ZEWNĘTRZNA POLITYKA SŁUŻĄCA INTERESOM UNII

advertisement
ZEWNĘTRZNA POLITYKA SŁUŻĄCA INTERESOM UNII
EUROPEJSKIEJ W DZIEDZINIE ENERGII
Dokument od Komisji/SG/WP dla Rady Europejskiej
STAWIANIE CZOŁA ZEWNĘTRZNYM ZAGROŻENIOM
W DZIEDZINIE ENERGII
UE i świat potrzebują niezawodnych, przystępnych cenowo i zrównoważonych dostaw energii. Jest
to kluczowy element rozwoju gospodarczego i osiągnięcia celów lizbońskich. Istnieje oczywisty
związek pomiędzy bezpieczeństwem energetycznym, zrównoważeniem i konkurencyjnością.
Rosnące uzależnienie od przywozu z niestabilnych rejonów i uzależnienie od dostawców stanowi
poważne ryzyko. Niektórzy znaczący producenci i konsumenci wykorzystują energię jako środek
nacisku politycznego. Inne zagrożenia dotyczą wpływu na wewnętrzny rynek energetyczny UE
zewnętrznych podmiotów, które nie stosują tych samych reguł rynkowych ani nie są w swoich
krajach poddane tej samej presji konkurencji.
Bezpieczne zaopatrzenie w energię wymaga połączenia polityk wewnętrznych i zewnętrznych.
Potrzebne są dalsze działania na szczeblu UE – dlatego właśnie na podstawie zielonej księgi
Komisji1 Rada Europejska wezwała do przyjęcia podczas swego posiedzenia wiosną 2007 r. planu
polityki energetycznej dla Europy oraz planu działania; zostaną one przygotowane na podstawie
strategicznego przeglądu, który ma przedstawić Komisja do końca 2006 r. Rada Europejska
poprosiła również Komisję Europejską i sekretarza generalnego/wysokiego przedstawiciela
o przekazanie swojego wkładu do strategii UE dotyczącej zewnętrznych stosunków w dziedzinie
energii.
Nie chodzi o zakwestionowanie uzasadnionego prawa poszczególnych państw członkowskich do
utrzymywania swoich własnych stosunków zewnętrznych dla zapewnienia bezpieczeństwa dostaw
energii i do wyboru swoich wewnętrznych źródeł energii. Niemniej jednak rozwój spójnej
i zogniskowanej zewnętrznej polityki energetycznej UE, opartej na pełnym wachlarzu
wewnętrznych i zewnętrznych polityk UE, wzmocniłby zbiorowe bezpieczeństwo zewnętrzne Unii.
Pomógłby on również UE skuteczniej stawić czoła ewentualnym strategiom ze strony znaczących
zewnętrznych dostawców energii, które mogłyby niekorzystnie wpływać na podstawy rynku.
Niniejszy dokument analizuje w jaki sposób stosunki zewnętrzne UE, łącznie z WPZiB, mogą być
skuteczniej wykorzystywane do osiągnięcia naszego wspólnego celu, jakim jest zapewnienie
niezawodnych, przystępnych cenowo i zrównoważonych pod względem ochrony środowiska
dostaw energii.
1
Europejska strategia na rzecz zrównoważonej, konkurencyjnej i bezpiecznej energii, marzec
2006 r., por. dok. 7070/06 + ADD 1 (COM(2006) 105 wersja ostateczna)
1
PL
Z konieczności ma on charakter wstępny i ma służyć otwarciu dyskusji. Zwraca on jednak również
uwagę na konkretne działania, które można by uruchomić od zaraz. Zewnętrznych stosunków
w dziedzinie energii nie można sztucznie oddzielić od szerszej kwestii jakiego rodzaju politykę
energetyczną chce prowadzić UE i jej państwa członkowskie. Odpowiedź na to pytanie będzie
częścią planu działania, który ma zostać przedstawiony wiosną przyszłego roku. Wszechstronnie
rozwinięta polityka wewnętrzna jest warunkiem wstępnym do obrony zewnętrznych interesów UE
w kwestii energii i do lepszej oceny w jaki sposób UE mogłaby wykorzystać swoje stosunki
zewnętrzne w celu wspierania tych interesów.
ZASADY PRZEWODNIE
W celu wzmocnienia zewnętrznego bezpieczeństwa dostaw energii do UE ważne jest przyjęcie
spójnego podejścia, które dążyłoby do osiągnięcia celów, takich jak:
1. Promocja przejrzystości i lepszego zarządzania w sektorze energetycznym poprzez
partnerstwa w dziedzinie energii z państwami trzecimi; celem byłoby stworzenie wzajemnie
korzystnych, otwartych, przejrzystych, wolnych od dyskryminacji i stabilnych warunków
prawnych do inwestycji energetycznych oraz handlu.
2. Polepszenie potencjału produkcyjnego i eksportowego w państwach produkujących energię
oraz rozwój i unowocześnienie infrastruktury służącej transportowi energii w państwach
produkujących i w państwach tranzytowych.
3. Polepszenie klimatu dla inwestycji europejskich przedsiębiorstw w państwach trzecich
i otwarcie produkcji i eksportu zasobów energetycznych dla przemysłu UE.
4. Polepszenie warunków handlu energią poprzez wolny od dyskryminacji tranzyt i dostęp
stron trzecich do infrastruktury rurociągów eksportowych.
5. Wzmocnienie bezpieczeństwa fizycznego i ekologicznego, jak również bezpieczeństwa
infrastruktury energetycznej.
6. Zachęcanie do bardziej efektywnego wykorzystania energii, korzystania z energii
odnawialnej łącznie z biopaliwami, technologii niskiej emisji oraz racjonalne wykorzystanie
energii w skali światowej.
7. Wdrożenie odpowiednich mechanizmów Protokołu z Kioto.
8. Zróżnicowanie importu energii w zależności od produktu i państwa.
9. Stworzenie międzynarodowego systemu dostaw wzbogaconego uranu do krajów, które
wybrały opcję jądrową, zgodnie ze zobowiązaniami dotyczącymi nierozprzestrzeniania
broni jądrowej oraz z uwzględnieniem ustaleń traktatu o Euroatomie.
10. Popieranie tworzenia rezerw strategicznych oraz zachęcanie do ich utrzymywania wspólnie
z państwami partnerskimi.
Na obecnym etapie należałoby rozważyć dwa zasadnicze aspekty bezpieczeństwa energetycznego:
dobrze działające rynki oraz zróżnicowanie.
DOBRZE DZIAŁAJĄCE RYNKI
Dobrze działające rynki światowe to najlepszy sposób zapewnienia bezpiecznych dostaw energii po
przystępnych cenach. Umożliwiają one prężną i elastyczną podaż energii, ułatwiają decyzje
inwestycyjne, amortyzują wstrząsy i zapewniają bezpieczeństwo zarówno klientom, jak
i producentom. Rynki nie działają jednak w próżni; wymagają infrastruktury fizycznej i prawnej,
jak też informacji oraz przejrzystości, a także aktywnego udziału głównych uczestników.
UE mogłaby to osiągnąć przez rozszerzenie swojego rynku energetycznego, tak aby objął on jej
sąsiadów w ramach wspólnego obszaru regulacyjnego posiadającego wspólne przepisy handlowe,
2
PL
zasady tranzytu i ochrony środowiska. Ponadto UE powinna być orędownikiem wzajemnego
otwierania rynków i poszanowania zasad rynkowych: braku dyskryminacji, konkurencyjności,
przejrzystości oraz kontroli stosowania zasad.
Musimy przekonać państwa – odbiorców energii spoza UE, że światowe rynki energetyczne mogą
działać na ich korzyść. Gdyby doszły one do wniosku, że jedyną drogą do bezpieczeństwa jest
zawieranie dwustronnych umów, wzrosłoby ryzyko zakłócenia systemu energetycznego.
ZRÓŻNICOWANIE
Bezpieczeństwo energetyczne UE można wzmocnić poprzez zróżnicowanie źródeł energii,
pochodzenia geograficznego oraz szlaków tranzytowych. UE powinna ułatwiać konserwację
i modernizację istniejącej infrastruktury energetycznej w sąsiednich państwach, mających kluczowe
znaczenie dla UE oraz ułatwiać tworzenie nowej infrastruktury.
Istnieje szereg nowych projektów gazowych, co do których zapadła już decyzja lub też są one na
zaawansowanym etapie planowania (w Afryce Północnej, na Bliskim Wschodzie, w rejonie Morza
Kaspijskiego, w Rosji i w Norwegii). Jeżeli zostaną one zrealizowane, mogłyby stworzyć nowe
korytarze energetyczne i nowy potencjał importowy odpowiadający znaczącemu udziałowi
obecnego zużycia gazu w UE. Ponadto terminale do przeładunku gazu płynnego (LNG) w sposób
szczególny przyczyniają się do bezpieczeństwa zaopatrzenia. Ważne znaczenie ma również rozwój
głównych rurociągów międzynarodowych dla przesyłania ropy naftowej z rejonu Morza
Kaspijskiego i z Azji Centralnej do UE.
Wszystkie instrumenty, począwszy od dialogu politycznego i polityki wspólnotowej w dziedzinie
handlu, rozwoju, konkurencji, badań i ochrony środowiska, do subwencji finansowych i pożyczek,
łącznie z pożyczkami EBI, EBOR oraz pozostałych międzynarodowych instytucji finansowych,
powinny być wykorzystywane w spójny sposób, aby przyspieszyć realizację tych projektów
infrastrukturalnych.
OSIĄGANIE WYNIKÓW
Niniejsza analiza pokazuje znaczenie posiadania polityki stosunków zewnętrznych UE w dziedzinie
energii. Musi być ona spójna (wspierana przez wszystkie polityki Unii, państwa członkowskie
i przemysł), strategiczna (w pełni uznająca wymiary geopolityczne zagadnień bezpieczeństwa
związanych z energią) oraz zogniskowana (nastawiona na inicjatywy, od których można oczekiwać,
że działania na szczeblu Unii będą mogły mieć wyraźny wpływ na wspieranie interesów tej
ostatniej). Musi być ona również zgodna z szerszymi celami polityki zagranicznej UE, takimi jak
zapobieganie konfliktom i ich rozwiązywanie, nierozprzestrzenianie broni jądrowej oraz
propagowanie praw człowieka.
Zewnętrzna polityka energetyczna musi opierać się na wyraźnym, wcześniejszym ustaleniu
interesów UE oraz na rzetelnych ocenach ryzyka. Oznacza to konieczność zapewnienia, że UE
będzie miała niezbędne zdolności monitorowania, umożliwiające wczesne ostrzeganie i
wzmocnienie jej potencjału reagowania. UE powinna rozważyć stworzenie sieci korespondentów
ds. bezpieczeństwa energetycznego, włączając w to przedstawicieli państw członkowskich, Komisji
i Sekretariatu Generalnego Rady, mającej na celu monitorowanie bezpieczeństwa energetycznego,
sporządzanie analiz i planów działania. Europejskie Obserwatorium Zaopatrzenia w Energię
mogłoby również dostarczyć cennego wkładu.
3
PL
Skuteczna zewnętrzna polityka w dziedzinie energii zależy od naszych zdolności wykorzystania
znacznych wspólnych zasobów i udostępnienia ich w celu realizacji zbieżnych interesów. Oznacza
to zaangażowanie się razem z państwami – producentami, państwami tranzytowymi i z państwami –
odbiorcami w celu uzyskania rezultatów. Oznacza to również uznanie, że polityczne wyzwania
wymagają dialogu na szczeblu politycznym (również z udziałem szefów państw i rządów) na
poziomie dwustronnym, regionalnym i wielostronnym.
Możliwe do rozwinięcia inicjatywy to:
Na poziomie dwustronnym
− Poczynienie dalszych kroków w kierunku kompleksowej umowy z Rosją, obejmującej
wszystkie produkty energetyczne ze względu na to, że UE i Rosja są i pozostaną od siebie
uzależnione w sektorze energetycznym. Celem powinna być wzajemnie korzystna,
przejrzysta i wolna od dyskryminacji integracja rynków energetycznych UE oraz Rosji.
Taka umowa powinna zostać, o ile to możliwe, wynegocjowana w kontekście umowy, która
zastąpi obecne porozumienie o partnerstwie i współpracy.
− Dalsze rozwijanie strategicznego partnerstwa w dziedzinie energii z Norwegią (łącznie
z popieraniem jej pragnienia przystąpienia do Traktatu Wspólnoty Energetycznej) i podobne
podejście wobec Algierii.
− Pomoc Turcji w pełnym wykorzystaniu jej potencjału do stania się głównym węzłem
tranzytu energii, a w szczególności popieranie jej szybkiego włączenia do Traktatu
Wspólnoty Energetycznej.
− Wdrożenie protokołu ustaleń między UE a Ukrainą w sprawie współpracy energetycznej,
włączenie kompleksowego rozdziału dotyczącego energii do przyszłej umowy dwustronnej
oraz rozważenie włączenia Ukrainy do Traktatu Wspólnoty Energetycznej.
− Położenie szczególnego nacisku na wdrażanie ustaleń planów działania Europejskiej
Polityki Sąsiedztwa (ENP) dotyczących energii.
− Rozwijanie dwustronnej współpracy energetycznej z ważnymi partnerami w dziedzinie
produkcji i tranzytu energii na kontynencie afrykańskim, w basenie Morza Kaspijskiego, na
Bliskim Wschodzie i w Zatoce Perskiej, jak również w Ameryce Łacińskiej.
− Rozszerzenie dwustronnego dialogu i współpracy z kluczowymi państwami – odbiorcami
energii, zwłaszcza z USA (w tym przypadku konieczne jest zwiększenie dialogu
politycznego dotyczącego energii), jak też z Japonią, Chinami i Indiami w celu spróbowania
znalezienia wspólnego podejścia do światowych zagadnień energetycznych. Celem byłoby
polepszenie przejrzystości i funkcjonowania światowych rynków energetycznych oraz
rozwinięcie zrównoważonych zasobów energii i wydajności energetycznej.
4
PL
Na poziomie regionalnym
− Rozszerzenie wewnętrznego rynku UE poprzez rozwój Traktatu Wspólnoty Energetycznej
w celu włączenia odpowiednich państw EOG i ENP.
− Rozwinięcie zbliżenia przepisów poprzez ENP w celu polepszenia klimatu inwestycyjnego
i zapewnienia jednakowych warunków dla wszystkich w kwestiach otwarcia rynku,
uczciwej konkurencji, a także ochrony środowiska i bezpieczeństwa.
Na poziomie wielostronnym
− Pełne włączenie celów UE odnoszących się do energii do polityki UE dotyczącej
wielostronnej wymiany handlowej i ich realizacja w odpowiednich przypadkach poprzez
WTO.
− Zakończenie negocjacji protokołu Karty Energetycznej dotyczącego tranzytu i zapewnienie
ratyfikacji Traktatu Karty Energetycznej przez wszystkich sygnatariuszy Karty.
− Zachęcenie państw członkowskich będących członkami G8 oraz Komisji do wykorzystania
tego forum do promowania interesów energetycznych UE, łącznie z wykorzystaniem
formuły G8+5, która skupia kluczowych producentów i użytkowników.
− Przeanalizowanie w jaki sposób można by wzmocnić współpracę z Międzynarodową
Agencją Energii i zwiększyć liczbę jej członków.
− Promowanie międzynarodowego porozumienia w sprawie wydajności energetycznej,
stymulowanie rozwoju energii odnawialnej i stosowania wydajnych energetycznie
technologii.
Rada Europejska proszona jest o rozważenie czy te propozycje powinny stanowić wkład do
szerszego procesu refleksji, który prowadzić będzie do wypracowania polityki energetycznej dla
Europy oraz planu działania, który ma zostać ustalony wiosną 2007 r. oraz w jakim stopniu
powinny one być zrealizowane jeszcze przed zakończeniem tego szerokiego procesu.
5
PL
Załącznik: Zużycie gazu i ropy naftowej w UE z podziałem na źródła
NAFTOWA
Przywóz z Rosji
Przywóz z Norwegii
Przywóz z Bliskiego Wschodu
Przywóz z Algierii
Przywóz z Północnej Afryki
Produkcja miejscowa
Inne regiony
GAZ
ROPA
24%
13%
27%
16%
19%
10%
46%
7%
12%
21%
5%
6
PL
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Create flashcards