IKI-Brosch.Gem s.Polen.QXP - The International Potash Institute

advertisement
Potas - gwarantem plonowania
i jakości roślin warzywnych
Potas, magnez i siarka w roślinie
Na wzrost, rozwój i plonowanie roślin uprawnych wpływa szereg makro i
mikroskładników. Niewątpliwie trzy z nich, a mianowicie potas, magnez i siarka odgrywają niemal podstawową rolę w tym zakresie. Potas bowiem reguluje gospodarkę wodna roślin, magnez jest zasadniczym mineralnym elementem
chlorofilu, siarka z kolei przyśpiesza budowę struktur protoplazmatycznych.
Inne specyficzne funkcje pokazuje poniższe zestawienie:
Potas
Magnez
- intensyfikuje transport
- bierze udział w ponad trzystu
asymilatów
procesach enzymatycznych
- poprawia mechaniczne
- współuczestniczy w syntezie
właściwości tkanki
białek i węglowodanów
- poprawia przydatność
- bierze udział w tworzeniu się
przechowalniczą warzyw witaminy A
- korzystnie wpływa na
- ogranicza nagromadzanie się
wykorzystywanie światła
azotanów w roślinach
przez rośliny
- zwiększa mrozoodporność
- ogranicz porażenie roślin
chorobami
- zwiększa powtarzalność
plonowania
- wpływa na wzrost zawartości
witaminy C
Siarka
- zwiększa odporność
roślin na chłody
- bierze udział w powstawaniu
podstawowych aminokwasów
- przyśpiesza wytwarzanie sią
chlorofilu
Potas w glebie
Mimo, że całkowita zawartość potasu w glebach jest znaczna – jedynie
niewielka jego pula jest dostępna dla roślin. Orientacyjnym wskaźnikiem
zasobów potasu dostępnego dla roślin tzw. potas wymienny. Zasobność tej
formy potasu w uprawnej warstwie gleby tj. 0-20 cm wynosi na powierzchni
jednego hektara od 150 do 800 kg. Do najuboższych w ten składnik należą
gleby lekkie – piaszczyste oraz gleby torfowe, bogatsze zaś są gleby cięższe
– gliniaste przy czym największą zasobnością w potas charakteryzują się lessy
i mady. W areale ziem uprawnych przeważają gleby lżejsze zawierające na ogół
mało potasu wymiennego.
W miarę pobierania potasu przez rośliny; do roztworu glebowego przenika
potas związany z cząstkami gleby, które tworzą tzw. glebowy kompleks sorpcyjny. Proces ten zapewnia m.in. ciągłą dostępność potasu dla roślin
uprawnych. Jednakże jego szybki kres dostrzega się na glebach lżejszych i
także choć relatywnie później na glebach średnich oraz ciężkich.
Zapotrzebowanie warzyw na potas
Rośliny warzywne charakteryzują się dużym zapotrzebowaniem na potas.
Wskazują na to ilości potasu zabieranego z pól wraz z plonem, przez tę grupę
roślin uprawnych.
Tab.1 Przeciętne ilości potasu pobierane z gleby przez niektóre rośliny warzywne w zależności od plonu
gatunek
plon
t/ha
pobranie
kg K/ha
gatunek
plon
t/ha
pobranie
kg K/ha
burak ćwikłowy
cebula
fasola szparag.
groch
kalafior
kalarepa
kapusta biała
kapusta bruks.
kapusta czerwona
kapusta włoska
40
40
12
5
30
20
70
6
50
35
173
150
64
38
125
135
250
190
290
232
marchew
ogórek
pomidor
por
rzodkiew
rzodkiewka
sałata
seler
szparag
szpinak
40
30
20
30
30
20
25
30
6
10
165
66
62
140
125
84
91
247
87
33
Z tabeli tej wynika, iż wśród roślin warzywnych można wyróżnić gatunki, które
w stosunkowo małym plonie gromadzą dużo potasu są to np. seler, kapusta
włoska, cebula, por, burak ćwikłowy, kalarepa, szparag oraz takie które pobierają z gleby dużo potasu wraz z dużym plonem, są to np. kapusta biała, kapusta czerwona. Porównanie ilości potasu wymiennego, który w glebach lżejszych
występuje w mniejszych ilościach z zapotrzebowaniem roślin warzywnych na
potas wskazuje na konieczność systematycznego kontrolowania zasobności
gleb w ten składnik. W kolejnym zaś działaniu doprowadzanie poprzez
nawożenie do właściwej dla uprawianego gatunku zasobności wierzchniej
warstwy gleby w potas.
Tab.2 Zawartości standardowe potasu w wierzchniej warstwie gleby dla roślin
warzywnych uprawianych w polu wg Metody Uniwersalnej
mg/dm3 gleby
100-120
130-160
160-190
190-220
ogórek
burak ćwikłowy
cebula
por
kapusta b.wcz.
kapusta czerw.
kapusta wł.
kapusta pekin.
kalafior wcz.
marchew wcz.
i późna
pomidor
kapusta br.
seler
kapusta b.
śr. i późna
kalafior
śr.i późny
rabarbar
gatunki
groch na zielono
rzodkiewka
szpinak
sałata
rzodkiew
fasola szparagowa
kalarepa
pietruszka
marchew wczesna
koper
czosnek
Racjonalne stosowanie potasu
W praktyce można posługiwać się tradycyjnymi tzw. orientacyjnymi dawkami.
Dawki takie na ogół określa się z uwzględnieniem stanowiska i oczekiwanego
w danych warunkach plonu uprawianego gatunku (Tab.4).
W racjonalnym – współczesnym sposobie postępowania program nawożenia
ustala się na podstawie wyznaczonych dla danego gatunku wymagań wobec
potasu oraz wyników analizy reprezentatywnie pobranych prób gleby na polu
przeznaczonym pod uprawę określonej rośliny. Sposób ten polega zatem na
bilansowaniu aktualnej zasobności uprawnej warstwy gleby w potas z
zapotrzebowaniem gatunku na ten składnik.
Typowe objawy niedoboru potasu:
„Zielona piętka” u pomidora.
Brunatnienie liści i objawy więdnięcia u
kalafiora.
Nekrozy brzegów starszych liści fasoli. Chlorotyczne plamki brzegów liści oraz
nekrozy szczytów liści u marchwi.
Niedobór potasu
Objawy niedoboru potasu u niektórych grup, a także gatunków roślin warzywnych charakteryzują się określoną specyfiką. U motylkowatych na liściach
pojawiają się malutkie kropki rozłożone mniej lub bardziej regularnie wzdłuż
brzegów blaszki. Rośliny grochu oprócz brązowych i brunatnych plamek na
liściach, ze względu na skrócenie międzywęźli karłowacieją. Liście fasoli uwypuklają się ku górze, a ich powierzchnia pokrywa się drobnymi zmarszczkami.
Żółknięcie i nekrozy tkanki brzegowej liści rozpoczyna się od listka środkowego. Na korzeniach roślin zmniejsza się liczba brodawek – co ogranicza
pobieranie przez te rośliny azotu z atmosfery. Seler reaguje na niedobór potasu niskim osadzaniem się blaszek liściowych, przez co rośliny sprawiają wrażenie skarłowaciałych. Liście przy tym wyginają się na zewnątrz ku dołowi. Ich
odcień może być ciemnoniebieski. Na brzegach listków pojawia się chloroza
przechodząca w obumarłą ciemnozielona tkankę. Podobnie liście sałaty przybierają ciemnozieloną barwę. Nekrozy obejmują u tej rośliny zarówno brzegi jak
i tkankę między wiązkami naczyniowymi liści. Liście pomidora stają się ciemnozielone, niekiedy pojawiają się na nich drobne brązowe plamki, które przy
brzegach często tworzą ciągły pasek martwych tkanek. Łodygi roślin nie
osiągają typowej długości. Owoce pomidorów niedostatecznie odżywionych
potasem dojrzewają niejednocześnie, są też nierównomiernie wybarwione, ich
miąższ jest często zielonkawy, pojawią się też tzw. zielona piętka. Takie owoce
łatwo pękają, szczególnie przy większych wahaniach temperatury i wilgotności
podłoża lub gleby. Warzywa zebrane z pól niedostatecznie zasilanych nawozami potasowymi są zazwyczaj mniejsze, ich kształt często odbiega od
typowego, a ponadto gorzej znoszą transport. Niedobór potasu w warzywach
przyczynia się do wzrostu strat przechowalniczych. Zaburzenia wywołane
niedoborem potasu bardzo niekorzystnie wpływają na plon i jakość warzyw.
Oprócz bowiem zakłóceń w gospodarce wodnej pogarsza się przez nie wykorzystanie światła, spowolnieniu ulega transport asymilatów w roślinach, a także
synteza aminokwasów i białek. W rezultacie w roślinach i ich częściach konsumpcyjnych maleje zawartość suchej masy. Zmniejsza się również stężenie
kwasów organicznych, cukrów, karotenów oraz witaminy C. Potas jest bardzo
ważnym składnikiem mineralnym diety. Jego niedobór we krwi ludzkiej
prowadzi do poważnych zaburzeń pracy układu krwionośnego. Prawidłowe
zatem nawożenie warzyw potasem jest celowe także ze względu na dietetyczną wartość warzyw.
Nawożenie potasem plantacji warzyw
W zaleceniach stosowania nawozów potasowych pod rośliny warzywne należy
uwzględniać ich specyficzne wymagania. Wśród warzyw wyróżnia się bowiem
rośliny siarczanolubne, chlorkolubne oraz tolerancyjne na chlorki lub siarczany.Na ogół nawozy potasowe stosuje się jesienią. Można je wówczas
dokładniej wymieszać z uprawną warstwą gleby. W przypadku natomiast
nawozu chlorkowego tj. soli potasowej chlor, który przyczynia się do wzrostu
zasolenia gleby i mógłby szkodzić roślinom jest w okresie jesienno-zimowym
wypłukiwany poza zasięg kiełkujących roślin oraz rozwijających się młodych
korzeni. Wiosną nawozy potasowe stosuje się przeważnie pod rośliny
wysiewane lub wysadzane później. Wtedy bowiem zabieg ten można wykonać
z 10-14 dniowym wyprzedzeniem. Pogłówne stosowanie nawozów potasowych
może być zalecane, szczególnie w przypadku w miarę wczesnego zauważenia
objawów niedoboru potasu u roślin. W takiej sytuacji wskazane jest rozsianie
100-150 kg nawozu potasowego w formie siarczanowej na hektar.
Tab. 3 Podział roślin warzywnych wg wymagań wobec formy nawozu potasowego
siarczanolubne
tolerancyjne na formę
nawozu potasowego
chlorkolubne
ogórek
melon
cukinia
pomidor 1)
papryka
cebula
czosnek
fasola
cykoria
sałata
kapusta pekińska
marchew
kapusta 2)
kalafior 2)
rzodkiewka 2)
rzodkiew 2)
por 2)
groch
kalarepa
chrzan 2)
seler
burak ćwikłowy
boćwina
szpinak
szparag
1) wskazane częściowe stosowanie chlorku potasu
2) wskazane stosowanie siarczanu potasu ze względu na zapotrzebowanie roślin na siarkę
Bardzo dużą zaletą nawozów potasowych i magnezowych jest to, iż trzy
bardzo korzystne dla rozwoju, wzrostu, plonowania i jakości plonu w
różnych jego zapotrzebowaniach, składniki mineralne tj. potas, magnez i
siarkę można stosować nawet w postaci jednego nawozu, który jest kompozycją siarczanowych form potasu i magnezu. Ze względu różnorodność
mineralnych formulacji potasu plantator może je dobierać i stosować
także w zależności od konkretnej sytuacji polowej oraz wymagań uprawianych roślin.
Zalecenia nawozowe w uprawie warzyw
Tab. 4 Orientacyjne dawki azotu, fosforu, potasu i magnezu wnoszone w
nawozach mineralnych na plantacjach roślin warzywnych
azot
N
fosfor
P2O5
potas
K2O
magnez
MgO
70-120
70-90
70-80
90-100
70-80
60-70
70-80
50-60
60-90
70-80
50-70
50-100
60-80
60-80
200-250
200-240
200-240
240-300
200-250
180-230
200-270
180-250
130-180
150-200
140-190
190-300
130-160
140-160
30-40
20-30
30-40
40-50
20-30
30-40
40-50
20-30
20-30
30-40
20-30
40-50
20-30
30-40
kg/ha
kapusta bruks.
kalafior
kapusta biała wcz.
kapusta biała póź.
ogórek
marchew wczesna
marchew późna
pietruszka
por
cebula
pomidor
seler
bób
fasola szparagowa
150-200
150-250
90-100
150-200
100-120
80-130
140-200
80-150
100-160
100-140
80-150
150-200
50-60
30-50
Przelicznik K na K2O i odwrotnie:
K..............K2O..............x 1.2
K2O..............K..............x 0.83
Autor:
dr E.Szwonek, Instytut Sadownictwa
i Kwiaciarstwa, w Skierniewicach
International Potash Institute,
Coordinator Central/Eastern Europe
CH-4001 Basel/Switzerland
P.O. Box 1609
Phone (41) 612612922/24, Telefax (41) 612612925
E-mail: [email protected], website: www.ipipotash.org
Download
Random flashcards
bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

Prace Magisterskie

2 Cards Pisanie PRAC

Create flashcards