rozmieszczenie
zasobów wód podziemnych, występowanie obszarów deficytowych.
Zagadnienie występowania suszy pojawia się natomiast w Strategii Rozwoju
Województwa Małopolskiego na lata 2011-2020 „Małopolska 2020. Nieograniczone
możliwości”, przyjętej przez Sejmik 26 września 2011 r. Stwierdza się w tym dokumencie,
że w rzeczywistości, w której jakość i poziom życia w coraz większym stopniu zależy
od czynników i procesów globalnych, nowego znaczenia nabiera wyzwanie związane
z zapewnieniem wielowymiarowego bezpieczeństwa. Dotyczy to m.in. ochrony przed
powodzią i suszą. W perspektywie roku 2020 działania w powyższym zakresie mają
objąć
m.in.:
wdrażanie
zasad
racjonalnego
planowania
i
zagospodarowania
przestrzennego dolin rzecznych; tworzenie sprawnego systemu retencji wodnej oraz
modernizacji
urządzeń
melioracyjnych;
rozbudowę
oraz
utrzymanie
systemów
zaopatrzenia w wodę.
Zagadnienia dot. suszy znalazły również miejsce w Programie Strategicznym „Ochrona
środowiska”, przyjętym w marcu 2013 przez Samorząd Województwa Małopolskiego
(jeden
z
dziesięciu
programów
strategicznych
do
realizacji
Strategii
Rozwoju
30 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Województwa Małopolskiego na lata 2011-2020). Zjawisko suszy zaliczono do zjawisk
katastrofalnych; jego negatywne skutki są bardzo istotne z punktu widzenia użytkowników
wody; w sposób szczególny dotyczy to rolnictwa. Istotny jest również wpływ suszy na
przyrodę. Dokument zawiera informację, że w ostatnim stuleciu susza wystąpiła ponad
dwadzieścia razy, a w 2003 r. obniżenie poziomu wody lub całkowity jej zanik miały
miejsce na około 70% rzek i potoków. Podobnie w około 70% gmin zaobserwowano
obniżenie wód gruntowych, a około 7% gmin zgłosiło całkowity zanik wody w studniach
gospodarskich. Jednocześnie w Programie Strategicznym „Obszary wiejskie”, również
przyjętym w marcu 2013 r. przez władze samorządowe województwa małopolskiego, za
istotne uznano retencjonowanie wód dla prowadzenia zrównoważonego gospodarowania
zasobami wodnymi na obszarach wiejskich.
W analizie SWOT województwa małopolskiego (w aspekcie środowiskowym) wskazano
wysoki stopień zagrożenia zarówno powodzią, jak i suszą
Województwo Świętokrzyskie
Obowiązujący dokument: Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa
Świętokrzyskiego,
przyjęty
Uchwałą
Nr
XLVII/833/14
Sejmiku
Województwa
Świętokrzyskiego z dnia 22.09.2014 r. jako jeden z celów wskazuje zwiększenie
odporności struktur przestrzennych na zagrożenia oraz poprawę bezpieczeństwa
publicznego. Natomiast jako jeden z priorytetów polityki przestrzennej w tym zakresie,
wymienia podniesienie skuteczności ochrony przed powodzią i skutkami suszy.
Odbudowa melioracji podstawowych i szczegółowych w celu przeciwdziałania skutkom
suszy, a także dążenie do zagospodarowania wód deszczowych w obrębie posesji
(tworzenie studni i rowów chłonnych, ogrodów deszczowych, realizacja zielonych dachów,
oczek wodnych, zbiorników zamkniętych, wykorzystanie deszczówki jako wody użytkowej)
zaliczane są do najważniejszych obszarów współdziałania samorządu województwa
z samorządami lokalnymi.
Zagadnienia związane z występowaniem suszy są również omawiane w aktualizacji
Strategii Rozwoju Województwa Świętokrzyskiego do roku 2020, przyjętej Uchwałą
Nr XXXIII/589/13 Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego z dnia 16 lipca 2013 r.
W analizie SWOT, do słabych stron województwa, zalicza ona m.in. występowanie
obszarów deficytu wód. Jednym z celów strategicznych ma być przeciwdziałanie
zagrożeniom suszy, m.in. realizowane poprzez zwiększanie retencji w zlewni Wisły, w tym
w zakresie małej retencji.
31 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Województwo Podkarpackie
Obowiązujący Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Podkarpackiego
przyjęty został Uchwałą Sejmiku Województwa Podkarpackiego nr XLVIII/552/2002
z dnia 30.08.2002. Ustalenia Planu w zakresie gospodarki wodnej mają na celu
zwiększenie retencji wód powierzchniowych i w efekcie, zmniejszenie zagrożenia
powodziowego na terenie województwa. W dokumencie brak jest odniesień do suszy.
W przyjętym 18 lutego 2014 r. przez Zarząd Województwa Podkarpackiego uchwałą
Nr 321/7678/14 projekcie zmiany ww. Planu (Plan Zagospodarowania Przestrzennego
Województwa Podkarpackiego – Perspektywa 2030), zagadnienie suszy jest wielokrotnie
wymieniane
i
komentowane.
Podkreślono,
że
w
województwie
podkarpackim
nierównomierne rozmieszczenie naturalnych zasobów wodnych i niewystarczająca
retencja zbiornikowa w stosunku do potrzeb ludności i gospodarki, powodują zwiększenie
negatywnych skutków zjawiska suszy. Obecnie najbardziej dotkliwe dla środowiska
i zaopatrzenia w wodę jest zjawisko niżówek w rzekach. Występowanie niżówek wymaga
działań na rzecz zwiększania naturalnej retencji oraz inwestycji hydrotechnicznych
w sytuacji, gdy zastosowanie innych rozwiązań nie jest możliwe. Wśród zasad
zagospodarowania oraz działań przyczyniających się do ochrony i poprawy jakości
zasobów wodnych na terenie województwa, wymienia się potrzebę budowy dużych
wielofunkcyjnych zbiorników retencyjnych oraz małych zbiorników wodnych, w tym takich,
które służą do przechwytywania wód opadowych wykorzystywanych w okresach suszy.
Uchwalona przez Sejmik Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie w dniu
26 sierpnia 2013 r. „Strategia Rozwoju Województwa - Podkarpackie 2020” zwraca uwagę
na problem występowania suszy oraz na zróżnicowany dostęp do wody pitnej. Zjawiska
ekstremalne (w tym susza) są coraz bardziej odczuwalne i mają wpływ na gospodarkę
regionu i bezpieczeństwo ludności. Na przestrzeni ostatnich lat, w ciepłych półroczach,
susze, przerywane na krótko gwałtownymi deszczami, trwały przez kilka tygodni.
Ponadto, zwłaszcza w części południowej województwa, występują niedobory wody dla
potrzeb bytowych mieszkańców. Spowodowane jest to niewielkimi zasobami wód
podziemnych i obniżającym się ich poziomem, okresowym brakiem opadów oraz
niewystarczającą infrastrukturą wodociągową. Problemy z brakiem wody dotyczą m.in.
powiatów: bieszczadzkiego, leskiego, sanockiego, krośnieńskiego i przemyskiego.
Zarazem województwo podkarpackie zaliczane jest do regionów posiadających
stosunkowo duże zasoby wód powierzchniowych. Jednakże znaczna zmienność
przepływów w czasie,
wynikająca ze zróżnicowania warunków hydrologicznych
w poszczególnych latach, związanych z górskim charakterem rzek na południu
województwa, wpływa na dyspozycyjność zasobów wód. W konsekwencji, ze względu na
32 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
brak dostatecznej zabudowy hydrotechnicznej, znacząca wielkość potencjalnych zasobów
wodnych jest niewykorzystana (odpływa bez zatrzymania do Wisły).
Województwo Lubelskie
Obecnie
obowiązujący
Plan
Zagospodarowania
Przestrzennego
Województwa
Lubelskiego został sporządzony i przyjęty przez Sejmik Województwa Lubelskiego
Uchwałą Nr XLV/597/02 w dniu 29 lipca 2002 r. Dokument nie zawiera informacji na temat
występowania suszy i zagrożeń przez nią powodowanych.
Strategia Rozwoju Województwa Lubelskiego Na Lata 2014-2020 (z perspektywą
do 2030 r.) została przyjęta w 2013 przez Sejmik Województwa Lubelskiego Uchwałą
Nr XXXIV/559/2013. Region wodny Górnej Wisły w części należącej do województwa
lubelskiego został w Strategii zaliczony do obszarów o bardzo wysokich walorach
przyrodniczych, zdrowotnych i krajobrazowo-kulturowych. Przewiduje się prowadzenie
działań zmierzających do wykorzystania potencjału obszarów cennych przyrodniczo
i kulturowo dla tworzenia warunków wzrostu społeczno-gospodarczego tych obszarów.
Brak jest odniesień do zagadnień gospodarki wodnej, czy też zjawiska suszy.
2. INFORMACJA O METODACH ZASTOSOWANYCH PRZY SPORZĄDZANIU
PROGNOZY
2.1. Podstawa prawna sporządzenia Prognozy
Podstawą prawną sporządzenia prognozy oddziaływania na środowisko jest ustawa
z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie,
udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko
(tekst jednolity Dz. U. 2013 r. Nr 0, poz. 1235) (UUIŚ).
Zgodnie z art. 51 ustawy prognoza oddziaływania na środowisko powinna zawierać:
 informacje o zawartości, głównych celach projektowanego dokumentu oraz jego
powiązaniach z innymi dokumentami;
 informacje o metodach zastosowanych przy sporządzaniu prognozy;
 propozycje dotyczące
postanowień
przewidywanych metod analizy skutków realizacji
projektowanego
dokumentu
oraz
częstotliwości
jej
przeprowadzania;
 informacje o możliwym transgranicznym oddziaływaniu na środowisko;
 analizę i ocenę istniejącego stanu środowiska oraz potencjalne zmiany tego
stanu w przypadku braku realizacji projektowanego dokumentu;
33 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
 analizę i ocenę stanu środowiska na obszarach objętych przewidywanym
znaczącym oddziaływaniem;
 analizę i ocenę istniejących problemów ochrony środowiska istotnych z punktu
widzenia realizacji projektowanego dokumentu w szczególności dotyczące
obszarów podlegających ochronie na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia
2004r. o ochronie przyrody;
 analizę i ocenę celów ochrony środowiska ustanowionych na szczeblu
międzynarodowym wspólnotowym i krajowym, istotnych z punktu widzenia
projektowanego dokumentu, oraz sposoby, w jakich te cele i inne problemy
środowiska zostały uwzględnione podczas opracowywania dokumentu;
 analizę i ocenę przewidywalnych znaczących oddziaływań, w tym oddziaływań
bezpośrednich, pośrednich, wtórnych, skumulowanych, krótkoterminowych,
średnioterminowych i długoterminowych, stałych i chwilowych oraz pozytywnych
i negatywnych, na cele i przedmiot ochrony obszaru Natura 2000 oraz
integralność tego obszaru, a także na środowisko a w szczególności na:
różnorodność
biologiczną,
ludzi,
zwierzęta,
rośliny,
wodę,
powietrze,
powierzchnie ziemi, krajobraz, klimat, zasoby naturalne, zabytki, dobra
materialne, z uwzględnieniem zależności między tymi elementami środowiska
i między oddziaływaniami na te elementy;
 streszczenie sporządzone w języku niespecjalistycznym.
Prognoza oddziaływania na środowisko dla projektu „Planu przeciwdziałania skutkom
suszy w regionie wodnym Górnej Wisły” została sporządzona w zakresie zgodnym
z treścią pism:
 Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (znak: DOOŚ.411.6.2014.JP
Warszawa, dnia 26.03.2014 r.),
 Głównego Inspektora Sanitarnego (znak: GIS-HŚ-NS-076-7/EN/13 Warszawa,
dnia 11.03.2014 r.).
34 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
2.2. Metoda opracowania prognozy
Podstawą opracowania Prognozy jest projekt „Planu przeciwdziałania skutkom suszy
w regionie wodnym Górnej Wisły” oraz wyniki zrealizowanego wcześniej na zamówienie
RZGW w Krakowie tematu „Analiza zjawiska suszy na obszarze regionu wodnego Górnej
Wisły”2. W projekcie Planu używa się pojęć: susza, niedobór wody, wskaźnik suszy, które
rozumie się następująco:
 Susza jest zjawiskiem naturalnym, które oznacza się czasowym, negatywnym
i dużym odchyleniem od średnich wartości opadów (niedobór opadów),
występującym przez znaczący okres na dużym obszarze.
 Niedobór wody jest zdarzeniem wywołanym działalnością człowieka, które
oznacza się powtarzającym brakiem równowagi, wynikającym z nadmiernego
wykorzystywania zasobów wodnych, wywołanym zużyciem przewyższającym
naturalnie odnawialną ich dostępność. Niedobór wody może się nasilić pod
wpływem zanieczyszczenia wód (zmniejszenie przydatności do różnego rodzaju
celów) oraz podczas epizodów suszy.
 Wskaźnik suszy umożliwia ocenę potencjalnych skutków lub niedoborów
będących następstwem suszy (meteorologicznej, hydrologicznej, rolniczej).
Susza i niedobór wody to różne, ale powiązane jednak ze sobą zjawiska. W niektórych
obszarach natężenie i częstotliwość suszy może prowadzić do powstawania niedoborów
wody, a nadmierna eksploatacja zasobów wodnych może zaostrzać skutki suszy. Dlatego
należy zwracać uwagę na synergię pomiędzy tymi dwoma zjawiskami, zwłaszcza
w obszarach deficytów wodnych.
Susza jest zjawiskiem naturalnym o charakterze tymczasowym. Jest to zjawisko złożone
i trudne do jednoznacznego zdefiniowania, ponieważ jest efektem wielu czynników
wzajemnie na siebie oddziałujących. Niemałą trudność stanowi określenie jej początku
i końca, gdyż najczęściej susza jest oceniana i analizowana już po jej zakończeniu,
na podstawie historycznych danych. Susza jest cechą klimatu określaną jako zauważalny
brak wody, który powoduje szkody w przyrodzie i gospodarce oraz uciążliwość dla
ludności, a nawet zagrożenie dla życia ludzkiego.
Susza jest również zjawiskiem ciągłym o zasięgu regionalnym stanowiącym odchylenie
od warunków normalnych, charakterystycznych dla danego regionu, a dotyczących
wielkości opadów, wilgotności glebowej, poziomu zwierciadła wód powierzchniowych,
wielkości przepływu w rzekach oraz poziomu zalegania zwierciadła wód podziemnych.
2
(http://www.krakow.rzgw.gov.pl/download/obwieszczenia/susza/gorna_wisla/Analiza_suszy_Gorna_Wisla.pdf).
35 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Podstawowymi czynnikami ocenianymi przy występowaniu zjawiska suszy są warunki
pogodowe, warunki hydrologiczne oraz jakość wody.
Obecnie nie ma uniwersalnej, „zalegalizowanej” definicji suszy. Przyjmuje się, że susza,
niezależnie od intensywności i czasu jej trwania dzieli się na cztery rodzaje, powiązane
ze sobą w sensie przyczynowo-skutkowym.
Susza atmosferyczna określana jest, jako niedostatek lub całkowity brak opadów. Jest
to pierwszy etap suszy. W okresie bezopadowym może wystąpić krótki czas z opadami,
niewystarczającymi jednak do wypełnienia niedoborów wody. Często po wystąpieniu
opadów zagrożenie suszą maleje, jednak w przypadku długotrwałych deficytów wody
następuje przejście w kolejną fazę – suszę glebową (opisywaną również jako susza
rolnicza). Jest to etap, podczas którego dochodzi do wysychania gleby, a co za tym idzie
ograniczenia dostępności wody dla roślin. Kolejnym etapem rozwoju suszy jest susza
hydrogeologiczna, której początkiem jest obniżenie zwierciadła wód podziemnych.
Ostatnim etapem suszy jest susza hydrologiczna (zwana również suszą rzeczną),
w wyniku której następuje wysychanie źródeł cieków oraz samych cieków.
Należy podkreślić, że wystąpienie suszy nie jest wynikiem działalności człowieka,
natomiast skutki tego zjawiska są związane ze sposobem i rozmiarem wykorzystywania
zasobów wodnych w danej zlewni. Mogą być złagodzone, natomiast żadne działania
nie zapobiegną wystąpieniu samego zjawiska suszy.
W czasie suszy o krótkim czasie trwania korzystanie z wód musi być zrównoważone
i nie należy dopuszczać do pogorszenia stanu. W przypadkach suszy długotrwałej
konieczne jest podejmowanie decyzji o przeznaczaniu dyspozycyjnych zasobów wodnych
na potrzeby związane z działalnością człowieka, a także na cele środowiskowe.
Skutki suszy będą więc odczuwane zależnie od istniejących warunków. Obszary zlewni
rzek o odpowiedniej infrastrukturze technicznej mogą być mniej narażone na dotkliwości
zjawiska suszy, niż dorzecza gdzie jest ona niewystarczająca.
Projekt Planu przeciwdziałania skutkom suszy w regionie wodnym Górnej Wisły
opracowano z uwzględnieniem:
 analizy możliwości powiększenia dyspozycyjnych zasobów wodnych;
 propozycji budowy, rozbudowy lub przebudowy urządzeń wodnych;
 propozycji niezbędnych zmian w zakresie korzystania z zasobów wodnych oraz
zmian naturalnej i sztucznej retencji;
 katalogu działań służących ograniczeniu skutków suszy.
Niedobór wody, jako zdarzenie powodowane działalnością człowieka, nie jest objęte
projektem „Planu przeciwdziałania skutkom suszy w regionie wodnym Górnej Wisły”.
36 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Opracowanie zostało zrealizowane z wykorzystaniem zalecanej przez Krajowy Zarząd
Gospodarki Wodnej metodyki postępowania „Ochrona przed suszą w planowaniu
gospodarowania wodami” (RS-EKO, 2013 r.), mającej charakter wytycznych.
W opracowaniu wykorzystano m.in.:
 charakterystyki hydrologiczne oparte o pomiary w profilach wodowskazowych
oraz charakterystyki oparte o dobowe sumy opadów, średnie prędkości wiatru,
średnie temperatury oraz średnią wilgotność powietrza;
 charakterystyki oparte o stany wód gruntowych oraz wydajności źródeł;
 mapy glebowo-rolnicze opracowane przez IUNG-PIB w Puławach w skali
1:500000 i 1: 100 000;
 dane przestrzenne (w formacie shp) dla obszaru działania RZGW w Krakowie
(sieć hydrograficzna (cieki i jeziora) w skali 1:10 000 wg MPHP (wersja
z września 2013); przebieg granic zlewni (poziom od 1 do 14) wg MPHP (wersja
z września 2013); zlewnie bilansowe;
granice regionów wodnych i obszaru
działania; jednolite części wód powierzchniowych i ich zlewnie; jednolite części
wód podziemnych; scalone części wód powierzchniowych).
Przedmiotowy projekt „Planu przeciwdziałania skutkom suszy w regionie wodnym
Górnej Wisły” wraz z prognozą oddziaływania na środowisko, zgodnie z ustawą z dnia
3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie udziale
społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.
U. 2013. 1235, z późn. zmianami), poddany jest strategicznej ocenie oddziaływania
na środowisko. Po zakończeniu procedury oceny jw. opracowana zostanie ostateczna
wersja Planu przeciwdziałania skutkom suszy w regionie wodnym Górnej Wisły.
Prognoza oddziaływania na środowisko dla projektu Planu uwzględnia:
 istniejący stan środowiska oraz potencjalne zmiany tego stanu w przypadku
braku realizacji analizowanego dokumentu;
 stan
środowiska
na
obszarach
objętych
przewidywanym
znaczącym
oddziaływaniem;
 istniejące problemy ochrony środowiska istotne z punktu widzenia realizacji
analizowanego dokumentu, w szczególności dotyczące obszarów podlegających
ochronie na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody;
 cele
ochrony
środowiska
ustanowione
na
szczeblu
międzynarodowym,
wspólnotowym i krajowym, istotne z punktu widzenia analizowanego dokumentu,
oraz sposoby, w jakich te cele i inne problemy środowiska zostały uwzględnione
podczas opracowywania dokumentu;
37 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
 przewidywane znaczące oddziaływania, w tym oddziaływania bezpośrednie,
pośrednie,
wtórne,
skumulowane,
krótkoterminowe,
średnioterminowe
i długoterminowe, stałe i chwilowe oraz pozytywne i negatywne, na cele
i przedmiot ochrony obszaru Natura 2000 oraz integralność tego obszaru, a
także na środowisko, w szczególności na: różnorodność biologiczną, ludzi,
zwierzęta, rośliny, wodę, powietrze, powierzchnię ziemi, krajobraz, klimat,
zasoby naturalne, zabytki, dobra materialne z uwzględnieniem zależności
między tymi elementami środowiska i między oddziaływaniami na te elementy.
Opis istniejącego stanu środowiska przyrodniczego sporządzono na podstawie
 dostępnej literatury,
 opracowań,
 danych statystycznych oraz aktualnych map.
3. PROPOZYCJE DOTYCZĄCE PRZEWIDYWANYCH METOD ANALIZY SKUTKÓW
REALIZACJI POSTANOWIEŃ PROJEKTOWANEGO DOKUMENTU ORAZ
CZĘSTOTLIWOŚĆ JEJ PRZEPROWADZANIA
3.1. Stan obecny monitoringu susz w Polsce
W zakresie prognozowania i monitorowania zjawiska suszy w Polsce odpowiedzialnymi
są:
 Państwowa
Służba
Hydrologiczno-Meteorologiczna,
którą
pełni
Instytut
Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowy Instytut Badawczy,
 Państwowa
Służba
Hydrogeologiczna,
którą
pełni
Państwowy
Instytut
Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy.
W ramach powierzonych ustawowo obowiązków IMGW opracowuje ostrzeżenia przed
niebezpiecznymi zjawiskami zachodzącymi w atmosferze i hydrosferze. Istniejący system
monitoringu i prognozowania zjawisk meteorologicznych i hydrologicznych nie jest w pełni
przystosowany do modelowania bieżących obserwacji w celu uzyskania długoterminowej
prognozy zjawiska suszy.
W zakresie monitoringu zasobów hydrogeologicznych opracowywane są prognozy
średnioterminowe – trzymiesięczne, wydawane w formie Komunikatów i Prognoz przez
Państwową Służbę Hydrogeologiczną. Komunikaty i prognozy zawierają analizy
aktualnego stanu wód podziemnych, powierzchniowych, warunki meteorologiczne,
prognozy
hydrogeologiczno-meteorologiczne
oraz
przebieg
zjawisk
historyczno-
meteorologicznych, historyczny przebieg zjawisk niżówkowych i susz. Prognoza zawiera
38 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
analizę wpływu przewidywanego stanu wód podziemnych na możliwości ich poboru.
Na podstawie Ustawy Prawo wodne dyrektorzy regionalnych zarządów gospodarki
wodnej zostali zobowiązani do koordynacji działań związanych z ochroną przed suszą.
Dedykowany serwis istnieje na stronach Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej
w Krakowie3, który dla obszaru działania tj. regionów wodnych Górnej Wisły, Czarnej
Orawy i Dniestru prezentuje, aktualizowane w cyklu miesięcznym:
- mapy wskaźnika zagrożenia niżówką hydrogeologiczną (kn);
- mapy opadowe, przedstawiające obszary na których może pojawić się deficyt
lub nadmiar opadów (wskaźnik RPI).
Istnieje również ogólnopolski monitoring suszy prowadzony przez Instytut Uprawy
Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach, utworzony w 2007r. na wniosek Ministerstwa
Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Monitoring ten jest realizowany dla potrzeb rolnictwa. Instytut
wyznacza obszary, na których ze względu na wskaźniki meteorologiczne i rodzaj gleb
istnieje możliwość pojawienia się zagrożenia suszy. Dla poszczególnych gatunków roślin
i rodzajów gleb agregowane są wskaźniki, które prezentowane są jako klimatyczny bilans
wodny – KBW.
3.2. Organizacja monitoringu operacyjnego wskaźników suszy
Opracowanie planów przeciwdziałania skutkom suszy w regionie wodnym Górnej Wisły
wymaga organizacji stałego monitoringu wszystkich typów tego zjawiska w trybie
operacyjnym lub quasi operacyjnym. W organizacji tego monitoringu należy wykorzystać
istniejące systemy pomiarowe, detekcyjne i informatyczne funkcjonujące w ramach
monitoringu państwowych służb:

Monitoring IMGW-PIB (za Lorenc i in. 2006) – Monitoring prowadzony w Ramach
projektu „Prognostyczno-Operacyjny System Udostępniania Charakterystyk Suszy
[email protected]”.

Monitoring IUNG-PIB - System Monitoringu Suszy Rolniczej (SMSR) został
opracowany i uruchomiony przez Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa –
Państwowy Instytut Badawczy w Puławach na wniosek Ministerstwa Rolnictwa
i Rozwoju Wsi.

Monitoring PIG-PIB – W ramach monitoringu stanów wód podziemnych,
prowadzonego przez Państwowa Służbę Hydrogeologiczną Państwowej Służby
Hydrogeologicznej.
3
(Centrum Operacyjne: http://centrum.krakow.rzgw.gov.pl/index.php/informacja-o-tc/podstawowe-zadania-centrum)
39 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Ważnym zagadnieniem dla przeciwdziałania skutkom suszy, w tym szczególnie
dla wdrożenia planów przeciwdziałania skutkom suszy w regionie wodnym Górnej Wisły,
jest zorganizowanie właściwego krajowego monitoringu. Monitoring ten musi zapewnić:

dostarczenie danych z monitoringu parametrów umożliwiających wyliczanie
wskaźników suszy,

monitoringu o takiej rozdzielczości przestrzennej, aby możliwa była prawidłowa
ocena wskaźników suszy (z dużą wiarygodnością) dla całego kraju,

dostęp do danych monitoringowych przez całą dobę,

dostęp on-line do danych pomiarowych z wybranych stacji monitoringowych,

dostęp do danych monitoringowych pozyskiwanych przez:

Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej PIB w ramach PSHM,

Państwowy Instytut Geologiczny PIB w ramach PSH,

Instytut Uprawy Nawożenia PIB w Puławach,
Systemy
te
należy
wykorzystać
dla
prowadzenia
monitoringu
dla
planów
przeciwdziałania skutkom suszy. Monitoring wskaźników suszy jest niezbędny dla
prawidłowej pracy mającego powstać zespołu do spraw suszy przy RZGW.
Dane z monitoringu wykonywanego przez IMGW PIB, PIG PIB i IUNG PIB powinny być
umieszczane na specjalnie utworzonej stronie prowadzonej przez Krajowy Zarząd
Gospodarki Wodnej. Przekazywanie danych winno być na tyle sprawne, aby planowany
zespół ds. suszy mający działać przy RZGW, mógł okresowo, a w sytuacji zagrożenia
suszą – codziennie w godzinach porannych zapoznać się z danymi i przeanalizować
bieżącą sytuację.
Prawo wodne w Dziale VB „Ochrona przed suszą” Art. 88s ust. 6 określa, że
aktualizację planów przeciwdziałania skutkom suszy dokonuje się co 6 lat (USTAWA
z dnia 18 lipca 2001 r. DZ.U. z dnia 1 kwietnia 2015 r. Poz. 469.).
Ocena skutków realizacji postanowień projektowanego Planu, prowadzona, więc będzie
w cyklu sześcioletnim.
40 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
4. ISTNIEJĄCY STAN ŚRODOWISKA ORAZ POTENCJALNE ZMIANY TEGO
ŚRODOWISKA W PRZYPADKU BRAKU REALIZACJI PROJEKTOWANEGO
DOKUMENTU
4.1. Stan środowiska
4.1.1.
Charakterystyka
i
położenie
wodnego Górnej Wisły
geograficzne
regionu
Dorzecze górnej Wisły obejmuje odcinek Wisły od źródeł do ujścia Sanny włącznie.
Całkowita powierzchnia zlewni górnej Wisły (łącznie z obszarem leżącym poza terytorium
Polski) wynosi 50 700 km2, na obszarze Polski – 48 035 km2, a więc 15% powierzchni
kraju. Region Górnej Wisły, położony jest w obrębie pięciu województw południowej
Polski. Obejmuj swoim zasięgiem 98,2% powierzchni województwa podkarpackiego,
92,4% małopolskiego, 64,4% świętokrzyskiego, 11,2% województwa lubelskiego oraz
10% powierzchni województwa śląskiego. Powierzchnia regionu wodnego Górnej Wisły
wynosi 43 109 km2. Wg podziału fizycznogeograficznego Kondrackiego (1998), region
wodny Górnej Wisły położony jest w obrębie 8 podprowincji: Centralne Karpaty
Zachodnie,
Zewnętrzne
Karpaty
Zachodnie,
Beskidy
Wschodnie,
Podkarpacie
Wschodnie, Podkarpacie Północne, Wyżyna Śląsko-Krakowska, Wyżyna Małopolska oraz
Wyżyna Lubelsko-Lwowska. Centralne Karpaty Zachodnie leżą w południowej części
regionu wodnego Górnej Wisły i sąsiadują z Zewnętrznymi Karpatami Zachodnimi,
od których różnią się budową i historią geologiczną. Charakteryzują się mozaikowym
krajobrazem z mniej lub bardziej izolowanymi łańcuchami górskimi o wysokości ponad
2000 m n.p.m., które oddzielone są kotlinami. Zewnętrzne Karpaty Zachodnie należą
do gór średnich, jednak w grupie Pilska i Paśmie Babiogórskim osiągają wysokość ponad
1500 m n.p.m. Jest to obszar zróżnicowany pod względem struktury geologicznej i rzeźby
terenu.
41 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Rysunek 2. Podział administracyjny (wojewódzki) regionu wodnego Górnej Wisły
W kierunku wschodnim Zewnętrzne Karpaty Zachodnie przechodzą w Beskidy
Wschodnie. W regionie wodnym Górnej Wisły znajduje się tylko niewielka część fragment makroregionu Beskidów Lesistych. Podkarpacie Północne leży pomiędzy
Karpatami Zachodnimi na południu a Wyżyną Małopolską na północy. Na obszarze
Podkarpacia Północnego występują kotliny, które łączą się ze sobą zwężeniami tzw. Bramami i mają taką samą genezę jak Karpaty. Podkarpacie Wschodnie leży
na południe od Podkarpacia Północnego i prawie w całości należy do Ukrainy, w obszarze
Polski leży jedynie niewielki fragment Płaskowyżu Sańsko-Dniestrzańskiego. Na terenie
płaskowyżu przebiega dział wód pomiędzy Wisłą a Dniestrem. Wyżyna LubelskoLwowska jest najbardziej wysuniętą na wschód częścią Wyżyn Polskich i leży na wschód
od Wisły. Występują tu pasy wzniesień i obniżeń z kierunku północno-zachodniego
na południowo-wschodni. Wyżyna Małopolska leży w centralnej części Wyżyn Polskich
i jest regionem bardzo zróżnicowanym pod względem rzeźby terenu.
Na obszarze wyżyny przeważają wysokości 200-300 m n.p.m., jednak w rejonie Gór
Świętokrzyskich przekraczają 600 m n.p.m. W północno-zachodniej części obszaru
przebiega dział wód Wisły i Odry. Wyżynę Małopolską tworzą trzy makroregiony: Wyżyna
Kielecka, Niecka Nidziańska i Wyżyna Przedborska.
42 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
W regionie wodnym Górnej Wisły występuje także niewielka południowo-wschodnia
część Wyżyny Śląsko-Krakowskiej. Na jej obszarze występują liczne progi denudacyjne
i tektoniczne, które oddzielają wyżynne płaskowyże od obniżeń powstałych w mniej
odpornych skałach.
4.1.2.
Klimat w regionie Górnej Wisły
Cechą charakterystyczną regionu Górnej Wisły jest największe zróżnicowanie
warunków klimatycznych w Polsce. Zróżnicowanie klimatu kształtowane jest przez
powietrze polarno-morskie oraz polarno-kontynentalne. Na obszarze tym występuje sześć
stref klimatycznych: od umiarkowanie ciepłej do zimnej (na szczytach tatrzańskich).
Na północnych stokach Tatr sumy roczne opadów w skrajnych przypadkach
przekraczają 2500 mm, a maksima dobowe sięgają 300 mm. Jednocześnie w Niecce
Nidziańskiej są miejsca o opadach rocznych nieprzekraczających 500 mm. Na obszarze
dorzecza znane są przypadki huraganowych wiatrów, gwałtownych burz z gradobiciem
lub deszczem nawalnym. Pogoda w regionie wodnym Górnej Wisły przez 65% dni w roku
kształtuje się pod wpływem powietrza polarno-morskiego, przez 20% dni w roku pod
wpływem polarno-kontynentalnego, przez blisko 6% dni w roku pojawia się powietrze
arktyczne, najrzadziej, tylko przez 3% dni w roku napływają nad obszar masy powietrza
zwrotnikowego. Przez pozostałe 6% dni w roku wpływ mają inne czynniki cyrkulacyjne.
W regionie Górnej Wisły wyróżnia się następujące regiony klimatyczne:
 region klimatu górskiego, bogatego w opady (granica tego regionu biegnie
wzdłuż progu Beskidów i pokrywa się z izohietą 900 mm);
 region klimatu Pogórza Karpackiego, z sumą opadów 700-900 mm;
 region kotlin podgórskich (Kotlina Oświęcimska, Kotlina Sandomierska, Dolina
Wisły – gdzie występuje zróżnicowanie klimatu od ciepłego i umiarkowanie
wilgotnego poprzez ciepły i umiarkowanie suchy do ciepłego i suchego);
 region klimatu wyżyn - Wyżyna Krakowska, Niecka Nidziańska, rejon Kielc, Góry
Świętokrzyskie, Wyżyna Lubelska i Roztocze – o sumie opadów od 700 do 900
mm.
4.1.3.
Budowa geologiczna w regionie Górnej Wisły
Region Górnej Wisły w obszarze działania RZGW w Krakowie ma urozmaiconą budowę
geologiczną. W skład wyodrębnionych jednostek regionalnych wchodzą: Karpaty, część
zapadliska
przedkarpackiego,
fragmenty
niecki
górnośląskiej,
monokliny
śląsko-
krakowskiej, niecki nidziańskiej, Gór Świętokrzyskich oraz niecki lubelskiej. Uwzględniając
zróżnicowanie budowy i historię geologiczną, Karpaty dzieli się na Karpaty wewnętrzne
43 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
i leżące na północ od nich Karpaty zewnętrzne (fliszowe). W Karpatach wewnętrznych
wyróżnia się: Tatry, nieckę podhalańską (Podhale) i pieniński pas skałkowy (Pieniny).
Tatry - o budowie płaszczowinowej, dzielą się na dwie strefy: południową - wierchową,
oraz reglową - ciągnącą się wąskim pasem wzdłuż północnego ich brzegu. Strefa
wierchowa zbudowana jest z trzonu krystalicznego (gnejsy, łupki, granity) przykrytego
od strony północnej osadami triasowo-jurajsko-kredowymi (zlepieńce, kwarcyty, iły),
natomiast strefę reglową tworzą skały osadowe (m.in. kwarcyty, wapienie, iły, margle)
powstałe w okresie od dolnego triasu do środkowej kredy.
Niecka podhalańska zbudowana jest z paleogeńskich utworów piaskowcowo-łupkowych
(miąższość fliszu podhalańskiego rzędu 2 000 m) leżących na mezozoicznych
jednostkach tatrzańskich. Pieniński pas skałkowy, oddzielony od niecki podhalańskiej
strefą uskoków, zbudowany jest ze skał węglanowych i fliszowych wieku jurajskokredowo-paleogeńskiego. Karpaty zewnętrzne zbudowane są ze skał osadowych
(piaskowcowo-łupkowych) – tzw. fliszu. Zróżnicowanie litologiczne osadów paleogeńskokredowych (lokalnie jurajsko-kredowych
i paleogeńsko-neogeńskich)
oraz rodzaj
zaburzeń pozwalają na wyróżnienie w Karpatach zewnętrznych, płaszczowin: magurskiej,
dukielskiej, śląskiej, podśląskiej i skolskiej - jednostek częściowo nasuniętych na siebie
(nasunięcie karpackie). Na sfałdowanych utworach fliszowych zachowały się również
osady miocenu. Utwory czwartorzędowe występujące na obszarze Karpat zalicza
się do osadów aluwialnych - wypełniających doliny rzeczne i kotliny śródgórskie
oraz do osadów fluwioglacjalnych - zalegających w znacznym nagromadzeniu w Kotlinie
Orawsko-Nowotarskiej (o miąższości przekraczającej nawet 100 m), gdzie występują
łącznie z osadami aluwialnymi. Największe nagromadzenie utworów aluwialnych
ma miejsce dolinach Soły, Skawy, Raby, Dunajca, Białej Tarnowskiej, Wisłoki i Sanu
z Wisłokiem. Poza dolinami rzecznymi, na obszarze Karpat występują czwartorzędowe
pokrywy zwietrzelinowe o zmiennej miąższości, na ogół 1 – 5 m.
Na północ od brzegu nasunięcia karpackiego rozciąga się zapadlisko przedkarpackie,
które jest młodą strukturą geologiczną, stanowiącą fragment rowu przedgórskiego Karpat,
wypełnionego kompleksem mioceńskich skał osadowych (iły, iłowce, łupki, mułowce
z soczewkami piasków i piaskowców) o znacznej miąższości.
Praktycznie na całym
obszarze osady te pokryte są utworami czwartorzędowymi o zmiennej miąższości,
mającymi podstawowe znaczenie dla gromadzenia i przepływu użytkowych wód
podziemnych. Wykazują one duże urozmaicenie, a ich występowanie i miąższość wiążą
się głównie z działalnością glacjalną, rzeczną i eoliczną, ale zależą również od morfologii
stropu utworów mioceńskich.
Niecka górnośląska zbudowana jest ze skał paleozoicznych (dewon, karbon)
44 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
podścielonych skałami krystalicznymi. Charakterystyczną cechą jest to, że wypełniona
jest osadami węglonośnymi, a jej zasięg pokrywa się z zasięgiem zagłębia węglowego.
Ma ona kształt trójkąta, w obszarze RZGW w Krakowie jest jedynie jej południowowschodni fragment.
W obrębie niecki górnośląskiej utwory czwartorzędowe (piaski
o miąższości do 50 m) wypełniają głębokie rynny dolinne. Płaty wyżynne okrywa cienki
i nierówny płaszcz glin lodowcowych, piasków a także zwietrzelin.
Monoklina śląsko-krakowska obszaru RZGW w Krakowie graniczy z brzegiem
zapadliska przedkarpackiego. Monoklinę tworzą skały - od permu po jurę (m.in. zlepieńce,
wapienie, dolomity, iły, piaskowce), wydźwignięte i nachylone pod niewielkim kątem
ku północnemu wschodowi. Utwory kredowe wykształcone są, jako margle i wapienie
margliste z wkładkami iłów marglistych oraz piaski i zlepieńce. Występują na wschód od
wychodni utworów jurajskich, lokalnie w postaci płatów przykrywających starsze osady.
Białe wapienie jury górnej tworzą charakterystyczne skałki znane z rejonu Krakowa
(m.in. Wzgórze Wawelskie, rejon Ojcowa). Utwory czwartorzędowe w monoklinie śląskokrakowskiej reprezentowane są przez piaski oraz płaty lessów, których miąższość
w kierunku doliny Szreniawy i Nidy wzrasta do 20 m.
Niecka nidziańska leży pomiędzy monokliną śląsko-krakowską na zachodzie, a rejonem
świętokrzyskim na północnym-wschodzie i ma formę synklinalną. Cechuje ją asymetria skrzydło południowo-zachodnie jest łagodniejsze, a północno-wschodnie bardziej strome.
Nieckę wypełniają utwory górnokredowe (margle, opoki), przykryte na południu
mioceńskimi osadami zapadliska przedkarpackiego. Utwory czwartorzędowe występują w
osi niecki nidziańskiej, w postaci większych płatów glin zwałowych i piasków
polodowcowych.
W Górach Świętokrzyskich wyróżnia się dwa regiony: północny – łysogórski, oraz
południowy – kielecki, znajdujący się w obszarze RZGW w Krakowie. W rejonie kieleckim
brak jest kwarcytów, charakterystycznych dla regionu łysogórskiego, są natomiast osady
dolnego kambru - nieobecne w rejonie północnym. Utwory dewonu - piaskowce oraz
wapienie, dolomity (często skrasowiałe i spękane) tworzą dobre warunki dla zbiornika wód
podziemnych.
pokrywy
W południowej części Gór Świętokrzyskich występują czwartorzędowe
zwietrzelinowe
z
gołoborzami
kwarcytowymi
na
grzbietach.
W obniżeniach terenu miąższość glin lodowcowych i piasków różnej genezy osiąga 10-20
m. Południowe obrzeżenie regionu świętokrzyskiego wzdłuż doliny Wisły budują gliny
morenowe z iłami warwowymi i piaskami. Na wschodniej części Wyżyny Opatowskiej
występuje zwarta pokrywa lessów o miąższości 10-20 m.
Niewielki fragment Niecki lubelskiej znajdujący się w obszarze RZGW w Krakowie
zbudowany jest ze skał osadowych wieku kredowego (margle, wapienie). Na osadach
45 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
kredy
leżą
we
fragmentach
wapienie
mioceńskie.
Utwory
czwartorzędowe
reprezentowane są przez pokrywy lessowe, a w strefie krawędziowej Roztocza zwietrzeliny wapieni i margli. W regionie wodnym Górnej Wisły występują utwory fliszu
podhalańskiego i pienińskiego pasa skałkowego (Karpaty wewnętrzne) oraz płaszczowiny
magurskiej (Karpaty zewnętrzne). Pieniński pas skałkowy stanowiący granicę pomiędzy
Karpatami wewnętrznymi i zewnętrznymi jest zbudowany ze skał mezozoicznych
i paleogeńskich, głównie węglanowych. W budowie Karpat zewnętrznych biorą udział
głównie skały piaskowcowo-łupkowe kredy i paleogenu. Na sfałdowanych utworach
fliszowych zachowały się również osady miocenu, w których zaznacza się zdecydowana
przewaga warstw ilasto-mułowcowych nad piaszczysto-żwirowymi. W obrębie Kotliny
Orawsko-Nowotarskiej osady miocenu są znacznej miąższości. Utwory czwartorzędowe
zalicza się do osadów aluwialnych - wypełniających doliny rzeczne i kotliny śródgórskie
oraz do osadów fluwioglacjalnych - zalegających w znacznym nagromadzeniu w Kotlinie
Orawsko-Nowotarskiej, gdzie występują łącznie z osadami aluwialnymi, osiągając
maksymalne miąższości - do 100 metrów (Książkiewicz, 1972; Węcławik, 1991).
4.1.4.
Obszary ochronne w regionie wodnym Górnej W isły
Na obszarze regionu wodnego Górnej Wisły występują tereny o wybitnych walorach
przyrodniczych
oraz
turystyczno-krajoznawczych,
są
to:
parki
narodowe,
parki
krajobrazowe, rezerwaty oraz obszary Natura 2000.
Na obszarze regionu wodnego Górnej Wisły występują obszary Natura 2000,
ustanowione na mocy dyrektyw unijnych - obszary specjalnej ochrony ptaków (OSO)
i specjalne obszary ochrony siedlisk (SOO). Obszary te mają kluczowe znaczenie dla
zachowania bioróżnorodności poprzez ochronę zagrożonych i rzadkich gatunków roślin
i zwierząt. W regionie wodnym Górnej Wisły obszary specjalnej ochrony ptaków zajmują
powierzchnię około 6593,3 km2, co stanowi około 15,3% powierzchni regionu. Specjalne
obszary ochrony siedlisk zajmują 5371,5 km2 (ok. 12,5% powierzchni regionu). Obszary
specjalnej ochrony ptaków i specjalne obszary ochrony siedlisk, których granice
całkowicie się pokrywają zajmują 1325 km2 (ok. 3,1% powierzchni regionu).
Tabela nr 1 do 3 przedstawiają wykaz obszarów Natura 2000 specjalnej ochrony ptaków
i wykaz obszarów Natura 2000 ochrony siedlisk w regionie wodnym Górnej Wisły.
Tabela 1. Wykaz obszarów Natura 2000 specjalnej ochrony ptaków w regionie wodnym Górnej Wisły
Lp.
1
2
Kod
Nazwa
Lokalizacja (województwo)
Obszary Natura 2000 leżące całkowicie w regionie wodnym Górnej Wisły
PLB180002
Beskid Niski
małopolskie, podkarpackie
PLB240002
Beskid Żywiecki
śląskie
46 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Lp.
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
Kod
Nazwa
Lokalizacja (województwo)
PLB120005
Dolina Dolnej Skawy
małopolskie
PLB260001
Dolina Nidy
świętokrzyskie
PLB120001
Gorce
małopolskie
PLB060005
Lasy Janowskie
lubelskie, podkarpackie
PLB120008
Pieniny
małopolskie
PLB180001
Pogórze Przemyskie
podkarpackie
PLB120002
Puszcza Niepołomicka
małopolskie
PLB180005
Puszcza Sandomierska
podkarpackie
Obszary Natura 2000 leżące częściowo w regionie wodnym Górnej Wisły
PLB120011
Babia Góra
małopolskie
PLB120004
Dolina Dolnej Soły
śląskie, małopolskie
PLB180003
Góry Słonne
podkarpackie
PLB120006
Pasmo Policy
małopolskie
PLB060008
Puszcza Solska
podkarpackie, lubelskie
PLB060012
Roztocze
podkarpackie, lubelskie
PLB120007
Torfowiska Orawsko-Nowotarskie
małopolskie
Tabela 2. Wykaz obszarów Natura 2000 ochrony siedlisk w regionie wodnym Górnej Wisły
Lp.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
Kod
Nazwa
Lokalizacja (województwo)
Obszary Natura 2000 leżące całkowicie w regionie wodnym Górnej Wisły
PLH120033
Bednarka
małopolskie, podkarpackie
PLH240006
Beskid Żywiecki
śląskie
PLH120090
Biała Tarnowska
małopolskie
PLH180048
Bory Bagienne nad Bukową
podkarpackie
PLH120060
Cedron
małopolskie
PLH120063
Chodów - Falniów
małopolskie
PLH120049
Cybowa Góra
małopolskie
PLH120034
Czerna
małopolskie
PLH120064
Dąbie
małopolskie
PLH180019
Dąbrowa koło Zaklikowa
podkarpackie
PLH120065
Dębnicko-Tyniecki obszar łąkowy
małopolskie
PLH120066
Dębówka nad rzeką Uszewką
małopolskie
PLH260013
Dolina Białej Nidy
świętokrzyskie
PLH120024
Dolina Białki
małopolskie
PLH260014
Dolina Bobrzy
świętokrzyskie
PLH260016
Dolina Czarnej Nidy
świętokrzyskie
PLH180020
Dolina Dolnego Sanu
podkarpackie
PLH060097
Dolina Dolnej Tanwi
lubelskie, podkarpackie
PLH260017
Dolina Górnej Mierzawy
małopolskie, świętokrzyskie
PLH260020
Dolina Mierzawy
świętokrzyskie
PLH 120004 Dolina Prądnika
małopolskie
PLH120067
Dolina rzeki Gróbki
małopolskie
PLH120059
Dolina Sanki
małopolskie
PLH260021
Dolina Warkocza
świętokrzyskie
PLH120005
Dolinki Jurajskie
małopolskie
PLH120083
Dolna Soła
małopolskie, śląskie
PLH180053
Dolna Wisłoka z Dopływami
podkarpackie
PLH120085
Dolny Dunajec
małopolskie
PLH180021
Dorzecze Górnego Sanu
podkarpackie
PLH180008
Fort Salis Soglio
podkarpackie
47 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Lp.
Kod
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
PLH120051
PLH180031
PLH060007
PLH120086
PLH260022
PLH120053
PLH180032
PLH120068
PLH180011
PLH180033
PLH120062
PLH120054
PLH120007
PLH180022
PLH180006
PLH120008
PLH120055
PLH120009
PLH180034
PLH180035
PLH240007
PLH180036
PLH180037
PLH 120046
PLH260023
PLH120039
PLH120044
PLH120056
PLH180038
PLH180039
PLH180023
PLH 180040
PLH260040
PLH 180047
PLH180054
PLH120010
PLH 180046
PLH120081
PLH120043
PLH120036
PLH120082
PLH180041
PLH180051
PLH 120069
PLH180042
PLH120087
PLH180024
PLH180015
PLH120025
PLH 180043
PLH120012
Nazwa
Giebułtów
Golesz
Gościeradów
Górny Dunajec
Góry Pieprzowe
Grzymałów
Jaćmierz
Jadowniki Mokre
Jasiołka
Józefów - Wola Dębowiecka
Kaczmarowe Doły
Kalina Mała
Kalina-Lisiniec
Klonówka
Kołacznia
Koło Grobli
Komorów
Kostrza
Kościół w Dydni
Kościół w Nowosielcach
Kościół w Radziechowach
Kościół w Równem
Kościół w Skalniku
Kościół w Węglówce
Kras Staszowski
Krynica
Krzeszowice
Kwiatówka
Ładzin
Las Hrabeński
Las nad Braciejową
Las Niegłowicki
Lasy Cisowsko-Orłowińskie
Lasy Leżajskie
Lasy Sieniawskie
Lipówka
Liwocz
Lubogoszcz
Luboń Wielki
Łabowa
Łąki koło Kasiny Wielkiej
Łąki nad Młynówką
Łąki nad Wojkówką
Łąki Nowohuckie
Łąki w Komborni
Łososina
Łukawiec
Łysa Góra
Małe Pieniny
Mrowie Łąki
Na Policy
Lokalizacja (województwo)
małopolskie
podkarpackie
lubelskie
małopolskie
świętokrzyskie
małopolskie
podkarpackie
małopolskie
podkarpackie
podkarpackie
małopolskie
małopolskie
małopolskie
podkarpackie
podkarpackie
małopolskie
małopolskie
małopolskie
podkarpackie
podkarpackie
śląskie
podkarpackie
podkarpackie
małopolskie
świętokrzyskie
małopolskie
małopolskie
małopolskie
podkarpackie
podkarpackie
podkarpackie
podkarpackie
świętokrzyskie
podkarpackie
podkarpackie
małopolskie
małopolskie, podkarpackie
małopolskie
małopolskie
małopolskie
małopolskie
podkarpackie
podkarpackie
małopolskie
podkarpackie
małopolskie
podkarpackie
podkarpackie
małopolskie
podkarpackie
małopolskie
48 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Lp.
Kod
Nazwa
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
PLH 180025
PLH120035
PLH120045
PLH120048
PLH120050
PLH120071
PLH180027
PLH260027
PLH120018
PLH180014
PLH260029
PLH180001
PLH260003
PLH120019
PLH180012
PLH260032
PLH260033
PLH260034
PLH120047
PLH260035
PLH260036
103
104
PLH120052
PLH120020
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
PLH120094
PLH180044
PLH180028
PLH120013
PLH 120037
PLH120026
PLH 120072
PLH260037
PLH120073
PLH120093
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
PLH120077
PLH120058
PLH180016
PLH180007
PLH180045
PLH120079
PLH 120074
PLH180050
PLH120015
PLH060083
PLH060020
PLH120088
PLH 120089
PLH180049
PLH120080
PLH180018
Nad Husowem
Nawojowa
Niedzica
Nowy Wiśnicz
Ochotnica
Opalonki
Ostoja Czarnorzecka
Ostoja Gaj
Ostoja Gorczańska
Ostoja Jaśliska
Ostoja Kozubowska
Ostoja Magurska
Ostoja Nidziańska
Ostoja Popradzka
Ostoja Przemyska
Ostoja Sobkowsko-Korytnicka
Ostoja Stawiany
Ostoja Szaniecko-Solecka
Ostoja w Paśmie Brzanki
Ostoja Wierzejska
Ostoja Żyznów
Ostoje Nietoperzy Beskidu
Wyspowego
Ostoje Nietoperzy okolic Bukowca
Ostoje Nietoperzy Powiatu
Gorlickiego
Osuwiska w Lipowicy
Patria nad Odrzechową
Pieniny
Podkowce w Szczawnicy
Polana Biały Potok
Poradów
Przełom Lubrzanki
Pstroszyce
Raba z Mszanką
Rudniańskie Modraszki Kajasówka
Rudno
Rymanów
Rzeka San
Sanisko w Bykowcach
Skawiński obszar łąkowy
Sławice Duchowne
Starodub w Pełkiniach
Sterczów-Ścianka
Szczecyn
Sztolnie w Senderkach
Środkowy Dunajec z dopływami
Tarnawka
Tarnobrzeska Dolina Wisły
Torfowisko Wielkie Błoto
Trzciana
Lokalizacja (województwo)
podkarpackie
małopolskie
małopolskie
małopolskie
małopolskie
małopolskie
podkarpackie
świętokrzyskie
małopolskie
podkarpackie
świętokrzyskie
małopolskie, podkarpackie
świętokrzyskie
małopolskie
podkarpackie
świętokrzyskie
świętokrzyskie
świętokrzyskie
małopolskie
świętokrzyskie
świętokrzyskie
małopolskie
małopolskie
małopolskie
podkarpackie
podkarpackie
małopolskie
małopolskie
małopolskie
małopolskie
świętokrzyskie
małopolskie
małopolskie
małopolskie
małopolskie
podkarpackie
podkarpackie
podkarpackie
małopolskie
małopolskie
podkarpackie
małopolskie
lubelskie, podkarpackie
lubelskie
małopolskie
małopolskie
podkarpackie, świętokrzyskie
małopolskie
podkarpackie
49 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Lp.
Kod
Lokalizacja (województwo)
Nazwa
PLH120095 Tylmanowa
małopolskie
PLH060031 Uroczyska Lasów Janowskich
lubelskie, podkarpackie
PLH120078 Uroczysko topień
małopolskie
PLH120017 Wały
małopolskie
PLH 120076 Widnica
małopolskie
PLH180030 Wisłok Środkowy z dopływami
podkarpackie
PLH180052 Wisłoka z dopływami
małopolskie, podkarpackie
PLH120084 Wiśliska
małopolskie
PLH260041 Wzgórza Chęcińsko-Kieleckie
świętokrzyskie
PLH120057 Źródliska Wisłoki
małopolskie
Obszary Natura 2000 leżące częściowo w regionie wodnym Górnej Wisły
PLH120001 Babia Góra
małopolskie
PLH240023 Beskid Mały
śląskie
PLH240005 Beskid Śląski
śląskie
P1H060003 Debry
lubelskie
PLH180013 Góry Słonne
podkarpackie
PLH180017 Horyniec
podkarpackie
PLH260010 Lasy Suchedniowskie
świętokrzyskie
PLH260002 Łysogóry
świętokrzyskie
P1H060089 Minokąt
podkarpackie, lubelskie
PLH260025 Ostoja Barcza
świętokrzyskie
PLH260028 Ostoja Jeleniowska
świętokrzyskie
PLH260004 Ostoja Przedborska
świętokrzyskie
PLH060078 Polichna
lubelskie
PLH060045 Przełom Wisły w Małopolsce
świętokrzyskie, lubelskie
PLH060017 Roztocze Środkowe
lubelskie
PLH120016 Torfowiska Orawsko-Nowotarskie małopolskie
PLH060034 Uroczyska Puszczy Solskiej
lubelskie, podkarpackie
P1H060093 Uroczyska Roztocza Wschodniego podkarpackie, lubelskie
PLH060028 Zarośle
lubelskie
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
Tabela 3. Obszary specjalnej ochrony ptaków i specjalne obszary ochrony siedlisk, których granice
całkowicie się pokrywają w regionie wodnym Górnej Wisły
Lp.
Lokalizacja (województwo)
Kod
Nazwa
1
PLC180001
Bieszczady
podkarpackie
2
PLC120001
Tatry
małopolskie
Parki narodowe w regionie wodnym Górnej Wisły zajmują powierzchnię ok. 880 km2 (ok.
2% powierzchni regionu), natomiast ich otuliny - 665 km2 (ok. 1,5% powierzchni regionu).
Głównymi przedmiotami ochrony tych parków są flora i fauna oraz ekosystemy górskie.
W tabeli nr 4 przedstawiono wykaz Parków narodowych.
Tabela 4. Parki narodowe leżące w regionie Górnej Wisły
Lp.
Nazwa
Rok
utworzenia
Lokalizacja (województwo)
Parki narodowe leżące częściowo w regionie wodnym Górnej Wisły
50 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Lp.
Nazwa
Rok
utworzenia
Lokalizacja (województwo)
1994
małopolskie, podkarpackie
1
Magurski Park Narodowy
2
3
4
5
6
Tatrzański Park Narodowy
1954
małopolskie
Bieszczadzki Park Narodowy
1973
podkarpackie
Ojcowski Park Narodowy
1956
małopolskie
Pieniński Park Narodowy
1932
małopolskie
Gorczański Park Narodowy
1980
małopolskie
Parki narodowe leżące częściowo w regionie wodnym Górnej Wisły
7
8
9
Roztoczański Park Narodowy
Świętokrzyski Park Narodowy
Babiogórski Park Narodowy
1974
1950
1955
lubelskie
świętokrzyskie
małopolskie
W regionie wodnym Górnej Wisły parki krajobrazowe zajmują powierzchnię 6285 km2
(ok. 15% powierzchni regionu), a ich otuliny 3170 km2 (ok. 7% powierzchni regionu).
W tabeli nr 5 przedstawiono wykaz Parków narodowych.
Tabela 5. Parki krajobrazowe leżące w regionie wodnym Górnej Wisły
Lp.
Nazwa
Rok
utworzenia
Lokalizacja
(województwo)
1
2
Parki krajobrazowe leżące w całości w regionie wodnym Górnej Wisły
Bielańsko-Tyniecki Park Krajobrazowy
1981
małopolskie
Chęcińsko-Kielecki Park Krajobrazowy
1996
świętokrzyskie
3
Ciężkowicko-Rożnowski Park Krajobrazowy
1995
małopolskie
4
5
6
Cisowsko-Orłowiński Park Krajobrazowy
Ciśniańsko-Wetliński Park Krajobrazowy
Czarnorzecko-Strzyżowski Park Krajobrazowy
1988
1992
1993
świętokrzyskie
podkarpackie
podkarpackie
7
Dłubniański Park Krajobrazowy
1981
małopolskie
8
9
10
11
12
13
Jaśliski Park Krajobrazowy
Kozubowski Park Krajobrazowy
Nadnidziański Park Krajobrazowy
Park Krajobrazowy Doliny Sanu
Park Krajobrazowy Lasy Janowskie
Park Krajobrazowy Pasma Brzanki
1992
1986
1986
1992
1988
1995
podkarpackie
świętokrzyskie
świętokrzyskie
podkarpackie
lubelskie
małopolskie
14
Park Krajobrazowy Pogórza Przemyskiego
1992
podkarpackie
15
Park Krajobrazowy Puszczy Solskiej
1988
lubelskie
16
17
18
19
20
21
Popradzki Park Krajobrazowy
1987
małopolskie
Rudniański Park Krajobrazowy
1981
małopolskie
Szaniecki Park Krajobrazowy
1986
świętokrzyskie
Tenczyński Park Krajobrazowy
1981
małopolskie
Wiśnicko-Lipnicki Park Krajobrazowy
1997
małopolskie
Żywiecki Park Krajobrazowy
1986
śląskie
Parki krajobrazowe leżące w częściowo w regionie wodnym Górnej Wisły
Jeleniowski Park Krajobrazowy
1988
świętokrzyskie
Krasnobrodzki Park Krajobrazowy
1988
lubelskie
Park Krajobrazowy Beskidu Małego
1998
śląskie
22
23
24
51 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Lp.
Nazwa
Rok
utworzenia
Lokalizacja
(województwo)
25
26
27
28
29
Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego
Park Krajobrazowy Dolinki Krakowskie
Park Krajobrazowy Gór Słonych
Południoworoztoczański Park Krajobrazowy
Suchedniowsko-Oblęgorski Park Krajobrazowy
1998
1981
1992
1989
1988
śląskie
małopolskie
podkarpackie
Podkarpackie, lubelskie
świętokrzyskie
4.1.5.
Hydrogeologia w regionie wodnym Górnej Wisły
W regionie wodnym Górnej Wisły ustalone zostały zasoby dyspozycyjne wód
podziemnych dla piętra czwartorzędowego, trzeciorzędowego, trzeciorzędowo-kredowego
(fliszowego), triasowego oraz nie rozdzielonego systemu Q-Tr-J-P-D w łącznej ilości 742
tys. m3/dobę (dla obszaru 10 738 km2). Zasoby dyspozycyjne stanowią niecałe 6%
zasobów odnawialnych określonych jako średni wieloletni odpływ podziemny do rzek tego
regionu.
Zasoby
perspektywiczne
trzeciorzędowego,
zostały
określone
trzeciorzędowo-kredowego
dla
piętra
(fliszowego),
czwartorzędowego,
triasowego
oraz
nierozdzielonego systemu Q-Tr-J-P-D w łącznej ilości 4 076 tys. m3/dobę (dla obszaru 31
659 km2). Zasoby perspektywiczne stanowią 33% zasobów odnawialnych określonych
dla regionu. Zasoby wód podziemnych możliwe do zagospodarowania (określone, jako
zasoby perspektywiczne i dyspozycyjne, łącznie) wynoszą 4 818 tys. m3/dobę,
co stanowi 39% zasobów odnawialnych określonych, jako średni wieloletni odpływ
podziemny do rzek regionu wodnego Górnej Wisły.
Obszar regionu wodnego Górnej Wisły obejmuje jednostki hydrogeologiczne:
Region karpacki - ok. 18 213 km2, co stanowi 40 % powierzchni regionu wodnego
Górnej Wisły (w granicach regionu wodnego Górnej Wisły znajduje 95% powierzchni
regionu karpackiego). Użytkowe piętra wodonośne występują tu w spękanych
piaskowcach serii fliszowych wieku trzeciorzędowo-kredowego oraz w dolinnych seriach
piaszczysto-żwirowych wieku czwartorzędowego. Ponad połowa powierzchni regionu jest
pozbawiona poziomów wodonośnych o znaczeniu użytkowym.
Region przedkarpacki - ok. 18 300 km2, co stanowi 40% powierzchni regionu wodnego
Górnej Wisły (w granicach regionu wodnego Górnej Wisły znajduje 85% powierzchni
regionu przedkarpackiego ). Użytkowe piętra wodonośne występują tu w dolinnych
i pokrywowych seriach piaszczysto-żwirowych wieku czwartorzędowego. Około 20%
powierzchni regionu jest pozbawiona poziomów wodonośnych o znaczeniu użytkowym.
Region śląsko-krakowski - ok. 1 200 km2, co stanowi niecałe 3% powierzchni regionu
wodnego Górnej Wisły (w granicach regionu wodnego Górnej Wisły znajduje 8%
52 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
powierzchni regionu śląsko-krakowskiego). Użytkowe piętra wodonośne występują
tu w triasowych i jurajskich szczelinowo-krasowych wapieniach i dolomitach, w spękanych
piaskowcach karbońskich oraz w dolinnych i pokrywowych seriach piaszczystych wieku
czwartorzędowego.
Około
5%
powierzchni
regionu
jest
pozbawiona
poziomów
wodonośnych o znaczeniu użytkowym.
Region nidziański (miechowski) - ok. 3 200 km2, co stanowi 7% powierzchni regionu
wodnego Górnej Wisły (w granicach regionu wodnego Górnej Wisły znajduje ok. 60%
powierzchni
regionu
nidziańskiego).
Użytkowe
piętra
wodonośne
występują
tu w kredowych szczelinowo-porowych marglach, opokach i wapieniach oraz w dolinnych
i pokrywowych seriach piaszczystych wieku czwartorzędowego. W skali regionu brak
obszarów pozbawionych poziomów wodonośnych o znaczeniu użytkowym.
Region środkowomałopolski (świętokrzyski) - ok. 2 100 km2, co stanowi niecałe 5%
powierzchni dorzecza Górnej Wisły (w granicach dorzecza Górnej Wisły znajduje ok. 20%
powierzchni regionu śląsko-krakowskiego). Użytkowe piętra wodonośne występują
tu w dewońskich, triasowych i jurajskich szczelinowo-krasowych wapieniach i dolomitach,
w spękanych wapieniach mioceńskich oraz w dolinnych i pokrywowych seriach
piaszczystych wieku czwartorzędowego. Około 20% powierzchni regionu jest pozbawiona
poziomów wodonośnych o znaczeniu użytkowym.
Region lubelsko - podlaski (lubelsko-radomski) - ok. 1 300 km2, co stanowi nieco
ponad 3% powierzchni regionu wodnego Górnej Wisły (w granicach regionu wodnego
Górnej Wisły znajduje ok. 7% powierzchni regionu lubelsko-radomskiego). Użytkowe
piętra wodonośne występują tu w mioceńskich i kredowych szczelinowo-porowych
opokach i marglach oraz w dolinnych i pokrywowych seriach piaszczystych wieku
czwartorzędowego.
W
skali
regionu
brak
obszarów
pozbawionych
poziomów
wodonośnych o znaczeniu użytkowym.
W regionie wodnym Górnej Wisły zlokalizowanych jest w całości lub we fragmentach
40 głównych zbiorników wód podziemnych. Dla 14 GZWP opracowano dokumentację
hydrogeologiczną,
która
została
zatwierdzona
przez
Komisję
Dokumentacji
Hydrogeologicznych, a określa zasoby dyspozycyjne wód podziemnych oraz proponuje
granicę obszaru ochronnego GZWP. Dla pozostałych GZWP planuje się wykonanie takiej
dokumentacji lub jest ona w trakcie opracowywania. 18 GZWP obejmuje utwory
czwartorzędowe, pozostałe 22 GZWP zostały ustanowione w głębszych piętrach
wodonośnych (neogen, paleogen, kreda, jura, trias i dewon).
Ocena stanu (chemicznego i ilościowego) jednolitych części wód podziemnych
wykonana została w 2008 roku w oparciu o klasyfikację wg rozporządzenia Ministra
Środowiska z dnia 23 lipca 2008 r. w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu wód
53 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
podziemnych (Dz. U. Nr 143, poz. 896) i opublikowana w „Raporcie..." (Hordejuk
i in., 2008). Ocena ta jest sporządzona dla podziału na 161 JCWPd. Wyniki oceny stanu,
w części oceny stanu ilościowego, opublikowane w „Raporcie..." (Hordejuk i in., 2008)
nie są tożsame z oceną stanu ilościowego przyjętą w planach gospodarowania wodami
na obszarach dorzeczy w Polsce. W PGW ocenę stanu ilościowego jednolitych części
wód podziemnych przyjęto z „Opracowania analizy presji..." (IMGW, PIG, IOŚ, 2007).
Obecnie obowiązujący jest podział na 172 JCWPd.
Rozmieszczenie zasobów wód podziemnych w regionie wodnym Górnej Wisły
jest
nierównomierne,
uwarunkowane
jest
zróżnicowaniem
budowy
geologicznej.
Ilościową miarą zasobów wód podziemnych jest szacunkowo określona wielkość zasobów
dyspozycyjnych podawanych w tys.m3/d. (tabela nr 6).
3
Nr
Nazwa zbiornika
Wiek utworów
wodonośnych
Powierzchnia
2
[km ]
Średnia
głębokość ujęć
[m]
Tabela 6. Główne zbiorniki wód podziemnych w zlewni Górnej Wisły o zasobności powyżej 100 tys.m /d
Szacunkowa wartość
zasobów
dyspozycyjnych
3
[tys.m /d]
1
1
2
Wschodnioczęstochowska
zbiornik jurajski
Lublinieckomyszkowski
zbiornik triasowy
Bytomski
zbiornik triasowy
Niecka lubelska
3
Monoklina
krakowsko-śląska
4
Grn. jura
5
3257
6
160
7
1020,00
Monoklina
krakowsko-śląska
trias
1729
135
312,00
Monoklina
krakowsko-śląska
Niecka lubelska
trias
250
60
165,00
Grn.kreda
6650
85
1330,00
Niecka
chełmskozamojska
Północnozachodnia
niecka
miechowska
Południowowschodnia
niecka
miechowska
Dębickostalowowolskorzeszowska
dolina kopalna
Chrzanowski
zbiornik triasowy
Dolina kopalna
Biskupi Bór
Niecka lubelska
Grn.kreda
8800
70
1050,00
Niecka
miechowska
Grn.kreda
4080
20-130
514,00
Niecka
miechowska
Grn.kreda
2575
50-100
325,00
Pasmo
przedkarpackie
Czwartorzęd
1500
10-30
140,00
Monoklina
krakowsko-śląska
Monoklina
krakowsko-śląska
Dln. i śr.trias
310
150
105,00
Czwartorzęd
75
15-35
108,00
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Region hydrogeologiczny
54 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
1
11
2
Olkuskozawierciański
zbiornik triasowy
Średnia
głębokość ujęć
[m]
Nazwa zbiornika
Powierzchnia
2
[km ]
Nr
Wiek utworów
wodonośnych
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Szacunkowa wartość
zasobów
dyspozycyjnych
3
[tys.m /d]
4
Dln. i śr. Trias
5
732
6
100
7
391,00
Region hydrogeologiczny
3
Monoklina
krakowsko-śląska
Na podstawie opracowania Hydroprojekt Kraków Sp. z o.o. 2006 r.
W regionie wodnym Górnej Wisły zlokalizowane są także podziemne wody o
właściwościach leczniczych. Na obszarze działania RZGW Kraków występuje 21
uzdrowisk w zdecydowanej większości w południowej części województwa małopolskiego:
Krynica, Muszyna, Piwniczna, Rabka, Swoszowice, Szczawnica, Wieliczka, Wapienne,
Złockie, Żegiestów Zdrój. W województwie kieleckim: Busko Zdrój, Solec Zdrój, w śląskim:
Ustroń, Goczałkowice, w podkarpackim: Polańczyk, Horyniec, Iwonicz Zdrój i Rymanów
Zdrój.
4.1.6.
Hydrografia i hydrologia w regionie wodnym Górnej Wisły
Region wodny Górnej Wisły obejmuje zlewnię Wisły, od przekroju poniżej ujścia
Przemszy, po ujście Sanny włącznie. Ten odcinek Wisły ma długość ok. 290 km,
natomiast całkowita długość sieci hydrograficznej wynosi ok. 23 800 km. W obrębie
regionu wodnego Górnej Wisły wyraźnie zaznacza się podział na część: lewobrzeżną mniejszą i prawobrzeżną - większą. Największe powierzchnie zlewni posiadają
prawobrzeżne dopływy górnej Wisły: San i Dunajec. Zajmują one prawie połowę obszaru
regionu wodnego Górnej Wisły: San - 16861,3 km2 (w Polsce 14390,0 km2) i Dunajec 6804,0 km2 (w Polsce 4 851,6 km2). Pozostałe ważniejsze prawobrzeżne dopływy
to: Wisłoka (4 110,2 km2), Raba (1 537,1 km2), Soła (1 390,6 km2) i Skawa (1 160,1 km2).
W mniej zasobnej w wodę lewobrzeżnej części regionu wodnego Górnej Wisły,
największe powierzchnie zlewni mają: Nida - 3 865,4 km2 i Czarna - 1 358,6 km2. Region
wodny Górnej Wisły reprezentuje pięć typów reżimu rzecznego:
 typ śnieżny silnie wykształcony - średni odpływ miesiąca wiosennego (marca
lub kwietnia) przekracza 180% średniego odpływu rocznego,
 typ śnieżny średnio wykształcony - średni odpływ miesiąca wiosennego wynosi
130- 180% średniego odpływu rocznego,
 typ śnieżny słabo wykształcony - średni odpływ miesiąca wiosennego
nie przekracza 130% średniego odpływu rocznego,
55 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
 typ śnieżno-deszczowy - średni odpływ miesiąca wiosennego wynosi 130-180%
średniego odpływu rocznego i wyraźnie zaznacza się wzrost odpływu
w miesiącach letnich, wynoszący co najmniej 110% średniego odpływu
rocznego,
 typ deszczowo-śnieżny - średni odpływ miesiąca letniego jest wyższy lub prawie
równy średniemu odpływowi miesiąca wiosennego.
W regionie wodnym przeważają obszary, na których występuje przewaga zasilania
powierzchniowego. W obszarze Karpat udział zasilania powierzchniowego stanowi ponad
65% odpływu całkowitego, w kierunku północnym przewaga zasilania powierzchniowego
jest coraz mniejsza. Na niewielkim obszarze, w północno-zachodniej i północnowschodniej części regionu wodnego występuje nawet przewaga zasilania podziemnego
(Dynowska, 1994).
W zlewni górnej Wisły występują dwie podstawowe przyczyny wezbrań: roztopy
wiosenne i opady. Wezbrania wywołane deszczami nawalnymi odznaczają się bardzo
gwałtownym przebiegiem, krótkim czasem trwania, ale stosunkowo małym zasięgiem
terytorialnym. Wielkie i katastrofalne wezbrania oraz związane z nimi powodzie
w dorzeczu górnej Wisły są wywoływane głównie opadami rozlewnymi występującymi
na znacznych obszarach dorzecza, trwającymi zazwyczaj 3–6 dni, osiągającymi
wysokość
ponad 200
mm.
Charakterystyczny
rozkład
tych
opadów
(najwyższe
na północnych stokach Tatr i w Beskidach Zachodnich) sprawia, że na ogół karpackie
dopływy Wisły w zachodniej części dorzecza mają większy wpływ na formowanie
się odpływu Wisły od jej dopływów w części wschodniej. Najważniejsze dopływy Wisły
w regionie wodnym przedstawia tabela nr 7.
Tabela 7. Najważniejsze dopływy Wisły w regionie wodnym Górnej Wisły
Nazwa dopływu
P/L
Km ujścia
do Wisły
Długość
[km]
4
Powierzchnia zlewni
2
[km ]
Soła
P
1,8
88,90
1 390,60
Skawa
P
22,7
96,40
1 160,10
Skawina
P
60,0
33,00
352,40
Rudawa
L
75,4
35,80
318,30
Prądnik
L
81,9
33,40
195,80
Dubnia
L
89,4
49,20
272,00
4
Źródło: http://www.krakow.rzgw.gov.pl/images/doplywy,jpg.
56 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Nazwa dopływu
P/L
Km ujścia
do Wisły
Długość
[km]
Powierzchnia zlewni
2
[km ]
Raba
P
134,7
131,90
1 537,10
Szreniawa
L
144,0
79,80
706,10
Uszwica
P
151,0
61,20
322,50
Nidzica
L
154,3
62,90
708,40
Dunajec
P
160,6
247,10
6 804,00
(w Polsce 4 851,60)
Nida
L
175,4
151,20
3 865,40
Breń
P
209,5
51,90
717,60
Czarna
L
222,0
61,00
1 358,60
Wisłoka
P
226,9
163,60
4 110,20
Koprzywianka
L
267,3
65,90
707,40
Trześniówka
P
274,00
81,60
960,20
Łęg
P
279,70
443,40
16 861,30
(w Polsce 14 390,00)
San
P
295,2
51,30
606,80
Opadówki
L
281,9
51,50
281,50
Sanna
P
295,2
51,30
606,80
Rzeki Wyżyny Małopolskiej charakteryzują się: mniejszą i powolniejszą zmianą
przepływów, przeciętnymi zasobami wodnymi, przewagą wezbrań wiosennych nad
letnimi. Rzeki karpackie cechują następujące właściwości: nierównomiernie rozłożone w
czasie izasoby wodne, częste zmiany stanów wód, wysoki potencjał powodziowy przy
przewadze wezbrań letnich nad zimowymi, znaczne procesy erozyjne koryta.
Dorzecze Górnej Wisły jest najbogatszym w wodę obszarem w skali Polski i stanowi
24%
zasobów
powierzchniowych.
Pomimo
dość
znacznych
zasobów
wód
powierzchniowych, występuje szereg rejonów o okresowym deficycie wody.
Wynika to z dużej zmienności przepływów przy niskim stopniu ich wyrównania,
znacznego zanieczyszczenia rzek, oddalenia użytkowników o największych potrzebach
wodnych od zasobów o odpowiedniej ilości i jakości. Strukturę zasobów wodnych regionu
Górnej Wisły przedstawia tabel nr 8.
57 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
2
SSQ
3
[m / s]
Warstwa
odpływu
HSSQ [mm]
SNQ
3
[m /s]
kSNQ
3
[m /s]
NNQ
3
[m /s]
Qd [m /s]
Warstwa
odpływu
HQd[mm]
Oszacowanie
zasobów
potencjalnych
Przekrój wodowskazowy
Powierzchnia zlewni [km ]
Tabela 8. Struktura zasobów wodnych regionu Górnej Wisły
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Skoczów
297
6,23
662
0,62
0,56
0,12
0,06
7
Goczałkowice
738
9,46
404
1,10
0,99
0,56
0,11
5
Smolice
6796
86,0
399
32,8
16,4
28,2
4,60
21
Bielany
7634
93,0
384
30,8
15,4
19,0
11,8
49
Szczucin
23901
242
319
74,8
37,4
bd
37,4
49
Sandomierz
31847
303
300
83,0
41,5
bd
41,5
41
Zawichost
50732
403
251
122
61,0
84,0
38,0
24
Przemsza
Jeleń
1996
18,5
292
12,6
8,82
7,50
3,78
60
Soła
Żywiec
785
15,3
615
1,56
1,09
0,70
0,47
19
Oświęcim
1386
22,2
505
3,17
2,22
0,83
0,95
22
Wadowice
835
15,5
585
2,78
1,95
1,16
0,83
31
Zator
1154
16,4
448
3,26
2,28
1,78
0,98
27
Stróża
644
9,82
481
1,45
1,31
0,86
0,15
7
Proszówki
1470
18,6
399
2,85
2,00
1,85
0,86
18
Czorsztyn
1124
23,8
668
4,31
3,02
2,40
1,29
36
Żabno
6735
84,3
395
17,0
8,5
12,0
5,00
23
Piekiełko
155
2,37
482
0,29
0,26
0,11
0,03
6
Jakubkowice
343
4,90
451
0,60
0,54
0,26
0,06
6
Biała
Tarnowska
Grybów
210
2,69
404
0,25
0,23
0,10
0,03
4
Nida
Pińczów
3353
17,3
163
6,70
3,35
3,40
3,30
31
Czarna
Połaniec
1354
6,74
157
1,99
1,19
1,11
0,80
19
Wisłoka
Mielec
3915
34,5
278
5,01
2,51
2,80
2,21
18
Żółków
581,2
7,0
380
0,65
0,59
bd
0,06
4
Krempna
297,0
3,78
401
0,35
0,32
nd
0,04
4
Ropa
Topoliny
970
10,2
332
1,35
0,95
0,36
0,41
13
Koprzywianka
ujście
707
3,03
135
0,63
0,44
0,39
0,19
8
Łęg
ujście
960
4,66
153
0,78
0,55
0,20
0,23
8
San
ujście
16861
118
221
31,2
15,6
16,8
14,4
27
Dynów
2922
45,1
487
8,35
4,18
3,68
4,18
45
Tanew
ujście
2339
13,0
175
5,23
2,62
3,34
1,89
25
Wisłok
ujście
3516
25,9
232
5,01
2,51
2,51
2,50
22
1
Wisła
Skawa
Raba
Dunajec
Łososina
3
Rzeka
Oszacowanie zasobów realnych
i dyspozycyjnych
58 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Rysunek 3. Podział hydrograficzny regionu wodnego Górnej Wisły
Zgodnie z podziałem na jednolite części wód w regionie wodnym Górnej Wisły
wydzielono 763 JCWP, które leżą w 130 scalonych częściach wód powierzchniowych.
Wyznaczono:
 457 JCWP jako naturalne,
 285 JCWP jako silnie zmienione,
 21 JCWP jako sztuczne.
Według Warunków Korzystania z wód regionu Górnej Wisły:
 99 JCWP znajduje się w dobrym stanie,
 664 JCWP znajduje się w stanie złym
 172 JCWP zagrożone jest osiągnięcie celu środowiskowego.
4.2.
Potencjalne zmiany środowiska oraz skutki w przypadku braku realizacji
projektowanego dokumentu
„Plan przeciwdziałania skutkom suszy w regionie wodnym Górnej Wisły” ma wskazać
kierunki i działania ograniczające negatywne skutki zjawiska suszy. Zaniechanie lub
znaczące ograniczenie przedstawionych kierunków i działań dla przeciwdziałania skutkom
suszy może negatywnie oddziaływać na środowisko, ludzi i gospodarkę. Dolegliwość
59 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
skutków suszy będzie zależna od jej natężenia i czasu trwania w powiązaniu ze stopniem
realizacji ustaleń projektowanego Planu.
W tabeli nr 9 przedstawiono potencjalne
możliwe skutki w okresie wystąpienia suszy w przypadku braku ustaleń realizacji
projektowanego Planu.
Tabela 9. Potencjalne możliwe skutki w przypadku braku realizacji projektowanego Planu.
WYSZCZEGÓLNIENIE
Zdrowie ludzi
Gospodarowanie
wodami
POTENCJALNE ZMIANY I MOGĄCE WYSTAPIĆ NEGATYWNE
SKUTKI
Ograniczenie dostępu do wody pitnej spowoduje pogorszenie
warunków życia, a nawet może prowadzić do powstania
zagrożenia epidemiologicznego. Ograniczony dostęp do wody
pitnej będzie utrudniał i/lub uniemożliwiał właściwe
przechowywanie i przygotowanie żywności, co może
spowodować wzrost zachorowań na chorób układu
pokarmowego, w tym czerwonkę bakteryjną, lambliozę oraz
salmonellozę, zwłaszcza w sezonie letnim. Ponadto wzrost
temperatury powietrza będzie miał negatywny wpływ na jakość
wód powierzchniowych, w tym wody w kąpieliskach i w
zbiornikach wody pitnej. Obfite zakwity glonów i szczególnie
toksycznych sinic, będą stanowiły realne zagrożenie dla zdrowia
osób korzystających z kąpielisk i powierzchniowych ujęć wody
pitnej.
Zmniejszenie zasobów wodnych - obniżenie poziomu wód
podziemnych; obniżenie stanów wód w rzekach. Zanik stawów
i oczek wodnych oraz gatunków roślin i zwierząt związanych z wodą
Wody
powierzchniowe
Wody podziemne
Środowisko
przyrodnicze
Leśnictwo
Gospodarka
komunalna
Wzrost stężenia zanieczyszczeń. W okresie przepływów
niżówkowych rzeki często prowadzą wody silnie zanieczyszczone
substancjami organicznymi i biogennymi.
Niekorzystne zmiany zasilania wód podziemnych spowodują
konieczność ograniczenia poboru z ujęć wód podziemnych dla
ludności, a nawet go uniemożliwią w przypadku korzystania z
płytkich ujęć (studnie gospodarcze, część wodociągów na wsi)
Zwiększy się presja na korzystanie z perspektywicznych zasobów
wód podziemnych dla celów zaopatrzenia w wodę rolnictwa
i przemysłu.
Zwiększony zanik terenów wodno-błotnych. Zanik stawów i oczek
wodnych oraz gatunków roślin i zwierząt związanych z wodą.
Wystąpienie zjawiska suszy może przyczyniać się do migracji
gatunków, w tym także inwazyjnych. Możliwa utrata
różnorodności biologicznej oraz wymieranie gatunków roślin
i zwierząt w związku z pogorszeniem warunków wodnych dla
siedlisk. W związku ze zwiększeniem stężeń zanieczyszczeń,
zmniejszenia ilości tlenu w wodzie, wzrost zagrożenia bytowania
ryb i innych gatunków zwierząt wodnych.
Zjawisko osłabienia funkcji życiowych drzew. Masowe inwazje
szkodników leśnych jak: brudnica mniszka, chrabąszcz majowy,
korniki. Zwiększenie ryzyka pożarów. Niszczenie siedlisk leśnych
wywołane erozją gleby, wysychaniem naturalnych zbiorników
wodnych, oczek, mokradeł itp.
Zmniejszenie zasobów wodnych dla zaopatrzenia w wodę w przypadku głębokiej suszy atmosferycznej i hydrologicznej
60 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
WYSZCZEGÓLNIENIE
Rolnictwo
Energetyka
Przemysł
POTENCJALNE ZMIANY I MOGĄCE WYSTAPIĆ NEGATYWNE
SKUTKI
mogą pojawić się problemy z dostarczaniem wody o
odpowiedniej ilości i jakości dla gospodarki komunalnej, w tym
zwłaszcza zaopatrzenia w wodę ludności. Ograniczenie dostaw
wody spowoduje trudności w utrzymaniu czystości w terenach
zurbanizowanych.
Obniżenie potencjału produkcyjnego gleb oraz utrudnienie
prowadzenia intensywnej produkcji rolnej. Znaczące straty
plonów. Susze będą przyczyniały się także do zwiększenia
mineralizacji materii organicznej gleb, a tym samym zmniejszy
się możliwość magazynowania wody i wzrośnie przesuszenie
wierzchniej warstwy gleby. Susza pośrednio może wpłynąć na
skład pasz dla zwierząt, w których coraz bardziej będzie
dominować kukurydza, sorgo i ziemniaki, wypierając zboża.
Zwiększy się presja na korzystanie z perspektywicznych zasobów
wód podziemnych – jednocześnie istotnym problemem będzie
ciągły wzrost niekontrolowanego poboru wód podziemnych
do celów nawodnień rolniczych.
Ograniczenie możliwości chłodzenia w elektrowniach
konwencjonalnych w wyniku niskich stanów wód, co może
spowodować obniżenie wydajności (zmniejszenie produkcji
energii elektrycznej).
Ograniczenia w zaopatrzeniu w wodę do celów technologicznych
mogą spowodować zmniejszenie produkowanych wyrobów –
straty materialne. Zwiększy się presja na korzystanie z
perspektywicznych zasobów wód podziemnych dla celów
produkcyjnych przemysłu.
61 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
5. WSKAZANIE I OPISANIE OBSZARÓW, NA KTÓRYCH WYSTAPIŁA SUSZA,
OKRESY TEJ SUSZY
5.1. Identyfikacja obszarów zagrożonych występowaniem suszy
5.1.1. Identyfikacja obszarów zagrożonych występowaniem zjawiska
suszy atmosferycznej
Wyniki przeprowadzonej analizy występowania suszy atmosferycznej dostarczyły
danych do identyfikacji obszarów nią zagrożonych wraz z oceną poziomu zagrożenia
(Analiza zjawiska suszy na obszarze regionu wodnego Górnej Wisły. RS-EKO Kraków
2015 r.). Wykorzystano w tym celu zestawy charakterystyk opisujących czasy trwania,
okresy występowania oraz intensywność suszy atmosferycznej oraz kierunki trendów
zmian. W identyfikacji zagrożeń uwzględniono następujące wskaźniki:
1. Udział miesięcy bardzo i ekstremalnie suchych w wieloleciu [%] wg SPI;
2. Tendencja zmian w latach wartości SPI [wsp. kierunkowy +; -];
3. Zasięgi susz lat z suszą atmosferyczną (1984, 1988, 1991, 1993, 2003)
wg ich intensywności dla wartości SPI ≤ -1,5 i SPI -0,5 ÷ -1,5.
Tabela 10. Sposoby klasyfikacji obszarów zagrożonych występowaniem suszy atmosferycznej
KRYTERIUM
1. Udział
miesięcy
bardzo i
ekstremalnie
suchych w
wieloleciu [%]
2. Tendencja
zmian w
seriach
rocznych
wartości SPI
[+;-]
Sposób
Słabo
wyznaczenia
Silnie
Bardzo Umiarkowanie
narażone
przedziałów
narażone narażone
narażone
lub
klasowych oraz
nienarażone
punktów
Wartości
graniczne
w układzie
przedziały
> 6,0
5,0 - 5,9
4,0 - 4,9
3,0 - 3,9
proporcjonalnym
dla
poszczególnych
klas
2
1
0,5
0,25
PUNKTACJA
przedziały
PUNKTACJA
3. Zasięgi susz
lat z suszą
atmosferyczną
(1984, 1988,
1991, 1993,
2003)
przedziały
PUNKTACJA
Ujemny współczynnik kierunkowy
0,5
Zasięg SPI ≤ -1,5
1
Dodatni
wsp. kier.
Trend określony
z równania
liniowego
0
reszta
obszarów
-
0,5
-
Zasięg
obszarowy SPI ≤
-1,5 w latach
występowania
suszy
atmosferycznej
62 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Sposób
Słabo
wyznaczenia
Silnie
Bardzo Umiarkowanie
narażone
przedziałów
narażone narażone
narażone
lub
klasowych oraz
nienarażone
punktów
KRYTERIUM
Klasy
zagrożenia
Zakres
sumy
punktów
2,5 - 3,5
1,5 - 2,25
0,25 - 1,25
< 0,25
KLASA
IV
III
II
I
Analizy oceny poziomu zagrożenia występowania zjawiska suszy atmosferycznej
prowadzono z wykorzystaniem modelu wielokryterialnych analiz GIS w siatce pól
podstawowych. Każde pole otrzymało ocenę dla kryteriów wymienionych powyżej
w tabeli. Uzyskana dla każdego pola suma punktów decydowała o jego kwalifikacji
do właściwej klasy zagrożenia występowaniem suszy atmosferycznej.
Rysunek 4. Kategoria narażenia na suszę atmosferyczną – kryterium 1
63 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Rysunek 5. Kategoria narażenia na suszę atmosferyczną – kryterium 2
Rysunek 6. Kategoria narażenia na suszę atmosferyczną – kryterium 3
64 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Rysunek 7. Mapy kryteriów oceny poziomu zagrożenia występowania suszy atmosferycznej
wraz z mapą wynikową
Tabela 11. Klasy obszarów zagrożonych suszą atmosferyczną
I
SŁABO/
NIENARAŻONE
II
UMIARKOWANIE
NARAŻONE
III
BARDZO
NARAŻONE
IV
SILNIE
NARAŻONE
Obszary, na których czas trwania susz atmosferycznych bardzo silnych i ekstremalnych
był krótki (obejmował względnie niskie ilości miesięcy w wieloleciu) o umiarkowanym
poziomie intensywności suszy, nie stwierdzono tendencji zmian lub określony kierunek
zmian sugeruje możliwe zmniejszenie deficytów opadów.
Obszary, na których czas trwania susz atmosferycznych bardzo silnych i ekstremalnych
był średni dla obszaru regionu wodnego Górnej Wisły (obejmował przeciętne ilości
miesięcy w wieloleciu), o umiarkowanym poziomie intensywności wystąpienia susz
w wieloleciu oraz stwierdzonych kierunkach zmian wskazujących na możliwy,
nieznaczny wzrost deficytów opadów.
Obszary na których czas trwania susz atmosferycznych bardzo silnych i ekstremalnych
był długi (obejmował znaczne ilości miesięcy w wieloleciu) o wysokim poziomie
intensywności wystąpienia susz w wieloleciu oraz stwierdzonych kierunkach zmian
wskazujących na możliwy wzrost deficytów opadów.
Obszary, na których czas trwania susz atmosferycznych bardzo silnych i ekstremalnych
był najdłuższy (obejmował największe ilości miesięcy w wieloleciu) o wysokim poziomie
intensywności wystąpienia susz w wieloleciu oraz stwierdzonych kierunkach
wskazujących na możliwy wzrost deficytów opadów.
65 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Rysunek 8. Mapa klas zagrożenia występowania zjawiska suszy atmosferycznej
w regionie wodnym Górnej Wisły
Na obszarze regionu wodnego Górnej Wisły nie wystąpiły obszary nienarażone
lub słabo narażone na zjawisko suszy atmosferycznej. We wszystkich zlewniach
bilansowych występowały obszary umiarkowanie lub bardzo narażone na pojawianie się
suszy atmosferycznej. Karpackie obszary zlewni bilansowych: Soły KR02, Dunajca KR05,
Sanu KR10 były w analizowanym wieloleciu silnie narażone na występowanie suszy
atmosferycznej. Szczególnie duży obszar silnie narażony na występowanie suszy
atmosferycznej występował w zlewni Sanu z Wisłokiem KR10 na obszarze Bieszczad
i Beskidu Niskiego. Silne narażenie suszą atmosferyczną występowało również na
wyżynnym obszarze zlewni bilansowych Wisły od ujścia Nidy do ujścia Wisłoki KR07 oraz
Wisły od ujścia Wisłoki do ujścia Sanu KR09.
5.1.2.
Identyfikacja
obszarów
zagrożonych
zjawiska suszy hydrogeologicznej
występowaniem
Analiza identyfikacyjna obszarów zagrożonych występowaniem zjawiska suszy
hydrogeologicznej (gruntowej) oparta była na obliczeniach następujących wskaźników:
 częstości występowania niżówek dla kn <=-0,1 oraz kn <= -0,3,
66 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
 współczynnika kierunkowego w równaniu liniowym dla określania trendów zmian
współczynnika kn w wieloleciu.
Przedstawione wskaźniki zostały uwzględnione w klasyfikacji obszarów zagrożonych
występowaniem suszy hydrogeologicznej jako jej podstawowe kryteria.
Tabela 12. Sposoby klasyfikacji obszarów zagrożonych występowaniem suszy hydrogeologicznej
Sposób
Słabo
wyznaczenia
Silnie
Bardzo Umiarkowanie narażone
KRYTERIUM
przedziałów
narażone narażone
narażone
lub
klasowych oraz
nienarażone
punktów
Wartości
graniczne w
1. Częstość
układzie
występowania
przedziały
> 80
60 - 80
40 - 59,9
< 40
proporcjonalnym
niżówek kn<=
dla
-0,1 [%]
poszczególnych
klas
2
1
0,5
0,25
PUNKTACJA
2. Tendencja
Trend określony
zmian
Dodatni
przedziały
Ujemny współczynnik kierunkowy
z równania
współczynnika
wsp. kier.
liniowego
kn [+;-]
0,5
0
PUNKTACJA
Zakres
Klasy
sumy
2,5
1,5 - 2,0
0,5 - 1,0
0,25
zagrożenia
punktów
IV
III
II
I
KLASA
Analizy oceny poziomu zagrożenia występowania zjawiska suszy hydrogeologicznej
prowadzono podobnie jak dla suszy atmosferycznej z wykorzystaniem modelu
wielokryterialnych analiz GIS w siatce pól podstawowych. Każde pole otrzymało ocenę
dla wymienionych powyżej w tabeli kryteriów. Uzyskana dla każdego pola suma punktów
decydowała o jego kwalifikacji do właściwej klasy zagrożenia występowaniem suszy
hydrogeologicznej.
67 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Rysunek 9. Kategoria narażenia na suszę hydrogeologiczną – kryterium 1
Rysunek 10. Kategoria narażenia na suszę hydrogeologiczną – kryterium 2
68 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Rysunek 11. Mapy kryteriów oceny poziomu zagrożenia występowania suszy hydrogeologicznej
wraz z mapą wynikową
Tabela 13.Klasy obszarów zagrożonych suszą atmosferyczną
I
SŁABO/
NIENARAŻONE
II
UMIARKOWANIE
NARAŻONE
III
BARDZO
NARAŻONE
IV
SILNIE
NARAŻONE
Obszary, na których częstość występowania niżówek była niewielka oraz nie
stwierdzono tendencji zmian lub określony kierunek zmian sugeruje możliwe
zwiększenie zasobów wód podziemnych w przyszłości
Obszary, na których częstość występowania niżówek była znacząca a tendencje
zmian lub określony kierunek zmian sugeruje możliwą stabilizację lub niewielkie
zmniejszenie zasobów wód podziemnych w przyszłości
Obszary, na których częstość występowania niżówek była duża a tendencje zmian
lub określony kierunek zmian sugeruje możliwe zmniejszenie zasobów wód
podziemnych w przyszłości
Obszary, na których częstość występowania niżówek była bardzo duża a tendencje
zmian lub określony kierunek zmian sugeruje możliwe istotne zmniejszenie
zasobów wód podziemnych w przyszłości
69 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Rysunek 12. Mapa klas zagrożenia występowania zjawiska suszy hydrogeologicznej w regionie
wodnym Górnej Wisły
W
regionie
wodnym
Górnej
Wisły
dominowały
obszary
bardzo
narażone
na występowanie suszy hydrogeologicznej. Tego typu klasyfikacja była właściwa
dla obszarów Karpat, Pogórza Karpackiego oraz Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej.
Prawie w całości obszary bardzo narażone na występowanie suszy hydrogeologicznej
obejmowały takie zlewnie bilansowe jak:
 Wisła od ujścia Przemszy do ujścia Nidy KR01,
 Skawa KR03,
 Raba KR04,
 Dunajec KR05.
Dominacja obszarów bardzo narażonych na występowanie suszy hydrogeologicznej
dotyczyła zlewni bilansowych:
 Soły KR02,
 Nidy KR06,
 Wisłoki KR07.
Jako jedyny w regionie wodnym Górnej Wisły, w zlewni bilansowej Nidy KR06, wystąpił
obszar silnie narażony na występowanie suszy hydrogeologicznej (Góry Świętokrzyskie).
70 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
W zlewni Soły KR02, zachodnia część była umiarkowanie narażona na występowanie
suszy hydrogeologicznej. Obszary o umiarkowanej suszy dotyczyły części terenów
Bieszczad i Beskidu Niskiego w zlewni bilansowej Sanu z Wisłokiem KR10 oraz Wisłoki
KR08. W ujściowej części zlewni bilansowej Wisłoki występowały obszary umiarkowanie
i słabo narażone na występowanie suszy. Te same obszary występowały na większych
powierzchniach zlewni bilansowych:
 Wisły od ujścia Nidy do ujścia Wisłoki KR07,
 Wisły od ujścia Wisłoki do ujścia Sanu KR09,
 Sanu z Wisłokiem KR10,
 Wisły od ujścia Sanu do ujścia Sanny KR11.
5.1.3.
Identyfikacja
obszarów
zjawiska suszy rolniczej
zagrożonych
występowan iem
Wyniki przeprowadzonej analizy występowania suszy rolniczej dostarczyły danych
do identyfikacji obszarów nią zagrożonych wraz z oceną poziomu zagrożenia.
Wykorzystano w tym celu stosowane w rolnictwie wskaźniki opisujące intensywność
suszy takie jak: klimatyczny bilans wodny (KBWs, KBW) oraz wskaźnik glebowy (Wg).
Tabela 14. Sposoby klasyfikacji obszarów zagrożonych występowaniem suszy rolniczej
Silnie
narażone
Bardzo
narażone
Umiarkowanie
narażone
Słabo
narażone
lub nie
narażone
przedziały
> -170
-170 do
-200
-200,1 do
-230
< -230
PUNKTACJA
2
1
0,5
0,25
KRYTERIUM
1. Klimatyczny
Bilans Wodny
KBWs [mm]
2. Stopień
zagożenia
suszą ze
względu na
Wg
3. Klimatyczny
Bilans Wodny
(2009 - 2014)
[mm]
Klasy
zagrożenia
przedziały
> 35
25 - 35
15 - 24,9
< 15
PUNKTACJA
2
1
0,5
0,25
przedziały
< -165
-161 do
-165
-155 do -160
> -155
PUNKTACJA
2
1
0,5
0,25
Zakres sumy
punktów
3,25 - 6,0
2,0 - 3,0
1,0 - 1,75
0,75
KLASA
IV
III
II
I
Sposób
wyznaczenia
przedziałów
klasowych oraz
punktów
Zakresy
przedziałów
zgodne z
metodyką
Zakresy
przedziałów
zgodne z
metodyką
Zakresy
przedziałów
zgodne z
metodyką
71 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Analizy oceny poziomu zagrożenia występowania zjawiska suszy rolniczej prowadzono
podobnie jak dla suszy atmosferycznej i hydrogeologicznej z wykorzystaniem modelu
wielokryterialnych analiz GIS w siatce pól podstawowych. Każde pole otrzymało ocenę dla
wymienionych powyżej w tabeli kryteriów. Uzyskana dla każdego pola suma punktów
decydowała o jego kwalifikacji do właściwej klasy zagrożenia występowaniem suszy
hydrogeologicznej. Wyniki analiz suszy rolniczej odnoszą się do poziomu granic
poszczególnych gmin.
Rysunek 13. Kategoria narażenia na suszę rolniczą – kryterium 1
72 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Rysunek 14. Kategoria narażenia na suszę rolniczą – kryterium 2
Rysunek 15. Kategoria narażenia na suszę rolniczą – kryterium 3
73 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Rysunek 16. Mapy kryteriów oceny poziomu zagrożenia występowania suszy rolniczej wraz
z mapą wynikową
Tabela 15. Klasy obszarów zagrożonych suszą rolniczą
I
II
III
IV
SŁABO/
NIENARAŻONE
UMIARKOWANIE
NARAŻONE
BARDZO
NARAŻONE
SILNIE
NARAŻONE
Obszary, na których susze nie spowodują strat w podstawowych uprawach
roślin
Obszary, na których susze mogą spowodować nieznaczne straty w
podstawowych uprawach roślin
Obszary, na których susze mogą spowodować znaczące straty w
podstawowych uprawach roślin
Obszary, na których susze mogą spowodować bardzo znaczące straty w
podstawowych uprawach roślin
74 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Rysunek 17.
Mapa klas zagrożenia występowania zjawiska suszy rolniczej w regionie wodnym
Górnej Wisły
W regionie wodnym Górnej Wisły dominuje umiarkowane narażenie obszarów na
wystąpienie suszy rolniczej. Większość obszarów Karpat i Pogórza Karpackiego jest
słabo lub wręcz nie narażonych na występowanie zjawiska suszy rolniczej. Bardzo i silnie
narażone na występowaniem zjawiska suszy rolniczej są przede wszystkim obszary
położone w zlewniach bilansowych:
 Wisły od ujścia Wisłoki do ujścia Sanu KR09,
 Sanu z Wisłokiem KR10 (dolna część zlewni bilansowej).
Nieliczne obszary bardzo narażone na występowanie suszy rolniczej wystąpiły jeszcze
w kilku gminach należących do zlewni bilansowych:
 Nidy KR06,
 Wisły od ujścia Nidy do ujścia Wisłoki KR07.
75 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Identyfikacja
obszarów
zagrożonych
zjawiska suszy hydrologicznej
5.1.4.
wys tępowaniem
Analizy zjawiska suszy hydrologicznej posłużyły do przeprowadzenia identyfikacji
obszarów zagrożonych jej występowaniem wraz z dokonaniem oceny klas zagrożenia.
Wybrane zostały te wskaźniki, które odnoszą się do występowania niżówek, ich czasu
trwania oraz niedoborów zasobów. Również wzięto pod uwagę trendy zmian przepływów
niżówkowych, które mogą być wskazówką na przewidywanie przyszłych zmian zasobów
wód powierzchniowych. W tym celu zastosowano następujące kryteria wyznaczone
w oparciu o wyniki analizy niżówek rzecznych w wieloleciu 1981-2010:
1. WPWN - Wskaźnik procentowy występowania niżówek [%]
2. Średnia liczba niżówek w roku [liczba niżówek/rok]
3. Średni czas trwania niżówki [dni]
4. Wskaźnik niedoboru dynamicznych zasobów wodnych niżówki ekstremalnej
eksWNDZW [tys. m3/ km2]
5. Tendencja zmian w seriach średnich rocznych przepływów niżówki [kierunek +; -].
Dla każdego z parametrów wyznaczono cztery przedziały zmienności odpowiadające
klasom narażenia na występowanie suszy hydrologicznej:
Tabela 16. Zestawienie kryteriów oceny zagrożenia występowania suszy hydrologic znej
Silnie
narażone
Bardzo
narażone
Umiarkowani
e narażone
przedziały
>80
65 - 80
50 – 64,99
Słabo
narażone
lub
nienarażone
<50
PUNKTACJA
1
0,75
0,5
-
przedziały
>13
8 – 13
3,0 – 7,99
<3,0
PUNKTACJA
1
0,75
0,5
0,25
przedziały
>90
70 - 90
40 – 69,99
<40
PUNKTACJA
2
1
0,5
0,25
przedziały
>200
125 - 200
50 – 124,99
<50
Kryterium
1. WPWN Wskaźnik
procentowy
występowania
niżówek [%]
2. Średnia
liczba niżówek
w roku [liczba
niżówek/rok]
3. Średni czas
trwania niżówki
[dni]
4. Wskaźnik
niedoboru
dynamicznych
zasobów
wodnych
niżówki
ekstremalnej
eksWNDZW
3
2
[tys. m / km ]
PUNKTACJA
2
1
0,5
0,25
Metoda
wyznaczania
Liniowy
przyrost
wartości
granicznych
Liniowy
przyrost
wartości
granicznych
Liniowy
przyrost
wartości
granicznych
Liniowy
przyrost
wartości
granicznych
76 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Kryterium
5. Tendencja
zmian w seriach
średnich
rocznych
przepływów
niżówki
[kierunek +; -]
Klasy
zagrożenia
Silnie
narażone
Bardzo
narażone
Umiarkowani
e narażone
przedziały
Kierunek ujemny trendu
PUNKTACJA
0,5
Zakres sumy
punktów
KLASA
Słabo
narażone
lub
nienarażone
Kierunek
dodatni/brak
zmian
Metoda
wyznaczania
0
5,25 - 6,5
3,75 - 5,0
2,25 - 3,5
0,75 - 2,0
IV
III
II
I
Kierunek
trendu
określony
przez wsp.
kierunkowy
Analizy oceny poziomu zagrożenia występowania zjawiska suszy hydrologicznej
prowadzono podobnie jak dla suszy atmosferycznej, hydrogeologicznej i rolniczej z
wykorzystaniem modelu wielokryterialnych analiz GIS w siatce pól podstawowych. Każde
pole otrzymało ocenę dla wymienionych powyżej w tabeli kryteriów. Uzyskana dla
każdego pola suma punktów decydowała o jego kwalifikacji do właściwej klasy zagrożenia
występowaniem suszy hydrologicznej.
Rysunek 18. Kategoria narażenia na suszę hydrologiczną – kryterium 1
77 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Rysunek 19. Kategoria narażenia na suszę hydrologiczną – kryterium 2
Rysunek 20. Kategoria narażenia na suszę hydrologiczną – kryterium 3
78 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Rysunek 21. Kategoria narażenia na suszę hydrologiczną – kryterium 4
Rysunek 22. Kategoria narażenia na suszę hydrologiczną – kryterium 5
79 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Rysunek 23. Mapy kryteriów oceny poziomu zagrożenia występowania suszy hydrologicznej
wraz z mapą wynikową
80 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Tabela 17. Klasy obszarów zagrożonych suszą hydrologiczną
I
SŁABO/ NIENARAŻONE
II
UMIARKOWANIE
NARAŻONE
III
BARDZO NARAŻONE
IV
SILNIE NARAŻONE
Obszary na których czas trwania susz hydrologicznych był najkrótszy, liczba
stwierdzonych niżówek była najmniejsza i wskaźnik występowania niżówek w
wieloleciu był najniższy oraz intensywność niżówek ekstremalnych nie
kształtowała głębokich niedoborów zasobów wodnych
a także stwierdzona tendencja zmian odpływu średniego niżówek miała kierunek
dodatni lub wynosiła zero.
Obszary na których czas trwania susz hydrologicznych był umiarkowany, liczba
stwierdzonych niżówek była bliska średniej dla regionu wodnego i wskaźnik
występowania niżówek w wieloleciu był zbliżony do średniej oraz intensywność
niżówek ekstremalnych kształtowała przeciętne w skali regionu wodnego
niedobory zasobów wodnych a także stwierdzona tendencja zmian odpływu
średniego niżówki miała kierunek ujemny.
Obszary na których czas trwania susz hydrologicznych był długi, liczba
stwierdzonych niżówek była duża i wskaźnik występowania niżówek w wieloleciu
był wysoki oraz intensywność niżówek ekstremalnych kształtowała głębokie
niedobory zasobów wodnych a także stwierdzona tendencja zmian odpływu
średniego niżówki miała kierunek ujemny.
Obszary na których czas trwania susz hydrologicznych był najdłuższy, liczba
stwierdzonych niżówek była największa i wskaźnik występowania niżówek w
wieloleciu był najwyższy oraz intensywność niżówek ekstremalnych kształtowała
najgłębsze niedobory zasobów wodnych
a także stwierdzona tendencja zmian odpływu średniego niżówki miała kierunek
ujemny.
Rysunek 24. Mapa klas zagrożenia występowania zjawiska suszy hydrologicznej w regionie
wodnym Górnej Wisły
81 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Na obszarze regionu wodnego Górnej Wisły dominują obszary słabo narażone na
występowanie zjawiska suszy hydrologicznej. W części Karpat i Pogórza Karpackiego
występują obszary umiarkowanie narażone na zjawisko suszy hydrologicznej. Znajdują
się one w zlewniach bilansowych:
 Soły KR02,
 Skawy KR03,
 Raby KR04 (górna część zlewni),
 Dunajca KR05 (górna i środkowa część zlewni),
 Wisłoki KR08 (górna część zlewni),
 Sanu z Wisłokiem KR10 (górna część zlewni).
Połowę obszaru zlewni bilansowej Wisły od ujścia Przemszy do ujścia Nidy KR01
również zajmowały tereny umiarkowanie narażone na zjawisko suszy hydrologicznej.
Bardzo niewielkie obszary, w zlewniach bilansowych:
 Skawy KR03,
 Raby KR04,
 Dunajca KR05,
 Wisłoki KR08,
reprezentowały III klasę – terenów bardzo narażonych na zjawisko suszy hydrologicznej.
Obszarów silnie narażonych nie zidentyfikowano w całym regionie wodnym Górnej Wisły.
5.2. Identyfikacja ogólna występowania suszy w regionie wodnym Górnej Wisły
Dla identyfikacji zbiorczej intensywności występowania wszystkich rodzajów susz na
obszarach należących do regionu wodnego Górnej Wisły wykorzystano określone dla nich
wcześniej klasyfikacje przydzielając odpowiednio klasy od pkt 1 – 4 (tab. Nr 17.)
Tabela 18. Przyjęta punktacja klas dla poszczególnych rodzajów
hydrogeologicznej, rolniczej, hydrologicznej)
KLASA
IV
III
II
I
PUNKTY
4
3
2
1
susz (atmosferycznej,
Kolejnym krokiem w postępowaniu identyfikującym występowanie susz na obszarze
regionu wodnego Górnej Wisły było określenie poziomu zagrożenia, który stanowił sumę
punktacji uzyskanej przy klasyfikacji poszczególnych 4 rodzajów suszy. Analiza taka
została przeprowadzona dla wszystkich pól (250 x 250 m) w założonej siatce obejmującej
82 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
cały region wodny Górnej Wisły.
Dane umożliwiające analizę przestrzennego rozłożenia zagrożenia suszą są na
badanym obszarze różnie umiejscowione. Dla suszy atmosferycznej, hydrologicznej
i hydrogeologicznej są to dane z punktowych posterunków (różnych dla różnych rodzajów
susz), dla suszy rolniczej są to dane dla obszarów gmin. W tej sytuacji nie da się ich
bezpośrednio skonfrontować.
Konieczna jest ich wcześniejsza interpolacja przestrzenna na interesującym obszarze
(w niniejszym przypadku znalezienie interpolowanych wartości w węzłach zadanej siatki
kwadratowej o oczkach 250 x 250 m). W wyniku interpolacji otrzymujemy cztery
identyczne, co do geometrii siatki o tych samych węzłach z wartościami klasyfikacji
kolejnych czterech rodzajów suszy.
Dopiero tak otrzymane przestrzenne rozkłady klasyfikacji kolejnych susz mogą posłużyć
do skonstruowania przestrzennego rozkładu syntetycznego wskaźnika (sumowanie
z odpowiednimi wagami dla kolejnych węzłów wartości z kolejnych czterech siatek).
Opisany algorytm uzyskiwania wskaźnika syntetycznego jako efekt uboczny daje
nieostre granice między obszarami o różnym stopniu narażenia. Stąd konieczność
przyjęcia przedziałów wskaźnika o ułamkowych granicach.
Tabela
19.
Przyjęte zakresy wartości
występowania suszy
granicznych
Poziom zagrożenia
występowania suszy
Bardzo wysoki
dla
określenia
poziomów
zagrożenia
Zakres
punktów
>15
Wysoki
12,1 - 15
Znaczący
9,1 - 12
Umiarkowany
6,1 – 9
Brak/niewielki
<=6
83 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Rysunek 25. Wynikowa mapa poziomu zagrożenia występowania suszy w regionie wodnym
Górnej Wisły
Analiza wyników występowania zagrożenia suszy na obszarze regionu wodnego Górnej
Wisły wyraźnie widać, że:
 na przeważającym obszarze regionu wodnego, w analizowanym wieloleciu,
występowała susza o charakterze umiarkowanym,
 tereny nie wykazujące oznak lub o niewielkim poziomie zagrożenia suszą
występowały przede wszystkim w środkowej i wschodniej części regionu
wodnego w następujących zlewniach bilansowych:
- Wisły od ujścia Nidy do ujścia Wisłoki KR07,
- Wisłoki KR08,
- Wisły od ujścia Wisłoki do ujścia Sanu KR09,
- Sanu z Wisłokiem KR10 (najwięcej obszarów),
- Wisły od ujścia Sanu do ujścia Sanny KR11.
 niewielkie powierzchnie terenów wykazujących znaczący poziom występowania
84 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
suszy były położone w następujących zlewniach bilansowych:
- Wisły od ujścia Przemszy do ujścia Nidy KR01,
- Soły KR02,
- Nidy KR06,
- Wisły od ujścia Wisłoki do ujścia Sanu KR09.
5.3. Podsumowanie
Wyniki analizy występowania zagrożenia suszą na obszarze regionu wodnego Górnej
Wisły potwierdzają z zapisami Rządowego Centrum Bezpieczeństwa. Wydział Analiz5 z
roku 2013. W dokumencie tym stwierdzono że:
okresowe występowanie susz atmosferycznych i będących ich następstwem susz
glebowych jest naturalną cechą klimatu w Polsce.
zjawisko suszy w Polsce może się pogłębiać,
statystycznie susza w Polsce zdarza się raz na 4 – 7 lat.
Według danych statystycznych za lata 1951-2000 susze:
 atmosferyczną stwierdzono w regionach:
– Nizina Wielkopolska;
– Pojezierze Wielkopolskie;
– Nizina Śląska;
– Przedgórze Sudeckie;
– Nizina Mazowiecka;
– Nizina Podlaska;
– Pojezierze Mazurskie.
 hydrologiczną stwierdzono w regionach:
– Pojezierze Wielkopolskie
– Nizina Wielkopolska (zlewnie Wełny i Sarny)
– Nizina Podlaska
– Wyżyna Lubelska (wschodnia część).
W omawianym dokumencie Rządowego Centrum Bezpieczeństwa nie stwierdzono
zjawisk suszy w regionie wodnym Górnej Wisły.
Okresy występowania zagrożeń suszą zostały wskazane na podstawie danych
historycznych z lat 1951 - 2000. Potencjalnie okresem występowania susz są miesiące:
5
Zagrożenia okresowe występujące w Polsce – Aktualizacja. RCB. 2013 r.
85 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
 marzec,
 od czerwca do września.
Obserwowane w ostatnich latach ekstremalne zjawiska pogodowe świadczą o istnieniu
potencjalnego ryzyka pojawienia się zagrożenia suszą również w innych miesiącach.
6. ANALIZA PRZYCZYN WYSTĄPIENIA SUSZY I OCENA, W JAKI SPOSÓB
ZMIANY KLIMATYCZNE WPŁYNĄ NA POGŁĘBIENIE LUB ZMNIEJSZENIE
SKUTKÓW SUSZY
Przeprowadzona punkcie 5 opracowania analiza nie wykazała suszy długookresowej w
regionie wodnym Górnej Wisły na obszarze działania RZGW. Jednak nie można
wykluczyć wystąpienia zjawiska suszy długoterminowej w najbliższym okresie czasu.
Jednym z ważnych czynników stymulujących występowanie suszy jest zmienność
klimatu. Dotychczas zmienność ta powodowana była przez procesy naturalne,
takie jak zmiany aktywności słońca, zmiany orbity i pól magnetycznych Ziemi, potężne
erupcje wulkanów, czy nawet upadek wielkiego meteorytu. Badający zjawiska suszy
i powodzi stwierdzają, że zjawiska te występują w wyniku ocieplania się klimatu Ziemi.
Wiele gatunków fauny i flory nie będzie w stanie przystosować się do tych zmian.
W warunkach Polski największym problemem będzie woda, a przede wszystkim jej deficyt
w połączeniu z bardzo wysoką temperaturą powietrza w miesiącach letnich.
Polska zajmuje 22 miejsce w Europie (Eurostat, 2011) pod względem zasobów
wodnych. Na 1/5 obszaru kraju opady roczne nie przekraczają 500 mm H2O,
co odpowiada najbardziej suchym obszarom Europy. Zasoby rzek są średnio na poziomie
60 mld m³, co odpowiada odpływowi z jednego kilometra kwadratowego 5 litrów
na sekundę, przy średniej europejskiej 9,5 litrów na sekundę.
Przy tak małych zasobach priorytetem powinna być oszczędność wody we wszystkich
sektorach. Tymczasem wodochłonność polskiego przemysłu jest stale jeszcze ponad
dwa razy większa, aniżeli średnia w Unii Europejskiej, a przemysł zużywa 70% wody,
podczas gdy na cele komunalno – bytowe przeznacza się jej 18% (Roczniki statystyczne
GUS 2000 – 2010). Trzeba podkreślić, że woda pitna dla ludności pochodzi w 65% z ujęć
podziemnych. Na szczęście Polska posiada znaczne zasoby wód podziemnych wysokiej
jakości, jednak wiele z nich jest zagrożonych zanieczyszczeniami z powierzchni terenu
(głównie przez ścieki i wysypiska odpadów komunalnych i przemysłowych).
W marcu 2010 roku Rada Ministrów przyjęła stanowisko w sprawie Białej Księgi Komisji
Europejskiej w sprawie adaptacji do zmian klimatu (Stanowisko Rządu 2010)
stwierdzając, że konieczne jest stworzenie strategii na szczeblu rządowym z udziałem
86 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
tych sektorów, które mogą być narażone na oddziaływanie zmian klimatycznych, biorąc
pod uwagę analizę kosztów i korzyści wynikających z konkretnych działań adaptacyjnych.
Za takie sektory zostały uznane: gospodarka wodna wraz z ochroną wybrzeża Morza
Bałtyckiego, rolnictwo, leśnictwo, energetyka, zdrowie, mieszkalnictwo, gospodarka
przestrzenna, turystyka i rekreacja, różnorodność przyrodnicza.
Analizy prowadzone w jednostkach badawczych za pomocą regionalnych modeli
klimatycznych wskazują na możliwość zmian klimatycznych, w całej Europie Środkowo –
Wschodniej. Zmiany klimatu mogą poważnie oddziaływać na zasoby wodne i gospodarkę
wodną. Będą się rozkładać nierównomiernie zarówno w czasie, jak i w przestrzeni.
W regionu wodnym Górnej Wisły, zmiany temperatury powietrza będą większe
w
okresach
zimowych,
a
mniejsze
w
lecie.
W
zimie
należy
spodziewać
się znacznego zmniejszenia liczby dni z temperaturą poniżej zera, co skutkować będzie
mniejszymi opadami śniegu i mniejszą pokrywą śnieżną. Taka zmiana klimatu będzie
powodować negatywne skutki w gospodarce wodnej:
 w zimie procesy magazynowania wody dla wykorzystania ich w okresie ciepłym
(wiosna, lato) mogą być poważnie zakłócone.
 lato będzie się charakteryzowało długotrwałymi okresami pogody słonecznej,
suchej i gorącej, przerywanej burzowymi, gwałtownymi deszczami,
 roczne sumy opadów będą wykazywać się większą niż dotąd zmiennością
w czasie, co skutkować będzie zwiększeniem częstotliwości występowania
coraz bardziej gwałtownych powodzi i długotrwałych susz.
Konsekwencje zmian klimatu odczuwane będą szczególnie w rolnictwie.
7. OPIS ZAPROPONOWANYCH W PLANIE WARIANTÓW DZIAŁAŃ SŁUŻĄCYCH
OGRANICZENIU SKUTKÓW SUSZY
7.1. Wstęp
W obszarze regionu wodnego Górnej Wisły nie stwierdzono występowania zjawiska
suszy długotrwałej, co jest szczegółowo przedstawione powyżej w rozdziałach 5 i 6.
Jednocześnie w ramach przeprowadzonej ankietyzacji otrzymano szereg sygnałów
o występowaniu niedoborów wody oraz epizodów susz w ubiegłych latach. Projekt Planu
z uwagi na powyższe został sformułowany, jako szeroki zestaw działań, w układzie
priorytetowym, począwszy od zadań o charakterze prośrodowiskowych prac, po zadania
techniczne. Projekt „Planu przeciwdziałania skutkom suszy w obszarze regionu wodnego
Górnej Wisły” ma formę otwartą i nie wskazuje konkretnych, szczegółowych działań – tak
87 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
prośrodowiskowych, jak i technicznych. Ich dobór i wariantowanie polegać będzie
na
stosowaniu
łącznym
(zadania
prośrodowiskowe
i
rozwiązania
techniczne)
lub oddzielnie, odpowiednio do lokalnych potrzeb i warunków występujących w określonej
części (miejscu) regionu wodnego Górnej Wisły. Działania techniczne, pojmowane jako
zadania inwestycyjne, muszą być planowane (przygotowywane) w oparciu o analizy
potrzeb (m.in. wodno-gospodarcze), z uwzględnieniem uwarunkowań społecznych
i z zachowaniem wymagań środowiskowych, w tym spełnienia wymagań przepisów prawa
krajowego i europejskiego (Prawo wodne; ochrona przyrody; oceny oddziaływania
na środowisko; Ramowa Dyrektywa Wodna, Dyrektywa siedliskowa i in.). Szczególne
zastosowanie będą tu miały obowiązujące warunki korzystania z wód regionu wodnego
Górnej Wisły (Rozporządzenie Nr 4/2014 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki
Wodnej w Krakowie z dnia 16 stycznia 2014 r.)
Projekt Planu przeciwdziałania skutkom suszy w regionie wodnym Górnej Wisły,
przedstawia:
 Analizę możliwości powiększenia dyspozycyjnych zasobów wodnych
 Propozycje niezbędnych zmian w zakresie korzystania z zasobów wodnych
oraz zmian naturalnej i sztucznej retencji.
 Propozycje budowy, rozbudowy lub przebudowy urządzeń wodnych
 Katalog działań, służący przeciwdziałaniu skutkom suszy
7.2. Analiza możliwości powiększenia dyspozycyjnych zasobów wodnych
Podstawą dla przeprowadzenia oceny możliwości powiększenia dyspozycyjnych
zasobów wodnych są warunki korzystania z wód regionu wodnego Górnej Wisły
oraz analiza zjawiska suszy na obszarze regionu wodnego.
Priorytet w zaspokajaniu potrzeb wodnych został ustalony dla poboru wody
z przeznaczeniem do spożycia ludzi przy uwzględnieniu potrzeb ekosystemów wodnych
i od wód zależnych. W regionie wodnym nie stwierdzono występowania lejów depresji
o znaczeniu regionalnym ani obszarów, na których miałoby miejsce trwałe obniżenie
zwierciadła wód podziemnych spowodowane przez czynnik antropogeniczny.
W zakresie ochrony przed suszą w obszarze Górnej Wisły nie ma systemu
zabezpieczeń, natomiast możliwe jest łagodzenie jej skutków dla środowiska gruntowo –
wodnego poprzez różnorodne formy retencji naturalnej, melioracje nawadniające oraz
agrotechnikę ograniczającą parowanie wody. Duże znaczenie wspomagające ma retencja
zbiornikowa. Zbiorniki wodne (retencyjne) umożliwiają wyrównanie odpływu rzecznego
przez magazynowanie (retencjonowanie) wody w okresach jej nadmiaru (wezbrań)
88 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
i korzystanie w okresach niedoboru (susza).
Zaniedbania infrastrukturalne dotyczą przede wszystkim kompleksowego rozwiązania
problemu ochrony przed suszą. Prawidłowe działanie w gospodarce wodnej powinno
zabezpieczać przed możliwością wystąpienia długotrwałej suszy i jej skutkami. Wymagać
to będzie dokonania modernizacji istniejących urządzeń wodnych oraz budowy nowych.
Obecnie w Polsce powszechnie kwestionowana jest potrzeba budowy dużych,
wielozadaniowych zbiorników retencyjnych, przywoływany jest argument sprzeczności ich
lokalizacji
z
celami
środowiskowymi
określanymi
Ramową
Dyrektywą
Wodną
i wskazywany jest konflikt zadań z wymogami ochrony przyrody, zwłaszcza w aspekcie
obszarów chronionych Natura 2000. Wskazywany jest kierunek budowy suchych
zbiorników zamiast zbiorników retencyjnych, które ograniczać mogą jedynie skutki
powodzi, ale nie tworzą możliwości poprawy zaopatrzenia w wodę i nie mogą łagodzić
skutków ewentualnej suszy.
W krajach Europy Zachodniej budowane są nowe zbiorniki dużej retencji oraz
powiązane z nimi systemy wodociągowe (zaopatrzenie w wodę ludności, nawodnienia
rolnicze itp.). Dzieje się to z poszanowaniem przepisów prawa oraz środowiska
przyrodniczego. Do powodzenia tych działań przyczyniają się niewątpliwie właściwie
udokumentowane potrzeby, odpowiednio rozpatrzone alternatywne rozwiązania i warianty
koncepcji (technologie), wraz z zaprojektowanymi i wdrażanymi zestawami działań
minimalizujących (łagodzących) oraz kompensujących.
W planach zagospodarowania przestrzennego województw z obszaru regionu wodnego
Górnej Wisły, a także w programach małej retencji oraz zamierzeniach gmin ujętych
jest ponad czterysta sztucznych zbiorników wodnych. Realizacja tych obiektów stanowi
potencjalną możliwość powiększenia dyspozycyjnych zasobów wodnych, a co za tym
idzie zwiększenia „odporności” regionu wodnego Górnej Wisły i dorzecza Wisły na
niedobory wody w przypadku wystąpienia suszy, zwłaszcza długotrwałej.
7.3. Propozycje
niezbędnych
zmian
w
zakresie
korzystania
z zasobów wodnych oraz zmian naturalnej i sztucznej retencji. Propozycje
budowy, rozbudowy lub przebudowy urządzeń wodnych
W wyniku przeprowadzonych analiz i obliczeń, na podstawie dostępnych historycznych
danych pomiarowych hydrologiczno-meteorologicznych oraz map glebowo-rolniczych,
dokonano oceny wskaźników zagrożenia suszą atmosferyczną, glebową, hydrologiczną
i hydrogeologiczną.
Nie stwierdzono występowania zjawiska długotrwałej suszy w obszarze regionu
wodnego Górnej Wisły. Zagadnienie to jest rozpatrywane w opracowaniu – Analiza
89 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
zjawiska suszy na obszarze regionu wodnego.
Jednocześnie w ramach przeprowadzonego rozpoznania (ankietyzacji) otrzymano
szereg sygnałów o występowaniu niedoborów wody oraz epizodów susz w ubiegłych
latach. Z uwagi na ogólność zgromadzonych informacji, nie było jednak możliwe
rozróżnienie, na ile przyczyną występowania stanów deficytowych była działalność
człowieka, a jaki udział miały w nich czynniki naturalne (meteorologiczne).
Niezależnie od prac nad dalszym, szczegółowym rozpoznaniem zagadnienia zagrożeń
suszą, co wiązać się będzie z potrzebą przeprowadzenia badań i analiz dot. niedoborów
wody, a spowodowanych działalnością człowieka, konieczne jest wdrożenie działań
zmierzających do zwiększenia możliwości reagowania w przypadku wystąpienia suszy
w regionie wodnym Górnej Wisły. W szczególności powinny one dotyczyć zwiększenia
odporności na suszę oraz łagodzenie potencjalnego wpływu suszy na społeczeństwo,
gospodarkę i środowisko.
Z uwagi na powyższe „Projekt planu przeciwdziałania skutkom suszy w regionie
wodnym Górnej Wisły”, został sformułowany, jako szeroki zestaw działań, w układzie
priorytetowym, począwszy od zadań o charakterze prośrodowiskowych prac, po zadania
techniczne. Działania i zadania przedstawiono w tabeli nr 20.
Tabela
20.
Priorytety w zakresie korzystania
w regionie wodnym Górnej Wisły
z
zasobów
wodnych
oraz
zmian
retencji
Priorytety
Działania
Poprawa stanu środowiska
wodnego i ekosystemów od
wody zależnych
ochrona wód - budowa oczyszczalni ścieków; ograniczenie
zanieczyszczeń
obszarowych,
zwłaszcza
substancji
biogennych; eliminacja ropopochodnych substancji
odtwarzanie naturalnej retencji w zlewniach rzek (odbudowa
stosunków wodnych) poprzez zieloną infrastrukturę – wdrażanie
metod naturalnej retencji wody, obejmujących przywracanie
obszarów zalewowych
i obszarów podmokłych dla zatrzymywania wody w okresach
nadmiernych opadów
udrażnianie koryt rzek i potoków dla umożliwienia migracji ryb
dwuśrodowiskowych
mikroretencja obszarowa w tym m.in. wykorzystanie
istniejących terenów pokopalnianych, miejsc eksploatacji
kruszywa i mikroretencja przyobiektowa; ograniczanie
uszczelniania gleb
Zwiększanie
retencyjności
obszarów
rolniczych
i
leśnych, a także obszarów
zurbanizowanych
rozwój małej retencji funkcjonalnie dostosowanej do potrzeb
(hodowla ryb; nawadnianie kompleksów rolnych)
rozwój mikroretencji obszarowej i przyobiektowej
(infrastrukturalnej)
ograniczanie uszczelniania gleb
zwiększanie lesistości
Oszczędzanie wody
zastępowanie technologii wodochłonnych nowymi
90 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Działania
Priorytety
rozwiązaniami
utrzymywanie urządzeń wodnych i instalacji we właściwym
stanie technicznym (bieżąca konserwacja, remonty
przestarzałych)
budowa studni publicznych w miejscowości bez sieci
wodociągowej oraz budowa awaryjnych ujęć głębinowych z
dodatkowym zasilaniem (niezależnym)
Zwiększenie stopnia retencji
sztucznej wód poprzez budowę
zbiorników
wodnych
dla
poprawy zaopatrzenia w wodę
(wyrównanie przepływów) oraz
tworzenia
możliwości
ograniczania skutków zjawisk
ekstremalnych w przypadku ich
wystąpienia (m.in. łagodzenie
skutków susz)
wielozadaniowych (dużej retencji) - o znaczeniu dla regionu
wodnego, a nawet w skali ponadregionalnej (znaczenie
krajowe) - lokalizowanych w oparciu o analizy potrzeb (wodnogospodarcze), z uwzględnieniem uwarunkowań społecznych i z
zachowaniem wymagań środowiskowych, w tym spełnienia
wymagań przepisów prawa krajowego i europejskiego (Prawo
wodne; ochrona przyrody; oceny oddziaływania na środowisko;
Ramowa Dyrektywa Wodna, Dyrektywa siedliskowa i in.).
małej retencji - o znaczeniu lokalnym - lokalizowanych w
oparciu o analizy potrzeb (wodno-gospodarcze), z
uwzględnieniem uwarunkowań społecznych i z zachowaniem
wymagań środowiskowych, w tym spełnienia wymagań
przepisów prawa krajowego i europejskiego (Prawo wodne;
ochrona przyrody; oceny oddziaływania na środowisko;
Ramowa Dyrektywa Wodna, Dyrektywa siedliskowa i in.)
Wieloaspektowy zestaw działań możliwych do podjęcia dla przeciwdziałania skutkom
suszy przedstawiony jest w katalogu działań. Ma on charakter wykazu otwartego,
do opcjonalnego zastosowania, w zależności od specyficznych warunków wodnych,
społecznych i środowiskowych regionu wodnego.
7.4. Katalog działań służących przeciwdziałania skutkom suszy
Plany
przeciwdziałania
skutkom
suszy
zawierają
także
katalog
działań
służących ograniczeniu skutków suszy. Proponowany katalog jest wykazem otwartym.
Oznacza to, że powinien być uzupełniany lub zmieniany w kolejnych latach,
z wykorzystaniem doświadczeń z wdrożenia z lat poprzednich. Uzupełnianie wykazu
działań może wynikać także z rozwoju technologii oraz potrzeb. Może wystąpić także
potrzeba usunięcia działania z katalogu.
Wdrażanie działań, winno być poprzedzone analizą kosztów i korzyści, aby wdrożenie
nie okazało się droższe od spodziewanego ograniczenia strat spowodowanych suszą.
Budując plan zapobiegania skutkom suszy z wykorzystaniem działań określonych
w wykazie, nie należy nadmiernie rozbudowywać listy działań ze względu na koszty
oraz zbytnie ich rozdrobnienie, a tym samym zmniejszenie efektywności. Katalog działań
dla planów przeciwdziałania skutkom suszy w regionie wodnym Górnej Wisły
przedstawiono w tabeli nr 21.
91 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Tabela 21. Katalog działań dla planów przeciwdziałania skutkom suszy w regionie wodnym Górnej
Wisły
Nr
działania
Nazwa działania
1
Zwiększanie retencji leśnej w zlewni
2
Zwiększanie retencji na obszarach rolniczych
3
Zwiększanie retencji na obszarach zurbanizowanych
4
Budowa sieci rozprowadzającej wodę z istniejących zbiorników „małej
retencji”
5
Wykorzystanie zasobów wód podziemnych do nawodnień w rolnictwie
6
Budowa małych zbiorników gromadzących wodę w pobliżu pól uprawnych
7
Budowa zbiorników retencjonujących wodę o pojemności do 5 mln m3
8
Budowa zbiorników retencjonujących wodę o pojemności > 5 mln m3
9
Przebudowa systemów melioracyjnych z odwadniających na nawadniającoodwadniające
10
Renaturyzacja koryt cieków i ich brzegów
11
Odtwarzanie starorzeczy i obszarów bagiennych
12
Usprawnienie reguł sterowania urządzeniami wodnymi retencjonującymi
wodę w sposób umożliwiający wykorzystanie wody do nawodnień
13
Utworzenie lokalnych systemów ostrzegania o suszy
14
Formułowanie i wdrażanie programów badań naukowych w zakresie
identyfikacji
i zwalczania suszy
15
Wypracowanie jednolitych zasad gromadzenia danych i informacji o zasięgu
i wielkości szkód spowodowanych suszą
16
Opracowanie taryfikatora cen wody w okresie występowania suszy
17
Doskonalenie wsparcia rzeczowego i finansowego dla poszkodowanych
skutkami suszy
18
Opracowywanie aktów prawnych, krajowych i lokalnych, umożliwiających
stosowanie działań ograniczających skutki suszy
19
Opracowanie zasad finansowania wspomagających ekonomicznie programy
wdrażające działania z zakresu ograniczania skutków suszy
20
Opracowanie i wdrażanie programów edukacyjnych dla społeczeństwa o
przyczynach występowania suszy, sposobach jej identyfikowania, skutkach i
sposobach zapobiegania
21
Ograniczenie pozwoleń wodnoprawnych na pobór wód
22
Budowa ujęć wód podziemnych dla nawadniania użytków rolnych
23
Budowa ujęć wód podziemnych dla zabezpieczenia wody do picia w
rejonach górskich
92 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
8. OCENA ZAPROPONOWANYCH DZIAŁAŃ SŁUŻĄCYCH OGRANICZENIU
SKUTKÓW SUSZY I SPODZIEWANY REZULTAT WDROŻENIA
Ocenę zaproponowanych działań służących ograniczeniu skutków suszy w regionie
wodnym Górnej Wisły oraz spodziewane efekty ich wdrożenia, z rozpatrzeniem aspektów
zgodności z wymogami Ramowej Dyrektywy Wodnej oraz umożliwienia osiągnięcia
ustalonych celów środowiskowych i wpływu na elementy przyrodnicze środowiska, w tym
w szczególności na cele i przedmiot ochrony obszarów Natura 2000 oraz integralność
tych obszarów przedstawia poniższe zestawienie tabelaryczne (tabela nr 22).
Polityka w dziedzinie niedoboru wody i susz jest do pewnego stopnia niezależna,
a najważniejszą rzeczą jest położenie nacisku na kwestie związane z ilością wody
w ramach wdrożenia Ramowej Dyrektywy Wodnej.
Nadrzędnym celem Ramowej Dyrektywy Wodnej jest osiągnięcie dobrego stanu wód do
roku 2015. Wody powierzchniowe, w tym silnie zmienione i sztuczne jednolite części wód,
powinny do tego czasu osiągnąć dobry stan chemiczny, oraz odpowiednio, dobry stan
ekologiczny lub dobry potencjał ekologiczny, gdzie:
 stan ekologiczny obowiązuje dla naturalnych jednolitych części wód,
 potencjał ekologiczny dla sztucznych lub silnie zmienionych jednolitych części
wód.
93 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
Tabela 22. Ocena działania i spodziewany rezultat wraz odniesieniem do: RDW, celów środowiskowych i obszarów ochronnych
Nr
Nazwa działania
1
Zwiększanie
retencji leśnej
w zlewni
2
Zwiększanie
retencji
na obszarach
rolniczych
3
Zwiększanie
retencji
na obszarach
zurbanizowanych
4
Budowa sieci
rozprowadzającej
wodę z
istniejących
zbiorników „małej
Ocena działania
i
spodziewany rezultat wdrożenia
Zwiększenie obszarów zalesionych korzystnie wpływa
na zatrzymywanie wody w gruncie, opóźnia spływ powierzchniowy
do odbiorników, zwiększa zasilanie wód podziemnych.
Odtwarzanie oczek wodnych i budowa zbiorników retencyjnych
w lasach korzystnie wpływa na bilans wodny zlewni.
Efekt uzyskuje się w dłuższym okresie czasu poprzez poprawę
bilansu wodnego. Działanie należy uznać
za niezwykle korzystne i konieczne.
W obszarach występowania suszy powinno się dążyć
do zmiany sposobu uprawiania gleby lub użytkowania gruntów
poprzez wzrost areału użytków zielonych i roślin odpornych
na suszę, odtwarzanie „oczek wodnych” oraz budowę zastawek
na rowach i ciekach wodnych.
Efekt można uzyskać w krótkim okresie czasu, pod warunkiem
przekonania do działań lokalnych społeczności. Działania te
należy uznać za niezwykle korzystne i konieczne.
Należy dążyć do zmniejszenia stopnia uszczelnienia powierzchni
terenu w jednostkach zurbanizowanych oraz do budowania
małych, powierzchniowych zbiorników retencjonujących wody
opadowe oraz innych form zatrzymywania wody opadowej.
Efekt jest istotny, jednak rozłożony w czasie. Poprzez
zmniejszenie uszczelnienia terenu, zwiększa się filtrację wód
opadowych do gruntu, zmniejsza parowanie. Zatrzymanie wody
opadowej w małych zbiornikach i wykorzystanie jej w okresie
wegetacji zmniejsza wrażliwość na suszę.
W Polsce od wielu lat realizowane są programy „małej retencji”
polegające na budowie zbiorników wodnych. Wykorzystanie
zgromadzonej wody jest znikome z powodu braku systemu
rozprowadzania wody do pól uprawnych. Budowa sieci pozwoli w
większym stopniu wykorzystać zgromadzone zasoby wody.
Zgodność z RDW
Działanie zgodne
z RDW
Działanie zgodne
z RDW
Działanie zgodne
z RDW
Działanie zgodne
z RDW
Osiągnięcia celów
środowiskowych
Ochrony
obszarów Natura
2000
Nie wpływa
negatywnie na
osiągnięcie celów
środowiskowych
Zwiększa ochronę
obszarów Natura
2000
Nie wpływa
negatywnie na
osiągnięcie celów
środowiskowych
Zwiększa ochronę
obszarów Natura
2000
Nie wpływa
negatywnie na
osiągnięcie celów
środowiskowych
Nie wpływa na
obszary chronione
oraz Natura 2000
Nie wpływa
negatywnie na
osiągnięcie celów
środowiskowych
(po szczegółowej
Zwiększa ochronę
obszarów Natura
2000
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM SU S ZY W REGION IE W OD NYM G ÓR NEJ W IS ŁY W
OBS ZA R ZE D ZIA ŁAN IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Nr
Nazwa działania
retencji”
5
6
Wykorzystanie
zasobów wód
podziemnych
do nawodnień w
rolnictwie
Budowa małych
zbiorników
gromadzących
wodę
w pobliżu pól
uprawnych
Ocena działania
i
spodziewany rezultat wdrożenia
Inwestycja jest kosztowna, a efekt możliwy do uzyskania
w długim czasie.
W ocenie zastosowania wód do celów rolniczych musi być
każdorazowo uwzględniony aspekt środowiskowy, w tym jakość
wody w zbiorniku. Niebagatelny może też być aspekt
ekonomiczny pozyskania wody.
Polska posiada opracowany bilans wodno-gospodarczy
w zakresie wód podziemnych, z którego wynikają duże rezerwy
wód podziemnych. Istnieje możliwość budowy ujęć wód
podziemnych, mających na celu sezonowe nawadnianie lub
deszczowanie
upraw
rolnych.
Komisja
Dokumentacji
Hydrogeologicznych stwierdziła, że „można zaakceptować w/w
sposób wykorzystania wód podziemnych dla przeciwdziałania
skutkom suszy w rolnictwie, na obszarach gdzie dysponujemy
rezerwami zasobów wód podziemnych”.
Możliwość bezpośredniego wpływania na zabezpieczenie się
przed skutkami suszy poprzez nawadnianie upraw wodami
podziemnymi. Wymierne korzyści gospodarcze. W ocenie
zastosowania wód do celów rolniczych musi być każdorazowo
uwzględniony aspekt środowiskowy. Niebagatelny może też być
aspekt ekonomiczny pozyskania wody.
Budowa małych zbiorników gromadzących wodę w okresie jej
nadmiaru, w bezpośrednim sąsiedztwie pól uprawnych, daje
możliwość bezpośredniego reagowania na oznaki suszy. System
rozprowadzania wody jest w pełni elastyczny i mobilny. Zbiorniki
mogą być różnej konstrukcji: betonowe, ziemne uszczelniane
3
folią, gliną itp. o pojemności do kilkudziesięciu tysięcy m , zależne
od możliwości napełnienia i potrzeb w danym rejonie. Są to
zbiorniki tzw. mikroretencji.
Bezpośrednie
łagodzenie
skutków
suszy,
doskonałe
Zgodność z RDW
Osiągnięcia celów
środowiskowych
Ochrony
obszarów Natura
2000
analizie potrzeb
wodnych oraz
dokonaniu pełnej
oceny OŚ).
Działanie zgodne z
RDW
(wymaga to jednak
szczegółowej
analizy potrzeb
wodnych oraz
dokonanie pełnej
oceny OŚ).
Działanie zgodne z
RDW
Nie wpływa
negatywnie na
osiągnięcie celów
środowiskowych
(wymaga to jednak
szczegółowej analizy
potrzeb wodnych,
promowania upraw o
małych potrzebach
wodnych oraz
dokonaniu pełnej
oceny OŚ.
Nie wpływa na
obszary chronione
oraz Natura 2000
Nie wpływa
negatywnie na
osiągnięcie celów
środowiskowych
Zwiększa ochronę
obszarów Natura
2000 poprzez
ograniczenie
poborów
bezpośrednich z
cieków wodnych i
wód podziemnych
(po szczegółowej
(wymaga to jednak
szczegółowej analizy
potrzeb wodnych,
promowania upraw o
małych potrzebach
95 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM SU S ZY W REGION IE W OD NYM G ÓR NEJ W IS ŁY W
OBS ZA R ZE D ZIA ŁAN IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Nr
Nazwa działania
Ocena działania
i
spodziewany rezultat wdrożenia
Zgodność z RDW
wykorzystanie wód opadowych w okresie.
7
Budowa
zbiorników
retencjonujących
wodę o
pojemności do 5
3
mln m
8
Budowa
zbiorników
retencjonujących
wodę o
pojemności > 5
3
mln m
9
Przebudowa
systemów
melioracyjnych
Budowa zbiorników małej retencji służyć ma zaspakajaniu
różnych lokalnych potrzeb, w tym w zakresie zaopatrzenia
w wodę, ochronę przed powodzią, rekreację itp.
W warunkach wystąpienia zjawiska suszy mogą one być
wykorzystywane dla łagodzenia tego stanu. Proces inwestycyjny
jest długi – wymaga szczegółowych analiz oraz właściwego
przygotowania i realizacji inwestycji (szczególne znaczenie ma
tutaj rozpatrzenie uwarunkowań środowiskowych).
Po wybudowaniu zbiornika wraz z systemem dystrybucji
(rozprowadzenia wody), efekt wykorzystania w okresie suszy jest
znaczący, zwłaszcza lokalnie (pojedynczy zbiornik).
Budowa zbiorników dużej retencji, z reguły wielozadaniowych,
wynika z konieczności zapobiegania powodziom i/lub
zaopatrzenia w wodę i/lub wyrównania przepływów. Może okazać
się, że będą rejony, gdzie istnienie takiego zbiornika będzie
uzasadnione ze względu na suszę - jedną z funkcji będzie
alimentowanie w okresie niżówek. Proces inwestycyjny jest długi,
wymaga prowadzenia szczegółowych analiz oraz właściwego
przygotowania i realizacji inwestycji (zasadnicze znaczenie
ma rozpatrzenie uwarunkowań środowiskowych).
Efekt wykorzystania w okresie suszy (wyrównanie przepływów,
bezpośrednie zaopatrzenie w wodę) może
być znaczący nawet w skali ponad lokalnej.
Dotyczy to obszarów zmeliorowanych, w których celem było
odwodnienie terenów.
Proces inwestycyjny jest długotrwały, jednak jego skuteczność
Osiągnięcia celów
środowiskowych
wodnych oraz
dokonaniu pełnej
oceny OŚ.
Ochrony
obszarów Natura
2000
analizie potrzeb
wodnych oraz
dokonaniu pełnej
oceny OŚ).
RDW nie wyklucza
takiego działania
(wymaga to jednak
szczegółowej
analizy potrzeb
wodnych oraz
dokonanie pełnej
oceny OŚ)
Wymaga
indywidualnej
szczegółowej oceny
Wymaga
indywidualnej
szczegółowej
oceny
Działanie zgodne z
RDW
(wymaga to jednak
szczegółowej
analizy potrzeb
wodnych oraz
dokonanie pełnej
oceny OŚ)
Działanie zgodne z
RDW
(wymaga to jednak
Wymaga
indywidualnej
szczegółowej oceny
Wymaga
indywidualnej
szczegółowej
oceny
Wymaga
indywidualnej
szczegółowej oceny
Wymaga
indywidualnej
szczegółowej
96 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM SU S ZY W REGION IE W OD NYM G ÓR NEJ W IS ŁY W
OBS ZA R ZE D ZIA ŁAN IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Nr
Nazwa działania
Ocena działania
i
spodziewany rezultat wdrożenia
z odwadniających
na nawadniającoodwadniające
jest bardzo duża. Można uzyskać bezpośredni wpływ na
łagodzenie zjawiska suszy, zależnie od rozmiarów systemów
melioracyjnych.
10
Renaturyzacja
koryt cieków i ich
brzegów
11
Odtwarzanie
starorzeczy i
obszarów
bagiennych
12
Usprawnienie
reguł sterowania
urządzeniami
wodnymi
retencjonującymi
wodę w sposób
umożliwiający
wykorzystanie
W bardzo wielu przypadkach, cieki utraciły swój naturalny
charakter wskutek prac regulacyjnych i melioracyjnych. Jeśli
wskutek tych prac ciek został pozbawiony naturalnych meandrów,
a brzegi umocnione, został przyspieszony spływ wód i tym samym
utrata znacznej retencji. Renaturyzacja ma przywrócić stan
pierwotny, jest zalecana przez Ramową Dyrektywę Wodną.
Zwiększenie (przywrócenie) naturalnej retencji cieku. Efekt istotny
dla środowiska przyrodniczego, zagrożonego suszą
Odcinanie starorzeczy od głównego nurtu cieku, pozbawianie
starorzeczy możliwości wymiany wody
i rozwoju przyrody, osuszanie bagien, torfowisk itp. spowodowały
dużą utratę retencji wodnej oraz duże straty dla środowiska.
Odtwarzanie starorzeczy i terenów bagiennych przywróci retencję
oraz poprawi znacznie stan środowiska i jego odporność na
suszę.
Zwiększenie (przywrócenie) naturalnej retencji cieku. Efekt istotny
dla środowiska przyrodniczego, zagrożonego suszą.
Głównie dotyczy to zbiorników wodnych, których powstanie
całkowicie zmieniło reżim wodny dolin rzecznych poniżej piętrzeń.
Usprawnienie reguł sterowania powinno następować w kierunku
przywrócenia naturalnego reżimu przyrodniczego w dolinie rzeki.
Złagodzenie skutków suszy.
Zgodność z RDW
Osiągnięcia celów
środowiskowych
szczegółowej
analizy potrzeb
wodnych oraz
dokonanie pełnej
oceny OŚ)
Ochrony
obszarów Natura
2000
oceny
Działanie zgodne z
RDW
Wymaga
indywidualnej
szczegółowej oceny
Wymaga
indywidualnej
szczegółowej
oceny
Działanie zgodne z
RDW
Wymaga
indywidualnej
szczegółowej oceny
Wymaga
indywidualnej
szczegółowej
oceny
Działania organizacyjne nie są sprzeczne z zapisami RDW,
wspomagają osiągnięcie celów środowiskowych i ochronę
obszarów Natura 2000.
97 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM SU S ZY W REGION IE W OD NYM G ÓR NEJ W IS ŁY W
OBS ZA R ZE D ZIA ŁAN IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Nr
Nazwa działania
Ocena działania
i
spodziewany rezultat wdrożenia
Zgodność z RDW
Osiągnięcia celów
środowiskowych
Ochrony
obszarów Natura
2000
wody
do nawodnień
13
Utworzenie
lokalnych
systemów
ostrzegania o
suszy
14
Formułowanie
i wdrażanie
programów badań
naukowych w
zakresie
identyfikacji
i zwalczania
suszy
W gminach zagrożonych suszą, należy utworzyć stanowiska
pracy odpowiedzialne za kontakty z Zespołem ds. Suszy przy
RZGW, oraz kolportujące informacje do użytkowników wód,
dostępnymi środkami komunikacji.
Możliwość pozyskania przez każdego użytkownika wód informacji
o zagrożeniu suszą, o przewidywanym przebiegu i czasie, o
podjętych działaniach zapobiegawczych,
o podjętych decyzjach ograniczających zużycie wody itp.
Badania naukowe nie mogą ograniczać się tylko
do okresowego opracowywania danych historycznych
o suszach, ponieważ nie ma żadnych metodyk takich badań,
każdy, kto je wykonuje obiera inne parametry oraz inny przedział
czasowy. Badania naukowe są niezwykle konieczne w
odniesieniu do suszy, powinny wspomagać programy
przeciwdziałania, być prowadzone zarówno globalnie dla obszaru
kraju jak i lokalnie dla regionów. Badania naukowe winny
wskazywać rodzaje działań możliwych do zastosowania w
konkretnych przypadkach, wskazywać rozwiązania jak chronić
zasoby przyrodnicze przed suszą i wspierać decydentów. Nie bez
znaczenia będą badania naukowe o charakterze socjologicznym
oraz z zakresu komunikacji społecznej.
. Powinny przynieść zdecydowaną poprawę w dokumentowaniu
powodzi historycznych, ale przede wszystkim ich wynikiem
powinny być wskazania dla prognozowania suszy, dla
wprowadzenia nowych metod monitoringu oraz wskazania dla
podejmujących nowe działania zmniejszające skutki susz.
Efektem badań powinny też być wskazówki dotyczące poprawy
komunikacji społecznej oraz rozwiązywania problemów
98 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM SU S ZY W REGION IE W OD NYM G ÓR NEJ W IS ŁY W
OBS ZA R ZE D ZIA ŁAN IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Nr
Nazwa działania
15
Wypracowanie
jednolitych zasad
gromadzenia
danych
i informacji o
zasięgu
i wielkości szkód
spowodowanych
suszą
16
Opracowanie
taryfikatora cen
wody
w okresie
występowania
suszy
Ocena działania
i
spodziewany rezultat wdrożenia
Zgodność z RDW
Osiągnięcia celów
środowiskowych
Ochrony
obszarów Natura
2000
socjologicznych..
Przeciwdziałanie skutkom każdej klęski żywiołowej, a taki
charakter może przybrać wielkość i głębokość suszy, musi być
oparte o rzetelne informacje. W Polsce nie ma jednolitego
systemu i obowiązku dokumentowania zjawisk
o charakterze katastrofalnym. Istnieje konieczność
dokumentowania przebiegu zjawiska suszy poprzez gromadzenie
i archiwizowanie informacji meteorologicznych, hydrologicznych i
hydrogeologicznych. Konieczne są także dane o stratach i ich
strukturze. Będą one potrzebne
do weryfikowania zakresu udzielanej pomocy rzeczowej
i finansowej (z tytułu ubezpieczeń, także przez agendy rządowe i
samorządowe). Będą także służyły do oceny działania
istniejącego systemu zapobiegania suszy
i wyciągania wniosków dla przyszłych działań.
Umożliwienie prawidłowej oceny występującego zagrożenia, jego
zakresu i głębokości, oceny stosowanych działań, formułowania
wniosków na przyszłość, rekomendowania odnośnie przyszłych
działań.
Działanie to wiąże się ścisłe z wymogiem zawartym
w Ramowej Dyrektywie Wodnej nakazującej pokrywanie kosztów
wszystkich usług wodnych przez użytkowników wód. Stosowane
obecnie taryfikatory cen wody, nie odzwierciedlają jej zasobów
oraz dostępności. Niezależnie
od tego czy woda jest dostępna w nadmiarze, czy zasobów
brakuje – ceny wody są jednakowe. Opracowanie taryfikatora,
który uzależni cenę wody od jej dostępności i od przebiegu i
głębokości suszy, jest niezbędnym działaniem o charakterze
ekonomicznym.
Uzyskanie efektu oszczędzania zasobu wody w przypadku
99 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM SU S ZY W REGION IE W OD NYM G ÓR NEJ W IS ŁY W
OBS ZA R ZE D ZIA ŁAN IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Nr
17
18
19
Nazwa działania
Doskonalenie
wsparcia
rzeczowego
i finansowego
dla
poszkodowanych
skutkami suszy
Opracowywanie
aktów prawnych,
krajowych
i lokalnych,
umożliwiających
stosowanie
działań
ograniczających
skutki suszy
Opracowanie
zasad
finansowania
wspomagających
ekonomicznie
Ocena działania
i
spodziewany rezultat wdrożenia
Zgodność z RDW
Osiągnięcia celów
środowiskowych
Ochrony
obszarów Natura
2000
wystąpienia jej niedoborów spowodowanych suszą.
Jest to działanie wybiegające poza merytoryczne i techniczne
uzasadnienie działań ograniczających skutki suszy. Raczej jest to
działanie wdrażane po ustąpieniu suszy, wynikające z możliwości
ekonomicznych państwa, lub zawartych ubezpieczeń, czy też
możliwości samorządu. Dzisiejsze rozwiązania prawne,
umożliwiające udzielenie pomocy, bazują na ogłoszeniu stanu
klęski żywiołowej, co wiąże się z konsekwencjami dla organów
państwa. Chodzi o takie wykorzystanie udoskonalonych metod
monitoringu, faktu uspołecznienia podejmowania decyzji
o zagrożeniu suszą i innych elementów tego procesu, aby
tworzone przepisy prawne, były bardziej przyjazne użytkownikom
wód i jednocześnie nie powodowały zbyt obciążających organy
państwa skutków.
Zmniejszenie skutków społecznych w przypadkach wystąpienia
suszy.
Wiele działań określonych w niniejszym wykazie, nie będzie
posiadało dostatecznej podstawy prawnej. Aby można było
działania wdrażać, konieczne jest doskonalenie prawa, napisanie
założeń do ustaw, rozporządzeń lub wytycznych dla prawa
miejscowego.
Udoskonalone prawo, umożliwienie wdrażania wszystkich działań
zmniejszających skutki suszy.
Wdrażanie wszystkich działań wymaga środków finansowych.
Konieczne jest opracowanie założeń merytorycznych dla
programów wdrażających poszczególne działania oraz określenie
kosztów wdrożenia. Poszczególne działania mają inny ciężar
gatunkowy, zależny od bardzo wielu czynników. Stąd konieczność
100 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM SU S ZY W REGION IE W OD NYM G ÓR NEJ W IS ŁY W
OBS ZA R ZE D ZIA ŁAN IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Nr
Nazwa działania
programy
wdrażające
działania z
zakresu
ograniczania
skutków suszy
20
Opracowanie
i wdrażanie
programów
edukacyjnych
dla społeczeństwa
o przyczynach
występowania
suszy, sposobach
jej
identyfikowania,
skutkach i
sposobach
zapobiegania
21
Ograniczenie
pozwoleń
wodnoprawnych
na pobór wód
22
Budowa ujęć wód
podziemnych
Ocena działania
i
spodziewany rezultat wdrożenia
Zgodność z RDW
Osiągnięcia celów
środowiskowych
Ochrony
obszarów Natura
2000
Wymaga indywidualnej
szczegółowej oceny
Wymaga
indywidualnej
szczegółowej oceny
Wymaga indywidualnej
szczegółowej oceny
Wymaga
indywidualnej
opracowania zasad finansowania takich programów, których
celem będzie finansowanie w całości lub wspieranie wdrażania
działań.
Umożliwienie wnioskowania o przydzielenie środków
finansowych, umożliwienie wdrażania poszczególnych działań.
Wszystkie źródła Zachodniej Europy oraz USA wskazują
na ważność kwestii edukowania społeczeństwa w zakresie suszy.
Bez wiedzy na temat przyczyn suszy, jej przebiegu, możliwości
przeciwdziałania, kosztów tego przeciwdziałania oraz źródeł
pokrywania tych kosztów – niemożliwe jest skuteczne
przeciwdziałanie i zmniejszanie skutków suszy. Udział
społeczeństwa w podejmowaniu decyzji, jest jednym z
ważniejszych zagadnień związanych z zarządzaniem ryzykiem.
Tworzenie programów edukacyjnych, znajdowanie drogi do
świadomości społecznej, jest ważnym zadaniem bez którego nie
da się osiągnąć sukcesu.
Wzrost wiedzy i świadomości społeczeństwa, przygotowanie
społeczeństwa do działania, przygotowanie do pokrywania
kosztów działań, ograniczenie strat spowodowanych suszą.
Prawo wodne pozwala na ograniczanie bez odszkodowania praw
wynikających z pozwoleń wodnoprawnych. Uprawnienie to nigdy
nie zostało zastosowane. Należy przygotować pogłębione zasady
stosowania tego uprawnienia, jako jednego z podstawowych w
obszarach występowania suszy.
Bezpośredni wpływ na dystrybucję zasobów wody, zmiana
przestrzennego wykorzystania zasobów, umożliwienie równego
dostępu do zasobów o chwilowym ograniczeniu jego wielkości.
W rejonach, gdzie istnieją udokumentowane rezerwy zasobów
wód podziemnych, można i należy wdrażać działanie polegające
Działanie
zgodne z RDW
Działanie
zgodne z RDW
101 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM SU S ZY W REGION IE W OD NYM G ÓR NEJ W IS ŁY W
OBS ZA R ZE D ZIA ŁAN IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Nr
Nazwa działania
la nawadniania
użytków rolnych
23
Budowa ujęć wód
podziemnych
dla
zabezpieczenia
wody do picia w
rejonach górskich
Ocena działania
i
spodziewany rezultat wdrożenia
na budowie studni, które w okresie suszy pozwolą na
dostarczanie wody dla produkcji rolniczej. Proces inwestycyjny
wymaga szczegółowych analiz oraz właściwego przygotowania i
realizacji inwestycji (szczególne znaczenie ma tutaj rozpatrzenie
uwarunkowań środowiskowych).
Umożliwienie nawadniania użytków rolnych wodami
podziemnymi w okresie występowania suszy.
W rejonach górskich i podgórskich istnieją zasoby wód
podziemnych, natomiast nie korzystają z nich mieszkańcy wsi,
którzy czerpią wodę do picia z wód powierzchniowych. W
okresach posuchy, wody brakuje. Proces inwestycyjny wymaga
szczegółowych analiz oraz właściwego przygotowania i realizacji
inwestycji (szczególne znaczenie ma tutaj rozpatrzenie
uwarunkowań środowiskowych).
Uniezależnienie mieszkańców wsi od zasobu wód
powierzchniowych, natychmiastowa poprawa ilościowa
i jakościowa zaopatrzenia w wodę.
Zgodność z RDW
Osiągnięcia celów
środowiskowych
(wymaga to
jednak
szczegółowej
analizy potrzeb
wodnych oraz
dokonaniu
pełnej oceny OŚ
Ochrony
obszarów Natura
2000
szczegółowej oceny
Działanie
zgodne z RDW
(wymaga to
jednak
szczegółowej
analizy potrzeb
wodnych oraz
dokonaniu
pełnej oceny OŚ
Wymaga indywidualnej
szczegółowej oceny
Wymaga
indywidualnej
szczegółowej oceny
102 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
9. PRZEDSTAWIENIE ROZWIĄZAŃ MAJĄCYCH NA CELU ZAPOBIEGANIE,
OGRANICZENIE LUB KOMPENSACJĘ PRZYRODNICZĄ NEGATYWNYCH
ODDZIAŁYWAŃ NA ŚRODOWISKO
W przypadku działań technicznych, wszędzie tam gdzie proponowane rozwiązania
obejmują budowę, modernizację czy też przebudowę zbiorników wodnych, ujęć wód,
systemów melioracji, renaturyzację rzek i innych cieków, konieczne będzie dokonanie
indywidualnych ocen w przypadku planowania tego rodzaju działań. Wtedy będzie miała
zastosowanie
procedura
przygotowania
inwestycji
tak
-
stanowią
przepisy
obowiązującego w Polsce prawa.
10. OKREŚLENIE CZY USTALENIA PLANU PRZYCZYNIĄ SIĘ DO ZMNIEJSZENIA
LUB ZWIĘKSZENIA POZIOMU OCHRONY WÓD
Przyjęty w planie zestaw działań oraz ich priorytetyzacja, od prośrodowiskowych
po techniczne i formalno-prawne, pozwala na stwierdzenie że ustalenia planu potencjalnie
powinny przyczynić się do zwiększenia poziomu ochrony wód. Skala poprawy zależna
natomiast będzie od realizacji zadań przez właściwe podmioty, działające na podstawie
innych przepisów, realizujące wyznaczone w odpowiednich dokumentach zadania.
11. OCENA MOŻLIWOŚCI TRANSGRANICZNEGO ODDZIAŁYWANIA W WYNIKU
REALIZACJI USTALEŃ PLANU
Przedstawiony Projekt planu przeciwdziałania skutkom suszy w regionie wodnym
Górnej Wisły w obszarze działania RZGW Kraków nie będzie generował negatywnego
transgranicznego
oddziaływania
na
środowisko.
Dlatego
też
nie
ma
potrzeby
przeprowadzenia transgranicznej oceny oddziaływania na środowisko.
Przedstawiony katalog działań w Planie przeciwdziałania skutkom suszy w regionie
wodnym Górnej Wisły nie stwarza ram realizacji przedsięwzięć mogących oddziaływać
transgranicznie.
12. OCENA CZY CELE ŚRODOWISKOWE USTALONE W OPINIOWANYM
DOKUMENCIE SĄ ZGODNE Z CELAMI USTALONYMI W AKTACH WYŻSZEGO
RZĘDU
Gospodarka
wodna,
w
tym
problem
suszy,
jest
bardzo
słabo
umocowana
w planistycznych dokumentach o znaczeniu nie tylko krajowym, ale i regionalnym.
Do roku 2009 dokumentem nadrzędnym podejmującym temat gospodarowania
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
zasobami wodnymi w Polsce była zatwierdzona przez Radę Ministrów we wrześniu 2005
roku Strategia Gospodarki Wodnej. Dokument ten stanowił pierwszą całościową próbę
podejścia do planowania gospodarowania wodami, podejmując temat ochrony przed
powodzią i suszą. Jednak sam problem suszy potraktowany był bardzo pobieżnie.
Dokument ten nakładał obowiązek ochrony i zapobiegania przed skutkami suszy na
jednostki administracji rządowej i samorządowej. Podkreślał, że nie istnieje system
zabezpieczeń przed suszą meteorologiczną, a łagodzenie jej skutków możliwe jest
poprzez retencję naturalną, melioracje nawadniające oraz agrotechnikę ograniczającą
parowanie wody. Strategia Gospodarki Wodnej nie była zgodna z prawem UE i uchwałą
Sejmu RP z dnia 22 maja 2009 r. w sprawie przyjęcia dokumentu „Polityka ekologiczna
Państwa w latach 2009 – 2012 z perspektywą do roku 2016”. Stwierdzono więc, że
Strategia wymaga nowelizacji.
Do dnia dzisiejszego tejże nowelizacji, mimo licznych prób, nie dokonano. Opracowano
natomiast kilka wersji dokumentu pt. „Projekt Polityki wodnej państwa do roku 2030 (z
uwzględnieniem etapu 2016)”.
Inne dokumenty planistyczne i programowe dotykają zagadnień gospodarowania
wodami i ochrony zasobów wodnych, wskazują także na potrzebę planowania
w gospodarce wodnej. Samym problemem suszy zajmują się jednak bardzo rzadko
i bardzo pobieżnie. Poniżej w tabeli nr 23 zebrano najważniejsze opracowania krajowe
i regionalne zawierające elementy gospodarowania wodami i zajmujące się problemem
suszy.
Tabela 23. Istotne dokumenty krajowe i regionalne podejmujące problem gospodarowania
wodami, w tym suszy.
Tytuł dokumentu
Koncepcja Przestrzennego
Zagospodarowania Kraju
2030
Polityka ekologiczna Państwa
w latach 2009-2012 z
perspektywą do roku 2016
Powiązanie z gospodarką wodną w tym w szczególności w
odniesieniu do suszy oraz celów środowiskowych
Zawiera ogólne kierunki rozwoju poszczególnych struktur i elementów
przestrzennych,
uwzględniające
uwarunkowania
zewnętrzne
i wewnętrzne, priorytety oraz sektorowe założenia rozwojowe, w tym
stwierdzenie, że stan ilościowy i jakościowy zasobów wodnych jest
jednym z podstawowych problemów strategicznych Polski,
warunkującym jej rozwój cywilizacyjny.
Określa zasady postępowania wobec środowiska oraz określa
priorytety jego ochrony zgodnie z zasadami zrównoważonego
rozwoju. W pojęciach tych mieści się także ochrona wód
i ekosystemów wodnych i od nich zależnych.
104 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Tytuł dokumentu
Powiązanie z gospodarką wodną w tym w szczególności w
odniesieniu do suszy oraz celów środowiskowych
Krajowa Strategia Ochrony i
Zrównoważonego
Użytkowania Różnorodności
Biologicznej
oraz Program Działań na lata
2007-2013.
W odniesieniu do gospodarki wodnej dokument zakłada wzmocnienie
działań na rzecz osiągnięcia i utrzymania dobrego stanu wód, a także
ekosystemów wodnych i od wód zależnych, w tym utrzymania
wszędzie tam gdzie jest to możliwe, naturalnego lub zbliżonego
do naturalnego charakteru rzek i ich dolin, odtworzenie ciągłości
ekologicznej rzek itp.
Strategia Ochrony Obszarów
Wodno-Błotnych w Polsce
Dokument zawiera wytyczne planistyczne dla ochrony obszarów
wodno-błotnych jako jednych z największych źródeł wód słodkich dla
przyrody ożywionej, będących ekosystemami zagrożonymi.
Sektorowe programy
operacyjne
Działania przewidziane do realizacji w ramach programów to m.in
retencjonowanie
wody
i
zapewnienie
bezpieczeństwa
przeciwpowodziowego, zwiększenie ilości zasobów dyspozycyjnych
niezbędnych dla ludności i gospodarki kraju oraz stopnia
bezpieczeństwa przeciwpowodziowego i przeciwdziałania skutkom
suszy wraz ze zwiększeniem naturalnej retencji dolin rzecznych
z zachowaniem dobrego stanu ekologicznego
Regionalne Programy
Operacyjne
Regionalne Programy Operacyjne zawierają priorytety mające na
celu zwiększenie poziomu życia i atrakcyjności terenu z
zachowaniem zasad zrównoważonego rozwoju. Najczęściej
wymieniane są działania mające na celu poprawę stanu środowiska
naturalnego
oraz
bezpieczeństwa
ekologicznego
i przeciwpowodziowego, racjonalne kształtowanie i zachowanie
zasobów naturalnych dla polepszenia warunków życia mieszkańców
i stanowienia korzystnych warunków dla rozwoju gospodarki, przy
uwzględnieniu zasad zrównoważonego rozwoju, działania z zakresu
racjonalnego gospodarowania wodą.
Projekt Polityki wodnej
państwa do roku 2030 (z
uwzględnieniem etapu 2016)
(dokument pozostał w fazie
projektu, nie uzyskał statusu
dokumentu oficjalnego)
Polityka wodna państwa do roku 2030 określa podstawowe kierunki
i zasady działania umożliwiające realizację idei trwałego
i zrównoważonego rozwoju w gospodarowaniu zasobami wodnymi w
Polsce. Celem nadrzędnym Polityki wodnej państwa do roku 2030
(z uwzględnieniem etapu 2016) jest zapewnienie powszechnego
dostępu ludności do czystej i zdrowej wody oraz ograniczenie
zagrożeń wywoływanych przez powodzie i susze.
Strategia rozwoju dla
poszczególnych województw
Strategie mają na celu stworzenie jak najlepszych warunków rozwoju
gospodarki i wzrostu zamożności mieszkańców, poprawę warunków
życia człowieka w środowisku, zagwarantowanie zrównoważonego
ekologicznie rozwoju gospodarczego, w tym także w odniesieniu do
gospodarki wodnej.
Programy Ochrony
Środowiska poszczególnych
województw
Programy ochrony środowiska województw zawierają
opisy
uwarunkowań zewnętrznych wynikających z polityki ekologicznej
państwa i przepisów dotyczących ochrony środowiska, a zawartych
w strategiach i programach. Zawierają przy tym opis stanu
istniejącego, cele środowiskowe i kierunki działań również
105 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Powiązanie z gospodarką wodną w tym w szczególności w
Tytuł dokumentu
odniesieniu do suszy oraz celów środowiskowych
w odniesieniu do kształtowania zasobów wodnych i ochrony przed
powodzią i skutkami suszy.
Programy gospodarki wodnej
dla poszczególnych
województw (różne tytuły
opracowań)
Dokumenty opracowane w celu zrównoważonego gospodarowania
zasobami wodnymi. Często zawierają opis stanu użytkowania
zasobów
wodnych
województwa
oraz
zidentyfikowanie
i zhierarchizowanie problemów ograniczających użytkowanie
zasobów wodnych.
Program małej retencji dla
poszczególnych województw
Programy zawierają projekty dotyczące modernizacji istniejącej
infrastruktury lub budowy nowych obiektów, w celu zapewnienia
właściwego poziomu bezpieczeństwa budowli hydrotechnicznych
i bezpieczeństwa powodziowego. Traktują m.in. o zwiększeniu
możliwości retencyjnych ekosystemów oraz przeciwdziałaniu suszy.
Tworzone w celu racjonalnego gospodarowania zasobami wodnymi
na poziomie województw, powiatów, gmin itp. związane z lokalną
problematyką w gospodarowaniu wodami, w zależności od potrzeb.
Inne dokumenty o
charakterze
regionalnym/lokalnym
Komunikat „Rozwiązanie problemu dotyczącego niedoboru wody i susz w Unii
Europejskiej” ukazał się 18 lipca 2007 roku. W komunikacie tym zwrócono uwagę
na coraz częstsze występowanie susz ze względu na zmiany klimatu.
Jako rozwiązanie tego problemu podano m.in:
 kontynuowanie wdrażania Ramowej Dyrektywy Wodnej, zwłaszcza w zakresie
ustanowienia właściwej ceny wody przez państwa członkowskie z jednoczesnym
uwzględnieniem programu obowiązkowego pomiaru zużycia wody,
 podjęcie działań zmierzających do oszczędności wody, co wymaga hierarchizacji
priorytetów
w
zakresie
rozwiązań
(unikanie
dodatkowej
infrastruktury
wodociągowej) jak i wykorzystania wody (w pierwszej kolejności zaspokojenie
potrzeb ludności), wykorzystanie technologii oraz praktyk umożliwiających
racjonalne wykorzystanie wody m.in. poprzez opracowanie norm dla urządzeń
wykorzystujących wodę,
 działanie w sposób zintegrowany i oparty na informacjach naukowych,
 wspieranie tworzenia kultury oszczędzania wody,
 pogłębienie wiedzy i poprawy systemu gromadzenia danych na temat suszy.
Duży nacisk położono na poprawę zarządzania ryzykiem wystąpienia suszy poprzez
opracowywanie
stosownych
planów,
utworzenie
obserwatorium
(monitoringu
operacyjnego) oraz systemu wczesnego ostrzegania na wypadek suszy. Komisja
zwróciła również uwagę na konieczność optymalizacji wykorzystania środków
106 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Funduszu
Solidarności
UE
i
Europejskiego
Mechanizmu
Ochrony
Ludności
po to, aby państwa najbardziej dotknięte suszą mogły jak najszybciej otrzymać
odpowiednią pomoc.
W 2012 roku pojawił się kolejny komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego,
Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno – Społecznego i Komitetu Regionów
„Sprawozdanie z przeglądu europejskiej polityki w dziedzinie niedoboru wody i susz”.
W komunikacie tym podjęto próbę oceny wykonania założeń zawartych w komunikacie
z 2007r. (Communiction…2007), stwierdzając, że ogólny cel polityki w dziedzinie
niedoboru wody i susz nie został jednak osiągnięty i tak:
 ustalenie właściwej ceny wody – wymogi Ramowej Dyrektywy Wodnej wdrożono
w ograniczonym zakresie, ponieważ nie we wszystkich państwach członkowskich
wprowadzono zwrot kosztów finansowych za usługi wodne oraz często
w kalkulacji nie uwzględniano kosztów związanych ze środowiskiem i zasobami.
W sektorze zużywającym najwięcej wody tj. w rolnictwie koszty operacyjne za
dostawę wody są zwracane jedynie częściowo w przypadku 10 państw
członkowskich natomiast koszty inwestycji są w dalszym ciągu bardzo często
dotowane. Dodatkowo do tej pory nie została ustalona cena poboru wody
na potrzeby rolnictwa oraz nie istnieje żadna procedura umożliwiająca zwrot
kosztów
związanych
z
ochroną
środowiska
i
zasobami
w
przypadku
indywidualnych poborów wody,
 bardziej efektywny rozdział wody i środków finansowych w obszarze gospodarki
wodnej; we wszystkich państwach członkowskich obowiązują procedury
w zakresie wydawania zezwoleń na korzystanie z wody. Jedyny wyjątek stanowi
Hiszpania, gdzie możliwy jest handel uprawnieniami do korzystania z wody.
Nie zapewniono natomiast kompletnego mechanizmu koordynacji przyznawania
środków finansowych, ponieważ rzadko wykorzystywana jest w krajach UE
analiza efektywności kosztowej oraz analiza kosztów i korzyści przy określaniu
priorytetów inwestycyjnych w procesie opracowania planów gospodarowania
wodami w dorzeczu,
 lepsze zarządzanie ryzykiem – poczyniono znaczne postępy w opracowywaniu
planów zarządzania ryzykiem wystąpienia suszy. Istnieje jednak konieczność
testowania i ulepszania zestawu wskaźników susz do celów obserwacji opadów,
wilgotności gleby oraz reakcji roślinności, wprowadzania kolejnych danych
z
poziomu
państwa
i
dorzecza,
testowanie
i
realizacja
średnio
i długoterminowych prognoz susz oraz przeprowadzenie dalszych analiz
dotyczących zagrożeń i ryzyka wystąpienia suszy,
107 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
 rozważenie możliwości dodatkowej infrastruktury wodociągowej – w około 30%
analizowanych planów gospodarowania wodami w dorzeczu stwierdzono, że
rozwój lub ulepszenie zbiorników i pozostałej infrastruktury wodnej zwiększy
dostępność wody a tym samym zmniejszy społeczno–ekonomiczne skutki
ograniczonej dostępności wody,
 luki w obecnej polityce w dziedzinie niedoboru wody i susz – luki koncepcyjne
(konieczność wprowadzenia nowo uzgodnionych wskaźników obowiązujących
w całej UE we właściwej skali geograficznej i czasowej), luki informacyjne (brak
solidnych informacji w planach gospodarowania wodami w dorzeczu, takich
jak
zapotrzebowanie
czy
dostępność
na
wodę,
finansowania
obecna
utrudniają
i
przyszła
właściwą
dostępność
ocenę
wody
skuteczności
podejmowanych działań), luki w zakresie polityki, zarządzania i realizacji (plany
ukierunkowane jedynie na stan i skutki wyrządzane przez suszę oraz na środki
mające na celu zwiększenie zaopatrzenia w wodę a nie na walkę z przyczynami
występowania niedoboru wody),
 skuteczne rozwiązywanie kwestii związanych z ilością wody w przyszłości –
określenie i wdrażanie przepływów nienaruszalnych oraz celów w zakresie
oszczędnego gospodarowania wodą, promowanie zachęt ekonomicznych
do oszczędnego gospodarowania wodą, określenie sposobów użytkowania
gruntów sprzyjające rozwiązywaniu problemów niedoboru wody, ulepszenie
zarządzania ryzykiem wystąpienia suszy w Europie oraz wspieranie odporności
na zmianę klimatu.
Niezależnie od powyższego w rozdziale 1 szczegółowo opisane zostały podstawowe
w tym zakresie dokumenty europejskie (UE), krajowe i regionalne.
Polityka w dziedzinie niedoboru wody i susz jest do pewnego stopnia niezależna,
a najważniejszą rzeczą jest położenie nacisku na kwestie związane z ilością i jakością
wody w ramach wdrożenia Ramowej Dyrektywy Wodnej.
108 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
13. ŹRÓDŁA INFORMACJI I DOKUMENTY PRAWNE

Aktualizacja programu małej retencji dla województwa lubelskiego (Biuro Projektowo-Usługowe
Wodnych Melioracji, Wodociągów i Kanalizacji „Melwodprojekt” Sp. z o.o. w Warszawie; Uchwała
Nr XXXIX/577/05 Sejmiku Województwa Lubelskiego z dnia 3 października 2005 r. w sprawie
uchwalenia „Aktualizacji programu małej retencji dla województwa lubelskiego”).

Aktualizacja programu małej retencji dla województwa śląskiego i Prognoza oddziaływania
na środowisko (LEMTECH Konsulting Sp. z o.o., Kraków, luty 2012).

Analiza wielokryterialna możliwości realizacji obiektów małej retencji w dorzeczu Wisły Środkowej
z uwzględnieniem retencji gruntowej - Program bezpieczeństwa powodziowego w regionie
wodnym (Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, Katedra Inżynierii Wodnej,
Warszawa, wrzesień 2012).

Aneks do Programu małej retencji dla województwa śląskiego (Województwo Śląskie, Katowice,
maj 2006).

Diagnoza Sytuacji Społeczno-Gospodarczej Województwa Podkarpackiego; Aktualizacja Strategii
Rozwoju
Województwa
Obserwatorium
Podkarpackiego
Terytorialne
na
Departament
lata
Strategii
2007-2013;
i
(Opracowanie:
Planowania
Regionalne
Przestrzennego
Urząd
Marszałkowski Województwa Podkarpackiego, Rzeszów 2013).

Dokument roboczy służb Komisji, Streszczenie oceny skutków, Towarzyszący dokumentowi:
Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu EkonomicznoSpołecznego i Komitetu Regionów, Plan ochrony zasobów wodnych Europy, Bruksela, dnia
14.11.2012, SWD(2012) 381 final

Główne zadania inwestycyjne gospodarki wodnej w regionie górnej Wisły (Hydroprojekt Kraków
Sp. z o.o. na zlecenie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie; Kraków, wrzesień
2006).

Informacje dotyczące opracowań gospodarki wodnej (strona internetowa KZGW, www.kzgwgov.pl).

Informacje dotyczące opracowań gospodarki wodnej (strona internetowa RZGW w Krakowie,
www.rzgwkrakow.gov.pl).

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady: Rozwiązanie problemu dotyczącego
niedoboru wody i susz w Unii Europejskiej (Komisja Wspólnot Europejskich, Bruksela, dnia
18.7.2007, KOM(2007) 414 wersja ostateczna).

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu EkonomicznoSpołecznego i Komitetu Regionów, Plan ochrony zasobów wodnych Europy, Bruksela, dnia
14.11.2012, COM(2012) 673 final

MasterPlan dla obszaru dorzecza Wisły (Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej; Uchwała Rady
109 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
Ministrów w sprawie przyjęcia przejściowego dokumentu strategicznego – Masterplanu dla obszaru
dorzecza Wisły z dnia 26 sierpnia 2014 r.).

Ochrona przed suszą w planowaniu gospodarowania wodami. Metodyka postępowania
(opracowanie: RS-EKO Pracownia Projektowa i Konsultingowa Kraków 2013, zleceniodawca:
Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej, Warszawa).

Okresowa ocena planu zagospodarowania przestrzennego województwa śląskiego – 2013 (Urząd
Marszałkowski Województwa Śląskiego, Wydział Planowania Strategicznego i Przestrzennego;
Uchwała Nr 130/225/IV/2013 Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 17 stycznia 2013 r.).

Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły, Uchwała Rady Ministrów z dnia

22 lutego 2011 r. (M.P. z dnia 21 czerwca 2011 r. nr 49 poz.549).

Plan
Zagospodarowania
Przestrzennego
Województwa
Lubelskiego
(Biuro
Planowania
Przestrzennego, Lublin 2002; przyjęty przez Sejmik Województwa Lubelskiego Uchwała
nr XLV/597/02 z dnia 29 lipca 2002 roku).

Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Małopolskiego (Urząd Marszałkowski
Województwa Małopolskiego, Departament Środowiska i Rozwoju Wsi, Kraków 2003; przyjęty
Uchwałą Nr XV/174/03 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 22 grudnia 2003 r.).

Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Podkarpackiego
(Uchwała Sejmiku
Województwa Podkarpackiego nr XLVIII /552 /2002 z dnia 30 sierpnia 2002r).

Plan zagospodarowania przestrzennego województwa świętokrzyskiego (Zarząd Województwa
Świętokrzyskiego; Uchwała nr XXIX/399/02 Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego z dnia 26
kwietnia 2002 r.). Plan zagospodarowania przestrzennego województwa świętokrzyskiego (Zarząd
Województwa
Świętokrzyskiego;
Uchwała
Nr
XLVII/833/14
Sejmiku
Województwa
Świętokrzyskiego z dnia 22.09.2014 r.).

Problematyka susz w Polsce. Leszek Łabędzki. Instytut Melioracji i Użytków Zielonych,
Wielkopolsko-Pomorski Ośrodek Badawczy w Bydgoszczy (Instytut Melioracji i Użytków Zielonych
w Falentach, Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie, 2004: t. 4 z. 1 (10) s. 47–66).

Prognoza oddziaływania na środowisko skutków realizacji Programu ochrony przed powodzią w
dorzeczu górnej Wisły (Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej Państwowy Instytut Badawczy,
Instytut Rozwoju Miast, Instytut Ochrony Środowiska Państwowy Instytut Badawczy; Kraków,
kwiecień 2011 r.).

Program gospodarki wodnej województwa lubelskiego (opracowanie: Fundacja „Centrum
Ekspertyz Wodnych”; Lublin 2005).

Program małej retencji dla województwa śląskiego (Województwo Śląskie, Katowice, wrzesień
2005; Uchwała nr II/43/1/2006 z dnia 16 stycznia 2006 r. Sejmik Województwa Śląskiego
w sprawie przyjęcia Programu małej retencji dla województwa śląskiego wraz z Prognozą
oddziaływania na środowisko).
110 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.

Program
małej
retencji
dla
województwa
świętokrzyskiego
i
Prognoza
oddziaływania
na środowisko (opracowanie: Integrated Management Services oraz „Inżynieria” Biuro Usług
Inżynierskich i Nadzoru Inwestorskiego Anna Jendo, Wrocław, lipiec 2006; zleceniodawca:
Świętokrzyski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Kielcach).

Program Małej Retencji Województwa Małopolskiego (Hydroprojekt Kraków Sp. z o.o.; Uchwała
Nr XXV/344/04 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 25 października 2004 r. w sprawie
przyjęcia Programu Małej Retencji Województwa Małopolskiego).

Program ochrony przed powodzią w dorzeczu górnej Wisły (Uchwała Nr 151/2011 Rady Ministrów
z dnia 9 sierpnia 2011r.).

Program strategiczny obszary wiejskie (projekt, Departament Rolnictwa i Geodezji Urząd
Marszałkowski Województwa Małopolskiego; Załącznik nr 1 do uchwały nr 1316/13 Zarządu
Województwa Małopolskiego z dnia 25 października 2013 r.).

Uchwała Sejmiku Nr LVI/894/14 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 27 października 2014
w sprawie zmiany Uchwały Nr XXXVI/443/05 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia
29 sierpnia 2005 roku w sprawie „Programu Ochrony Środowiska Województwa Małopolskiego
na lata 2007-2014”

Raport o stanie zmian w zagospodarowaniu przestrzennym obszaru województwa lubelskiego
(Biuro Planowania Przestrzennego w Lublinie, lipiec 2006).

Rozporządzenie Nr 4/2014 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie
z dnia 16 stycznia 2014 r. w sprawie warunków korzystania z wód regionu wodnego Górnej Wisły

Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wykonania ramowej
dyrektywy wodnej (2000/60/WE), Plany gospodarowania wodami w dorzeczu (Tekst mający
znaczenie dla EOG), Bruksela, dn. 14.11.2012 COM (2012) 670 final

Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady: Drugie sprawozdanie uzupełniające
komunikat w sprawie rozwiązania problemu dotyczącego niedoboru wody i susz w Unii
Europejskiej (KOM (2007) 414 wersja ostateczna) (Komisja Europejska, Bruksela, dnia 18.5.2010,
KOM(2010)228 wersja ostateczna).

Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady: Trzecie sprawozdanie uzupełniające
komunikat w sprawie rozwiązania problemu dotyczącego niedoboru wody i susz w Unii
Europejskiej COM(2007) 414 wersja ostateczna (Komisja Europejska, Bruksela, dnia 21.3.2011,
KOM(2011) 133 wersja ostateczna).

Sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego: Sprawozdanie uzupełniające
komunikat w sprawie rozwiązania problemu dotyczącego niedoboru wody i susz w Unii
Europejskiej COM (2007) 414 wersja ostateczna (Komisja Wspólnot Europejskich, Bruksela, dnia
19.12.2008, KOM(2008) 414 wersja ostateczna).

Strategia Rozwoju Województwa - Podkarpackie 2020, Załącznik nr 1 do Uchwały Nr
111 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.
XXXVII/697/13 Sejmiku Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie z dnia 26 sierpnia 2013 r.
(Samorząd Województwa Podkarpackiego, Rzeszów, sierpień 2013).

Strategia rozwoju województwa lubelskiego na lata 2014 – 2020, z perspektywą do 2030 (Urząd
Marszałkowski Województwa Lubelskiego w Lublinie, Lublin 2014; Uchwała nr XXXIV/559/2013
Sejmiku Województwa Lubelskiego z dnia 24 czerwca 2013 r. w sprawie przyjęcia „Strategii
rozwoju województwa lubelskiego na lata 2014 – 2020, z perspektywą do 2030 roku).

Strategia rozwoju województwa małopolskiego 2011-2020 (Urząd Marszałkowski Województwa
Małopolskiego, Departament Polityki Regionalnej, Kraków; Uchwała Nr XII/183/11 Sejmiku
Województwa Małopolskiego z dnia 26 września 2011 roku).

Strategia rozwoju województwa śląskiego „Śląskie 2020+”
(Województwo Śląskie; Uchwała
nr Iv/38/2/2013 Sejmiku Województwa Śląskiego z dnia 1 lipca 2013 r. w sprawie przyjęcia
Strategii Rozwoju Województwa Śląskiego „Śląskie 2020”).

Strategia
rozwoju
województwa
świętokrzyskiego
do
roku
2020
(Zarząd Województwa
Świętokrzyskiego; Uchwała nr XXXIII/589/13 Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego z dnia
16 lipca 2013 r. w sprawie przyjęcia aktualizacji Strategii Rozwoju Województwa Świętokrzyskiego
do roku 2020).

Subregionalny program rozwoju na lata 2014-2020 (Zarząd Województwa Małopolskiego; uchwała
Nr 1077/12 ZWM z dn. 31 sierpnia 2012 r.).

Synteza Programów Małej Retencji Wodnej dla województwa podkarpackiego na lata 2000 – 2015.
Aktualizacja nr 1 (PROJ – EKOL S.C. Inżynieria Sanitarna i Wodna Kielce; dokument zatwierdzony
przez Wojewodę Podkarpackiego; Rzeszów, marzec 2004 r.).

Uchwała Nr 239 Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie przyjęcia Koncepcji
Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 (M.P. nr 252 z dnia 27 kwietnia 2012 r.).

Uchwała Nr 3 Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2014 r. w sprawie przyjęcia „Strategii Rozwoju
Polski Południowej do roku 2020”.

Uchwała Nr 58 Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2014 r. w sprawie przyjęcia Strategii
„Bezpieczeństwo Energetyczne i Środowisko – perspektywa do 2020 r.”

Uchwała nr XLVIII/769/14 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 24 lutego 2014 roku
w sprawie zmiany uchwały Nr XXXIV/493/09 z dnia 3 lipca 2009 r. w sprawie przystąpienia do
sporządzania zmiany Planu Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Małopolskiego.

Wskaźniki oceny suszy stosowane w Polsce i na świecie. Tamara Tokarczyk (Infrastruktura I
Ekologia Terenów Wiejskich, Nr 7/2008, Polska Akademia Nauk, Oddział w Krakowie, Komisja
Technicznej Infrastruktury Wsi s. 167–182).

Wzrost zagrożenia suszą hydrologiczną w różnych regionach geograficznych Polski w XX wieku.
Urszula Somorowska (Prace i Studia Geograficzne 2009, T. 43, ss. 97–114).
112 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
„OPRA C OW ANIE P PR OGN OZY ODD ZIA ŁYW ANIA NA Ś ROD OW IK O DLA P LA N ÓW PRZE C IW DZIAŁAN IA SKUT KOM
SUS ZY W REGION IE W OD NYM GÓR NE J W ISŁY W OBS ZA RZE D ZIA ŁA N IA R ZGW W KRAKOW IE”.

Zmiana planu zagospodarowania przestrzennego województwa lubelskiego. Uwarunkowania
zewnętrzne. Synteza (Biuro Planowania Przestrzennego w Lublinie; Lublin, grudzień 2009).

Zagrożenia
okresowe
występujące
w
Polsce
–
Aktualizacja.
RCB
Rządowe
Centrum
Bezpieczeństwa. Wydział analiz 2013 r.

Rozporządzenie Nr 4/2014 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie
z dnia 16 stycznia 2014 r w sprawie korzystania z wód regionu Górnej Wisły.

Analiza zjawiska suszy na obszarze
regionu wodnego Górnej Wisły. RS-EKO Pracownia
Projektowa i Konsultingowa Kraków. 2015 r.

Projekt Planu przeciwdziałania skutkom suszy w regionie wodnym Górnej Wisły. RS-EKO
Pracownia Projektowa i Konsultingowa Kraków. 2015 r.
113 | S t r o n a
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
31-109 Kraków ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 22
Download