streszczenie - Gmina Lubsko

advertisement
Program Ochrony Środowiska dla Łużyckiego Związku Gmin - Streszczenie
Część I................................................................................................................................................ 1
Stan Środowiska ............................................................................................................................................................. 1
1. Podstawy prawne i przesłanki merytoryczne Programu. .............................................................................................. 1
1.1.
Informacje ogólne.......................................................................................................................................... 2
2. Zasoby przyrody. ........................................................................................................................................................ 2
2.1. Powietrze atmosferyczne . .................................................................................................................................... 2
2.2. Hałas. .................................................................................................................................................................... 2
2.3. Zasoby wodne. ...................................................................................................................................................... 3
2.3.1. Wody podziemne . ........................................................................................................................................ 3
Tabela s.1. Główne zbiorniki wód podziemnych na terenie ŁZG. ................................................................. 3
2.3.2. Wody powierzchniowe. ................................................................................................................................. 3
2.3.3. Gospodarka wodno-ściekowa. ...................................................................................................................... 3
3. Ochrona przyrody. ...................................................................................................................................................... 4
3.1.Obszary i obiekty prawnie chronione. .................................................................................................................... 4
3.2. Obszary leśne w Łużyckim Związku Gmin. ......................................................................................................... 4
3.4. Ochrona gatunkowa zwierząt. ............................................................................................................................... 4
3.5. Zieleń w krajobrazie miejskim i wiejskim ............................................................................................................... 4
3.6. Ocena zagrożenia. ................................................................................................................................................ 4
4. Powierzchnia Ziemi. .................................................................................................................................................... 5
5. Zasoby kopalin. ........................................................................................................................................................... 5
6. Poważne awarie........................................................................................................................................................... 6
6. Źródła pól elektromagnetycznych. ............................................................................................................................ 6
Część II............................................................................................................................................... 6
1. Cele i zadania o charakterze systemowym............................................................................................................... 6
1.2. Edukacja ekologiczna. .......................................................................................................................................... 8
1.3. Współpraca w ramach wdrażania Programu. ....................................................................................................... 8
2. Ochrona dziedzictwa i racjonalne użytkowanie zasobów przyrody........................................................................ 8
2.2.Ochrona lasów. ...................................................................................................................................................... 9
2.3. Ochrona gleb. ....................................................................................................................................................... 9
2.4. Ochrona zasobów kopalin. .................................................................................................................................... 9
3. Jakość środowiska i bezpieczeństwo ekologiczne. ................................................................................................. 9
4. Zrównoważone wykorzystanie surowców, materiałów, wody i energii. .............................................................. 10
5. Ocena realizacji programu. ...................................................................................................................................... 10
6. Aspekty finansowe wdrażania programu. .............................................................................................................. 11
Program Ochrony Środowiska dla Łużyckiego Związku Gmin podzielony został na dwie części:

I – zawierającą podstawy prawne i merytoryczne opracowania oraz informacje o 15
stowarzyszonych Gminach, aktualnym stanie środowiska i działaniach na rzecz jego
ochrony,

II – zawierającą strategiczne kierunki działania Związku, stowarzyszonych Gmin i innych
podmiotów życia publicznego na rzecz ochrony środowiska w latach 2004-2011.
Część I
Stan Środowiska
1. Podstawy prawne i przesłanki merytoryczne Programu.
Gminy, zawiązując celowy związek międzygminny jakim jest Łużycki Związek Gmin, scedowały na
jego rzecz swoje prawa i obowiązki w zakresie środowiska, o czym dobitnie mówi preambuła
Statutu ŁZG Program Ochrony Środowiska dla ŁZG na lata 2004 –2011 został sporządzony zgodnie z
ustawowymi wymogami dla poziomu gminnego (ustawa Prawo ochrony środowiska – art. 17). Przy
tworzeniu w/w opracowania kierowano się także wskazaniami Ministerstwa Środowiska w tym zakresie
(m. in. Wytyczne sporządzania programów ochrony środowiska na szczeblu lokalnym i regionalnym).
1
Program Ochrony Środowiska dla Łużyckiego Związku Gmin - Streszczenie
Ze względu na fakt, ze wszystkie gminy powiatu żarskiego należą do ŁZG – podstawowym
dokumentem źródłowym jest Program ochrony środowiska dla powiatu żarskiego na lata 2004 - 2011
opracowany przez Arcadis Ekokonrem Sp. z o.o. Ponadto w znacznym stopniu wykorzystano treści
zawarte w Program ochrony środowiska dla powiatu żagańskiego na lata 2004 - 2011,
opracowanego przez AK NOVA Spółka z o.o. Odolanów. Załącznikami do Programu są: Plan
Gospodarki Odpadami ( wymagany ustawowo) i Program ochrony wód Bobru i Nysy (dodatkowo).
1.1. Informacje ogólne.
Łużycki Związek Gmin utworzony został przez Gminy leżące w południowo - zachodniej części
województwa lubuskiego, w powiatach żarskim (10 gmin - wszystkie) i żagańskim (5 gmin z zachodniopołudniowej części powiatu). Graniczy z: Gubin-gmina, Gubin–miasto, Bobrowice, (powiat krośnieński);
Nowogród, (zielonogórski); Kożuchów (nowosolski); Brzeźnica, Szprotawa, Małomice (żagański);
Ruszów (zgorzelecki); Osiecznica (bolesławiecki). Południowo - zachodnia część granicy powiatu
żarskiego z gminami: Przewóz, Łęknica, Trzebiel, Tuplice i Brody jest zarazem granicą Polski z
Niemcami – powiaty Dolnośląsko-Górnołużycki (Saksonia) i Sprewa-Nysa (Brandenburgia). Obszar
Związku wynosi 1954,56 km2 i ma charakter przemysłowo-rolniczy. Łącznie w skład Związku wchodzi,
zróżnicowanych pod wieloma względami, 15 gmin. W programie przedstawiono szczegółowo Gminy,
ich uwarunkowania rozwoju wynikające z położenia, infrastruktury, przyrody i środowiska społecznego.
Szczegółowo przedstawiono uwarunkowania rozwoju turystyki, wymieniono atrakcje turystyczne
poszczególnych Gmin i Związku jako całości, upatrując w rozwoju turystyki ważny kierunek rozwoju
społecznego i gospodarczego, silnie oddziaływujący na środowisko i jego ochronę,
2. Zasoby przyrody.
W Programie Ochrony Środowiska dla Łużyckiego Związku Gmin dokonano charakterystyki zasobów i
składników środowiska przyrodniczego terenu ŁZG w zakresie poszczególnych elementów środowiska.
Na podstawie szczegółowej analizy scharakteryzowanych elementów sporządzono ocenę zagrożeń i
tendencji przeobrażeń środowiska przyrodniczego. W opracowaniu wskazano również źródła i
przyczyny zachodzących przeobrażeń. Stan poszczególnych elementów środowiska na terenie ŁZG
przedstawia się następująco:
2.1. Powietrze atmosferyczne.
W 2002 r. ocenę jakości powietrza w województwie lubuskim przeprowadzono zgodnie z zasadami i
kryteriami określonymi w nowych przepisach polskiego prawa dotyczącego ochrony środowiska. Ocena
jakości powietrza odnosi się do obszarów nazywanych strefami, które zgodnie z zapisami ustawy
„Prawo ochrony środowiska” odpowiadają aglomeracji o liczbie mieszkańców powyżej 250 tys. lub
obszarowi powiatu nie wchodzącego w skład aglomeracji. Oceny dokonano z uwzględnieniem dwóch
ustanowionych grup kryteriów: ze względu na ochronę zdrowia ludzi oraz ze względu na ochronę roślin.
Wskazano źródła obecnych i potencjalnych zagrożeń dla czystości powietrza, omówiono wyniki
przeprowadzonych badań na przykładzie głównych miast Związku; Żar i Żagania. W ich wyniku powiaty
żagański i żarski zostały uznane za strefy klasy „A”. W związku z tym wymagane działania mają
polegać jedynie na utrzymaniu jakości powietrza w strefach na tym samym lub lepszym poziomie Tym
samym na terenie tych stref nie stwierdzono potrzeby opracowywania programów ochrony powietrza.
2.2. Hałas.
Dominującym źródłem hałasu w środowisku miejskim jest ruch kołowy. O wielkości poziomu hałasu
decyduje przede wszystkim hałas pojazdów, natężenie ruchu, udział taboru ciężkiego w natężeniu
ruchu pojazdów kołowych, prędkość pojazdów i inne. Na hałas najbardziej narażeni są mieszkańcy
osiedli i domów jednorodzinnych zlokalizowanych wzdłuż ruchliwych tras komunikacyjnych. Rozkład
2
Program Ochrony Środowiska dla Łużyckiego Związku Gmin - Streszczenie
szlaków komunikacyjnych na prezentuje mapa nr 2. Przeprowadzone przez Wojewódzki Inspektorat
Ochrony Środowiska w Zielonej Górze badania środowiska pod kątem uciążliwości akustycznej
dotyczyły w 2002 r. obiektów prowadzących działalność gospodarczą i komunikacji kołowej. Pomiary
poziomu hałasu prowadzone były w ramach planowej działalności kontrolnej, interwencji oraz badań
stanu środowiska.
2.3. Zasoby wodne.
2.3.1. Wody podziemne .
Wody podziemne występujące na tym terenie związane są z czwartorzędowymi i trzeciorzędowymi
poziomami wodonośnymi. Wody w utworach czwartorzędowych związane są z:
obszarem wysoczyzny morenowej; - poziom wodonośny stanowią utwory piaszczysto-żwirowe,
średnia wydajności ujęć: 2-26 m3,
obszarem dolin rzecznych; - średnia wydajności ujęć: 18-103 m3
Tabela s.1. Główne zbiorniki wód podziemnych na terenie ŁZG.
Nr zbiornika GZWP*
Nazwa zbiornika
Pow. (km2) Średnia gł. ujęć wód podz. (m)
301
Pradolina Zasieki-Nowa Sól
236
315
Chocianów-Gozdnica
1 052
60
Wody podziemne są głównym źródłem zaopatrzenia mieszkańców w wodę do picia, dlatego jakość tych
wód i wpływ czynników zewnętrznych jest istotnym elementem ochrony środowiska. Na jakość wód
podziemnych gminy mają wpływ zanieczyszczenia antropogeniczne występujące na terenach
eksploatowanych rolniczo i terenach zurbanizowanych. Głównymi źródłami zanieczyszczeń są
infiltrujące wody deszczowe, wraz z którymi przedostają się do wód gruntowych środki ochrony roślin
i zanieczyszczenia bytowo - gospodarcze z nieszczelnych zbiorników bezodpływowych (szamb) oraz
wód powierzchniowych do których odprowadzane są niekiedy bezpośrednio ścieki bytowe i hodowlane.
Z tego względu należy zadbać przede wszystkim o jak najszybszy rozwój sieci kanalizacyjnej.
Szczegółowo mówi o tym, wymieniony na wstępie, dodatkowy załącznik do Programu.
2.3.2. Wody powierzchniowe.
Rzeki płynące przez obszar Łużyckiego Związku Gmin należą do zlewni Nysy Łużyckiej i do zlewni
Bobru (wschodnia część ). Przedstawiono cieki wodne w poszczególnych gminach. Główne cieki
obszaru Łużyckiego Związku Gmin to: Nysa Łużycka, Bóbr, Lubsza, Czerna. Źródłem zanieczyszczeń
wód rzecznych są przede wszystkim wprowadzane do nich ścieki oraz spływy powierzchniowe z pól.
Większość niesie wody pozaklasowe, zanieczyszczone bakteriologicznie i chemicznie. Tylko troche
lepsze są wyniki badań osadów dennych Nysy i Bobru. Jest to skutek niedostatecznej sieci
kanalizacyjnej. Na terenie ŁZG znajduje się również ok. 1000 ha stawów, jezior, sztucznych zbiorników
p.poż. – najważniejsze wymieniono podając lokalizacje. Czystość tych wód jest nieco lepsza od wód
rzecznych. Ważnym elementem ochrony wód powierzchniowych są działania w zakresie ochrony
przeciwpowodziowej –szczególnie w Gminach leżących nad Bobrem, Lubszą i Nysą.
2.3.3. Gospodarka wodno-ściekowa.
Zaopatrzenie w wodę mieszkańców należy ocenić jako dobre, większość Gmin jest zwodociągowanych
w całości, najsłabiej Przewóz i Lipinki. Roczne zużycie wody w Gminach wynosi 6401,3 m3, a długość
sieci wodociągowej 1198,2 km. Zarówno zasoby dyspozycyjne warstw wodonośnych, jak i wydajności
ujęć są obecnie wystarczające. Woda pochodząca z ujęć poddawana jest procesowi uzdatniania.
Większość ujęć posiada Stacje Uzdatniania Wody. Wartości ponadnormatywne dotyczą głównie
zawartości związków żelaza i manganu. Czasami występują ponadnormatywne ilości azotanów.
3
Program Ochrony Środowiska dla Łużyckiego Związku Gmin - Streszczenie
Znaczącym problemem na obszarze ŁZG jest gospodarka ściekowa. Stwierdzono nadmiar mocy
przerobowych oczyszczalni ścieków, niedostatecznie rozwiniętą sieć kanalizacyjną (zaledwie 636,65
km) oraz zbyt małą liczbę przyłączeń do istniejącej sieci. Tej sprawie poświecono odrębny dokument,
opracowany prze firmę Arcadis Ekokonrem „Program ochrony wód Bobru i Nysy”, stanowiący
nieformalny załącznik do niniejszego Programu.
3. Ochrona przyrody.
3.1.Obszary i obiekty prawnie chronione.
Wymieniono obszary i obiekty prawnie chronione, m.in.: rezerwaty przyrody, Park Krajobrazowy,
pomniki przyrody, użytki ekologiczne. Łącznie obejmują powierzchnię ok. 4000 ha. Ochronie na tych
obszarach także podlega bogata fauna i flora. Opisano to w omówieniu najważniejszych rezerwatów,
obszarów chronionych i użytków ekologicznych na terenie Związku.
3.2. Obszary leśne w Łużyckim Związku Gmin.
Powierzchnia pokryta lasami i gruntami leśnymi stanowi ok. 55% obszaru ŁZG. Lasy i grunty leśne
te prawie w całości stanowią własność Skarbu Państwa. Zarządzane są przez Nadleśnictwa:
Żagań, Wymiarki, Lubsko, Lipinki, Krzystkowice, Gubin, Brzózka. Nielicznymi lasami prywatnymi
zarządzają właściwe nadleśnictwa na zlecenie Starostw. Głównym gatunkiem lasotwórczym jest
sosna pospolita, ponadto występują brzoza i dąb, oraz niekiedy: modrzew, świerk, daglezja, jesion,
jawor, buk, grab, olsza, akacja, osika, topola i lipa.
3.4. Ochrona gatunkowa zwierząt.
Fauna na obszarze ŁZG składa się w większości ze zwierząt typowych dla Niżu Polskiego, a także
Środkowoeuropejskiego. Większość gatunków zwierząt tu występujących jest objęta ochroną stałą,
lub ochroną okresową.
Ssaki - stwierdzono występowanie wielu gatunków ssaków. Liczne są: lisy, kuny leśne, jenoty,
borsuki, mysz leśna i polna, tchórze, piżmaki, nutrie, norki amerykańskie. Gatunki będące pod
ochroną prawną to: jeże, krety, wiewiórki, wydry, łasice, nietoperze, ryjówkowate.
Ptaki - ornitofauna występuje w największej koncentracji na obszarach nie zasiedlonych.
Stwierdzono tu występowanie wielu gatunków gniazdujących typowo leśnych jak np: kowaliki,
dzięcioły, sikory i wiele innych oraz gatunków wodnych i błotnych np.: czaple, żurawie, dzikie kaczki i
gęsi, łabędzie, łyski, perkozy dwuczube i inne. Cenne są ptaki drapieżne, występują jastrzębie,
myszołowy, bieliki, częste są kawki i gawrony. Gatunki chronione rzadkie reprez entowane są np.
przez: zimorodki, pliszki górskie, zięby, dzięcioły (czarny, średni, zielonosiwy) bociany czarne.
Gady - występują: jaszczurki, zaskroniec, padalec, żmija zygzakowata, gniewosz plamisty.
Płazy - występują żaby: wodna, trawna, moczarowa, jeziorkowa, grzebiuszka ziemna i chronione:
ropuchy szara i zielona, kumak nizinny, rzekotka drzewna oraz traszki zwyczajna i grzebieniasta.
Ryby - występują: leszcze, okonie, płocie, szczupaki, węgorze, karpie, liny, karasie i inne..
3.5. Zieleń w krajobrazie miejskim i wiejskim
W miastach ŁZG łączna powierzchnia parków, zieleńców i pasów przydrożnych wynosi ok. 470 ha. Na
terenie Gmin ŁZG znajdują się liczne parki wiejskie, które stanowiły część założeń pałacowo-parkowych
na dzień dzisiejszy nieistniejących. Parki zachowały się tylko fragmentarycznie ale w większości są
zaniedbane i zarośnięte. W Programie zamieszczono wykaz tych cennych i niedocenianych walorów
srodowiska.
3.6. Ocena zagrożenia.
Zagrożenia dla środowiska przyrodniczego zidentyfikowano następująco:
4
Program Ochrony Środowiska dla Łużyckiego Związku Gmin - Streszczenie







Penetracja lasów i obszarów chronionych przez ludność - wydeptywanie runa i ściółki.
Inne zagrożenia antropogeniczne (pożary, nielegalny wyrąb drzew itp.)
Szkody od czynników biotycznych
Zwiększanie ilości odpadów w lasach. (dzikie wysypiska)
Szkody abiotyczne (Szkody powodowane przez silne wiatry.)
Eksploatacja surowców mineralnych (wkopywanie zwiru, gliny itp.)
Nieodpowiednia struktura zieleni miejskiej (np. brak zieleni w strefach osiedlowych)
Zapobieganie zagrożeniom to przede wszystkim edukacja w tym zakresie. Program przedstawia
aktualne działania Gmin i innych podmiotów w zakresie edukacji ekologicznej. Omówione są m.in.
ścieżki ekologiczne i Ośrodek Edukacji Przyrodniczo-Leśnej w Jeziorach Wysokich.
4. Powierzchnia Ziemi.
W Gminach ŁZG znaczną część obszaru, zajmują lasy i grunty leśne. W zagospodarowaniu użytków
rolnych dominują grunty orne, które zajmują 35 204 ha, a następnie łąki - 10 912 ha i pastwiska - 4 487
ha. Znikomy udział w zagospodarowaniu gruntów mają sady (302 ha). Blisko 9,5% powierzchni zajętej
jest przez pozostałe grunty i nieużytki.Gleby w Gminach charakteryzują się dużą różnorodnością, w
zależności od położenia i warunków gruntowo-wodnych. W obniżeniach dolinnych rzek wykształciły się
gleby torfowe, torfowo-mułowe, murszowo-mineralne i mady. Gleby brunatne wyługowane i bielicowe
znajdują się na terenach wyżej położonych. Najwięcej gruntów ornych zajmują gleby IV, V i VI klasy
bonitacyjnej. Gleby najwyższej klasy - II to zaledwie kilkanaście ha, a klasa III zajmuje ok. 10 %
powierzchni gruntów ornych.
Do najważniejszych problemów związanych z ochroną gleb można zaliczyć:







Zanieczyszczenie gleb metalami ciężkimi i innymi pierwiastkami.
Zanieczyszczenia gleb związane z gospodarką rolną.
Zanieczyszczenie gleb spowodowane odpadami z produkcji zwierzęcej.
Zanieczyszczenie gleb ściekami bytowymi.
Zanieczyszczenie gleb substancjami ropopochodnymi i metalami ciężkimi na terenach
pomilitarnych.
Zagrożenie erozją wietrzną, wodną i wąwozową gleb obszarów rolniczych .
Zagrożenia wynikające ze złego stanu utrzymania systemu melioracji podstawowej i
szczegółowej.
Ocenia się, że ok. 250 ha – to grunty zdegradowane wymagające rekultywacji ( w tym ok. 18 ha
stanowią składowiska odpadów).
5. Zasoby kopalin.
Tabelarycznie przedstawiono zasoby kopalin w Gminach. Przeważają kruszywa budowlane występują
także: złoża ilaste ceramiki budowlanej i glin ogniotrwałych, złoża kredy jeziornej i piszącej oraz złoża
węgla brunatnego.
Najważniejszymi problemami z zakresu ochrony kopalin uznano:
 Przekształcanie litosfery na skutek powierzchniowej eksploatacji kopalin (odkrywki)
Eksploatacja złóż kruszywa naturalnego i surowców ilastych ma charakter odkrywkowy. Eksploatacja
taka powoduje rozległe powierzchniowe zmiany terenu w formie wyrobisk oraz zmiany w pionowym
ukształtowaniu rzeźby, a co za tym idzie zwiększa się podatność na erozję odkrytych warstw ziemi i
może następować obniżenie poziomu wód gruntowych. Istotne jest odpowiednie przygotowanie
procesu wydobycia, a także właściwa rekultywacja po zakończonej eksploatacji.
5
Program Ochrony Środowiska dla Łużyckiego Związku Gmin - Streszczenie
 Nielegalne wyrobiska
Dzikie wyrobiska powstają w pobliżu powstających osiedli domków jednorodzinnych, nowych dróg, tam
gdzie jest duże zapotrzebowanie na surowce budowlane. Ze względu na płytkie zaleganie są one łatwo
dostępne. W praktyce na terenie każdej z gmin występują nielegalne wyrobiska.
6. Poważne awarie.
Istotnym zagrożeniem jest transport kolejowy i drogowy materiałów niebezpiecznych, a szczególnie
dość intensywny w ostatnich latach przewóz paliw płynnych autocysternami. Dość ważnym
problemem są pożary lasów i nieużytków w powiecie. W roku 2001 zanotowano pożarów ściernisk
oraz 93 pożary lasów. Innym problemem mogą być niewybuchy z czasów II wojny światowej, ze
względu na b. fabrykę amunicji (np. wybuch bunkra Zasieki/Brożek w maju 2003 i kwietniu 2004) i
bazy wojskowe (Mirostowice gm. Żary, Tomaszowo gm. Żagań).Na terenie Łużyckiego Związku Gmin
największym zakładem jest Kronopol w Żarach. Mimo dobrych zabezpieczeń przeciwpożarowych
,w 2003 roku zanotowano tam kilka małych pożarów i ciężkich wypadków w tym śmiertelnych. Obecnie
planowane są dalsze przedsięwzięcia zabezpieczające zakład przed niespodziewanymi awariami
pożarowymi.
6. Źródła pól elektromagnetycznych.
Zagadnienia ochrony ludzi i środowiska przed niejonizującym promieniowaniem
elektromagnetycznym są uregulowane przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy, prawa
budowlanego, prawa ochrony środowiska, zagospodarowania przestrzennego i przepisami
sanitarnymi. W obowiązującym prawie polskim natężenie pola elektrycznego o wartości poniżej
1 kV/m uważane jest za całkowicie bezpieczne, nawet przy długotrwałym w nim przebywaniu.
Najwyższe dopuszczalne natężenie pola magnetycznego na stanowiskach, na których praca trwa 8
godzin określone przez Ministerstwo Pracy, nie może być większe niż 400 A/m (indukcja 0,5 mT). W
Programie zamieszczono tabele przedstawiające wartości natężenia pola najczęściej spotykanych
emitorów.Pola elektryczne i magnetyczne na które są bezpośrednio narażone organizmy żywe wg
obecnego stanu wiedzy są czynnikiem o znikomej szkodliwości, mimo to lokalizacje np. wież radiofonii
komórkowej budzą sprzeciw mieszkańców, w większości przypadków nieuzasadniony.
Część II
Program Ochrony Środowiska
1. Cele i zadania o charakterze systemowym.
Najważniejszym czynnikiem wpływającym na stan środowiska naturalnego gmin ŁZG jest rozwój
społeczny i gospodarczy. Przedstawiając go perspektywicznie, w relacji do środowiska, wzięto pod
uwagę następujące dziedziny:
System transportowy
Omówiono uwarunkowania wynikające z przebiegu szlaków komunikacyjnych, mianowicie szanse i
zagrożenia, sformułowano cele i działania niezbędne do ich realizacji, mianowicie:
1. Osiągnięcie dobrego stanu technicznego dróg i pozostałej infrastruktury drogowej.
2. Poprawa dostępności komunikacyjnej oraz tworzenie warunków dla sprawnego i
bezpiecznego przemieszczania się ludzi i towarów przy jednoczesnym minimalizowaniu
wpływu na środowisko naturalne.
W tabelach przedstawiono zamierzenia Gmin w zakresie ulepszenia systemu komunikacyjnego,
odrębnie dla okresu 200-4-2007 i 2008-2011..
6
Program Ochrony Środowiska dla Łużyckiego Związku Gmin - Streszczenie
Turystyka i rekreacja
Walory turystyczne są słabo wypromowane przez województwo (koncentruje się na atrakcjach
środkowej i północnej części) powiaty i gminy. Znacznego rozwoju wymaga też infrastruktura
turystyczna. Brakuje taniej bazy noclegowej jak np. schroniska młodzieżowe, motele, kwatery
agroturystyczne, mało jest również kąpielisk strzeżonych, campingów itp. Określono cel:
Rozwój turystyki i agroturystyki - bezpiecznej dla środowiska gałęzi gospodarki, poprzez
optymalne wykorzystanie walorów przyrodniczych powiatu, przy pełnej ochronie przyrody i
krajobrazu.
Przedstawiono uwarunkowania dla podjęcia działań koniecznych do osiągnięcia Celu. W tabelach
przedstawiono zamierzenia inwestycyjne Gmin w tym zakresie.
Rolnictwo
Rolnictwo na terenie Gmin Związku to nieliczne duże fermy specjalistyczne (np. w Lutolu, gm. Lubsko),
kilka dużych gospodarstw indywidualnych rolników i dzierżawców majątku AWRSP oraz duża liczba
podupadłych małych i średnich gospodarstw produkujących na własne potrzeby i nie rokujących na
przyszłość. Stan gospodarstw w Gminach przedstawiono w tabeli. Sformułowano cele:
1.
2.
Racjonalne kształtowanie przestrzeni rolniczej z uwzględnieniem uwarunkowań środowiska.
Rozwój rolnictwa ekologicznego
W procesie integracji z UE, za kluczowe należy uznać skuteczne zrestrukturyzowanie lokalnego
rolnictwa poprzez: metody gospodarowania - tradycyjne i nowoczesne, rozwój rolnictwa
ekologicznego, selektywne powiększanie gospodarstw i koncentracja ziemi, rozwój infrastruktury
technicznej, poprawa struktury jakościowej, wartości przyrodniczej i gospodarczej użytków rolnych,
produkcja roślin energetycznych, właściwe prowadzenie gospodarki rybackiej.
Energetyka i przemysł
Potrzeby energetyczne i grzewcze w powiecie zaspokajane są przez kotłownie domowe, komunalne,
przemysłowe i inne. Zakłady produkcyjne znajdujące się na terenie Gmin ŁZG, głównie w ośrodkach
miejskich, nie mają znaczącego wpływu na pogorszenie warunków aerosanitamych obszaru. Cele
ochrony środowiska w dziedzinie energetyki i przemysłu to:
1. Restrukturyzacja istniejących zakładów oraz rozwój nowoczesnych innowacyjnych
sektorów przemysłowych o zminimalizowanym wpływie na zdrowie ludzi i środowisko.
2. Modernizowanie systemów grzewczych i energetycznych na rzecz technologii przyjaznych
środowisku oraz energii odzyskiwanej i odnawialnej.
Osadnictwo
Na trudną sytuacje demograficzną naszych Gmin, największy wpływ ma emigracja młodzieży i
ludzi w sile wieku. Emigracja ta ma charakter jednoznacznie ekonomiczny - ludzie wyjeżdżają w
poszukiwaniu pracy i lepszych warunków życia. Zjawisko to nasili się jeszcze bardziej po ustaniu
ograniczeń rynku pracy u naszych najbliższych sąsiadów. Gminom grozi degradacja eko nomiczna
i społeczna jeśli nie podejmą skutecznych działań na rzecz tworzenia miejsc pracy i podniesienia
poziomu cywilizacyjnego na swoim terenie.
1. Podniesienie jakości życia mieszkańców przez promocję i wykorzystanie istniejących walorów
kulturowo-krajobrazowych.
2. Aktywizacja społeczna i zawodowa młodzieży – tworzenie warunków do osiedlania się i pracy.
Dla każdego kierunku rozwojowego przedstawiono stan wyjściowy i tendencje zmian. W opracowaniu
wykorzystano propozycje zawarte w strategiach rozwoju i studiach uwarunkowań i kierunków
7
Program Ochrony Środowiska dla Łużyckiego Związku Gmin - Streszczenie
zagospodarowania przestrzennego poszczególnych gmin, zebrane w Programach powiatowych,
uzupełnione przez zespół .
1.2. Edukacja ekologiczna.
Warunkiem zapewniającym Polsce miejsce w zjednoczonej Europie powinno być podnoszenie stanu
świadomości ekologicznej mieszkańców. Konieczne będzie rozwiązywanie problemów wywołanych
urbanizacją, motoryzacją, nadmierną eksploatacją ekosystemów. Cele zabiegów edukacyjnych to:
1.
2.
Wykształcenie w społeczności lokalnej postaw przyjaznych środowisku.
Zapewnienie maksymalnej ochrony środowiska, oszczędnego gospodarowania i korzystania z
jego zasobów poprzez stosowanie skutecznego prawa lokalnego, akceptowanego przez
mieszkańców.
Edukacja dzieci i młodzieży w formalnym systemie kształcenia (przedmioty, bloki przedmiotowe,
ścieżka między przedmiotowa), będzie wzmocniona wsparciem Gmin i Związku, w tym:
• Kształcenie i dokształcanie nauczycieli w kierunku realizacji międzyprzedmiotowej ścieżki
nauczania i kształcenia zachowań ekologicznych.
• Organizacja imprez międzyszkolnych porównujących postawy ekologiczne dzieci i młodzieży
(sejmiki, konkursy itp.)
Przedstawiono także zamierzone działania Gmin i Związku na polu edukacji ekologicznej
społeczeństwa.
1.3. Współpraca w ramach wdrażania Programu.
Głównym kierunkiem działania w tym zakresie powinno być zabieganie o uzyskanie wsparcia
inwestycji ekologicznych ze środków Unii Europejskiej i Funduszy Ochrony Środowiska wszystkich
szczebli. Uzyskanie takiej pomocy jest warunkowane przygotowanie odpowiednich koncepcji
udokumentowanych opracowaniami takimi jak: Programy Inwestycyjne, Koncepcje ProgramowoPrzestrzenne, Raporty o Oddziaływaniu na Środowisko oraz Studia Wykonalności. Dobrym
przykładem w tym zakresie jest dotychczasowa współpraca przy przygotowani projektu „ Gospodarka
Odpadami w obrębie powiatów żarskiego i żagańskiego” – dzięki wsparciu finansowemu starostów
i burmistrzów Żagania i Żar projekt został przygotowany dokumentacyjnie i uzyskał rekomendację
Ministra Środowiska do Funduszu Spójności.
Współpraca z sąsiadami.
ŁZG realizuje projekt pt. Ochrona wód Bobru i Nysy na obszarze powiatów żagańskiego i
żarskiego w którym partnerami są związki gminne w Rietschen (Saksonia) i Doebern (Brandenburgia)
oraz gminy powiatu żagańskiego spoza Związku. Projekt prowadzi do przygotowania koncepcji działań.
które mają poprawić stan czystości rzek w powiatach i poniżej na granicy polsko -niemieckiej.
Współpraca Gmin w ramach ŁZG.
Tworząc Związek Gminy przekazały na jego rzecz część swoich kompetencji w zakresie ochrony
środowiska, lecz nie zostały zwolnione z aktywności w tym zakresie. Dotychczasowe doświadczeni są
pozytywne, Gminy dążą do rozwiązywania swoich problemów z uwzględnieniem potrzeb i interesów
pozostałych członków Związku. Dobrym przykładem jest tu wspólne rozwiązywanie problemu
oczyszczania ścieków przez Gminy: Iłowa, Gozdnica, Wymiarki i Przewóz.
Omówiono także współprace z instytucjami finansowymi, szczególne miejsce poświęcając Narodowemu
i Wojewódzkiemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
2. Ochrona dziedzictwa i racjonalne użytkowanie zasobów przyrody.
Podstawowymi działaniami ukierunkowanymi na osiągnięcie tego celu w Polsce, będzie:
8
Program Ochrony Środowiska dla Łużyckiego Związku Gmin - Streszczenie




zwiększenie lesistości z 28,5% (2001rok) do 30% (2020 rok), w perspektywie do 32 - 33%,
włączenie wyznaczonych obszarów do europejskiej sieci NATURA 2000,
ochrona terenów wodno-błotnych,
poprawa stanu czystości wód powierzchniowych.
Dla obszaru ŁZG sformułowano następujące cele:
1. Rozwój i bieżąca ochrona obszarów i obiektów cennych przyrodniczo, w tym wdrożenie systemu
NATURA 2000.
2. Ochrona walorów krajobrazu.
3. Wzrost świadomości społeczeństwa w zakresie ochrony przyrody.
Omówiono także zamierzenia Gmin w zakresie rozszerzenia obszarów i obiektów chronionych.
2.2.Ochrona lasów.
Zasoby leśne na obszarze Związku stanowią podstawowy element ekosystemów. Powierzchnia pokryta
lasami i gruntami leśnymi stanowi ok. 54 % powierzchni powiatu żarskiego i ok. 55% powiatu
żagańskiego. W naszych lasach głównym gatunkiem lasotwórczym jest sosna, z typów siedliskowych
przeważają siedliska borowe, głównie bór świeży i bór mieszany. W zakresie ochrony lasów proponuje
się następujące cele:
1. Zachowanie i zwiększanie istniejących zasobów leśnych.
2. Wzrost różnorodności biologicznej systemów leśnych.
3. Poprawa stanu zdrowotnego lasów.
2.3. Ochrona gleb.
Cele w zakresie ochrony gleb:
1. Właściwe użytkowanie gleb i ich ochrona przed zanieczyszczeniami.
2. Rekultywacja gleb zdegradowanych.
Omówiono uwarunkowania prawne i sposoby użytkowania gleb nie powodujące ich degradacji.
2.4. Ochrona zasobów kopalin.
Za najważniejsze problemy z zakresu ochrony kopalin uznano:


Przekształcanie litosfery na skutek powierzchniowej eksploatacji kopalin
Obecność nielegalnych wyrobisk.
Celem w zakresie ochrony kopalin jest: „Minimalizacja presji wywieranej na środowisko w
procesie eksploatacji złóż i rekultywacja terenów poeksploatacyjnych”.
Wskazano na szczególne zagrożenia powodowane wydobyciem kopalin metodami odkrywkowymi.
3. Jakość środowiska i bezpieczeństwo ekologiczne.
Przedstawiono prawne związane z zagadnieniem oraz sformułowano cele w
poszczególnych obszarach tematu, mianowicie:
Cele w zakresie jakości wód.
1. Zapewnienie II klasy czystości wód powierzchniowych.
2. Ograniczenie spływu zanieczyszczeń w zlewniach jezior.
3. Ochrona jakości wód podziemnych.
9
Program Ochrony Środowiska dla Łużyckiego Związku Gmin - Streszczenie
4. Zapewnienie mieszkańcom odpowiedniej jakości wody do picia.
5. Uregulowanie gospodarki wodno-ściekowej w gminach.
Cel w zakresie ochrony powietrza.
Spełnienie wymagań ustawodawstwa UE w zakresie jakości powietrza na terenie ŁZG oraz
systematyczna poprawa jakości powietrza.
Cel w zakresie ochrony przed hałasem.
Zmniejszenie uciążliwości hałasu zwłaszcza komunikacyjnego, na obszarach zabudowanych.
Cel w zakresie ochrony przed promieniowaniem elektromagnetycznym.
Bieżąca kontrola źródeł emisji promieniowania elektromagnetycznego.
Cel w zakresie zapobiegania awariom przemysłowym
Eliminowanie i zmniejszanie skutków dla mieszkańców i środowiska z tytułu poważnych awarii
przemysłowych.
W każdym z zakresów omówiono szczegółowo zagadnienia prawne i społeczne, wyznaczono
kierunki działań niezbędnych dla osiągania celów.
4. Zrównoważone wykorzystanie surowców, materiałów, wody i energii.
Za najważniejsze zagadnienia z tego zakresu uznano kształtowanie stosunków wodnych.
Sformułowano cele:
1. Racjonalne wykorzystanie i zwiększanie zasobów wodnych w zlewniach.
2. Zmniejszenie zużycia wody podziemnej do celów przemysłowych.
3. Zmniejszenie zagrożenia powodziowego na obszarze ŁZG.
Drugą ważną dziedzina, dotychczas niedocenianą i nieznaną, a mającą kluczowe znaczenie dla
ochrony zasobów jest energia odnawialna. Strategicznym celem Programu w tym zakresie jest:
„Zbadanie możliwości wykorzystania energii odnawialnej”.
5. Ocena realizacji programu.
Przedstawiono instrumenty prawne, finansowe, społeczne i strukturalne, warunkujące realizacje
Programu. Omówiono także sprawy przepływu informacji i zarządzania środowiskiem, które powinno się
opierać o niewzruszone zasady:




zanieczyszczający płaci, użytkownik płaci,
przezorności,
współodpowiedzialności,
pomocniczości.
oraz tzw. „Złote reguły zarządzania ekologicznego”;
1. Nieodnawialne zasoby środowiska powinny być wykorzystywane w takim zakresie, w
jakim istnieje możliwość ich substytucyjnego kompensowania zasobami odnawialnymi.
10
Program Ochrony Środowiska dla Łużyckiego Związku Gmin - Streszczenie
2. Odnawialne zasoby środowiska powinny być wykorzystywane tylko w zakresie nie
przekraczającym stopnia ich odnawialności.
3. Chłonność środowiska nie powinna być w żadnym zakresie przekroczona.
4. Bioróżnorodność środowiska nie powinna maleć.
Wyodrębniono w oddzielnym podrozdziale sprawy zarządzania Programem Ochrony Środowiska.
Powinno się ono odbywać w oparciu o wykonywanie zadań przez poszczególne jednostki włączone w
zagadnienia ochrony środowiska, świadome istnienia programu i swojego uczestnictwa w nim.
Wskazano na cztery grupy podmiotów uczestniczących w Programie:




Podmioty uczestniczące w organizacji i zarządzaniu programem.
Podmioty realizujące zadania programu, w tym instytucje finansujące
Podmioty kontrolujące przebieg realizacji i efekty programu.
Społeczeństwo jest głównym podmiotem odbierającym wyniki działań programu.
Główna odpowiedzialność za realizację Programu spoczywa na Zarządzie Związku, który co 2 lata
składa Zgromadzeniu i Radom Gmin raporty z wykonania Programu. Bezpośrednim wykonawcą zadań
nakreślonych w programie są samorządy gminne, jako realizatorzy inwestycji w zakresie ochrony
środowiska na własnym terenie oraz podmioty gospodarcze planujące i realizujące inwestycje zgodnie
z kierunkami nakreślonymi przez Program.
Wdrażanie Programu Ochrony Środowiska będzie podlegało regularnej ocenie w zakresie:
•
•
•
•
Określenia stopnia wykonania przedsięwzięć / działań
Określenia stopnia realizacji przyjętych celów
Oceny rozbieżności pomiędzy przyjętymi celami i działaniami, a ich wykonaniem
Analizy przyczyn tych rozbieżności.
Zarząd ŁZG będzie oceniał co dwa lata stopień wdrożenia Programu, będzie to podstawą
przygotowania raportu z wykonania Programu.
Harmonogram wdrażania Programu przedstawiono w formie graficznej, uwzględnia on działania
opisane w treści w perspektywie czasowej w dwóch okresach: 2004-2007 i 2008-2011.
6. Aspekty finansowe wdrażania programu.
Specyfiką systemu finansowania ochrony środowiska w Polsce jest to, że większą część wydatków
ponoszą samorządy terytorialne, fundusze ekologiczne i przedsiębiorstwa, natomiast udział środków
budżetu państwa jest mały. W poprzednich latach przeciętny udział funduszy ochrony środowiska oraz
dopłat do kredytów uruchamianych przez Bank Ochrony Środowiska wynosił około 30%
wartości inwestycji. W najbliższych latach rola funduszy ekologicznych (przede wszystkim
Narodowego i Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej) powinna polegać
na koncentrowaniu środków na wspieranie inwestycji priorytetowych z punktu widzenia integracji z UE.
Jednocześnie oczekuje się spadku wielkości funduszy ochrony środowiska, ze względu na ogólną
poprawę stanu środowiska, a co za tym idzie zmniejszenie wpływów z tytułu opłat i kar
ekologicznych. Natomiast oczekuje się większego niż dotychczas zaangażowania środków
pomocowych, w tym z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności (2004 - 2006) .
Szczegółowo omówiono instytucje finansujące z uwzględnieniem perspektywy zmian.
Koszty wdrożenia Programu w pierwszym okresie realizacyjnym zebrano w tabeli:
11
Program Ochrony Środowiska dla Łużyckiego Związku Gmin - Streszczenie
Koszty w latach 2004-2007 w tys. PLN
Lp.
Zagadnienie
Poza inwestycyjne
1
Zarządzanie Programem
2
Inwestycyjne
Razem
25,0
0
25,0
Jakość wód - gospodarka ściekowa
0
45972,1
45972,1
3
Jakość wód - zaopatrzenie w wodę
0
13297,6
13297,6
4
5
6
Ekologia
Przyroda i krajobraz
Infrastruktura drogowa
Gospodarka odpadami w planie gospodarki odpadami
20,0
200,0
0
0
0
1500,0
20,0
200,0
1500,0
520,0
102070
102590,0
765
162839,7
163604,7
7
Razem w latach 2004 - 2007
12
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

66+6+6+

2 Cards basiek49

słowka

2 Cards kksenia.kot1997

2-2=0

2 Cards jogaf85537

Create flashcards