programu ochrony powietrza ze względu na przekroczenie poziomu

advertisement
ZARZĄD WOJEWÓDZTWA
WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO
PROGNOZA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO
PROJEKTU
PROGRAMU OCHRONY POWIETRZA
ZE WZGLĘDU NA PRZEKROCZENIE
POZIOMU DOCELOWEGO BENZO(A)PIRENU
W STREFIE MIASTO OLSZTYN
Publikacja dofinansowana ze środków
Wojewódzkiego Funduszu Ochrony
Środowiska i Gospodarki Wodnej
w Olsztynie
Publikacja dofinansowana ze środków
Narodowego Funduszu Ochrony
Środowiska i Gospodarki Wodnej
Gdańsk, kwiecień 2013
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
OPRACOWANIE WYKONANE PRZEZ:
Biuro Studiów i Pomiarów Proekologicznych
„EKOMETRIA” Sp. z o.o.
80-299 Gdańsk, ul. Orfeusza 2
tel. (058) 301-42-53, fax (058) 301-42-52
Zespół autorski Biura Studiów i Pomiarów Proekologicznych „Ekometria” Sp. z o.o.
Główny Projektant:
Mariola Fijołek
Małgorzata Paciorek
Wojciech Trapp
Maciej Paciorek
Małgorzata Studzińska
Magdalena Balun
Agnieszka Bemka
Daniel Kałdonek
Łukasz Knapik
Prezes Zarządu:
BSIPP EKOMETRIA
Wojciech Trapp
2
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
SPIS SKRÓTÓW
BAT – Najlepsza dostępna technika/technologia, z ang. Best Available Technique
B(a)P - benzo(a)piren -– przedstawiciel wielopierścieniowych węglowodorów
aromatycznych (WWA)
BOŚ – Bank Ochrony Środowiska
CALMET – model meteorologiczny
CALPUFF – Model symulacji atmosferycznej dyspersji cząstek na danym obszarze
CALPOST – Program do odczytywania wyników z programu CALPUFF
CO – Tlenek węgla
c.o. – Centralne ogrzewanie
CTDM – Model do oceny jakości powietrza w złożonym terenie geograficznym,
z ang. Complex Terrain Dispersion Model
c.w.u. – Ciepła woda użytkowa
Dyrektywa CAFÉ - Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2008/50/WE
z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza
dla Europy
Earth Tech Inc. – Earth Tech Incorporated (nazwa własna firmy)
EC - Elektrociepłownia
EMEP – Model meteorologiczny transportu zanieczyszczeń w powietrzu,
z ang. European Monitoring and Evaluation Program
EMISJA substancji do powietrza - wprowadzanie w sposób zorganizowany (poprzez
emitory) lub niezorganizowany (z dróg, z hałd, składowisk, w wyniku pożarów lasów)
substancji gazowych lub pyłowych do powietrza na skutek działalności człowieka lub
ze źródeł naturalnych
EMISJA WTÓRNA - zanieczyszczenia pyłowe powstające w wyniku reakcji
i procesów zachodzących podczas transportu na duże odległości gazów (SO 2, NOx,
NH3, oraz lotnych związków organicznych) oraz reemisja tj. unoszenie pyłu
z podłoża (szczególnie na terenie miast)
ESOCh – Ekologiczny System Obszarów Chronionych
GDDKiA – Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad
Gg – Giga gram
GIS – System Informacji Geograficznej, z ang. Geographic Information System
GUS – Główny Urząd Statystyczny
HNO3 – Kwas azotowy (V)
ICM – Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego
IMGW – Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej
ISC3 – Model służący do oszacowywania stężeń zanieczyszczeń pochodzących
głównie z przemysłu, z ang. Industrial Source Complex
LPG – Gaz naturalny, z ang. Liquified Petroleum Gas
MESOPUFF – Model symulacyjny zanieczyszczeń powietrza o skali regionalnej,
z ang. Mesoscale Puff Model
Mg – Mega gram
MM5 – mezoskalowy model meteorologiczny
MŚ – Ministerstwo Środowiska
MT – Margines tolerancji
MW – Mega watt
BSIPP EKOMETRIA
3
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
NFOŚiGW w Warszawie – Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej; od 1.01.2010 r. - państwowa osoba prawna w rozumieniu art. 9 pkt. 14
ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240)
NH3 – Amoniak
NH4+ – Jon amonowy
NH4NO3 – Azotan amonu
NPOP – Naprawczy Program Ochrony Powietrza
NO2 – Dwutlenek azotu
NO3ˉ – Jon azotowy (V)
NOx – Tlenki azotu
NSR – Operaty dla Nowych Źródeł z ang. New Source Review
NSS – Narodowa Strategia Spójności
O3 – Ozon
Pb – Ołów
PD – Poziom dopuszczalny
PJ – Peta dżul
PM – Pył drobny, z ang. Particulate Matter
POP – Program Ochrony Powietrza
Poś – Prawo ochrony środowiska
PONE – Program Ograniczania Niskiej Emisji, polegający na wymianie starych
kotłów, pieców węglowych na nowoczesne kotły węglowe, retortowe, gazowe,
ogrzewanie elektryczne, zastosowanie alternatywnych źródeł energii lub podłączenie
do miejskiej sieci ciepłowniczej
POZIOM CELÓW DŁUGOTERMINOWYCH - poziom substancji, poniżej którego,
zgodnie ze stanem współczesnej wiedzy, bezpośredni szkodliwy wpływ na zdrowie
ludzi lub środowisko jako całość jest mało prawdopodobny; poziom ten ma być
osiągnięty w długim okresie czasu, z wyjątkiem sytuacji, gdy nie może być osiągnięty
za pomocą ekonomicznie uzasadnionych działań technicznych i technologicznych
POZIOM DOPUSZCZALNY – poziom substancji, który ma być osiągnięty
w określonym terminie i po tym terminie nie powinien być przekraczany. Poziom
dopuszczalny jest standardem jakości powietrza.
POZIOM DOCELOWY – poziom substancji w powietrzu ustalony w celu unikania,
zapobiegania lub ograniczania szkodliwego oddziaływania na zdrowie ludzkie
i środowisko jako całość, który ma być osiągnięty tam, gdzie to możliwe
w określonym czasie, za pomocą ekonomicznie uzasadnionych działań technicznych
i technologicznych
POZIOM SUBSTANCJI W POWIETRZU (imisja zanieczyszczeń) - ilość
zanieczyszczeń pyłowych lub gazowych w środowisku; jest miarą stopnia jego
zanieczyszczenia definiowaną jako stężenie zanieczyszczeń w powietrzu (wyrażane
w jednostkach masy danego zanieczyszczenia, np. dwutlenku siarki, na jednostkę
objętości powietrza lub w ppm, ppb) oraz jako opad (depozycja) zanieczyszczeń ilość danego zanieczyszczenia osiadającego na powierzchni ziemi
PSD – Zapobieganie istotnemu pogorszeniu jakości powietrza, z ang. Prevention
of Significant Deterioration
RM – Rada Ministrów
RPO – Regionalny Program Operacyjny
SIP – Stanowe Plany Wdrożeniowe, z ang. State Implementation Plan
SO2 – Dwutlenek siarki
SO42- – Jon siarczanowy (VI)
BSIPP EKOMETRIA
4
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
TERMOMODERNIZACJA – przedsięwzięcie mające na celu zmniejszenie
zapotrzebowania i zużycia energii cieplnej w danym obiekcie budowlanym
UMPL – Model służący do prognozowania pogody ujednolicony dla rejonu Polski,
z ang. Unified Model for Poland Area
UTM – Rodzaj odwzorowania kartograficznego z ang. Universal Transverse Mercator
WFOŚiGW – Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
WIOŚ – Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska
WSSE – Wojewódzka Stacja Sanitarno – Epidemiologiczna
μg – Mikrogram, milionowa część grama
(NH4)2SO4 – Siarczan amonu
BSIPP EKOMETRIA
5
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
SPIS TREŚCI
1. Wstęp ............................................................................................................................. 7
1.1.
Podstawy formalno prawne ........................................................................................ 7
1.2.
Cel i zakres Prognozy ................................................................................................ 9
2. Zawartość Projektu Programu Ochrony Powietrza, jego cele oraz powiązania z
innymi dokumentami strategicznymi .........................................................................12
2.1.
Ogólna charakterystyka Programu ............................................................................12
2.2.
Powiązania z innymi dokumentami ...........................................................................16
2.3.
Obszar objęty opracowaniem ....................................................................................23
3. Stan wybranych elementów środowiska dla strefy objętej Programem Ochrony
Powietrza – miasta Olsztyn .........................................................................................25
3.1.
Lokalne warunki zagospodarowania przestrzennego ................................................25
3.2.
Jakość powietrza w strefie ........................................................................................27
3.2.1. Emisja przemysłowa .................................................................................................29
3.2.2. Systemy grzewcze w mieście....................................................................................30
3.2.3. Komunikacja samochodowa......................................................................................32
3.2.4. Odnawialne źródła energii .........................................................................................33
3.3.
Szata roślinna ...........................................................................................................35
3.4.
Obszary prawnie chronione na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o
ochronie przyrody .....................................................................................................36
3.5.
Obszary chronione Natura 2000 ...............................................................................37
3.6.
Lokalne warunki klimatyczne.....................................................................................37
3.7.
Stan środowiska gruntowo-wodnego.........................................................................39
3.8.
Podsumowanie uwarunkowań przyrodniczych ..........................................................40
4. Potencjalne zmiany stanu środowiska w przypadku braku realizacji działań
naprawczych określonych w projekcie Programu ...................................................41
5. Analiza i ocena przewidywanego oddziaływania na środowisko oraz zabytki ........45
5.1.
Informacje o możliwym transgranicznym oddziaływaniu na środowisko ....................52
5.2.
Przewidywane znaczące oddziaływania, w tym oddziaływania bezpośrednie,
pośrednie,
wtórne,
skumulowane,
krótkoterminowe,
średnioterminowe
i długoterminowe, stałe i chwilowe oraz pozytywne i negatywne, na cele i przedmiot
ochrony obszaru Natura 2000 oraz integralność tego obszaru, a także na środowisko
.................................................................................................................................53
5.3.
Przedstawienie rozwiązań mających na celu zapobieganie, ograniczanie lub
kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na warunki życia i na zdrowie
ludzi, mogących być rezultatem realizacji projektowanego dokumentu .....................54
5.4.
Rozwiązania alternatywne do rozwiązań zawartych w Programie Ochrony Powietrza
wraz z uzasadnieniem ich wyboru .............................................................................54
5.5.
Metody zastosowane przy sporządzaniu prognozy ...................................................57
6. Ocena rozwiązań ..........................................................................................................60
6.1.
Prezentacja rozwiązań mających na celu zapobieganie, ograniczenie lub
kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko ......................60
6.2.
Informacje o przewidywanych metodach analizy realizacji postanowień
projektowanego dokumentu oraz częstotliwości jej przeprowadzania .......................61
7. Streszczenie w języku niespecjalistycznym ..............................................................63
SPIS ILUSTRACJI ...............................................................................................................71
SPIS TABEL ........................................................................................................................72
BSIPP EKOMETRIA
6
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
1. Wstęp
1.1. Podstawy formalno prawne
Przedmiotem prognozy oddziaływania na środowisko jest projekt dokumentu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie miasto Olsztyn”. Dokument został sporządzony w 2013 roku
jako realizacja obowiązku zarządu województwa wynikającego z zapisów ustawy
z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. nr 25,
poz. 150, z późn. zm.).
Obowiązek
przeprowadzenia
strategicznej
oceny
oddziaływania
na środowisko skutków realizacji Programu Ochrony Powietrza, wynika z art. 47
ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego
ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach
oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 199, poz. 1227).
Przepisy ww. ustawy dokonują w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektyw
Wspólnot Europejskich:
 Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/42/WE z dnia 27 czerwca 2001 r.
w sprawie oceny wpływu niektórych planów i programów na środowisko
(Dz. Urz. WE L 197 z 21 lipca 2001 r.),
 Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/35/WE z dnia 26 maja 2003 r.
przewidującej udział społeczeństwa w odniesieniu do sporządzania
niektórych planów i programów w zakresie środowiska oraz zmieniającej
w odniesieniu do udziału społeczeństwa i dostępu do wymiaru
sprawiedliwości dyrektywy Rady 85/337/EWG i 96/61/WE (Dz. Urz. We L
156 z 25 czerwca 2003 r.).
Procedury związane z wykonywaniem prognoz skutków środowiskowych
są uregulowane stosownymi dyrektywami unijnymi oraz przepisami ustawy
o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa
w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 199,
poz. 1227). Podstawowym dokumentem UE regulującym ocenianie skutków
oddziaływania na środowisko planów i programów jest Dyrektywa 2001/42/WE.
Jej celem jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony środowiska i przyczynienie
się do zintegrowania wymagań ochrony środowiska w opracowywaniu planów
i programów dotyczących różnych sektorów gospodarki, a tym samym praktycznej
realizacji zasad zintegrowanego podejścia do ochrony środowiska z politykami
sektorowymi zgodnie z 6 Programem Ochrony Środowiska UE. Zgodnie
z tą Dyrektywą wymagana jest ocena oddziaływania na środowisko (ocena
strategiczna, prognoza) wszystkich programów i planów z dziedzin gospodarczych,
które wyznaczają ramy dla przyszłych indywidualnych pozwoleń dopuszczających
realizację konkretnych przedsięwzięć wymienionych w załącznikach do Dyrektywy
85/337/EWG (Dyrektywa OOS). Ponadto takiej oceny wymagają wszystkie programy
i plany, które zgodnie z Dyrektywą habitatową (siedliskową) 92/43/EWG wymagają
wykonania oceny.
BSIPP EKOMETRIA
7
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Regulacje wyżej wymienionych Dyrektyw są zgodne z ratyfikowaną przez
Polskę, a także UE Konwencją z Espoo z 1991 r. oraz z tzw. Protokołem SEA
(Strategic Environmental Assessment). W zakresie udziału społeczeństwa w
uzgadnianiu dokumentów strategicznych, oprócz stosownej tu Dyrektywy UE
2003/35/WE, obowiązują zapisy ratyfikowanej przez Polskę i UE Konwencji
z Aarhus. Zapisy wymienionych wyżej uregulowań znalazły przeniesienie do prawa
polskiego, w szczególności do ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego
ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach
oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 199, poz. 1227).
Przeprowadzenie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko skutków
realizacji projektu dokumentu o charakterze strategicznym, tutaj Programu Ochrony
Powietrza, odbywa się w kilku etapach:
1. Sporządzenie projektu „Programu Ochrony Powietrza ze względu
na przekroczenie poziomu docelowego benzo(a)pirenu w strefie miasto
Olsztyn”.
2. Opiniowanie projektu „Programu Ochrony Powietrza ze względu
na przekroczenie poziomu docelowego benzo(a)pirenu w strefie miasto
Olsztyn”. wraz z Prognozą.
3. Wydanie opinii przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska
w Olsztynie oraz Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego
w Olsztynie (art. 54.1),
4. Zapewnienie udziału społeczeństwa w opracowywaniu Programu – Zarząd
Województwa Warmińsko-Mazurskiego podaje do publicznej wiadomości
informację o przystąpieniu do opracowywania projektu dokumentu i o jego
przedmiocie, zapewnia możliwości zapoznania się z projektem
dokumentem oraz zapewnia możliwość składania uwag i wniosków
(art. 39.1).
5. Zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu w sprawie oceny
oddziaływania na środowisko projektu Programu (art. 54.2). Zarząd
Województwa Warmińsko-Mazurskiego podaje do publicznej wiadomości
informacje o zamieszczeniu w publicznie dostępnym wykazie projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu
docelowego benzo(a)pirenu w strefie miasto Olsztyn”. wraz z Prognozą,
stwarza również możliwość składania uwag i wniosków.
6. Sporządzenie końcowej wersji Programu oraz Prognozy – uwzględniającej
uwagi zgłoszone przez społeczeństwo w trakcie konsultacji społecznych
oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Olsztynie
i Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Olsztynie.
7. Zarząd Województwa Warmińsko-Mazurskiego sporządza uchwałę
dla „Programu Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu
docelowego benzo(a)pirenu w strefie miasto Olsztyn”, biorąc pod uwagę:
ustalenia zawarte w Prognozie oddziaływania na środowisko realizacji
projektu oraz opinie ww. organów (art. 57 i 58), a także rozpatrując uwagi
i wnioski zgłoszone w zawiązku z udziałem społeczeństwa.
8. Zarząd Województwa Warmińsko-Mazurskiego podaje do publicznej
wiadomości informacje o zgłoszonych uwagach, wnioskach oraz
o stopniu ich uwzględnienia w ostatecznej wersji Programu (art. 55.3).
BSIPP EKOMETRIA
8
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
1.2. Cel i zakres Prognozy
Prognozy oddziaływania na środowisko projektów programów, planów,
strategii i polityk sektorowych, określających ramy dla późniejszej realizacji
przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, sporządzane są jako
jeden z wymaganych elementów procedury strategicznej oceny oddziaływania
na środowisko przeprowadzanej dla takich projektów.
Prognoza wpływu na środowisko jest narzędziem prewencji podczas procesu
decyzyjnego i w fazie przechodzenia do realizacji celów zrównoważonego rozwoju.
Ocena środowiskowych skutków realizacji strategii, polityk, programów i planów
winna być podstawowym narzędziem weryfikacji zamierzeń administracji rządowej
i samorządowej pod kątem spełnienia zasad zrównoważonego rozwoju.
Zgodnie z zapisami ustawowymi rolą Prognozy jest sprawdzenie,
czy w przyjętych w projekcie Programu rozwiązaniach, zabezpieczony został
we właściwy sposób interes środowiska przyrodniczego i kulturowego. Ma ona
również wykazać, w jakim stopniu realizacja poszczególnych działań naprawczych
zaproponowanych w Programie Ochrony Powietrza może wpływać na stan
środowiska naturalnego, a także czy konieczne jest przyjęcie rozwiązań mających
na celu zapobieganie, ograniczenie lub kompensację przyrodniczą negatywnych
oddziaływań zaproponowanych działań na środowisko oraz podanie ich zakresu.
Generalnymi celami Prognozy są:
1. Określenie stopnia spójności działań naprawczych zaproponowanych
w projekcie „Programu Ochrony Powietrza ze względu na
przekroczenie poziomu docelowego benzo(a)pirenu w strefie miasto
Olsztyn” z założeniami i wytycznymi innych dokumentów o charakterze
strategicznym.
2. Ocena potencjalnych zagrożeń dla środowiska wynikających z realizacji
założonych w Programie działań o charakterze inwestycyjnym.
3. Wskazanie możliwości ograniczania potencjalnych znaczących
oddziaływań na środowisko wynikających z realizacji działań
naprawczych określonych w Programie.
Zakres zagadnień, które należy uwzględnić w Prognozie określa ustawa z dnia
3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie,
udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania
na środowisko (Dz. U. nr 199, poz. 1227) (art. 51.2).
Niniejsza Prognoza powinna tym samym zawierać:
1. Informacje o zawartości, głównych celach projektowanego dokumentu
oraz jego powiązaniach z innymi dokumentami.
2. Analizę i ocenę istniejącego stanu środowiska oraz potencjalnych
zmian tego stanu w przypadku braku realizacji projektowanego
dokumentu.
3. Analizę i ocenę istniejących problemów ochrony środowiska istotnych
z punktu widzenie projektowanego dokumentu, w szczególności
dotyczących obszarów chronionych.
4. Analizę
i
ocenę
przewidywanych
znaczących
oddziaływań
na środowisko, w tym oddziaływania bezpośrednie, pośrednie, wtórne,
skumulowane, krótkoterminowe, średnioterminowe i długoterminowe;
stałe i chwilowe na środowisko, a w szczególności na: ludzi, wodę,
BSIPP EKOMETRIA
9
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
powietrze i powierzchnię ziemi z uwzględnieniem zależności między
tymi elementami środowiska i między oddziaływaniami na nie.
5. Rozwiązania mające na celu zapobieganie, ograniczanie lub
kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko,
mogących być rezultatem realizacji projektowanego dokumentu.
6. Informacje o metodach zastosowanych przy sporządzaniu prognozy.
7. Propozycje dotyczące przewidywanych skutków realizacji postanowień
projektowanego dokumentu oraz częstotliwości jej przeprowadzania.
8. Streszczenie sporządzone w języku niespecjalistycznym.
Prognoza powinna określać, analizować i oceniać:
 istniejący stan środowiska oraz potencjalne zmiany tego stanu
w przypadku braku realizacji projektowanego dokumentu,
 stan środowiska na obszarach objętych przewidywanym znaczącym
oddziaływaniem,
 istniejące problemy ochrony środowiska istotne z punktu widzenia
realizacji projektowanego dokumentu, w szczególności dotyczące
obszarów podlegających ochronie na podstawie ustawy z dnia
16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody,
 cele ochrony środowiska ustanowione na szczeblu międzynarodowym,
wspólnotowym i krajowym, istotne z punktu widzenia projektowanego
dokumentu, oraz sposoby, w jakich te cele i inne problemy środowiska
zostały uwzględnione podczas opracowywania dokumentu,
 przewidywane znaczące oddziaływania, w tym oddziaływania
bezpośrednie, pośrednie, wtórne, skumulowane, krótkoterminowe,
średnioterminowe i długoterminowe, stałe i chwilowe oraz pozytywne
i negatywne na środowisko, a w szczególności na:
 różnorodność
 krajobraz,
biologiczną,
 klimat,
 ludzi,
 zasoby naturalne,
 zwierzęta,
 zabytki,
 rośliny,
 dobra materialne,
 wodę,
 obszary Natura 2000
 powietrze,
 powierzchnię ziemi,
z uwzględnieniem zależności między tymi elementami środowiska i między
oddziaływaniami na te elementy;
Prognoza powinna przedstawiać:
 rozwiązania mające na celu zapobieganie, ograniczanie lub
kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko,
mogących być rezultatem realizacji projektowanego dokumentu,
 biorąc pod uwagę cele i geograficzny zasięg dokumentu – rozwiązania
alternatywne do rozwiązań zawartych w projektowanym dokumencie
wraz z uzasadnieniem ich wyboru oraz opis metod dokonania oceny
prowadzącej do tego wyboru albo wyjaśnienie braku rozwiązań
alternatywnych, w tym wskazania napotkanych trudności wynikających
z niedostatków techniki lub luk we współczesnej wiedzy.
BSIPP EKOMETRIA
10
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Prognoza nie jest samodzielnym dokumentem i zawsze powinna być
analizowana wraz z projektem Programu Ochrony Powietrza. Nie jest ona także
uzupełnieniem merytorycznym, ani recenzją Programu. Ma przedstawiać warunki,
na jakich działania zaproponowane w Programie mogą być realizowane ze względów
środowiskowych. W szczególności w Prognozie nie muszą być rozważane wszystkie
aspekty środowiskowe, jeśli zawiera je Program, lub jeśli działania zaproponowane
w Programie nie wiążą się z poszczególnymi aspektami.
W przypadku pozytywnego przyjęcia dokumentu strategicznego podstawowym
celem operacyjnym Prognozy jest wskazanie ekologicznych skutków wdrożenia
działań naprawczych zaproponowanych w Programie Ochrony Powietrza, wskazanie
wariantu najkorzystniejszego ekologicznie, a przy tym realnego oraz wyliczenia
zalecanych środków mitygacyjnych.
BSIPP EKOMETRIA
11
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
2. Zawartość Projektu Programu Ochrony Powietrza,
jego cele oraz powiązania z innymi dokumentami
strategicznymi
2.1. Ogólna charakterystyka Programu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu
docelowego benzo(a)pirenu w strefie miasto Olsztyn” jest dokumentem
przygotowanym w celu określenia działań, których realizacja ma doprowadzić
do osiągnięcia wartości docelowej substancji – w tym wypadku benzo(a)pirenu
w pyle zawieszonym PM10 w powietrzu. Wskazanie właściwych działań wymagało
zidentyfikowania przyczyn ponadnormatywnych stężeń B(a)P oraz rozważenia
możliwych sposobów ich likwidacji.
Projekt Programu jest opracowaniem wykonywanym w związku
z przekroczeniem poziomu docelowego benzo(a)pirenu w strefie miasto Olsztyn
w 2011 r.
Wymóg wykonania Programu wynika z Rocznej Oceny Jakości Powietrza
w Województwie Warmińsko-Mazurskim za rok 2011, wykonanej przez WIOŚ
w Olsztynie, który zakwalifikował do klasy C strefę miasto Olsztyn ze względu
na przekroczenie średniego rocznego poziomu docelowego benzo(a)pirenu.
Zakres Programu określa Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia
11 września 2012 r. w sprawie programów ochrony powietrza oraz planów działań
krótkoterminowych (Dz. U. z dnia 18 września 2012 r., poz. 1028).
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu
docelowego benzo(a)pirenu w strefie miasto Olsztyn” składa się z trzech
podstawowych części:
1. Części opisowej, która zawiera główne założenia Programu, przyczynę
jego stworzenia wraz z podaniem, jakich substancji dotyczy oraz analizą
wyników pomiarów dla obszaru objętego Programem. Uzasadnia się tu
występowanie problemu (przekroczenia stężeń normatywnych) poprzez
wyniki modelowania rozkładu stężeń zanieczyszczeń na terenie strefy,
wyniki pomiarów ze stacji pomiarowych, na których zanotowano
ponadnormatywne stężenia. Najważniejszym elementem tej części jest
wykaz działań naprawczych, niezbędnych do poprawy jakości powietrza,
2. Części wyszczególniającej obowiązki i ograniczenia wynikające
z realizacji programu ochrony powietrza, określa wykaz organów
administracji publicznej oraz podmiotów odpowiedzialnych za realizację
Programu wraz ze wskazaniem zakresu ich kompetencji i obowiązków.
Ponadto w tej części zamieszczony jest metodologia monitorowania
postępów realizacji prac i związanych z nimi ograniczeń,
3. Uzasadnienia zakresu określonych i ocenionych przez zarząd
województwa zagadnień, zawiera uwarunkowania Programu wynikające
z analizowanych dokumentów strategicznych, z charakterystyki instalacji
i urządzeń występujących na analizowanym terenie, mających znaczący
udział w poziomach substancji w powietrzu oraz innych dokumentów,
materiałów i publikacji. Część ta zawiera załączniki graficzne do Programu.
BSIPP EKOMETRIA
12
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Termin realizacji Programu, w tym terminy realizacji poszczególnych zadań,
ustala się, uwzględniając:
 wielkość przekroczenia,
 rozkład gęstości zaludnienia,
 możliwości finansowe, społeczne i gospodarcze,
 uwarunkowania wynikające z funkcjonowania form ochrony przyrody
na podstawie odrębnych przepisów.
Opracowanie koncentruje się na istotnych powodach występowania
przekroczeń zanieczyszczeń powietrza benzo(a)pirenem oraz na znalezieniu
skutecznych i możliwych do zrealizowania działań, których wdrożenie spowoduje
obniżenie poziomu tego zanieczyszczenia co najmniej do poziomu docelowego.
Według Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r.
w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z dnia 18 września
2012 r., poz. 1031) poziom średniej rocznej wartości benzo(a)pirenu
do osiągnięcia i utrzymania w strefie miasto Olsztyn wynosi 1 ng/m3.
Powyższy standard dla B(a)P jest wiążący dla władz samorządowych
i powinien być osiągnięty i dotrzymany we wszystkich strefach do roku 2013.
Analiza sytuacji emisyjnej w strefie opiera się na inwentaryzacji emisji dla roku
2011:
 napływowej (punktowa z emitorów o wysokości powyżej 30 m z terenu
województwa oraz łączna emisja różnych typów z pasa 30 km wokół
strefy),
 ze strefy: punktowa (emitory energetyczne i technologiczne),
powierzchniowa (indywidualne ogrzewanie) i komunikacyjna,
oraz na jej umiejscowieniu i wskazaniu największych emitentów.
Głównym źródłem emisji benzo(a)pirenu w powietrzu jest niepełne spalanie
paliw stałych, w tym przede wszystkim węgla i drewna. Największym źródłem emisji
tych substancji są paleniska domowe, w tym piece kaflowe oraz otwarte kominki.
Wskaźniki emisji ze spalania węgla kamiennego i spalania drewna (czyli bardzo
powszechnego biopaliwa) są znacznie wyższe niż wskaźników przy spalaniu tych
samych substancji w energetyce przemysłowej (pełne spalanie) lub przy ogrzewaniu
indywidualnym wykorzystującym jako paliwo gaz.
W ostatnich latach bardzo popularne w domach jednorodzinnych, ale również
w kamienicach wielorodzinnych (stara zabudowa), stały się kominki opalane
drewnem, uważanym za paliwo ekologiczne. Jednak w przypadku emisji B(a)P,
wykorzystywanie drewna jako paliwa w ogrzewaniu indywidualnym wiąże się z dużo
wyższą emisją tych zanieczyszczeń niż z węgla kamiennego. Tak więc
przechodzenie z węgla na drewno, które w świadomości społeczeństwa jest paliwem
ekologicznym, w rzeczywistości przy ogrzewaniu indywidualnym powoduje wzrost
emisji benzo(a)pirenu.
W energetyce zawodowej (ciepłownie, elektrociepłownie), poprzez prawie
pełne spalanie węgla, jak również biomasy, w bardzo wysokich temperaturach oraz
odpylanie spalin dochodzące do 99% (B(a)P jest niesione w pyle), emisja
benzo(a)pirenu jest pomijalnie mała.
Analiza sytuacji imisyjnej opiera się na danych z jednego punktu pomiarów
manualnych B(a)P w Olsztynie (stanowisko przy ul. Puszkina) z 2011 r., obliczeniach
modelowych wykonanych modelem CALMET/CALPUFF na podstawie danych
emisyjnych i meteorologicznych za 2011 r. oraz danych o zagospodarowaniu
BSIPP EKOMETRIA
13
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
przestrzennym i rzeźbie terenu. Obliczenia modelowe pozwalają na określenie
jakości powietrza nie tylko w otoczeniu punktu pomiarowego, ale na całym badanym
terenie – tu w mieście Olsztyn i wyznaczenie zasięgu ponadnormatywnych stężeń
zanieczyszczeń w strefie, czyli tzw. obszarów przekroczeń stężeń zanieczyszczeń.
W mieście Olsztyn wyznaczono 4 obszary przekroczeń stężenia
docelowego B(a)P o okresie uśredniania wyników pomiarów rok, są to:
1. Obszar przekroczeń Wm11mOlB(a)Pa01 zlokalizowany w centralnej
części miasta Olsztyna;
2. Obszar przekroczeń Wm11mOlB(a)Pa02 zlokalizowany w północnej
części miasta Olsztyna;
3. Obszar przekroczeń Wm11mOlB(a)Pa03 zlokalizowany w południowozachodniej części miasta Olsztyna, na terenie dzielnicy Dajtki;
4. Obszar przekroczeń Wm11mOlB(a)Pa04 zlokalizowany w południowej
części miasta Olsztyna, na terenie osiedli: Jaroty, Kolonia Jaroty oraz
Skarbówka Poszmanówka.
W obszarach przekroczeń wykonano analizy wskazujące który rodzaj emisji
przeważa w imisji, a tym samym, który przede wszystkim jest odpowiedzialny
za powstawanie przekroczeń wartości normatywnej B(a)P.
W omawianej strefie w trzech obszarach przekroczeń, jako głównego
emitenta wskazano indywidualne ogrzewanie paliwami typu węgiel kamienny
oraz drewno, oraz napływ zanieczyszczeń spoza strefy, a w jednym obszarze
(Dajtki) wyłącznie napływ.
W celu ograniczenia stężeń B(a)P w Olsztynie zaproponowano następujące
działania naprawcze:
1. Ograniczenie emisji komunalno-bytowej:
Realizacja działań związanych z ograniczeniem emisji z indywidualnych
systemów grzewczych – kod działania: WmmOlZSO - redukcja 50%
emisji powierzchniowej w strefie miasto Olsztyn; efekt taki można
osiągnąć przez wymianę sposobu ogrzewania w 310 tys. m2 w lokalach
opalanych paliwami stałymi (węglem oraz drewnem) na ogrzewanie
bezemisyjne (podłączenie do sieci cieplnej lub elektryczne)
albo niskoemisyjne, takie jak zastosowanie pieców gazowych.
2. Zapisy w planach zagospodarowania przestrzennego dotyczące
ograniczenia emisji komunalno-bytowej – zapisy dotyczące układu
zabudowy zapewniającego przewietrzanie miasta, wprowadzania
zieleni izolacyjnej, zagospodarowania przestrzeni publicznej oraz
ustaleniu sposobu zaopatrzenia w ciepło – kod działania: WmmOlPZP.
3. Edukacja ekologiczna – prowadzenie kampanii edukacyjnych
uświadamiających społeczeństwo o zagrożeniach dla zdrowia
związanych z emisją B(a)P podczas spalania paliw stałych
(w tym odpadów) w paleniskach domowych o niskiej sprawności –
kod działania WmmOlEEk.
4. Wprowadzenie odpowiednie zapisy do Regulaminu utrzymania
czystości i porządku na terenie Gminy Olsztyn, zakazujące spalania
odpadów biodegradowalnych na terenie ogrodów działkowych oraz
posesji – kod działania WmmOlUCP.
BSIPP EKOMETRIA
14
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Ze względu na to, że przekroczenia poziomu docelowego benzo(a)pirenu
obejmują dużą obszar część obszaru zabudowanego miasta, zamieszkiwanego
przez około 55% ludności, oraz z uwagi na fakt, że niektóre z zaproponowanych
działań naprawczych mają charakter ogólny, mogą być stosowane na obszarze
całego niemal miasta.
Trzeba podkreślić, że główne działania naprawcze, związane ze zmianą
sposobu ogrzewania, odnoszą się przede wszystkim do tych części miasta,
w których stężenia B(a)P są najwyższe. Propozycje tego typu działań mówią ogólnie
w jakich obszarach należy zmienić sposób ogrzewania indywidualnego
z wysokoemisyjnego na proekologiczne (podłączenie do miejskiej sieci cieplnej,
opalanie gazem, prądem lub olejem opałowym) oraz na jakiej powierzchni mieszkań
należy przeprowadzić tę zamianę, aby stężenia zanieczyszczeń obniżyć poniżej
lub co najmniej do poziomu docelowego.
Program Ochrony Powietrza nie jest opracowaniem studialnym. Określony
Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 11 września 2012 r. w sprawie
programów ochrony powietrza oraz planów działań krótkoterminowych (Dz. U. z dnia
18 września 2012 r., poz. 1028), zakres nie obejmuje wykonywania
tak szczegółowych analiz, które mogłyby wskazać jakie działania są najlepsze
z punktu widzenia technicznego i ekonomicznego i środowiskowego dla danego
budynku lub mieszkania.
Znając obszary przekroczeń stężeń zanieczyszczeń oraz zasięg koniecznych
działań naprawczych władze lokalne (w tym wypadku Prezydent Miasta) muszą
przeprowadzić szczegółową analizę obejmującą:
 strukturę własności budynków,
 stan techniczny budynków,
 możliwości ekonomicznych lokatorów,
 możliwość podłączenia do sieci cieplnej (techniczną i ekonomiczną),
 jeżeli nie ma możliwości podłączenia do sieci cieplnej to możliwość
zastosowania innych sposobów ogrzewania,
 inwentaryzację środowiskową budynków, szczególnie pod względem
gniazdowania chronionych gatunków ptaków.
Dopiero tak szczegółowa analiza oraz uruchomienie finansowania pozwala
na przeprowadzenie koniecznych działań naprawczych.
W związku z powyższym w ocenie oddziaływania na środowisko
proponowanych działań naprawczych będzie można sformułować generalne
wnioski, ale bez szczegółowych analiz.
Działania zaproponowane w Programie Ochrony Powietrza bezpośrednio
wpływają na jeden element środowiska – jakość powietrza, jednak pośrednio będą
wpływać również na świat roślinny, na zdrowie ludzi oraz mogą wpłynąć na stan
zabudowy, a także sposób zagospodarowania przestrzennego w niektórych
częściach strefy.
Natomiast działania te w niewielkim stopniu będą wpływać na takie elementy
środowiska jak: wody, gleby, gospodarka odpadami, klimat.
Ważnym
elementem
Programu
jest
określenie
podmiotów
odpowiedzialnych za wdrożenie i realizację działań naprawczych. Rolę
koordynatora i organizatora procesu realizacji Programu ma pełnić Zarząd
Województwa, przy współpracy z samorządem miasta na prawie powiatu.
BSIPP EKOMETRIA
15
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Istotne znaczenie ma także określenie źródeł finansowania. W głównej
mierze zapewnienie środków finansowych do realizacji działań naprawczych
spoczywa na samorządach gmin miejskich oraz samorządach powiatów
i województwa. Zgodnie z zasadą subsydiarności realizacja działań odbywać się
będzie przy udziale środków własnych samorządu oraz źródeł finansowania
zewnętrznego, w tym budżetu państwa i funduszy unijnych oraz funduszy ochrony
środowiska.
Czas wdrożenia działań naprawczych powinien być zdeterminowany
zapisem w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie
poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z dnia 18 września 2012 r.,
poz. 1031), który określa rok 2013 jako graniczny dla osiągnięcia poziomu
docelowego B(a)P. Ponieważ termin ten został wyznaczony na rok rozpoczęcia
realizacji Programu Ochrony Powietrza, zaproponowane działania naprawcze należy
wdrożyć jak najszybciej, jednak mając na uwadze możliwości techniczne i finansowe
samorządów. Z tego względu wyznaczono termin zakończenia realizacji działań
na 31.12.2023 rok.
Realizacja działań określonych w Programie i związane z nimi zmiany jakości
powietrza oraz zmiany uwarunkowań zarówno wewnętrznych jak i zewnętrznych
sprawiają, że konieczne staje się monitorowanie tych działań.
2.2. Powiązania z innymi dokumentami
Podstawowe znaczenie dla formułowania Programu Ochrony Powietrza mają
normy prawa międzynarodowego, do przestrzegania których Polska jest
zobowiązana oraz uregulowania o charakterze strategii, polityk, programów, planów
o zasięgu wojewódzkim i gminnym.
Główne zobowiązania międzynarodowe Polski w dziedzinie ochrony
środowiska, w tym ochrony powietrza, wynikają z członkostwa w Unii Europejskiej.
Spośród dokumentów programowych Unii istotną dla wprowadzania wartości
normatywnej dla B(a)P jest DYREKTYWA 2004/107/WE PARLAMENTU
EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie arsenu, kadmu,
rtęci, niklu i wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych w otaczającym
powietrzu.
Podstawowym dokumentem strategicznym dla wszystkich planów, programów
i polityk mających odniesienie do kwestii środowiskowych oraz do zagadnienia
zrównoważonego rozwoju, ma aktualnie obowiązujący program działania UE
w zakresie ochrony środowiska. Jest to program szósty, w którym za szczególnie
ważne uznaje się cztery problemy: zmiany klimatyczne, przyrodę i bioróżnorodność,
środowisko a zdrowie oraz gospodarowanie zasobami naturalnymi i odpadami.
Szczególnie problem środowisko, a zdrowie ma bezpośrednie odniesienie
do Programu Ochrony Powietrza.
Najważniejszym dokumentem funkcjonującym aktualnie na poziomie
Wspólnoty jest Strategia Tematyczna dla zrównoważonego rozwoju miast
przyjęta ostatecznie przez Komisję Europejską 11 stycznia 2006 roku (Komunikat
Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego dotyczący strategii tematycznej
w sprawie środowiska miejskiego, Bruksela, dnia 11 stycznia 2006 r.).
BSIPP EKOMETRIA
16
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Głównym celem tej Strategii jest: „Poprawa stanu środowiska i jakości terenów
zurbanizowanych oraz zapewnienie zdrowego środowiska życia mieszkańcom
europejskich miast, zwiększenie znaczenia kwestii środowiskowych w rozwoju
zrównoważonym terenów miejskich przy uwzględnieniu związanych z tym kwestii
gospodarczych i społecznych” (Komisja Wspólnot Europejskich 2004, W stronę
Strategii
tematycznej
środowiska
miejskiego).
Przygotowana
Strategia
ma za zadanie określać ramy oraz najważniejsze kierunki działań władz
państwowych i lokalnych, promować dobre praktyki oraz inicjatywy integrujące
wszelkie dziedziny życia w dążeniu do ożywienia miast europejskich.
Mimo, że POP-y wykonuje się dla obszernych stref (aglomeracje, miasta powyżej
100 tys. oraz reszta województwa) to problemy związane z nadmiernymi stężeniami
zanieczyszczeń w powietrzu dotyczą obszarów miejskich (tu miasta Olsztyn),
tak więc założenia Strategii są jak najbardziej zbieżne z celami Programu.
Wśród innych istotnych inicjatyw mających na celu promowanie ekorozwoju
na terenach miejskich wymienić można podpisaną przez przedstawicieli rządów
krajów europejskich, władz lokalnych, organizacji pozarządowych i środowisk
naukowych w 1994 roku w Aalborgu Kartę Miast Europejskich na rzecz Ekorozwoju.
Jej sygnatariusze zobowiązali się do mniejszego zużywania paliw nieodnawialnych,
a zwiększenia udziału odnawialnych źródeł energii, energooszczędności
i powiększania areałów zieleni w miastach.
„II Polityka Ekologiczna Państwa” (przyjęta przez RM dnia 13 czerwca 2000 r.,
a przez Sejm 23 sierpnia 2001r.) - nawiązuje do „Strategii Polska 2025” i określa
cel oraz zakres działań na rzecz ochrony środowiska w trzech horyzontach
czasowych: 2002, 2010, 2025. Dokument ten wskazuje narzędzia ochrony
środowiska: instytucjonalne, prawne, gospodarcze, naukowe, a także problemy
związane ze współpracą międzynarodową ze szczególnym uwzględnieniem UE.
Wyróżnione cele ochrony środowiska obejmują m.in.:
 zapewnienie bezpieczeństwa ekologicznego kraju w warunkach
zrównoważonego rozwoju,
 zapobieganie powstawaniu odpadów, odzyskiwanie surowców
i ponowne wykorzystywanie odpadów oraz bezpieczne dla środowiska
końcowe unieszkodliwianie odpadów,
 likwidację zanieczyszczeń u źródła, ograniczenie emisji pyłów, gazów
oraz gazów cieplarnianych do wielkości wynikających z przepisów
i zobowiązań międzynarodowych,
 wprowadzanie norm emisyjnych i produktowych w gospodarce,
 racjonalizację i modernizację gospodarki energetycznej,
 zmniejszenie uciążliwości transportu, w szczególności drogowego
na terenach zamieszkania,
 racjonalizację wykorzystania i zagospodarowania zasobów wodnych,
 racjonalizację wykorzystania i użytkowania kopalin,
 ochronę i kształtowanie żywych zasobów przyrody.
BSIPP EKOMETRIA
17
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Cechami charakterystycznymi nowej polityki w zakresie ochrony powietrza
przed zanieczyszczeniami są:
 zwiększenie liczby zanieczyszczeń objętych przeciwdziałaniem
mającym zmniejszyć lub ograniczyć ich emisję i niekorzystne
oddziaływanie na środowisko (do głównych należą substancje
bezpośrednio zagrażające życiu i zdrowiu ludzi, takie jak metale ciężkie
i trwałe zanieczyszczenia organiczne, substancje degradujące
środowisko i pośrednio wpływające na zdrowie i warunki życia, takie jak
dwutlenek siarki, tlenki azotu, amoniak, lotne związki organiczne i ozon
przyziemny, substancje wpływające na zmiany klimatyczne, takie jak
dwutlenek węgla, metan, podtlenek azotu, HFCs, SF6, PFCs, a także
substancje niszczące warstwę ozonową, kontrolowane przez Protokół
Montrealski);
 konsekwentne przechodzenie na likwidację zanieczyszczeń u źródła,
poprzez zmiany nośników energii (ze szczególnym uwzględnieniem
źródeł energii odnawialnej), stosowanie czystszych surowców
i technologii (zgodnie z zasadą korzystania z najlepszych dostępnych
technik i dostępnych metod) oraz minimalizację zużycia energii
i surowców;
 coraz szersze normowanie emisji w przemyśle, energetyce
i transporcie;
 coraz szersze wprowadzanie norm produktowych, ograniczających
emisję do powietrza zanieczyszczeń w rezultacie pełnego cyklu życia
produktów i wyrobów – od wydobycia surowców, poprzez
ich przetwarzanie, wytwarzanie nowych produktów i wyrobów oraz
ich użytkowanie, aż do przejścia w formę odpadów.
Zaktualizowana Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju
opracowana przez Rządowe Centrum Studiów Strategicznych (Warszawa,
październik 2005 r.) jest aktualizacją „Koncepcji polityki przestrzennego
zagospodarowania
kraju”
wykonanej
przez Rządowe
Centrum
Studiów
Strategicznych pod kierunkiem prof. Jerzego Kołodziejskiego, przyjętej w dniu
5 października1999 r. przez Radę Ministrów oraz w dniu 17 listopada 2000 r. przez
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej (M.P. nr 26, poz. 432). Koncepcja jest podstawowym
dokumentem określającym politykę przestrzennego zagospodarowania państwa,
w perspektywie najbliższych 20 lat (w horyzoncie 2025 r.). Określa wymagania
z zakresu ochrony środowiska i zabytków, z uwzględnieniem obszarów
podlegających ochronie.
Narodowa Strategia Spójności 2007-2013 określa priorytety, obszary
i system wdrażania funduszy unijnych – Europejskiego Funduszu Rozwoju
Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności na lata
2007-2013. Cel strategiczny NSS to zapewnienie warunków do wzrostu
konkurencyjności gospodarki. Jego realizacja odbywa się poprzez Programy
Operacyjne (zarządzane przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego) oraz 16
Regionalnych Programów Operacyjnych (zarządzanych przez zarządy województw).
Celem Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko jest wzrost
atrakcyjności inwestycyjnej regionów Polski poprzez rozwój infrastruktury przy
uwzględnianiu zasad ochrony środowiska, zdrowia społeczeństwa, zachowania
BSIPP EKOMETRIA
18
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
tożsamości kulturowej i rozwoju spójności terytorialnej. W programie tym określono
14 osi priorytetowych:
 Gospodarka wodno-ściekowa;
 Gospodarka odpadami i ochrona powierzchni ziemi;
 Przedsięwzięcia dostosowujące przedsiębiorstwa do wymogów ochrony
środowiska;
 Ochrona przyrody i kształtowanie postaw ekologicznych;
 Transeuropejskie sieci transportowe;
 Transport przyjazny środowisku;
 Bezpieczeństwo transportu i krajowe sieci transportowe;
 Infrastruktura drogowa w Polsce wschodniej;
 Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku;
 Bezpieczeństwo energetyczne;
 Kultura i dziedzictwo kulturowe;
 Bezpieczeństwo zdrowotne i poprawa efektywności systemu ochrony
zdrowia;
 Pomoc techniczna dla wsparcia procesu zarządzania programem
upowszechniania wiedzy na temat wsparcia ze środków UE;
 Pomoc techniczna dla wsparcia zdolności instytucjonalnych
w
instytucjach
uczestniczących
we
wdrażaniu
priorytetów
współfinansowania z funduszu spójności.
Oprócz wymienionych dokumentów o charakterze ogólnym, wymienić należy
kilka programów szczegółowych powstałych w oparciu o przepisy ustawy Prawo
ochrony środowiska z 2001 r.:
Polityka Energetyczna Polski do roku 2030, która zastąpiła dotychczasową
Politykę Energetyczną Polski do roku 2025.
Jest to dokument, który zawiera pakiet działań, mających na celu zapewnienie
bezpieczeństwa energetycznego, konkurencyjności gospodarki, jej efektywności
energetycznej oraz ochrony środowiska.
Za najistotniejsze zasady polityki energetycznej uważa się: zasadę
harmonijnego gospodarowania energią w warunkach społecznej gospodarki
rynkowej, pełną integrację polskiej energetyki z europejską i światową, wypełnianie
zobowiązań traktatowych Polski, zasadę rynku konkurencyjnego z niezbędną
administracyjną regulacją w obszarach, w których mechanizmy rynkowe nie działają
oraz wspomaganie rozwoju Odnawialnych Źródeł Energii (OZE).
Głównym celem polityki energetycznej w obszarze wytwarzania i przesyłania
energii elektrycznej oraz ciepła jest zapewnienie ciągłego pokrycia zapotrzebowania
na energię przy uwzględnieniu maksymalnego możliwego wykorzystania krajowych
zasobów oraz przyjaznych środowisku technologii.
W zakresie ograniczenia oddziaływania energetyki na środowisko polityka
energetyczna wyznacza następujące cele:
 ograniczenie emisji CO2 do 2020 roku przy zachowaniu wysokiego
poziomu bezpieczeństwa energetycznego,
 ograniczenie emisji SO2 i NOx oraz pyłów (w tym PM10 i PM2,5)
do poziomów wynikających z obecnych i projektowanych regulacji
unijnych,
BSIPP EKOMETRIA
19
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
 ograniczanie negatywnego oddziaływania energetyki na stan wód
powierzchniowych i podziemnych,
 minimalizacja składowania odpadów poprzez jak najszersze
wykorzystanie ich w gospodarce,
 zmiana struktury wytwarzania energii w kierunku technologii
niskoemisyjnych.
„Strategia Rozwoju Energetyki Odnawialnej” (przyjęta przez RM dnia
5 września 2000 r., a przez Sejm 23 sierpnia 2001 r.) - dokument ten poświęcony jest
dostosowaniu polityki energetycznej państwa, w zakresie udziału w niej energii
ze źródeł odnawialnych, do celów strategicznych UE w tym zakresie. Zakłada wzrost
udziału energii ze źródeł odnawialnych w bilansie paliwowo energetycznym kraju
do 7,5% w 2010 r. i do 14% w 2020 r. w strukturze zużycia nośników pierwotnych.
Z dokumentów strategicznych na poziomie województwa, m. in. Programu
Ochrony Środowiska Województwa Warmińsko-Mazurskiego na lata 2011-2014
z uwzględnieniem perspektywy na lata 2015-2018 oraz Strategii Rozwoju Społeczno
– Gospodarczego Województwa Warmińsko – Mazurskiego do roku 2020 wynika,
że utrzymanie wysokiej jakości środowiska przyrodniczego jest jednym
z podstawowych zagadnień w kontekście idei trwałego rozwoju. W ramach poprawy
jakości i ochrony powietrza wymienia się następujące cele:
 ograniczenie emisji zanieczyszczeń przemysłowych, zwiększanie
efektywności energetycznej gospodarki i ograniczanie zapotrzebowania
na energię,
 instalowanie i modernizacja urządzeń ochrony powietrza,
 ograniczenie uciążliwości emisji do powietrza ze źródeł rozproszonych,
 preferowanie ogrzewania przyjaznego środowisku,
 likwidację lokalnych kotłowni o dużej emisji i rozbudowę sieci
ciepłowniczej,
 zamianę kotłowni węglowych na obiekty niskoemisyjne,
 instalowanie wysokosprawnych urządzeń ciepłowniczych i budowę
nowoczesnych sieci ciepłowniczych,
 rozbudowę sieci gazowej (przesyłowej i rozdzielczej) województwa,
 zmniejszanie
zapotrzebowania
na
energię:
stosowanie
energooszczędnych
technologii
w
gospodarce,
dokonywanie
termomodernizacji budynków, wprowadzanie nowoczesnych systemów
grzewczych w domach jednorodzinnych, zmniejszanie strat energii
w systemach przesyłowych (elektroenergetycznych i cieplnych);
 nadzór nad sporządzaniem przez poszczególne gminy projektów
założeń do planów zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa
gazowe,
 wykorzystywanie odnawialnych źródeł energii, w tym energii
geotermalnej,
 preferowanie transportu przyjaznego środowisku,
 uwzględnianie aspektów ekologicznych w planowaniu przestrzennym
poprzez uwzględnienie w studiach oraz planach zagospodarowania
przestrzennego wymagań ochrony środowiska i wyników monitoringu
środowiska,
BSIPP EKOMETRIA
20
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
 wzrost świadomości ekologicznej społeczeństwa
 aktualizacja i realizacja wojewódzkiego programu ekoenergetycznego,
 ograniczenie emisji ze środków transportu poprzez: modernizację
taboru samochodowego, rozwój systemów komunikacji zbiorowej
przyjaznych środowisku i promocję korzystania z publicznych środków
transportu,
 opracowanie i wdrożenie programów ochrony powietrza dla stref,
dla których nastąpiło przekroczenie standardów jakości powietrza.
W ramach analizy uwarunkowań dla Programu Ochrony Powietrza
wynikających z planów miejscowych wzięto pod uwagę następujące dokumenty:
 Strategia Rozwoju Olsztyna na lata 2006 – 2020 ,
 Program Ochrony Środowiska dla Miasta Olsztyna na lata 2011 – 2014
z perspektywą do roku 2018,
 Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego
Olsztyna.
Podstawowe cele i zadania wskazane w powyższych opracowaniach, zbieżne
z celami Programu to:
1. Z zakresu gospodarki przestrzennej
 Planowanie przestrzeni Miasta Olsztyna zgodnie z zasadą
zrównoważonego rozwoju, ze szczególnym uwzględnieniem walorów
przyrody ożywionej i nieożywionej,
 Modernizacja infrastruktury istniejącej i uzbrojenie terenów
przewidzianych pod inwestycje mieszkaniowe, przemysłowo-składowe
(sieci i instalacje energii grzewczej i elektrycznej, gazowej, wodnokanalizacyjnej, etc),
 Poprawa rozwiązań układu komunikacyjnego i miejsc parkowania
w celu zapewnienia dostępności komunikacyjnej wewnętrznej
i zewnętrznej,
 Budowa obwodnicy miasta,
 Poprawa stanu technicznego i nawierzchni dróg,
 Ekologiczne, podnoszące jakość i bezpieczeństwo funkcjonowania
rozwiązania
w
zakresie
transportu
zbiorowego
ludności
oraz bezpiecznego transportu rowerowego: pasy szybkiego ruchu
dla komunikacji zbiorowej, sieć dróg i miejsc parkowania dla rowerów,
bezkolizyjne przejścia dla pieszych nadziemne i podziemne,
 Strefy ruchu uspokojonego w obszarach zwartej zabudowy,
2. Z zakresu ochrona kształtowanie środowiska przyrodniczego
 Zagospodarowanie terenów zielonych w przestrzeni publicznej miasta,
 Rewitalizacja zdegradowanych i zagrożonych degradacją obszarów
zielonych w kierunku ich rekreacyjnego i edukacyjnego wykorzystania.
3. Z zakresu systemu zarządzania środowiskiem i edukacji ekologicznej
społeczeństwa
 Podniesienie poziomu świadomości ekologicznej społeczeństwa Miasta
Olsztyna poprzez kształtowanie postaw proekologicznych oraz
wykształcenie poczucia odpowiedzialności za stan środowiska,
BSIPP EKOMETRIA
21
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
 Zwiększenie świadomości społeczeństwa w zakresie potrzeb
i możliwości ochrony powietrza, w tym oszczędności energii
i stosowania odnawialnych źródeł energii oraz szkodliwości spalania
odpadów w gospodarstwach domowych.
4. Z zakresu poprawy jakości powietrza atmosferycznego
 Projekty podnoszące efektywność energetyczną w budynkach
użyteczności publicznej (projekty termomodernizacyjne),
 Utrzymanie jakości powietrza na terenie Miasta Olsztyna zgodnie
z obowiązującymi standardami jakości środowiska,
 Eliminowanie nieekologicznych źródeł ogrzewania i zastępowanie ich
nowoczesnymi, energooszczędnymi i ekologicznymi źródłami energii,
 Promocja i wspieranie rozwoju odnawialnych źródeł energii oraz
technologii
zwiększających
efektywne
wykorzystanie
energii
i zmniejszających materiałochłonność gospodarki,
 Zwiększenie wykorzystania paliw alternatywnych (przykładowo
biopaliwa),
 Modernizacja ciepłowni lub łączenie systemów ciepłowniczych w celu
optymalizacji wykorzystania energii pierwotnej paliw,
 Budowa ciepłowniczych sieci magistralnych i rozdzielczych MPEC
w Olsztynie,
 Realizacja zadań związanych z przyłączeniem nowych odbiorców
energii cieplnej MPEC w Olsztynie,
 Budowa, przebudowa i modernizacja sieci i węzłów cieplnych, systemu
zdalnych odczytów liczników ciepła, systemu telemetrii węzłów
cieplnych, wymiana liczników ciepła.
Cele i zadania określone w powyższych dokumentach muszą być brane
pod uwagę przy konstruowaniu wszelkiego rodzaju programów strategicznych
dotyczących rozwoju gospodarczego i społecznego Polski oraz jej poszczególnych
regionów.
Analiza porównawcza celów przedstawionych w omówionych dokumentach
oraz celów i działań zawartych w „Program Ochrony Powietrza ze względu
na przekroczenie poziomu docelowego benzo(a)pirenu w strefie miasto Olsztyn”
pozwala stwierdzić, że nie istnieją rozbieżności pomiędzy nimi. Działania
zaproponowane w Programie są zbieżne z celami i zadaniami określonymi
w powyższych dokumentach.
BSIPP EKOMETRIA
22
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
2.3. Obszar objęty opracowaniem
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu
docelowego benzo(a)pirenu w strefie miasto Olsztyn” opracowywany jest dla strefy
miasto Olsztyn o kodzie PL2801.
Rysunek 1. Położenie strefy objętej opracowaniem na tle województwa warmińsko-mazurskiego
Strefę miasto Olsztyn tworzy miasto na prawach powiatu. Olsztyn liczy 175
482 tys. mieszkańców. Powierzchnia miasta wynosi 87,9 km 2, co stanowi około 0,7%
powierzchni województwa. Olsztyn położony jest w środkowej części województwa
warmińsko-mazurskiego nad rzeką Łyną, w granicach Pojezierza Olsztyńskiego,
które
wchodzi
w
skład
makroregionu
Pojezierza
Mazurskiego.
Od południowej strony miasto sąsiaduje z Puszczą Napiwodzko-Ramucką.
Powierzchnia terenu charakteryzuje się urozmaiconą, młodoglacjalną rzeźbą.
Większość obszaru miasta, głównie w jego części południowej, zajmuje falista
wysoczyzna polodowcowa, której powierzchnia zawiera się przeważnie między
wysokościami 120-150 m n.p.m. Na terenie Olsztyna występują duże powierzchnie
terenów zieleni. Grunty zabudowane i zurbanizowane stanowią 41,6% powierzchni
miasta, grunty leśne, zadrzewione i zakrzewione 23,9%, użytki rolne 22,3%, a grunty
pod wodami 9,6% jego obszaru. Powierzchnia obszarów prawnie chronionych
w 2011 r. wynosiła w Olsztynie 501,8 ha i stanowiła 5,7% powierzchni miasta.
BSIPP EKOMETRIA
23
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Proponowane w Programie działania naprawcze nie dotyczą całego miasta.
Ich zasięg jest ograniczony do obszarów przekroczeń wartości docelowej B(a)P.
Analiza wyników obliczeń modelowych benzo(a)pirenu w powietrzu
w Olsztynie wykazała istnienie 4 obszarów przekroczeń poziomu docelowego
stężenia średniego rocznego.
1. Obszar przekroczeń Wm11mOlB(a)Pa01 zlokalizowany w centralnej
części miasta Olsztyna, obejmuje znaczny obszar zwartej zabudowy
miasta; zajmuje powierzchnię 21,8 km2, zamieszkiwany jest przez ok.
79 tys. osób; jest to obszar o charakterze miejskim; emitowany ładunek
B(a)P ze wszystkich typów źródeł wynosi 52,9 kg; stężenia średnie
roczne osiągają maksymalnie 3,40 ng/m3; w stężeniach przeważa
emisja powierzchniowa w centralnej części obszaru, a na obrzeżu
napływ spoza strefy.
2. Obszar przekroczeń Wm11mOlB(a)Pa02 zlokalizowany w północnej
części miasta Olsztyna, na terenie Osiedla Redykajny; zajmuje
powierzchnię 0,97 km2, zamieszkiwany jest przez ok. 2,3 tys. osób; jest
to obszar o charakterze miejskim; emitowany ładunek B(a)P
ze wszystkich typów źródeł wynosi 1,91 kg; stężenia średnie roczne
osiągają maksymalnie 1,56 ng/m3; w stężeniach przeważa emisja
powierzchniowa w centralnej części obszaru, a na obrzeżu napływ
spoza strefy.
3. Obszar przekroczeń Wm11mOlB(a)Pa03 zlokalizowany w południowozachodniej części miasta Olsztyna, na terenie dzielnicy Dajtki; zajmuje
powierzchnię 0,75 km2, zamieszkiwany jest przez ok. 2,5 tys. osób;
jest to obszar o charakterze miejskim; emitowany ładunek B(a)P
ze wszystkich typów źródeł wynosi 0,94 kg; stężenia średnie roczne
osiągają maksymalnie 1,11 ng/m3; w stężeniach przeważa napływ
spoza strefy.
4. Obszar przekroczeń Wm11mOlB(a)Pa04 zlokalizowany w południowej
części miasta Olsztyna, na terenie osiedli: Jaroty, Kolonia Jaroty oraz
Skarbówka Poszmanówka; zajmuje powierzchnię 1,59 km 2,
zamieszkiwany jest przez ok. 12,6 tys. osób; jest to obszar
o charakterze miejskim; emitowany ładunek B(a)P ze wszystkich typów
źródeł wynosi 4,38 kg; stężenia średnie roczne osiągają maksymalnie
1,76 ng/m3; w stężeniach przeważa emisja powierzchniowa oraz
napływ spoza strefy.
Po wdrożeniu zaproponowanych działań naprawczych, ich pozytywne
oddziaływanie na jakość powietrza (obniżenie stężeń B(a)P) będzie odczuwalne
nie tylko w obszarach przekroczeń, ale także na obszarze całego miasta oraz
obszarach do niego przyległych.
BSIPP EKOMETRIA
24
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
3. Stan wybranych elementów środowiska dla strefy
objętej Programem Ochrony Powietrza – miasta Olsztyn
Działania naprawcze zaproponowane w POP mają ograniczony zasięg
przestrzenny, tzn. realizowane będą w przestrzeni całkowicie zmienionej
antropogenicznej, w obszarze zurbanizowanym. Rodzaj działań oraz ich ograniczony
zasięg terytorialny powodują, iż ich wpływ będzie ograniczony głównie do kilku
komponentów środowiska, tzn. do: powietrza atmosferycznego, flory na terenach
miejskich, człowieka oraz zabytków kultury i zagospodarowania przestrzeni miejskiej.
Informacje zawarte w tym rozdziale pochodzą przede wszystkim z opracowań:
 Strategia Rozwoju Olsztyna na lata 2006-2020;
 Program ochrony środowiska dla miasta Olsztyn na lata 2011-2014
z perspektywą do roku 2018;
 Założenia do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa
gazowe Miasta Olsztyn, 2011 r;
 Raport o stanie Miasta Olsztyn za lata 2010, 2011;
 Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego
Olsztyna, 2009 r.;
 Wyniki monitoringu powietrza, wód, hałasu zamieszczone na stronie
internetowej WIOŚ Olsztyn.
3.1. Lokalne warunki zagospodarowania przestrzennego
Miasto Olsztyn zajmuje ok. 88,33 km2, jest największym miastem
w województwie warmińsko-mazurskim.
Na terenie Olsztyna występują duże powierzchnie terenów zieleni. Grunty
zabudowane i zurbanizowane stanowią 41,6% powierzchni miasta, grunty leśne,
zadrzewione i zakrzewione 23,9%, użytki rolne 22,3%, a grunty pod wodami 9,6%
jego obszaru. Na każdego mieszkańca miasta w 2011 r. przypadało średnio około
119 m2 gruntów leśnych zadrzewionych i zakrzewionych oraz 48 m2 gruntów
pod wodami powierzchniowymi.
Na
przestrzeni
lat
struktura
funkcjonalno-przestrzenna
Olsztyna
dostosowywała się do naturalnych warunków ukształtowania terenu, na którym
położone jest miasto. Olsztyn leży w dolinie rzeki Łyny dzielącej miasto wzdłuż osi
północ-południe na dwie, względnie równe powierzchniowo części. Przebiegająca
przez obszar miasta dolina rzeki Łyny charakteryzuje się znacznym zróżnicowaniem
formy na trasie swego przebiegu przez miasto. W części południowej stanowi
rozległą wklęsłość polodowcową, w rejonie Podgrodzia ma charakter doliny rzecznej,
podczas gdy w rejonie lasu miejskiego tworzy przełomy porozcinane formami
erozyjnymi.
Olsztyn jest miastem nie posiadającym administracyjnego podziału
na dzielnice, natomiast podzielony jest na 23 osiedla. W strukturze zabudowy miasta
Olsztyna można wyróżnić trzy podstawowe typy zabudowy:
 wielorodzinną wysoką,
 wielorodzinną niską,
 jednorodzinną.
BSIPP EKOMETRIA
25
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Ponadto, należy wyróżnić specyficzny obszar Starego Miasta z zabudową
starych kamieniczek i infrastrukturą turystyczną.
Dla potrzeb STUDIUM1 podzielono miasto na dwadzieścia stref funkcjonalno –
przestrzennych:
Strefy zabudowy:
1. Strefa Śródmiejska CENTRUM – oznaczenie C.
Do strefy zaliczono stosunkowo rozległy obszar miasta obejmujący nie tylko
Stare Miasto oraz tradycyjne centrum administracyjno, kulturalno, usługowe,
ale także pozostałe tereny śródmiejskie z lokalnymi zespołami usługowymi, tereny
rozwojowe ścisłego Centrum a także historyczną i nową zabudowę mieszkaniową
sąsiadującą bezpośrednio z ogólno- miejskim terenami usługowymi.
2. Strefy mieszkaniowe – oznaczenie M.
Wydzielono dziesięć stref o dominującej funkcji mieszkalnictwa
z towarzyszącymi usługami podstawowymi oraz lokalnymi ośrodkami usług
ogólnomiejskich i komercyjnych. W bezpośrednim sąsiedztwie strefy Śródmiejskiej
położone są obszary mieszkaniowe osiedli Zatorze, Podgrodzie, Grunwaldzkie
i osiedla tzw. dzielnicy Wschodniej wraz z Kolonią Mazurską. Satelitarnie
do powyższego, zwartego układu urbanistycznego położone są obszary o dominacji
zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, położone w południowej części miasta takie
jak: Nagórki, Jaroty, Pieczewo i Pieczewo II oraz o zabudowie zróżnicowanej
Brzeziny i Jaroty – Sady. W zachodniej części miasta dominuje zabudowa
mieszkaniowa niskiej intensywności rozmieszczona w osiedlach: Gutkowo,
Redykajny, Likuzy – Jezioro Długie oraz Dajtki.
3. Strefa Uniwersytetu Warmińsko – Mazurskiego – oznaczenie U.
W podziale na strefy wyróżniono specjalnie tereny uniwersyteckie zarówno
ze względu na ich autonomię w mieście, ale przede wszystkim z powodu ich
znaczenia w strukturze przestrzennej miasta. Położenie Strefy Uniwersytetu
Warmińsko – Mazurskiego na głównej trasie wjazdowej do miasta nadaje temu
obszarowi szczególną rangę „wizytówki” i „pierwszego wrażenia” w odbiorze gości
Olsztyna.
4. Strefy usługowo – gospodarcze – oznaczenie G.
Zrealizowana w sposób kompleksowy w latach sześćdziesiątych tzw.
Dzielnica Przemysłowa miasta Olsztyna, wraz z terenami zabudowy przemysłowo –
składowej w rejonie Tracka i Karolina stanowi do tej pory zwarty obszar o jednolitym
charakterze koncentracji zakładów produkcyjnych, usługowych i składowych.
Strefy przyrodniczo – krajobrazowe:
1. Strefy otoczenia jezior – oznaczenie O.
Wyznaczono cztery Strefy Otoczenia Jezior, przypisane największym
akwenom miasta. Najważniejszą strefę przyrodniczo – krajobrazową w mieście
stanowi Otoczenie Jeziora Krzywego, zarówno pod względem wielkości obszaru
jak i znaczeniu funkcjonalnym w strukturze miasta Olsztyn. Pozostałe strefy to
1
Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Olsztyna,
2009 r.
BSIPP EKOMETRIA
26
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
otoczenia jezior: Redykajny i Żbik, Jeziora Kortowskiego i Jeziora Skanda. Strefy
Otoczenia Jezior są względnie autonomiczne w stosunku do struktury przestrzennej
miasta, za wyjątkiem otoczenia J. Kortowskiego, które stanowi obszar do wspólnego
zagospodarowania ze strefą Uniwersytetu Warmińsko – Mazurskiego.
2. Strefa Lasu Miejskiego – oznaczenie L.
Drugim, poza jeziorami, elementem pozytywnie wyróżniającym miasto Olsztyn
jest rozległy, ponad 1050 hektarowy kompleks leśny znajdujący się w granicach
miasta. Ten obszar ze względu na swą specyfikę i rolę w strukturze miasta został
objęty odrębną strefą o własnych ustaleniach kierunkowych.
Obszary przewidziane do objęcia programami rewitalizacji w mieście Olsztyn
to obszar Starego Miasta i Śródmieścia. "Program rewitalizacji obszaru Starego
Miasta i Śródmieścia w Olsztynie" składa się z trzech zadań:
I. Przebudowa Placu Jana Pawła II w Olsztynie realizowana w ramach
rewitalizacji Placu Jana Pawła II,
II. Rewitalizacja obszaru pomiędzy Starym Miastem a Ratuszem,
III. Przebudowa Placu Solidarności przy ul. Piłsudskiego.
Działania naprawcze zaproponowane w Programie koncentrować się
będą głównie w Strefie Śródmiejskiej Centrum oraz na terenie osiedli: Jaroty,
Kolonia Jaroty, Skarbówka Poszmanówka oraz Redykajny.
3.2. Jakość powietrza w strefie
Wpływ na jakość powietrza w strefach ma wiele czynników, jednak głównym
jest wielkość i rodzaj emisji zanieczyszczeń do powietrza. Program Ochrony
Powietrza
dotyczy
zanieczyszczeń
benzo(a)pirenem,
jednak
skrótowo
scharakteryzowano stan aerosanitarny strefy i całego województwa w stosunku do
większości normowanych zanieczyszczeń.
W województwie warmińsko-mazurskim w 2011 r.:
 Średnie roczne stężenia dwutlenku azotu kształtowały się poniżej
średniorocznego stężenia dopuszczalnego, które wynosi 40 µg/m3.
Najwyższe średnioroczne stężenie zanotowano na stacji w Ostródzie –
16,4 µg/m3. W 2011 roku maksymalne stężenia jednogodzinne
zanotowane na stacjach w Ostródzie (167,7 µg/m 3) oraz w Elblągu
(165,4 µg/m3) były wyższe od zanotowanych w 2010 roku.
 Notowane stężenia dwutlenku siarki mają charakter sezonowy i ich
wartość związana jest z energetyką grzewczą. Wyższe stężenia SO 2
notowane są w okresie od października do marca. Notuje się wtedy
ekstremalne wartości jednogodzinnych i średniodobowych stężeń SO2.
Maksymalne stężenie średniodobowe i jednogodzinne zanotowano
w Gołdapi, wynosiły one odpowiednio: 29,7 µg/m 3 i 43,2 µg/m3.
 Najwyższe stężenia pyłu PM10 notowane są w sezonie grzewczym,
w czasie niskich temperatur. W stosunku do roku 2010 wartości
zanotowane na stacji w Elblągu wskazują na poprawę jakości powietrza
na terenie miasta pod kątem zanieczyszczenia pyłem PM 10. Zarówno
średnia roczna, jak i liczba dni z przekroczeniem wartości
BSIPP EKOMETRIA
27
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”





dopuszczalnej były niższe niż w 2010 roku. W 2011 roku w Olsztynie
zanotowano 34 dni z przekroczeniami dopuszczalnej wartości dobowej.
Dopuszcza się wystąpienie 35 dni z przekroczeniem wartości dobowej.
Zanieczyszczenie powietrza pyłem zawieszonym PM10 w Nidzicy było
podobne jak w 2010 roku, z nieznaczną tendencją do zwiększania się
zarówno średniej rocznej, jak i liczby dni z przekroczeniami
dopuszczalnej wartości dobowej.
Stężenia średnioroczne ołowiu są bardzo niskie, kształtują się
na poziomie do 5% wartości dopuszczalnej.
8-godzinne stężenia tlenku węgla w roku 2011 kształtowały się od 1780
µg/m3 w Elblągu do 2245 µg/m3 w Ostródzie. Wartości maksymalne
nigdy nie przekroczyły połowy wartości dopuszczalnej.
Na każdej ze stacji pomiarowych w 2011 roku zanotowano przynajmniej
jeden dzień, w którym zarejestrowano ośmiogodzinną średnią powyżej
wartości 120 µg/m3. Najwięcej takich dni zanotowano w Elblągu – 12,
a najmniej w Mrągowie – 6. Brak dni z przekroczeniem wartości 120
µg/m3 oznacza spełnienie kryterium określonego dla celu
długoterminowego.
Najwyższe stężenie średnioroczne pyłu PM2,5 zarejestrowano
w Olsztynie – 19,7 µg/m3. Wszystkie stężenia zanotowane na stacjach
w województwie warmińsko-mazurskim mieściły się poniżej wartości
poziomu dopuszczalnego, który ma być osiągnięty do 2020 roku.
Ocena za rok 2011 dla B(a)P została dokonana na podstawie pomiarów
przeprowadzonych na stacjach w Olsztynie, Elblągu i Nidzicy. Poziomy
benzo(a)pirenu zanotowane w 2011 roku są na bardzo zbliżonym
poziomie do stężeń zanotowanych w 2010 roku, czyli: w Nidzicy
na poziomie 3,8 ng/m3, Olsztynie 1,7 ng/m3, Elblągu 2,8 ng/m3.
Na każdej ze stacji zarejestrowano przekroczenie poziomu
docelowego.
W wyniku oceny jakości powietrza przeprowadzonej za rok 2011, biorąc
pod uwagę kryterium ochrony zdrowia, strefę miasto Olsztyn zakwalifikowano
do klasy C pod względem zanieczyszczenia powietrza benzo(a)pirenem,
gdyż stwierdzono przekroczenie poziomu docelowego B(a)P o okresie
uśredniania wyników pomiarów rok kalendarzowy.
Tabela 1. Pomiary stężeń B(a)P w strefie miasto Olsztyn w 2011 roku
Lp.
1.
Stanowisko
Olsztyn
ul. Puszkina
Kod krajowy stacji
Typ
pomiaru
B(a)P rok
3
[ng/m ]
% przekroczenia
WmOlsztyWIOS_Puszkin
Man.
1,72
72
W 2011 roku na terenie strefy miasto Olsztyn pomiary stężeń benzo(a)pirenu
prowadzone były na jednej stacji manualnej.
Na stanowisku pomiarowym w Olsztynie poziom docelowy stężenia
średniorocznego został przekroczony o 72%.
BSIPP EKOMETRIA
28
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
3.2.1. Emisja przemysłowa
Najważniejsze zakłady przemysłowe, decydujące o emisji przemysłowej
z procesów technologicznych, prowadzą od wielu lat działania ukierunkowane
na redukcję emisji zanieczyszczeń do powietrza. Zgodnie z obliczeniami wykonanymi
w ramach Programu Ochrony Powietrza dla miasta Olsztyn z 2011 r. rozkład stężeń
B(a)P wyznaczonych poprzez modelowanie wskazuje na bardzo lokalne i minimalne
oddziaływanie emisji przemysłowej na terenie omawianej strefy.
W rejestrze REGON (Krajowym Rejestrze Urzędowym Podmiotów Gospodarki
Narodowej) wpisane były w 2011 r. ok. 124 podmioty na 1000 osób zamieszkujących
w Olsztynie (o 43 podmioty więcej na każdy 1000 ludności niż w województwie).
Olsztyn jest obecnie ważnym ośrodkiem gospodarczym regionu. W przemyśle
dominują takie branże jak:
 oponiarska - Michelin Polska S.A.,
 drzewna i meblarska – Mebelplast,
 spożywcza (mięsny, mleczarski, młynarski, browar) – Grupa Indykpol,
Browar Kormoran, Chłodnia Olsztyn, Bondari Mrożonki,
 przetwórstwo rolne (pasze) - Wipasz,
 odzieżowa - Yakan, Planeta Mody,
 maszynowa - Unimasz, Agroma Olsztyn Grupa Sznajder, OBRAM,
Schwarte – Milfor,
 IT – ZETO, Sprint, VisaCom,
 poligraficzna – Olsztyńskie Zakłady Graficzne.
Istotną rolę odgrywają również Olsztyńskie Kopalnie Surowców Mineralnych.
Stężenia benzo(a)pirenu pochodzące z zakładów przemysłowych
dochodzą dla wartości średniorocznych do 0,0058 ng/m3 (0,58% wartości
docelowej). Stężenia te uzyskuje się jednak wyłącznie w bezpośrednim
otoczeniu źródeł, na pozostałym obszarze miasta stężenia od punktowych
źródeł przemysłowych i energetycznych wynoszą około 0,15% wartości
docelowej.
W celu zmniejszenia negatywnego wpływu przemysłu na środowisko,
wszędzie gdzie jest to możliwe, musi być stosowana metoda najlepszych dostępnych
środków technicznych (BAT).
Największą instalację na terenie strefy miasto Olsztyn stanowi Michelin Polska
S.A., jednak, ze w względu na charakter emisji (emisja zorganizowana, wysokie
emitory, zastosowanie technik odpylania), stężenia B(a)P w strefie pochodzące
z tego źródła nie są wysokie. Zakład ten należy do 7 największych źródeł
zanieczyszczeń przemysłowych w województwie warmińsko-mazurskim, które
stanowią instalacje energetycznego spalania paliw o nominalnej mocy cieplnej
przekraczającej 50 MW.
BSIPP EKOMETRIA
29
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
3.2.2. Systemy grzewcze w mieście
Dla realizacji działań naprawczych Programu Ochrony Powietrza bardzo
ważnymi zagadnieniami w miastach jest funkcjonowanie i rozwój centralnego
zaopatrzenia w ciepło, czyli miejskiego systemu ciepłowniczego, sieci gazowej
i możliwości zaopatrzenia mieszkańców w ciepło i gaz.
Kotłownie lokalne i indywidualne systemy grzewcze są źródłem tzw. niskiej
emisji. Emitują one szereg substancji wpływających negatywnie na zdrowie
człowieka i środowisko przyrodnicze, m.in.: CO, SOx, NO x, pyły, zanieczyszczenia
organiczne, w tym wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA), dioksyny
i furany oraz węglowodory alifatyczne. Spotęgowany, negatywny efekt tego typu
ogrzewania wynika z eksploatowania niskosprawnych urządzeń grzewczych oraz
spalania paliw złej jakości (zasiarczony, zapopielony i niskokaloryczny węgiel,
a w szczególności odpady z gospodarstw domowych). Ponadto mała wysokość
takich emitorów (kilka, -kilkanaście metrów) zmniejsza skuteczność rozpraszania się
zanieczyszczeń, a występujące w okresie zimowym częste inwersje temperatury
dodatkowo sprzyjają kumulacji zanieczyszczeń z niskich emitorów.
Wprowadzanie do powietrza zanieczyszczeń z palenisk domowych przez
osoby fizyczne nie podlega żadnym ograniczeniom prawnym, organizacyjnym czy
ekonomicznym. Osoby ogrzewające mieszkania (w budynkach istniejących, inaczej
jest przy budowie np. nowych domów jednorodzinnych, gdzie sposób ogrzewania
może być narzucony) nie muszą uzyskiwać zgody na funkcjonowanie pieców
domowych, nie podlegają kontroli w zakresie wielkości emisji i nie wnoszą opłat
za korzystanie ze środowiska, nie podlegają praktycznie także kontroli w zakresie
rodzaju i jakości spalanych paliw. Ponieważ w przeważającej części
za przekroczenia wartości normatywnych B(a)P odpowiadają indywidualne
paleniska węglowe, ich modernizacja lub likwidacja ma priorytetowe znaczenie.
Obecnie jednym z głównych rozwiązań, uzasadnionych ekonomicznie
i ekologicznie, jest stosowanie „czystych technologii spalania węgla”. Kotły nowej
generacji, oparte na technice dolnego i górnego spalania w części złoża, można
zaliczyć do grupy urządzeń grzewczych realizujących technologię „czystego spalania
węgla”. Jednak najkorzystniejsze dla poprawy jakości powietrza w mieście jest
podłączanie budownictwa wielorodzinnego i jednorodzinnego do miejskiego systemu
grzewczego.
Możliwości korzystania z energii odnawialnej natomiast,
w indywidualnych systemach grzewczych, są raczej ograniczone ze względu
na bariery finansowe i techniczne.
Indywidualne gospodarstwa domowe mają wielkie możliwości ochrony
powietrza atmosferycznego poprzez oszczędzanie energii. Jednym z podstawowych
działań, mających na celu ograniczenie zużycia energii cieplnej przez mieszkańców,
jest termomodernizacja budynków poprzez docieplanie ścian, wymianę lub
doszczelnienie okien i drzwi zewnętrznych. Termomodernizacja ogranicza
bezpośrednio stratę ciepła do otoczenia, co zmniejsza ilość spalanych paliw
w kotłowniach i indywidualnych piecach, a więc zmniejsza emisję zanieczyszczeń
powietrza, a w przypadku spalania paliw stałych także emisję odpadów
paleniskowych.
BSIPP EKOMETRIA
30
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Biorąc pod uwagę, że za ponadnormatywne stężenia B(a)P w Olsztynie
odpowiedzialna jest przede wszystkim emisja z niskich emitorów energetycznych (jej
udział miejscami sięga w mieście do 280% wartości docelowej), narzędziami
wspomagającymi proces redukcji niskiej emisji powinny być:
 polityka finansowa (miejska i wojewódzka) wspomagająca właścicieli
lokali zdecydowanych
do zamiany ogrzewania
węglowego
na ogrzewanie proekologiczne, z priorytetem na podłączenie
do centralnego systemu zaopatrzenia w ciepło (m.s.c.),
 Program Ograniczenia Niskiej Emisji, który może być podstawą
do wnioskowania o dotacje z funduszy europejskich oraz funduszy
celowych. W pierwszej kolejności programem tym należałoby objąć
Strefę Śródmiejskiej Centrum oraz na terenie osiedli: Jaroty, Kolonia
Jaroty, Skarbówka Poszmanówka oraz Redykajny.
Zaopatrzenie w ciepło
Miejska sieć ciepłownicza w Olsztynie jest zasilana z dwóch źródeł ciepła:
 ciepłownia miejska (C) „Kortowo” o mocy zainstalowanej 174 MW,
 elektrociepłownia (EC) „Michelin”, moc zamówiona 95 MW.
Ciepłownia Kortowo wyposażona jest w 6 kotłów WR 25 o łącznej mocy
ok. 174 MW. W 2006 i 2007 roku zmodernizowane zostały dwa kotły w technologii
ścian szczelnych z możliwością współspalania biomasy. Sprawność kotłowni
średnioroczna wynosi ok. 81,5%. Obecnie spalany jest węgiel o wartości opałowej
ok. 23000 kJ/kg, zawartość popiołu 16 %, zawartość siarki do 0,6%.
Posiadana moc źródeł ciepła (łącznie z ok. 30 MW rezerwą w parze, którą
dysponuje EC Michelin) pokrywa obecnie w pełni zapotrzebowanie ciepła przez
miasto.
MPEC Sp. z o.o. jest właścicielem Ciepłowni Kortowo, wodnych sieci
cieplnych na terenie miasta zasilanych z obydwu źródeł o łącznej długości 146,4 km,
do której przyłączonych jest 1 032 węzłów cieplnych (w tym, węzłów grupowych
jak np. na Zatorzu, Jarotach) z których 532 stanowi własność Spółki.
Poza scentralizowanym systemem dystrybucji MPEC posiada również 6 kotłowni
gazowych o łącznej mocy 5,33 MW.
Spośród odbiorców zaopatrywanych w energię cieplną przez MPEC 80,7%
posiada centralne ogrzewanie oraz ciepłą wodę, zaś pozostałe 19,3% - jedynie
centralne ogrzewanie. Nośnikiem ciepła miejskich ciepłowni jest woda.
MPEC Sp. z o.o. jest właścicielem wodnych sieci cieplnych. W 2011 r.
w Olsztynie łączna długość sieci ciepłowniczej, łącznie z sieciami osiedlowymi,
wynosiła około 155 km, w tym około 53% wykonano w technologii rur
preizolowanych.
Miejska sieć ciepłownicza dostarcza ciepło na potrzeby budynków
mieszkalnych, urzędów i instytucji, przemysłu i innych odbiorców. W 2011 r. Miejskie
Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. dostarczyło do odbiorców łącznie
1,8 mln GJ energii cieplnej, w tym 98,5% za pośrednictwem sieci ciepłowniczej, 1,3%
z kotłowni lokalnych i 666 GJ z instalacji solarnych. Spółka w 2011 r. zaopatrywała
w energię 880 odbiorców. Do najważniejszych należały:
 Spółdzielnia Mieszkaniowa „Jaroty”,
 Uniwersytet Warmińsko-Mazurski,
 Olsztyńska Spółdzielnia Mieszkaniowa,
BSIPP EKOMETRIA
31
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
 Spółdzielnia Mieszkaniowa „Kormoran”,
 Spółdzielnia Mieszkaniowa „Perkoz”,
 Zakład Lokali i Budynków Komunalnych,
 Rejonowy Zarząd Infrastruktury,
 Ośrodek Sportu i Rekreacji,
 Miejski Szpital Zespolony.
Największy udział w strukturze odbiorców, biorąc pod uwagę wielkość zużycia
ciepła, miały spółdzielnie mieszkaniowe (26%), wspólnoty mieszkaniowe (25%) oraz
obiekty budżetowe (24%).Udział w zużyciu ciepła pozostałych odbiorców, do których
należą obiekty przemysłowe, usługowe i handlowe, stanowił 22%. Najniższy udział
w strukturze sprzedaży posiadały obiekty gospodarki komunalnej stanowiące 2%
odbiorców.
Do 2017 r. nie przewiduje się istotnych zmian na olsztyńskim rynku
ciepłowniczym. Sytuacja ulegnie zmianie po 2017 r. w związku z zakończeniem
działalności w zakresie produkcji ciepła przez Michelin S.A. Tak więc konieczne jest
wybudowanie w Olsztynie nowego źródła wytwarzania energii cieplnej.
Zaopatrzenie w gaz
Na terenie miasta występuje sieć gazowa wysokiego, średniego i niskiego
ciśnienia. W Olsztynie w 2010 r. gęstość sieci gazowej wynosiła 332,9 km/100 km 2,
a udział ludności korzystającej z sieci gazowej wynosił 85,4%. W 2010 r. zużyto
łącznie 30238,9 tys. m3 gazu, głównie na ogrzewanie mieszkań (58,9% ogółu
zużytego gazu).
Stan sieci gazowej na terenie Olsztyna w 2010 r.:
 długość sieci gazowej rozdzielczej – 294,1 km,
 czynne przyłącza gazowe - 8 862 szt.
3.2.3. Komunikacja samochodowa
Rosnące z roku na rok natężenie ruchu samochodowego powoduje znaczący
wzrost jego uciążliwości dla środowiska, szczególnie dla jakości powietrza oraz
dla klimatu akustycznego. Oddziaływanie ruchu samochodowego na środowisko
ma tendencje rosnące: w ostatnich latach nastąpił dynamiczny wzrost liczby
poruszających się samochodów na drogach, przy niezbyt znaczącej poprawie
infrastruktury drogowej.
Komunikacja samochodowa nie jest znaczącym źródłem emisji
benzo(a)pirenu. Stężenia B(a)P w Olsztynie pochodzące od źródeł liniowych
dochodzą jedynie do 0,21 ng/m3, czyli do 21% wartości docelowej.
Układ komunikacyjny Olsztyna
Na terenie Olsztyna transport odbywa się na drogach kołowych o nawierzchni
twardej i gruntowej. Łączna długość dróg powiatowych i gminnych o twardej
nawierzchni wynosiła w 2011 r. 213,8 km, z tego 199,8 km stanowiły drogi gminne
o nawierzchni twardej.
BSIPP EKOMETRIA
32
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Drogi przechodzące przez Olsztyn:
 Droga krajowa 16: Grudziądz – Olsztyn – Ogrodniki,
 Droga krajowa 51: Olsztynek – Olsztyn – Bezledy,
 Droga krajowa 53: Olsztyn – Szczytno – Ostrołęka,
 Droga wojewódzka 527: Olsztyn – Pasłęk – Dzierzgoń,
 Droga wojewódzka 598: Olsztyn – Zgniłocha.
Olsztyn nie posiada obwodnicy, a większość ruchu tranzytowego odbywa się
ulicami miasta. Obecnie trwają uzgodnienia oraz prace projektowe związane
z ustaleniem jej trasy.
Planowana obwodnica Olsztyna o długości 36,5 km składać się będzie
z trzech części:
 Obwodnica Zachodnia – droga krajowa nr 16,
 Obwodnica Południowa – drogi krajowe nr 16 i 51,
 Obwodnica Wschodnia – droga krajowa nr 51.
Polityka transportowa miasta Olsztyna, w tym rozwój sieci drogowej,
rowerowej, transportu publicznego, opiera się na „Aktualizacji studium
komunikacyjnego dla Miasta Olsztyna”, 2009 r.
3.2.4. Odnawialne źródła energii
Przez odnawialne źródła energii należy rozumieć, zgodnie z art. 3 ustawy
Prawo energetyczne (Dz. U. 2012 nr 0 poz. 1059), źródło wykorzystujące w procesie
przetwarzania energię wiatru, promieniowania słonecznego, geotermalną, fal,
prądów i pływów morskich, spadku rzek oraz energię pozyskiwaną z biomasy,
biogazu wysypiskowego, a także biogazu powstałego w procesach odprowadzania
lub oczyszczania ścieków albo rozkładu składowanych szczątek roślinnych
i zwierzęcych.
Zgodnie z Polityką energetyczną Polski w 2020 r. udział energii odnawialnej
w krajowym bilansie energetycznym powinien osiągnąć 15%: aż 45% energii
odnawialnej ma pochodzić z instalacji wiatrowych, 29,3% z biomasy, 17,4%
z biogazu, a 8,1% z energetyki wodnej.
Wykorzystanie OZE w Olsztynie2
Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Olsztynie dysponuje
instalacją termicznego przekształcania osadów zlokalizowaną na oczyszczalni
ścieków „Łyna‖ przy ul. Leśnej. W skład instalacji wchodzi kocioł RP 900 o mocy
zainstalowanej 1 MW i sprawności na poziomie 93%, który służy do spalania osadu
pościekowego otrzymywanego w procesie oczyszczania ścieków. Roczne zużycie
spalanego w kotle paliwa wynosi 5350 ton. Spalanie osadów pościekowych w kotle
RP 900 pozwala wytworzyć 3,4 GJ/h, które jest w całości wykorzystywane na
potrzeby procesu technologicznego instalacji termicznego przekształcania osadów
na oczyszczalni ścieków.
2
Założenia do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe Miasta Olsztyn
BSIPP EKOMETRIA
33
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Samodzielny Publiczny Zespół Gruźlicy i Chorób Płuc dysponuje w swoim
obiekcie kotłem opalanym zrębkami drzewnymi. Zakład dysponuje kotłem o mocy
0,84 MW charakteryzujący się sprawnością na poziomie 85%. Roczne zużycie
paliwa wg danych zakładu wynosi 846 ton, co pozwala na roczną produkcję ciepła w
wysokości 5046 GJ. Całość wyprodukowanej w kotle energii wykorzystywana jest na
potrzeby własne Zakładu.
Na terenie Olsztyna zinwentaryzowano następujące instalacje do
pozyskiwania bio-gazu:
 instalacja należąca do firmy Indykpol S.A. służąca do wykorzystywania
gazu będącego efektem procesu pirolizy pierza. Zakład posiada
zdolność produkcyjną do odzysku odpadowej tkanki zwierzęcej w
technologii zgazowania 11 000 Mg/rok odpadowej tkanki zwierzęcej,
1,25 Mg/h i 30 Mg/dobę – przede wszystkim piór, z wytworzeniem ze
spalania wyprodukowanego gazu energii cieplnej. Zainstalowany
wspomagający kocioł parowy posiada zdolność produkcyjną 5,0 Mg/h
pary nasyconej o ciśnieniu 1,0 MPa. Łącznie w całej instalacji istnieje
możliwość wyprodukowania 10,2 Mg/h pary nasyconej o ciśnieniu 1,0
MPa. W instalacji prowadzony jest odzysk energii z odpadowej tkanki
zwierzęcej w procesie jej termicznego przekształcenia. Podstawowym
wymogiem procesu spalania tego typu odpadów jest aby był on
prowadzony z zapewnieniem przebywania spalin przez co najmniej 2
sekundy w temperaturze 850oC.
 instalacja należąca do Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z
o.o. Olsztyn, gdzie biogaz pozyskiwany w Zamkniętych Komorach
Fermentacyjnych gromadzony jest w zbiorniku biogazu i
wykorzystywany do opalania kotłowni oraz zasilane są nim 2 jednostki
kogeneracyjne. Niewykorzystany biogaz spalany jest w pochodni.
Na terenie miasta Olsztyna znajdują się następujące obiekty MEW:
1.
Elektrownia wodna Łyna:
 właściciel: Energa Hydro,
 moc zainstalowana 860 kW,
 rzeka Łyna w km 210+720,
 spad 7,95 m,
 turbina Kaplana.
2.
Elektrownia wodna w Kieżlinach:
 właściciel: prywatny,
 moc zainstalowana 255 kW,
 rzeka Wadąg w km 5+540,
 spad 2,50 m,
 turbiny śmigłowe.
Kolektory słoneczne w Olsztynie zinwentaryzowano w następujących
obiektach:
 instalacja solarna w budynkach Spółdzielni Mieszkaniowej Jaroty – budynek
przy ul. Kanta 40C oraz ul. Kanta 40D – w każdym obiekcie znajduje się 45
sztuk solarów typu SX o powierzchni 2,85 m2 każdy i mocy 2,4 kW/szt.
BSIPP EKOMETRIA
34
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
3.3. Szata roślinna
Do najczęściej spotykanych w środowisku zurbanizowanym form roślinności
zaliczyć można: lasy komunalne, formy o dużej powierzchni: parki, tereny sportowe
i rekreacyjne, cmentarze, tereny uprawne, ogródki działkowe, przyszpitalne,
kościelne, dydaktyczne, formy o małej powierzchni takie jak zieleńce przydomowe
i osiedlowe, tereny zabaw dla dzieci, skwery i rabaty reprezentacyjne, zieleń
towarzysząca szlakom komunikacyjnym, promenadom, alejom, bulwarom oraz zieleń
krajobrazu otwartego.
Podstawowym zadaniem zieleni na terenie miasta jest łagodzenie
niekorzystnych warunków życia wynikających z nadmiernej presji człowieka
na środowisko naturalne. Do najważniejszych funkcji zieleni miejskiej zalicza się
wobec tego funkcję ekologiczną, polegającą głównie na poprawie stanu środowiska
przyrodniczego miasta, między innymi poprzez poprawę jakości powietrza, tłumienie
hałasu, regulację stosunków wodnych, ochronę gleb itd.
Tereny zielone, zwłaszcza duże tereny otwarte zlokalizowane na obrzeżach
miasta, pełniące funkcje klinów napowietrzających, odgrywają ważną rolę
w wymianie powietrza. Przestrzenie zielone w centralnych częściach miasta
poprawiają warunki wilgotnościowe i sanitarne powietrza.
Ważna jest funkcja społeczna polegająca na współuczestniczeniu
w wytwarzaniu przestrzeni publicznej miasta. Zieleń posiada również funkcję
estetyczną. Następuje to poprzez uczestniczenie w kształtowaniu krajobrazu
miejskiego i ładu przestrzennego wywołującego w świadomości człowieka wrażenie
porządku, harmonii i przejrzystości struktury miejskiej. Duży udział zieleni w obrębie
danej części miasta wpływa bezpośrednio na jej lepszą ocenę w oczach
mieszkańców i odgrywa ważną rolę w postrzeganiu dzielnicy jako przyjaznej
dla mieszkańców.
Roślinność posiada zdolność zatrzymywania zanieczyszczeń gazowych oraz
cząstek stałych, w tym metali ciężkich unoszących się w powietrzu. Pasy zieleni
o
zwartej,
wielowarstwowej
strukturze
zlokalizowane
wzdłuż
ciągów
komunikacyjnych pozwalają na znaczne ograniczenie zanieczyszczenia metalami
ciężkimi – ołowiem, kadmem i cynkiem oraz pyłami. Podobny pozytywny wpływ
obserwowany jest w zakresie tłumienia hałasu. Fakt zatrzymywania zanieczyszczeń
nie pozostaje jednak obojętny dla zdrowia i prawidłowego funkcjonowania roślin.
Na terenie Olsztyna występują duże powierzchnie terenów zieleni.
Grunty zabudowane i zurbanizowane stanowią 41,6% powierzchni miasta,
grunty leśne, zadrzewione i zakrzewione 23,9%, użytki rolne 22,3%, a grunty
pod wodami 9,6% jego obszaru. Na każdego mieszkańca miasta w 2011 r.
przypadało średnio około 119 m2 gruntów leśnych zadrzewionych i zakrzewionych
oraz 48 m2 gruntów pod wodami powierzchniowymi. Te dwa elementy: jeziora i lasy
miały największy wpływ na oblicze współczesnego Olsztyna. W granicach
administracyjnych miasta znajduje się 15 jezior o powierzchni od kilku do kilkuset
hektarów, a tereny zieleni zajmują znaczną część obszaru miasta.
Na terenie Olsztyna w 2011 r. znajdowało się 12 parków spacerowowypoczynkowych o łącznej powierzchni 72,4 ha oraz 50 zieleńców o ogólnej
powierzchni 50,1 ha administrowanych przez Zarząd Zieleni Miejskiej w Olsztynie.
BSIPP EKOMETRIA
35
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Ponadto 326 ha zajmowała powierzchnia zieleni ulicznej i osiedlowej.
Łączna powierzchnia zieleni miejskiej stanowiła 5,1% powierzchni miasta.
Spośród
najbardziej
znanych
parków
spacerowo-wypoczynkowych
w Olsztynie wymienić należy m.in.: Jakubowo, park w Kortowie, Park im. Janusza
Kusocińskiego i Park Zamkowy. Bardzo ciekawym przyrodniczo miejscem jest park
w Pozortach. W położonym na jego terenie zespole dworsko-parkowym znajduje się
cała grupa rzadkich drzew uznanych za pomniki przyrody: choiny kanadyjskie, dęby
czerwone i szypułkowe oraz zwisająca odmiana buku zwyczajnego. Położony
w pobliżu Starego Miasta Park Zamkowy jest największym olsztyńskim parkiem.
Ponadto w mieście znajdują się trzy ponad stuletnie cmentarze.
W 2011 r. grunty leśne znajdujące się na terenie Olsztyna zajmowały
powierzchnię 1914,4 ha i stanowiły ponad 1/5 powierzchni ogólnej miasta.
Ponad połowa to zwarty kompleks Lasu Miejskiego (1050 ha), pełniący przede
wszystkim funkcje terenów rekreacyjno-wypoczynkowych oraz turystycznokrajoznawczych.
3.4. Obszary prawnie chronione na podstawie ustawy z dnia
16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Obszary Chronionego Krajobrazu
Znajdujący się na terenie miasta obszar chronionego krajobrazu zajmuje
łączną powierzchnię 487,0 ha. Tworzy go Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny
Środkowej Łyny. Obejmuje on rzekę Łynę i rzekę Wadąg oraz tereny w zachodniej
części miasta – w rejonie Redykajn i w rejonie Gutkowa.
Inne formy ochrony przyrody
Na terenie Olsztyna znajdują się dwa rezerwaty przyrody roślinności torfowej:
 Mszar – powierzchnia: 5,35 ha, ustanowiony w 1953 roku. Położony jest
w południowo-zachodniej części Lasu Miejskiego około 150 m na wschód
od północnego końca jeziora Długiego. Jest to rzadki typ torfowiska
wysokiego kotłowego. Powierzchnia torfowiska (115 m. n.p.m.) znajduje
się kilkanaście metrów ponad poziomem lustra wody położonego opodal
Jeziora Długiego (103,6 m. n.p.m.). Posiada ono najgłębszy pokład torfu
w Polsce. Miąższość zakumulowanych osadów wynosi 18,3 m. Rezerwat
stanowi niewielkie torfowisko wysokie porośnięte borem bagiennym
z brzeziną bagienną. W południowowschodniej części rezerwatu występuje
nieduży płat mszaru wysokotorfowiskowego.
 Redykajny – powierzchnia: 9,47 ha, ustanowiony w 1949 roku. Położony
w południowo-zachodniej części Lasu Miejskiego około 400 m na północ
od jeziora Długiego. Jest to typowe torfowisko niskie, porośnięte olsem
bagiennym z brzeziną bagienną z udziałem małego torfowiska wysokiego
porośniętego borem bagiennym. Głębokość misy torfowiska sięga 15 m.
Głównym celem ochrony rezerwatowej jest zachowanie torfowiskowych
zbiorowisk roślinnych.
W mieście znajduje się 17 pomników przyrody ożywionej.
BSIPP EKOMETRIA
36
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
3.5. Obszary chronione Natura 2000
„Natura 2000” to spójna Europejska Siec Ekologiczna obejmująca: specjalne
obszary ochrony siedlisk (SOO) wyznaczone na podstawie tzw. Dyrektywy
"Siedliskowej" (Dyrektywa Rady 92/43/EWG w sprawie ochrony siedlisk
przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory), dla siedlisk przyrodniczych wymienionych
w załączniku I oraz gatunków roślin i zwierząt wymienionych w załączniku II
do Dyrektywy, a także obszary specjalnej ochrony ptaków (OSO) tworzone w ramach
Dyrektywy Ptasiej (Dyrektywa Rady 79/409/EWG w sprawie ochrony dzikich ptaków
dla ochrony siedlisk ptaków), połączone w miarę możliwości fragmentami krajobrazu
zagospodarowanymi w sposób umożliwiający migracje, rozprzestrzenianie i wymianę
genetyczną gatunków.
Na terenie miasta Olsztyna nie utworzono obszaru Natura 2000. Najbliższy
obszar Natura 2000 Puszcza Napiwodzko-Ramucka PLB280007 znajduje się
w odległości ok. 5 km od miasta.
3.6. Lokalne warunki klimatyczne
Na stan zanieczyszczenia powietrza na danym obszarze wpływają czynniki
klimatyczne makroskalowe, modyfikowane przez regionalne i lokalne warunki
fizycznogeograficzne, w tym mezoklimat i klimat lokalny. Istotne są, poza wielkością
emisji, czynniki wpływające na przemieszczanie się zanieczyszczeń w przestrzeni,
w tym na duże odległości, oraz umożliwiające kumulację zanieczyszczeń w warstwie
przyziemnej (do wysokości około 100 metrów od powierzchni Ziemi), a także stany
i warunki słabej wymiany poziomej i pionowej zanieczyszczonego powietrza oraz
warunków mieszania.
Wpływ warunków meteorologicznych na wielkość emisji ujawnia się przede
wszystkim jako:
 Wpływ warunków termicznych, które oddziałują na długość, terminy
rozpoczęcia i zakończenia oraz intensywność sezonu grzewczego,
wpływają również na dobowe i sezonowe cykle natężenia ruchu
samochodowego itd.
 Sterowanie
dotyczy
także
kierunków
przemieszczania
się
zanieczyszczonych mas powietrza, poprzez związek z ciśnieniem
atmosferycznym. Ruch powietrza odbywa się od obszarów o wyższym
ciśnieniu ku obszarom o niższym ciśnieniu. Jakość powietrza
w obszarach (województwach, strefach itp.) wiąże się z wielkością
ładunku i depozytu zanieczyszczeń z napływu transgranicznego (spoza
kraju) oraz z łącznego napływu – z uwzględnieniem wszystkich źródeł
spoza strefy.
 Kształtowanie warunków rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń
w atmosferze.
O zróżnicowaniu stężenia zanieczyszczeń wokół źródła emisji w bardzo dużej
mierze decydują warunki meteorologiczne, przede wszystkim prędkość i kierunek
wiatru. Odpowiadają one za tempo i drogę przemieszczania emitowanych
zanieczyszczeń.
BSIPP EKOMETRIA
37
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Sytuacje synoptyczne, można ogólnie podzielić na korzystne lub niekorzystne
dla rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń. Dotyczy to warunków przemieszczania
w poziomie, wynoszenia i mieszania pionowego powietrza („Projekt Krajowego planu
działań na rzecz wyeliminowania przekroczeń poziomów dopuszczalnych pyłu PM 10
(w tym PM2.5) ze szczególnym uwzględnieniem niskiej emisji”, Warszawa 2009).
Szczególnie niekorzystne dla rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń są sytuacje
ciszy (prędkość wiatru poniżej 0,5 m/s) lub bardzo słabych wiatrów, występowania
niskich inwersji temperatury, występowania mgły. Z innych czynników fizycznogeograficznych ważne są ukształtowanie i pokrycie terenu. Gęsta zabudowa,
położenie emitorów w obniżeniach terenu, bariery architektoniczne lub naturalne
zasłaniające napływ powietrza sprzyjają kumulowaniu się zanieczyszczeń.
Lokalne stosunki klimatyczne Olsztyna, jak wszystkich większych miast,
kształtowane są nie tylko w wyniku frontów atmosferycznych, ale również w wyniku
wielu innych czynników, do których zalicza się między innymi: dopływ do atmosfery
sztucznie wytwarzanego ciepła, dopływ zanieczyszczeń czy zmiany charakteru
podłoża. W wyniku tego w mieście częściej niż na obszarach pozamiejskich
obserwuje się wyższe sumy opadów, częstsze występowanie mgieł, zmniejszenie
siły wiatrów oraz występowanie silnych turbulencji powietrza.
Warunki pogodowe na danym obszarze bardzo silnie wpływają na kumulację
bądź rozpraszanie zanieczyszczeń. Niskie temperatury, a zwłaszcza jej spadek
poniżej 0°C, z czym wiąże się większa emisja na skutek wzmożonego
zapotrzebowania na ciepło, okresy bezwietrzne lub o małych prędkościach wiatrów
(brak przewietrzania miasta), dni z mgłą, wskazujące często na przyziemną inwersję
temperatury, hamującą dyspersję zanieczyszczeń (występujące najczęściej
w okresie jesienno-zimowym), okresy następujących po sobie kilku, a nawet
kilkunastu dni bez opadów (brak wymywania zanieczyszczeń) są warunkami
sprzyjającymi kumulowaniu się zanieczyszczeń. Natomiast warunki pogodowe,
które sprzyjają rozpraszaniu zanieczyszczeń, to: duże prędkości wiatrów (lepsze
przewietrzanie), opad, który zapewnia wymywanie zanieczyszczeń, dni ciepłe,
słoneczne,
sprzyjające
powstawaniu
pionowych
prądów
powietrza
(konwekcja), zapewniając wynoszenie zanieczyszczeń.
Olsztyn leży w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego przejściowego, w tzw.
Mazurskiej dzielnicy klimatycznej, najchłodniejszej z nizinnych części Polski
(szczególnie zimne wiosny i zimy). Jest to typowy klimat pojezierny. Uwarunkowany
został głównie przez lokalne elementy środowiska (rzeźba terenu, lasy, jeziora).
Klimat lokalny cechują średnie roczne opady, wynoszące ok. 600 mm. Średnia
roczna temperatura powietrza wynosi ok. +7,2°C z maksimum w lipcu ok. +17,3°C
i minimum w styczniu ok. –3,0 °C. Przeciętnie w ciągu roku opady występują przez
ok. 160 dni, liczba dni z przymrozkami wynosi 140, natomiast pokrywa śnieżna
zalega średnio przez 83 dni. Okres wegetacyjny jest bardzo krótki, dla rejonu
Olsztyna wynosi tylko około 200 dni. W ciągu całego roku dominują wiatry
południowo-zachodnie i zachodnie. Jesienią i zimą wzrasta udział wiatrów
południowych, zaś wiosną i latem północno-zachodnich.
W obszarach zabudowanych miasta występują charakterystyczne odstępstwa
właściwe dla dużych zespołów miejsko-przemysłowych. Wiążą się one z powstaniem
miejskiej wyspy ciepła, obejmującej zasadniczo centrum, ze wzrostem temperatur
minimalnych o 1-2°C i temperatury średniej o około 0,5°C, ograniczoną wentylacją
naturalną zabudowy w centrum lub też hiperwentylacją w obrzeżnych osiedlach
wielorodzinnych. Zmniejszona jest też częstość występowania mgieł lub zamgleń.
BSIPP EKOMETRIA
38
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Z kolei w terenach najniżej położonych, o podłożu naturalnym, lecz wilgotnym, mogą
pojawiać się ze zwiększoną częstością warunki wysokiej wilgotności powietrza,
prowadzące do tworzenia się mgieł i radiacyjnych spływów powietrza chłodnego
z wyżej położonych miejsc.
3.7. Stan środowiska gruntowo-wodnego
Olsztyn położony jest nad rzeką Łyną, w granicach Pojezierza Olsztyńskiego,
które wchodzi w skład makroregionu Pojezierza Mazurskiego. Od południowej strony
miasto sąsiaduje z Puszczą Napiwodzko-Ramucką. Powierzchnia terenu
charakteryzuje się urozmaiconą, młodoglacjalną rzeźbą. Większość obszaru miasta,
głównie w jego części południowej, zajmuje falista wysoczyzna polodowcowa, której
powierzchnia zawiera się przeważnie między wysokościami 120-150 m n.p.m.
Gleby na terenie miasta zostały w znacznej części przekształcone
działalnością inwestycyjną. Niezmienione gleby gruntów rolnych znajdują się głównie
na obrzeżach miasta. Na obrzeżach wschodnich i południowych przeważają gleby
kompleksów pszennych, głównie kompleksu pszennego dobrego. Natomiast na
krańcach zachodnich przeważają mniej urodzajne gleby kompleksów żytnich. Trwałe
użytki zielone, zalegające głównie w obniżeniach pojeziernych i w wytopiskach
na glebach torfowych, w dużej części uległy wtórnemu zabagnieniu. Główną tego
przyczyną jest obniżanie się powierzchni odwodnionych torfowisk, w wyniku
utleniania materii organicznej.
Przez miasto Olsztyn przepływają 3 rzeki: Łyna, Wadąg i Kortówka.
Największą rzeką Olsztyna jest Łyna, która stanowi lewobrzeżny dopływ Pregoły.
Przecina ona miasto z południa na północ, a jej odcinek w granicach
administracyjnych miasta liczy około 17,5 km. W południowej część miasta dolina
rzeki jest rozległa, tworzy liczne odgałęzienia o różnej szerokości, w których leżą
jeziora Ukiel, Kortowskie i Długie. W granicach administracyjnych miasta znajduje się
15 jezior o powierzchni od kilku do kilkuset hektarów, w tym 13 o powierzchni
powyżej 1 ha. Jeziorność Olsztyna jest bardzo wysoka i kształtuje się na poziomie
8%, przy czym rozmieszczenie jezior w mieście jest nierównomierne. Największa
powierzchnia zbiorników wodnych znajduje się w zachodniej części miasta, gdzie
jeziorność wynosi 40%. We wschodniej części miasta jeziorność wynosi 8%.
W części wschodniej miasta położone są tylko 2 jeziora – Track i Skanda.
Największym jeziorem w Olsztynie jest Ukiel, zaliczane do stu największych jezior
Polski, dwunaste, co do wielkości jezioro Pojezierza Olsztyńskiego. Następne, co do
wielkości - Jezioro Kortowskie jest już mniejsze. Te dwa jeziora zajmują ponad 70%
powierzchni i zawierają ponad 80% objętości wszystkich jezior Olsztyna. Łącznie
powierzchnia jezior w Olsztynie wynosi około 720 ha (8,15% powierzchni miasta).
Na terenie Olsztyna znajduje się również wiele mniejszych akwenów śródpolnych
i śródleśnych oczek wodnych.
BSIPP EKOMETRIA
39
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
3.8. Podsumowanie uwarunkowań przyrodniczych
W zakresie uwarunkowań przyrodniczych nie istnieją żadne przesłanki za tym,
aby nie realizować działań naprawczych zaproponowanych w Programie Ochrony
Powietrza. Działania związane ze zmianą sposobu ogrzewania oraz z pracami termo
będą odbywały się w zabudowanej, zurbanizowanej części miasta. Żaden
z elementów środowiska nie koliduje z tymi działaniami, a wręcz przeciwnie –
działania te są niezbędne dla poprawy jakości powietrza, a co za tym idzie jakości
życia mieszkańców miasta Olsztyna. Jakość powietrza jest także ważnym
czynnikiem w turystyce, co dla miasta licznie odwiedzanego przez turystów jest
niezwykle ważnym aspektem.
BSIPP EKOMETRIA
40
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
4. Potencjalne zmiany stanu środowiska w przypadku
braku realizacji działań naprawczych określonych
w projekcie Programu
Programy Ochrony Powietrza są dokumentami, których głównym celem jest
określenie dla danej strefy drogi do osiągnięcia celów w elemencie środowiska jakim
jest powietrze atmosferyczne, ustalonych wcześniej na szczeblu regionalnym,
krajowym i międzynarodowym. Należy przez to rozumieć, że odstąpienie
od wdrażania zapisów przedmiotowego dokumentu oznaczać będzie odstąpienie
od obowiązku realizacji strategicznych celów ochrony środowiska w kontekście
szerszej perspektywy postrzegania tej problematyki, niezależnie od problemu
z dotrzymaniem obowiązujących norm w zakresie jakości powietrza i sankcji za ich
niedotrzymanie.
W przypadku braku realizacji POP dla Olsztyna, przeprowadzona analiza
i ocena stanu istniejącego pozwala wykazać, że może nastąpić pogorszenie stanu
środowiska. Brak realizacji Programu przyczyniać się będzie do utrwalania oraz
występowania negatywnych tendencji w zakresie korzystania ze środowiska.
Średnie roczne stężenia w obszarach przekroczeń, w przypadku
nie podejmowania dodatkowych działań naprawczych oprócz tych wymaganych
przez przepisy prawa, przedstawiać się będą następująco:
Tabela 2. Prognozowane poziomy stężeń B(a)P o okresie uśredniania wyników pomiarów rok
kalendarzowy w obszarach przekroczeń poziomu docelowego B(a)P w strefie miasto
Olsztyn w 2011 i 2023 roku
Obszar
Wm11mOlB(a)Pa01
Wm11mOlB(a)Pa02
Wm11mOlB(a)Pa03
Wm11mOlB(a)Pa04
Stężenia B(a)P o okresie
uśredniania wyników rok
kalendarzowy w 2011 roku
3
[ng/m ]
3,40
1,56
1,11
1,76
Stężenia B(a)P o okresie
uśredniania wyników rok
kalendarzowy w 2023 roku w
przypadku nie podejmowania
dodatkowych działań naprawczych
3
[ng/m ]
3,02
1,40
0,98
1,56
Zaniechanie działań naprawczych spowoduje utrzymanie złego stanu jakości
powietrza w zakresie zanieczyszczeń benzo(a)pirenem lub jego dalszą degradację.
To w konsekwencji będzie prowadziło do pogłębiania się negatywnego wpływu
zanieczyszczonego powietrza na zdrowie ludzi, a także na kondycję zieleni miejskiej.
Zanieczyszczenia powietrza powodują znaczne, negatywne skutki w zdrowiu
człowieka, a także mają ujemny wpływ na aktywność środowiska przyrodniczego.
Przyczyniają się również do strat w ekonomice. Jak wykazały badania prowadzone
w ramach Programu CAFE (Czyste Powietrze dla Europy), jakość powietrza ma
istotny wpływ na zdrowie mieszkańców. W sposób wymierny możliwe jest
oszacowanie tego wpływu w postaci tak zwanych kosztów zewnętrznych, które
obejmują m.in. koszty leczenia chorób powodowanych zanieczyszczeniem
BSIPP EKOMETRIA
41
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
powietrza, czas niezdolności do pracy itp. Zarówno w przypadku gazów
cieplarnianych, jak i innych zanieczyszczeń powietrza ich emisja pochodzi
w przeważającym stopniu z gospodarki komunalnej (produkcja energii cieplnej),
a także duży udział ma transport, w tym miejski.
Skutki zanieczyszczeń powietrza, a co za tym idzie koszty złej jakości
powietrza występują w następujących obszarach:
1. Zdrowia człowieka – pojawienie się krótkotrwałych ostrych objawów (kaszel,
katar, zaczerwienienie oczu), chorób przewlekłych – spowodowanych
zanieczyszczeniami pyłowymi i gazowymi, wywołującymi mnogie schorzenia
i choroby, stanowiące istotnie groźbę wobec zdrowia oraz życia człowieka
(astma, obturacyjna choroba płuc). Chroniczne schorzenia wywoływane są
najczęściej przez małe dawki zanieczyszczonego powietrza, za to na drodze
systematycznej. Zdarzają się również przypadki ostrych dolegliwości
związanych
z
poszczególnych
zanieczyszczeniami
powietrza
atmosferycznego. B(a)P podobnie, jak inne WWA, jest kancerogenem
chemicznym,
wykazuje toksyczność układową, powodując uszkodzenie
nadnerczy, układu chłonnego, krwiotwórczego i oddechowego.
2. Klimatu – powstawanie kwaśnych deszczy, dziury ozonowej, wzmożonego
efektu cieplarnianego, co z kolei negatywnie wpływa na człowieka, florę,
faunę.
3. Rolnictwa – zakwaszenie gleby, utrata plonów – zmniejszenie plonów
w rolnictwie jest powodowane zakwaszeniem gleby, ponadto zanieczyszczone
powietrze atmosferyczne bezpośrednio działa niszczycielsko na rośliny
uprawne. Negatywne oddziaływanie na istotne ekosystemy roślinne i wodne,
powodowane globalnymi zmianami klimatycznymi. Związane jest to
z najistotniejszym z procesów polegającym na wymianie gazów pomiędzy
atmosferą a biosferą i hydrosferą, mianowicie z procesem asymilacji CO2.
4. Lasów – uszkodzenie drzew, zmniejszenie produktywności lasów.
5. Gospodarki – drastyczny wzrost kosztów leczenia, koszty związane dbałością
o jakość powietrza, odbudową zniszczonych budynków, koszty obejmują
stratę surowców.
Wyróżniamy cztery grupy strat będących udziałem zanieczyszczeń powietrza:
 wydatki ponoszone na rzecz ochrony powietrza atmosferycznego,
 straty odnoszone na skutek obniżenia stanu zdrowia obywateli,
 wydatki ponoszone z racji straty surowców, które jako część lotna wydzielone
zostają do atmosfery,
 wydatki związane ze zjawiskami korozji narzędzi, materiałów i wyrobów
gotowych oraz wydatki przeznaczone na renowację zniszczonych budynków,
budowli i zabytków kultury.
Dokładna ocena strat ekonomicznych jakie ponosi społeczeństwo
i gospodarka nie jest możliwa, ze względu na trudność zarówno w identyfikacji
szkód, jak i ich zasięgu. Jednak nie realizowanie działań zapisanych w Programie
Ochrony Powietrza będzie skutkowało wzrostem wszystkich ww. kosztów
zewnętrznych.
BSIPP EKOMETRIA
42
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Poniżej oceniono kierunek postępujących, przewidywanych zmian
w środowisku omawianej strefy, jeśli realizacja działań naprawczych przebiegać
będzie w stopniu niezadawalającym. Ograniczono się przy tym do wskaźników
środowiskowych i zdrowotnych pomijając aspekty jakości życia w rozumieniu
socjalnym i psychologicznym:
 Nie wdrożenie działań naprawczych wpłynie na utrzymywanie się złej
jakości powietrza w mieście lub nawet na jej pogarszanie.
 Zasadniczym
zagrożeniem
związanym
z
nadmiernymi
zanieczyszczeniami powietrza będzie dalsze pogorszenie stanu
zdrowotnego mieszkańców Olsztyna, jako skutek zbyt dużego
zanieczyszczenia powietrza benzo(a)pirenem.
 Jakkolwiek
skutki
zanieczyszczenia
powietrza
są
trudne
do oszacowania, to dostępne prace naukowe z tego zakresu pokazują
ich znaczący wpływ na koszty leczenia, niezdolności do pracy oraz
śmiertelność.
Benzo(a)piren
jest
głównym
przedstawicielem
wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA), których
źródłem są przede wszystkim wszelkie procesy rozkładu termicznego
związków organicznych przebiegające przy niewystarczającej ilości
tlenu. Nośnikiem benzo(a)pirenu w powietrzu jest pył, dlatego jego
szkodliwe oddziaływanie jest ściśle związane z oddziaływaniem pyłu
oraz jego specyficznymi właściwościami fizycznymi i chemicznymi.
Benzo(a)piren oddziałuje szkodliwie nie tylko na zdrowie ludzkie
ale także na roślinność, gleby i wodę. Wykazuje on dużą toksyczność
przewlekłą, co związane jest z jego zdolnością kumulacji w organizmie.
Podobnie, jak inne WWA, jest kancerogenem chemicznym. W wyniku
przemian metabolicznych benzo(a)pirenu w organizmie człowieka
dochodzi do powstania i gromadzenia hydroksypochodnych
benzo(a)pirenu o bardzo silnym działaniu rakotwórczym. Tak więc
problem nadmiernych stężeń tego zanieczyszczenia należy pilnie
rozstrzygnąć. Wartość docelową B(a)P, należało osiągnąć do roku
2013. Przy czym należy podkreślić, że w przypadku zanieczyszczeń dla
których określona jest wartość docelowa, a nie dopuszczalna,
osiągnięcie wymaganej wartości normatywnej uzależnione zostało
od możliwości finansowych i technicznych realizacji działań
naprawczych. W mieście Olsztynie przekroczenie średniorocznej
wartości docelowej B(a)P na tle innych miast w Polsce nie jest
znaczące.
 Może również pogarszać się stan zieleni miejskiej narażonej na presję
zanieczyszczonego powietrza.
 Może ulegać dalszej stopniowej degradacji krajobraz kulturowy,
zwłaszcza poza centrum miasta.
 Inne elementy środowiska pozostaną w niezmienionym stanie
do obecnego (gleby, klimat, wody podziemne i powierzchniowe).
W przypadku braku realizacji działań naprawczych zaproponowanych
w Programie przeprowadzona analiza i ocena stanu istniejącego, pozwalają
przypuszczać, że nastąpi kontynuacja istniejących trendów (zarówno pozytywnych
jak i negatywnych), szczególnie dla jakości powietrza.
BSIPP EKOMETRIA
43
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Inną kwestią do rozważenia w przypadku nie realizowania działań
naprawczych zapisanych w Programie jest groźba kar finansowych, jakie Unia
Europejska może nałożyć na państwo członkowskie (w tym wypadku Polskę), jeśli
określone i przyjęte, również w prawie polskim, standardy jakości powietrza
nie zostaną osiągnięte i dotrzymane. W wyniku niewdrożenia przez Polskę przepisów
wspólnotowych, tzn. między innymi nie doprowadzenia jakości powietrza
we wszystkich strefach do wymaganych standardów, Komisja Europejska może
wszcząć postępowanie przeciwko Polsce w sprawie o naruszenie przepisów
wspólnotowych na postawie art. 226 TWE i w konsekwencji nałożyć na Polskę
bardzo wysokie kary finansowe. Przykładowo3 w przypadku Polski okresowa kara
pieniężna może wynieść od 4 332 do 259 920 €/każdy dzień, niewykonania
zobowiązania po powtórnym wyroku Trybunału Sprawiedliwości. Ewentualne kary
płacone przez Polskę jako kraj, który nie dotrzymuje standardów jakości powietrza
będą obciążały całe polskie społeczeństwo, a w momencie ich nałożenia będą
płacone tak długo jak długo problem nie zostanie rozwiązany. Koszty na działania
naprawcze będą musiały tym samym wcześniej czy później zostać poniesione,
a wykonanie działań, będzie skutkować „zaoszczędzeniem” olbrzymich kwot
związanych z karami.
Jednak sytuacja, gdy nie będą realizowane żadne działania naprawcze
zapisane w projekcie Programu jest raczej niemożliwa, gdyż zadania te realizowane
są również obecnie, w związku z ogólną tendencją podwyższania standardów życia,
co wiąże się z likwidacją indywidualnego ogrzewania węglowego, a także
z odnawianiem tkanki mieszkaniowej, co z kolei wiąże się z remontami i termo
renowacjami budynków.
3
Opracowanie prognozy zanieczyszczenia powietrza pyłem drobnym w Polsce na lata 2010, 2015,
2020 wraz z analizą uwarunkowań i oceną kosztów osiągnięcia standardów dla pyłu określonych
projektowaną dyrektywą w sprawie jakości powietrza atmosferycznego i czystszego powietrza
dla Europy, praca wykonana na zlecenie GIOŚ w Warszawie, Warszawa, 2009
BSIPP EKOMETRIA
44
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
5. Analiza i ocena przewidywanego oddziaływania na
środowisko oraz zabytki
Realizowana w Polsce od początku lat 90-tych XX w. polityka ekologiczna
oraz znaczące zmiany w gospodarce spowodowały proces zmian systemowych,
który stał się podstawą znacznej poprawy stanu środowiska, w tym jakości powietrza.
Pozytywne trendy dotyczą również strefy miasto Olsztyn. Z procesów pozytywnych
na uwagę zasługują między innymi:
 ograniczenie emisji tlenków siarki, azotu do atmosfery – jest to
tendencja stała, dotycząca zwłaszcza sektora energetycznego,
 poprawa jakości powietrza atmosferycznego,
 utrzymanie pozytywnych trendów w zakresie ochrony przyrody
i różnorodności biologicznej, zwłaszcza w zakresie obszarów
chronionych,
 wdrożenie systemu obszarów chronionych NATURA 2000,
Do zjawisk negatywnych zaliczyć należy m.in.:
 pogarszający się stan jakości powietrza w Olsztynie ze względu
na zanieczyszczenie pyłem zawieszonym PM10 i benzo(a)pirenem,
szczególnie w centrum, spowodowany emisjami niskimi oraz emisją
z komunikacji,
 pogarszający się stan zieleni miejskiej,
 wzrost hałasu, głównie komunikacyjnego, który wiąże się ze stałym
wzrostem liczby pojazdów, w tym ciężkich, i nasileniem intensywności
ruchu, także w pobliżu skupisk mieszkalnych.
W myśl zasady zrównoważonego rozwoju każde działanie zmierzające
do zmiany stanu środowiska, w szczególności poprzez zmianę zagospodarowania
terenu, powinno być racjonalne i podejmowane ze szczególną rozwagą.
W zależności od rodzaju planowanej inwestycji poszczególne elementy środowiska
przyrodniczego odgrywają różną rolę i w odmiennym stopniu warunkują możliwość
jej realizacji.
W związku z tym, analizę uwarunkowań środowiskowych działań naprawczych
należy wykonywać pod kątem konkretnego rodzaju zmian. Program Ochrony
Powietrza obejmuje strefę województwa warmińsko-mazurskiego – miasto Olsztyn,
czyli obszar w dużym stopniu zurbanizowany.
Podstawowe zaproponowane działanie mające na celu obniżenie stężeń
B(a)P w powietrzu to zmiana sposobu ogrzewania gospodarstw domowych
z węglowego na niskoemisyjny lub bezemisyjny, czyli podłączenie do sieci
ciepłowniczej podmiotów ogrzewanych indywidualnie lub wymiana
nieekologicznych pieców na ogrzewane gazem lub na ogrzewanie elektryczne
lub zasilanych ze źródeł odnawialnych.
Zmiana sposobu ogrzewania istniejącej zabudowy nie niesie za sobą
większych zmian w zagospodarowaniu przestrzennym danego obszaru miasta,
nie powoduje także wpływu na środowisko naturalne (wody, gleby, zieleń),
gdyż ogranicza się do przestrzeni znacznie zmienionej antropogenicznie. Działanie
to będzie realizowane stopniowo, przez 10 lat, w miarę możliwości finansowych
BSIPP EKOMETRIA
45
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
samorządu oraz osób fizycznych. Zmiana sposobu ogrzewania będzie dostosowana
do możliwości technicznych (uzbrojenia terenu i uzbrojenia budynku) obszaru,
w którym będzie realizowane, a więc nie będzie pociągać za sobą szeroko
zakrojonych prac budowlanych.
Zgodnie z wieloletnim Programem Gospodarowania Mieszkaniowym Zasobem
Gminy Olsztyn na lata 2012-2016 (Uchwała nr XIX/413/2012 Rady Miasta Olsztyna
z dnia 25 stycznia 2012 r.), przeprowadzane będą termomodernizacji budynków
mieszkalnych i użytkowych, które prowadzą do zmniejszenia strat ciepła,
a w konsekwencji do mniejszego zapotrzebowania na ciepło, a co za tym idzie
powodują zmniejszenie emisji zanieczyszczeń do powietrza. Termomodernizacje
prowadzone będą w związku z remontami wytypowanych przez samorząd
budynków. Ich uciążliwość również będzie ograniczona czasowo i przestrzennie.
Ze względu na możliwość gniazdowania przy budynkach gatunków ptaków
chronionych, zaleca się przeprowadzić inwentaryzację budynków pod tym kątem
oraz rozpoczynać prace remontowe przed rozpoczęciem gniazdowania lub po jej
zakończeniu.
Rozłożenie w czasie i przestrzeni działań związanych ze zmianą sposobu
ogrzewania oraz termomodernizacjami budynków spowoduje, iż ewentualne
uciążliwości związane ze wzrostem emisji zanieczyszczeń do powietrza i wzrostem
emisji hałasu będą lokalne i krótkotrwałe.
Zmiany w sposobie ogrzewania budynków zazwyczaj pociągają za sobą
remonty i termorenowacje budynków oraz uporządkowanie przestrzeni wokół
odnawianych mieszkań, co w konsekwencji ma pozytywny wpływ na jakość tkanki
miejskiej oraz na krajobraz miejski. Zaniechanie tych działań prowadzi do degradacji
technicznej i społecznej całych dzielnic.
Podłączanie kolejnych budynków lub mieszkań do miejskiej sieci cieplnej lub
gazowej wiąże się zazwyczaj z pewnym koniecznym zwiększeniem mocy kotłowni
zasilających sieć miejską lub przepustowości sieci gazowej. W przypadku Olsztyna
ciepłownie miejskie mają znaczne rezerwy mocy, ponadto również sieć gazowa
posiada odpowiednie rezerwy. Tak więc w przypadku realizacji działań naprawczych
dla Olsztyna nie zaistnieje potrzeba zwiększania mocy kotłowni, a więc nie zwiększy
się emisja zanieczyszczeń z tych obiektów, określona w pozwoleniach na emisje
gazów i pyłów.
W strefie nie będzie negatywnych skutków realizacji zaproponowanych działań
naprawczych. W trakcie realizacji tych działań nastąpi krótkotrwała uciążliwość
dla środowiska, spowodowana pracami budowlano-remontowymi. Może nastąpić
zwiększona emisja pyłów do powietrza oraz zwiększona emisja NO2 ze wzmożonego
ruchu pojazdów budowlanych oraz zwiększona emisja hałasu. Jeżeli konieczne
będzie układanie sieci cieplnej mogą nastąpić niewielkie kolizje z zielenią miejską,
jednak po zakończeniu procesu inwestycyjnego zieleń powinna być odnowiona
i powrócić do stanu co najmniej sprzed okresu prac. Wszystkie powyższe
uciążliwości
dla
środowiska
i
ludzi
będą
miały
jednak
charakter
krótkotrwały, sporadyczny i ograniczony do niewielkich przestrzeni.
Zaproponowane działania będą miały bardzo pozytywny wpływ na jakość
powietrza w strefie, gdyż przewiduje się, że ich wdrożenie spowoduje zmniejszenie
średnich rocznych stężeń B(a)P z około 2 ng/m3 (stężenie średnie roczne mierzone
w 2011 r. na stacji pomiarowej w Olsztynie – wyniosło 1,72 ng/m3) do 1 ng/m3
lub poniżej, czyli co najmniej do wartości docelowej. Stężenia średnioroczne B(a)P
w Olsztynie niestety z roku na rok wzrastają.
BSIPP EKOMETRIA
46
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Każde z zaproponowanych działań spowoduje nie tylko obniżenie stężeń
B(a)P, ale również obniżenie emisji innych niebezpiecznych związków, takich jak:
pyłu zawieszonego PM10 i PM2,5 wraz z metalami ciężkimi, tlenków siarki, tlenków
azotu, tlenków węgla. Zmniejszenie się ilości emitowanych do powietrza
substancji wpłynie pozytywnie na zdrowie i samopoczucie ludności nie tylko
omawianej strefy, ale również całego województwa. Szczególnie pozytywny
wpływ poprawa jakości powietrza będzie miała na dzieci (rozwój ich organizmów nie
będzie poddawany presji zanieczyszczonego powietrza) oraz ludzi starszych,
a szczególnie ludzi mających problemy z układem oddechowym (astma, zapalenie
płuc).
Zmniejszenie się ilości emitowanych do powietrza substancji spowoduje
obniżenie depozycji mokrej i suchej zanieczyszczeń, co z kolei będzie miało
pozytywny wpływ na zmniejszenie zanieczyszczeń gruntów oraz wód
powierzchniowych, a także na zieleń.
Zmiana sposobu ogrzewania czy termomodernizacje budynków często wiążą
się również z remontami i odnowieniem zasobów mieszkaniowych, tak więc
podwyższy się standard życia mieszkańców Olsztyna.
Działania te będą odczuwalne już w krótkim terminie po realizacji,
ale ich oddziaływanie będzie również długoterminowe, gdyż przewiduje wieloletnią
trwałość wprowadzonych zmian.
Wszystkie działania będą miały pozytywne oddziaływanie bezpośrednie
poprzez czystsze powietrze (spadek stężeń różnorodnych zanieczyszczeń)
na środowisko przyrodnicze w strefie, a także w całym województwie, w tym
na obszary chronione. Zmniejszenie stężeń zanieczyszczeń w powietrzu wpłynie
pozytywnie na rozwój flory, poprzez lepsze warunki jej rozwoju.
Spadek emisji tlenków węgla (działania polegające na wyeliminowaniu węgla
jako paliwa, powodują również zmniejszenie tego zanieczyszczenia) wpłynie nie tylko
na zmniejszenie stężeń tych zanieczyszczeń w powietrzu, ale jako redukcja gazu
cieplarnianego, w pewnym stopniu może przyczynić się do zmniejszenia efektu
cieplarnianego.
Ponadto spadek emisji tlenków węgla i tlenków azotu spowoduje zmniejszenie
możliwości tworzenia się ozonu przyziemnego (tzw. „złego” ozonu, którego tlenki
węgla i azotu są prekursorami), co z kolei zmniejszy smog fotochemiczny w strefach
wpływając pozytywnie na ludzi oraz tak na florę jak i faunę obszarów chronionych
oraz obszarów Natura 2000.
Ze względu na rozłożenie w czasie (10 lat) oraz w przestrzeni (obszar całego
miasta) proponowanych działań nie nastąpi skumulowanie ich negatywnego
(spowodowanego pracami budowlanymi) oddziaływania. Natomiast skumulowane
pozytywne oddziaływanie będzie można uzyskać po wdrożeniu wszystkich działań
i będzie ono przede wszystkim polegać na obniżeniu stężeń B(a)P w strefie poniżej
poziomu docelowego.
Integralność obszarów Natura 2000 w strefie oraz w województwie
warmińsko-mazurskim nie zostanie naruszona.
BSIPP EKOMETRIA
47
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Podsumowując powyższe należy stwierdzić, że realizacja działań
zaproponowanych w Programie spowoduje ograniczenie uciążliwości
związanych z zanieczyszczeniem powietrza w strefie, nie tylko na obszarach,
na których będą wdrażane działania. Nastąpi obniżenie nie tylko stężeń
benzo(a)pirenu, ale także wszystkich zanieczyszczeń emitowanych
do powietrza z procesów spalania paliw stałych, czyli pyłu PM10 oraz PM2.5,
metali ciężkich, tlenków siarki, tlenków węgla, tlenków azotu.
Działania naprawcze nie będą realizowane na obszarach chronionych ani
nie będą kolidować z terenami zielonymi w mieście. Pozytywny efekt realizacji
działań naprawczych będzie się kumulował i będzie długotrwały.
Przewidywane oddziaływania zaproponowanych działań, obejmujące:
bezpośrednie, pośrednie, wtórne, skumulowane, krótko-, średnio- i długoterminowe,
stałe i chwilowe oddziaływanie na środowisko, przedstawiono poniżej w formie
syntetycznych zestawień spodziewanych oddziaływań dla działań związanych
ze zmianą sposobu ogrzewania oraz termo renowacjami.
BSIPP EKOMETRIA
48
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Tabela 3. Syntetyczne zestawienie spodziewanych oddziaływań planowanych działań dotyczących ograniczenia emisji komunalnej
Rodzaj oddziływania
Element
środowiska
Wtórne
Krótkoterminowe
X
oddziaływanie w okresie
prac budowlanych
X
X
X
X
oddziaływanie w okresie
prac budowlanych
X
mniejsza depozycja sucha
i mokra zanieczyszczeń
a poprzez to lepsze warunki
bytowania flory i fauny
X
X
X
lepsza jakość powietrza
lepsza jakość powietrza,
a więc mniejsza korozja
X
X
X
X
X
X
X
X
zmiana będzie trwała
X
X
X
X
X
X
X
X
Bezpośrednie
Pośrednie
Skumulowane
Oddziaływanie
na powietrze
Likwidacja źródeł emisji
do powietrza
zmniejszenie emisji różnych
zanieczyszczeń
Oddziaływanie na klimat
Zmniejszenie emisji CO i
CO2
X
zmniejszenie stężeń różnorodnych
zanieczyszczeń w powietrzu
zmniejszenie ilości gazów
cieplarnianych i możliwości tworzenia
się ozonu
X
X
X
Oddziaływanie na klimat
akustyczny
Oddziaływanie
na środowisko
przyrodnicze, w tym florę
i faunę oraz obszary
chronione
Oddziaływanie na dobra
poprawa stanu
kultury
technicznego budynków
Oddziaływanie
na krajobraz miejski
poprawa wizerunku miasta
Oddziaływanie
na środowisko gruntowowodne
X
Oddziaływanie na grunty
rolne i leśne
X
Możliwe transgraniczne
oddziaływanie
na środowisko
X
mniejsza depozycja sucha
i mokra zanieczyszczeń,
a poprzez to zmniejszenie
ilości zanieczyszczeń
w glebach i wodzie
mniejsza depozycja sucha
i mokra zanieczyszczeń,
a poprzez to zmniejszenie
ilości zanieczyszczeń
w gruntach
X
Objaśnienie do znaczenia kolorów w tabeli:
znacząco negatywne oddziaływanie
negatywne oddziaływanie
nieznaczące oddziaływanie
oddziaływanie pozytywne
BSIPP EKOMETRIA
możliwe oddziaływanie
w okresie prac
budowlanych
oddziaływanie w okresie
prac budowlanych
Długoterminowe
zmniejszenie emisji różnych
zanieczyszczeń
zmniejszenie ilości gazów
cieplarnianych i możliwości
tworzenia się ozonu
zmiana będzie trwała
zmiana będzie trwała
wystąpienie znaczącego negatywnego oddziaływania ze względu na: ….
możliwość wystąpienie negatywnego oddziaływania ze względu na: ….
występowania nieznaczącego oddziaływania ze względu na: ….
występowanie pozytywnego oddziaływania lub brak występowania
49
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Ponadto w Programie Ochrony Powietrza określono cały szereg dodatkowych
działań i kierunków działań, które, jeśli będą realizowane, również przyczynią się
do poprawy jakości powietrza w mieście, a pośrednio do poprawy jakości życia
jej mieszkańców. Zaproponowane kierunki działań są lub mogą być realizowane
w Olsztynie w ramach wdrażania innych dokumentów strategicznych
np. transportowych. Są to również kroki praktycznie bezinwestycyjne związane
ze zmianami w prawie lokalnym lub z edukacją ekologiczną.
Proponowane w Programie działania kierunkowe są to wszelkie działania,
których wdrażanie spowoduje obniżenie emisji benzo(a)pirenu, będące przykładem
dobrej praktyki w zagospodarowaniu przestrzennym, działalności gospodarczej oraz
życiu codziennym społeczeństwa, które, w miarę możliwości technicznych
i ekonomicznych, powinny być wdrażane do codziennej praktyki.
1. W zakresie ograniczania emisji powierzchniowej (niskiej, rozproszonej
emisji komunalno – bytowej i technologicznej) – pierwotnej i wtórnej w
zakresie aerozoli:
 rozbudowa centralnych systemów zaopatrywania w energię cieplną,
 zmiana paliwa na inne o mniejszej zawartości popiołu lub zastosowanie
energii elektrycznej, względnie indywidualnych źródeł energii
odnawialnej,
 zmniejszanie zapotrzebowania na energię cieplną poprzez ograniczanie
strat ciepła – termomodernizacja budynków,
 ograniczanie emisji z niskich rozproszonych źródeł technologicznych,
 zmiana technologii i surowców stosowanych w rzemiośle, usługach
i drobnej wytwórczości wpływająca na ograniczanie emisji
benzo(a)pirenu;
2. W zakresie przetwórstwa mięsnego na skalę komercyjną (fast-foody,
restauracje, itp.)
 stosowanie metod smażenia mięsa (np. z konwerterem katalitycznym),
zapewniających obniżenie emisji benzo(a)pirenu,
 stosowanie zachęt finansowych dla restauracji, które są skłonne
wymienić systemy wentylacyjne,
 promocja w lokalnych społecznościach obiektów przetwórstwa mięsa
stosujących metody smażenia zapewniające obniżenie emisji
benzo(a)pirenu;
3. W zakresie ograniczania emisji powstającej w czasie pożarów lasów
i wypalania łąk, ściernisk, pól:
 zapobieganie pożarom w lasach (uświadamianie społeczeństwa,
zakazy wchodzenia w trakcie suszy, sprzątanie lasów),
 użytkowanie terenów publicznych z wykorzystaniem bezpiecznych
praktyk wykorzystujących użycie ognia,
 skuteczne egzekwowanie zakazu wypalania łąk, ściernisk i pól.
4. W zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi:
 wprowadzanie odpowiednich regulacji prawnych, uniemożliwiających
spalanie śmieci na terenach prywatnych posesji,
BSIPP EKOMETRIA
50
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
 usprawnianie infrastruktury recyklingu, w celu ułatwienia zbiórki
odpadów,
 zachęcenie do stosowania kompostowników,
 stworzenie specjalnego systemu programów zbiórki odpadów zielonych
pochodzących z ogrodów,
 zbiórka makulatury,
 prowadzenie kampanii edukacyjnych, informujących społeczeństwo
o zagrożeniach dla zdrowia płynących z „otwartego” spalania śmieci.
5. W zakresie ograniczania emisji liniowej (komunikacyjnej) – pierwotnej i
wtórnej:
 kontynuacja modernizacji taboru komunikacji miejskiej,
 wprowadzenie nowych niskoemisyjnych paliw i technologii, szczególnie
w systemie transportu publicznego i służb miejskich,
 szkolenia kierowców i obsługi maszyn dotyczące zmniejszenia emisji
poprzez odpowiednie użytkowanie pojazdów,
 stosowanie zachęt finansowych do wymiany pojazdów na bardziej
przyjazne środowisku;
6. W zakresie ograniczania emisji z istotnych źródeł punktowych –
energetyczne spalanie paliw:
 ograniczenie wielkości emisji B(a)P poprzez optymalne sterowanie
procesem spalania i podnoszenie sprawności procesu produkcji energii,
 stosowanie technik gwarantujących zmniejszenie emisji substancji
do powietrza,
 stosowanie technik odpylania spalin o dużej efektywności (B(a)P jest
niesione w pyle),
 stosowanie oprócz spalania paliw odnawialnych źródeł energii,
 zmniejszenie strat przesyłu energii.
7. W zakresie ograniczania emisji z istotnych źródeł punktowych – źródła
technologiczne:
 stosowanie efektywnych technik odpylania gazów odlotowych.
8. W zakresie edukacji ekologicznej i reklamy:
 kształtowanie
właściwych
zachowań
społecznych
poprzez
propagowanie konieczności oszczędzania energii cieplnej i elektrycznej
oraz uświadamianie o szkodliwości spalania paliw niskiej jakości,
 prowadzenie akcji edukacyjnych mających na celu uświadamianie
społeczeństwa o szkodliwości spalania odpadów (śmieci) połączonych
z ustanawianiem mandatów za spalanie odpadów (śmieci),
nakładanych przez policję lub straż miejską na terenie miasta,
 uświadamianie społeczeństwa o korzyściach płynących z użytkowania
scentralizowanej sieci cieplnej, termomodernizacji i innych działań
związanych z ograniczeniem emisji niskiej,
 promocja nowoczesnych, niskoemisyjnych źródeł ciepła,
 wspieranie przedsięwzięć polegających na reklamie oraz innych
rodzajach promocji towaru i usług propagujących model konsumpcji
BSIPP EKOMETRIA
51
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
zgodny z zasadami zrównoważonego rozwoju, w tym w zakresie
ochrony powietrza,
 działania promocyjne zachęcające do korzystania z transportu
publicznego.
9. W zakresie planowania przestrzennego:
 uwzględnianie w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego oraz w miejscowych planach zagospodarowania
przestrzennego sposobów zabudowy i zagospodarowania terenu
umożliwiających ograniczenie emisji B(a)P poprzez działania
polegające na:
 wprowadzaniu zieleni ochronnej i urządzonej oraz niekubaturowe
zagospodarowanie przestrzeni publicznych miasta (place, skwery),
 wprowadzaniu obszarów zielonych i wolnych od zabudowy celem
lepszego przewietrzania miasta,
 w przypadku stosowania w nowych budynkach indywidualnych
systemów grzewczych zakaz stosowania paliw stałych.
Powyższe kierunki działań, jeżeli będą realizowane, będą wpływały
na zmniejszenie stężeń B(a)P w Olsztynie, ale mogą być one wdrażane w miarę
możliwości technicznych i ekonomicznych oraz w miarę potrzeb. Są to głównie
działania bezinwestycyjne, czyli ich wpływ na środowisko, a szczególnie na jakość
powietrza może być tylko pozytywny.
Możliwe skutki środowiskowe wdrożenia działań naprawczych
określonych w Programie zostały przedstawione powyżej. Należy przyjąć, że w
przypadku ich zrealizowania będą one pozytywne, gdyż obniżą emisję
różnorodnych zanieczyszczeń z ogrzewania indywidualnego i presję tych
zanieczyszczeń na zdrowie ludzi, stan przyrody oraz dobra kultury.
Zwiększy się rola lokalnej zieleni rosnącej w lepszych warunkach
aerosanitarnych. Pojawi się szansa uporządkowania przestrzennego. Działania
te wpłyną również na wzrost atrakcyjności turystycznej miasta. Ważna dla
Olsztyna i jego otoczenia kwestia zachowania wysokich standardów ochrony
terenów przyrodniczo cennych będzie mogła być rozwiązana na długie lata.
5.1. Informacje o możliwym
na środowisko
transgranicznym
oddziaływaniu
Procedura uzgadniania oddziaływań transgranicznych jest wyszczególniona w
przepisach ustawy Prawo ochrony środowiska i dotyczy wszelkich planów,
programów i strategii, których realizacja mogłaby znacząco wpłynąć na środowisko
i zdrowie mieszkańców innego kraju (zwanego stroną narażoną).
W przypadku Olsztyna oddalonego od najbliższej granicy (z Rosją), o około
90 km, trudno przypuszczać, iż planowane działania i inwestycje będą miały zasięg
transgraniczny.
Jednoznacznie należy stwierdzić, że zaproponowane w Programie działania
naprawcze w żadnym stopniu nie mogą powodować uciążliwości poza granicami
Polski. Zasięg negatywnych skutków środowiskowych w postaci krótkotrwałych
BSIPP EKOMETRIA
52
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
i okresowych uciążliwości związanych z remontami, termomodernizacjami budynków
lub budową sieci cieplnej w zasadzie może sięgać kilkudziesięciu lub kilkuset metrów
od prowadzonej inwestycji. Dominujący przepływ mas powietrza – z sektora
zachodniego może spowodować, iż pozytywny wpływ działań związanych
z ograniczeniem emisji do powietrza oraz redukcją stężeń zanieczyszczeń będzie
w niewielkim stopniu oddziaływał transgranicznie, poprzez obniżenie tła
zanieczyszczeń.
5.2. Przewidywane znaczące oddziaływania, w tym oddziaływania
bezpośrednie,
pośrednie,
wtórne,
skumulowane,
krótkoterminowe, średnioterminowe i długoterminowe, stałe
i chwilowe oraz pozytywne i negatywne, na cele i przedmiot
ochrony obszaru Natura 2000 oraz integralność tego obszaru,
a także na środowisko
W strefie objętej Programem – mieście Olsztyn nie znajduje się żaden obszar
należący do sieci Natura 2000. Zasięg terytorialny realizacji działań naprawczych
nie będzie obejmował obszaru Natura 2000 ani obszarów parków narodowych,
rezerwatów i innych obszarów chronionych. Działania naprawcze będą
realizowane jedynie na terenach całkowicie zurbanizowanych, czyli zmienionych
antropogenicznie, nie będą realizowane na terenach chronionych. Krótkotrwałe
i o małym zasięgu uciążliwości związane z pracami budowlanymi, czyli możliwość
zwiększonej lokalnie emisji pyłu i emisji hałasu nie będą wpływały na florę i faunę
w lasach i innych obszarach zielonych w Olsztynie.
Poprawa jakości powietrza, która będzie skutkiem wdrożenia działań
naprawczych zaproponowanych w POP, będzie miała natomiast pozytywny wpływ na
stan zdrowotny flory i fauny w mieście Olsztyn, gdyż ulegnie obniżeniu tło
różnorodnych zanieczyszczeń w całej strefie.
Bezpośrednie oddziaływanie realizowanych zadań będzie polegało
na znacznej poprawie jakości powietrza w strefie, nie tylko w zakresie
benzo(a)pirenu, ale wszystkich zanieczyszczeń pochodzących ze spalania paliw
stałych, czyli tlenków azotu, tlenków siarki i węgla, pyłu zawieszonego PM10 i PM2,5
itd. Pośrednio wpłynie to na zmniejszenie depozycji mokrej i suchej zanieczyszczeń,
a więc na poprawę kondycji zieleni miejskiej i zieleni w obszarach chronionych.
Przewiduje się, iż pozytywne oddziaływanie wdrażanych projektów
skumuluje się po zakończeniu Programu (czyli po pełnym wdrożeniu
zaproponowanych działań), ale będzie długoterminowe, gdyż wprowadzone
zmiany będą miały charakter trwały.
Integralność obszarów Natura 2000 w województwie warmińskomazurskim nie zostanie naruszona.
BSIPP EKOMETRIA
53
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
5.3. Przedstawienie rozwiązań mających na celu zapobieganie,
ograniczanie lub kompensację przyrodniczą negatywnych
oddziaływań na warunki życia i na zdrowie ludzi, mogących
być rezultatem realizacji projektowanego dokumentu
Kompensację przyrodniczą należy stosować wówczas, gdy w wyniku realizacji
jakiejś inwestycji może nastąpić szkoda w środowisku, w sposób szczególny dotyczy
to ewentualnych szkód wyrządzonych na obszarach chronionych Natura 2000.
W przypadku działań naprawczych zaproponowanych dla poprawy jakości powietrza
w Olsztynie, które będą prowadzone na terenach zurbanizowanych, całkowicie
przekształconych antropogenicznie, gdzie nie występują obszary chronione, nie ma
przesłanek do proponowania kompensacji przyrodniczych.
Rezultatem realizacji działań naprawczych zaproponowanych w Programie
mogą być ograniczone czasowo i przestrzennie uciążliwości związane
z przeprowadzanymi remontami i termorenowacjami budynków lub inwestycjami
polegającymi na układaniu sieci cieplnej lub gazowej.
Tutaj działania mające na celu zapobieganie lub ograniczanie oddziaływań
na warunki życia i zdrowie ludzi będą polegać na:
 Wcześniejszym informowaniu ludności o zamierzonych pracach;
 Zakładaniu siatek ochronnych, przeciwdziałających pyleniu i śmieceniu,
na elewacje remontowanych budynków;
 Wykonywaniu prac uciążliwych ze względu na hałas tylko w godzinach
dziennych;
 Odpowiednie oznaczanie reorganizacji ruchu;
 Rewitalizacji zieleni miejskiej po zakończeniu prac.
5.4. Rozwiązania
alternatywne
do
rozwiązań
zawartych
w Programie Ochrony Powietrza wraz z uzasadnieniem ich
wyboru
Ze względu na:
 Szeroki
zasięg
występowania
stężeń
ponadnormatywnych
benzo(a)pirenu, obejmujący ponad 28% obszaru strefy miasto Olsztyn;
 Wysokości średniorocznego stężenia B(a)P przekraczającego
maksymalnie o 240% docelową wartość;
 Wyraźną przewagę obszarową i wielkościową emisji komunalnej –
ogrzewania indywidualnego opalanego paliwem stałym, w łącznych
stężeniach B(a)P, w obszarach zabudowanych strefy;
 Pogarszającą się z roku na rok jakość powietrza w strefie miasto
Olsztyn
podstawowym działaniem musi być zmiana sposobu ogrzewania mieszkań i lokali
użytkowych polegająca na likwidacji niskosprawnych źródeł ciepła, opalanych
paliwami stałymi (węglem, drewnem lub odpadami).
Ze względu na główne źródło (emisja komunalna) zanieczyszczeń
emitowanych do powietrza nie ma alternatywy dla ww. działania.
BSIPP EKOMETRIA
54
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Natomiast istnieją alternatywne rozwiązania, umożliwiające jego realizację
w sposób zapewniający jak największy efekt ekologiczny, przy jak najniższych
kosztach i jak najlepszych rozwiązaniach technologicznych.
W zależności od możliwości technicznych (istnienie sieci cieplnej) najlepszym
rozwiązaniem jeżeli chodzi o efekt ekologiczny (zmniejszenie emisji zanieczyszczeń
do powietrza) jest podłączanie lokali mieszkalnych i użytkowych do miejskiej sieci
cieplnej lub instalacja ogrzewania zasilanego prądem. Ciepłownie miejskie,
elektrociepłownie i elektrownie jako duże źródła energii cieplnej lub elektrycznej
poprzez pozwolenia (zintegrowane lub na emisję gazów i pyłów) oraz poprzez
wymogi prawne (rozporządzenia, dyrektyw) mają nałożone rygorystyczne
ograniczenia co do emisji zanieczyszczeń do powietrza oraz innych emisji (do wód,
gruntów, hałasu, itp.). Jednocześnie ze względu na ciągle rosnące oszczędności
w zużywaniu przez mieszkańców miast energii cieplnej i elektrycznej, instalacje
te mają nadwyżki mocy, które można przeznaczyć na nowe podłączenia,
bez zwiększania emisji zanieczyszczeń do powietrza.
Równorzędne, biorą pod uwagę efekt ekologiczny, jest wykorzystanie do
ogrzewania energii odnawialnej (za wyjątkiem biomasy, która spalana w małych
kotłowniach emituje duże ilości benzo(a)pirenu). Jednak w warunkach Polskich
wykorzystanie energii odnawialnej w budynkach mieszkalnych jest bardzo trudne
technicznie.
Kolejną alternatywą, jeżeli na danym obszarze istnieje sieć gazowa, jest
podłączenie ogrzewania zasilanego gazem. Jest to alternatywa trochę mniej
efektywna ekologicznie od sieci cieplnej, niemniej jeżeli chodzi o redukcję emisji
pyłów i B(a)P bardzo skuteczna.
Najmniej korzystnym pod względem efektu ekologicznego rozwiązaniem jest
wymiana niskosprawnych pieców węglowych na nowoczesne, wysokosprawne piece
węglowe. Niemniej jednak, jeżeli warunki techniczne i finansowe nie pozwalają
na inne rozwiązanie, również taka zmiana jest w pewnym stopniu korzystna
dla środowiska.
Efekt ekologiczny w postaci redukcji emisji pyłów zawieszonych i B(a)P,
możliwy do osiągnięcia po zastosowaniu wymiany pieca węglowego starego typu na
piec nowszego typu na niskoemisyjne paliwo:
Tabela 4. Efekt ekologiczny wymiany pieca i zmiany paliwa
Efekt ekologiczny
2
na 100 m
Węgiel
ogrzewanej
[kg
powierzchni
PM10/rok]
mieszkalnej
Zastosowanie
105,47
koksu
Wymiana na piec
112,98
olejowy
Wymiana na piec
gazowy
gaz
114,58
ziemny
Wymiana na piec
114,56
gazowy - LPG
BSIPP EKOMETRIA
Drewno
[kg
PM10/rok]
Węgiel
[kg
PM2,5/rok]
Drewno
[kg
PM2,5/rok]
Węgiel
[kg
B(a)P/rok]
Drewno
[kg
B(a)P/rok]
55,87
59,34
55,14
20,22
33,43
63,38
66,79
61,35
20,22
33,43
64,98
68,71
62,95
20,22
33,43
64,96
68,68
62,92
20,22
33,43
55
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Efekt ekologiczny
2
na 100 m
Węgiel
Drewno
Węgiel
Drewno
Węgiel
Drewno
ogrzewanej
[kg
[kg
[kg
[kg
[kg
[kg
powierzchni
PM10/rok] PM10/rok]
PM2,5/rok]
PM2,5/rok]
B(a)P/rok]
B(a)P/rok]
mieszkalnej
Wymiana na piec
retortowy
110,86
61,26
67,61
59,42
17,9
31,11
ekogroszek
Wymiana na piec
114,24
64,64
68,31
62,62
20,22
33,43
retortowy - pelety
Wymiana
na
ogrzewanie
114,60
65,00
68,73
62,97
20,22
33,43
elektryczne
Przyłączenie
do
114,60
65,00
68,73
62,97
20,22
33,43
ciepła sieciowego
Źródło: Opracowanie własne na podstawie Wskazówek dla wojewódzkich inwentaryzacji emisji
na potrzeby ocen bieżących i programów ochrony powietrza, Warszawa, 2003
Oszczędność energii cieplnej możliwe do uzyskania przez poszczególne
elementy termorenowacji i modernizacji.
Termomodernizacja budynków stanowi istotny element ograniczania
zanieczyszczeń
pochodzących
z
ogrzewania
zarówno
indywidualnego
jak i zbiorowego. Wynika to ze zwiększenia izolacyjności budynku, dzięki czemu
spada ilość ciepła koniecznego do ogrzania budynku. W przypadku budynków
ogrzewanych indywidualnie termomodernizacja bezpośrednio wpływa na redukcję
emisji proporcjonalnie do spadku zużycia ciepła.
Efekt ekologiczny przy wymianie stolarki okiennej związany z redukcją
zanieczyszczeń szacowany jest na poziomie 10-15%, natomiast w przypadku
ocieplenia ścian na 15-20%.
Poniżej w tabeli zebrano szacunkowy efekt ekologiczny wynikający
z termomodernizacji budynków w zależności od stosowanego paliwa wyznaczony
w oparciu o posiadane wskaźniki dla B(a)P oraz pyłów zawieszonych. Należy wziąć
pod uwagę, iż efekt ten zależny jest również od sprawności źródła oraz wartości
opałowej stosowanego w źródle paliwa i w niektórych przypadkach może być
zawyżony.
2
11,460
17,190
Koks
Olej
Gaz
0,913
0,162
0,002
1,370
0,243
0,003
BSIPP EKOMETRIA
32,08
8
2,558
0,454
0,005
(1)+(2)
Docieplenie ścian
(2)
Wymiana stolarki
okiennej i
drzwiowej (1)
(1)+(2)
Docieplenie ścian
(2)
2
PM10 [kg/100 m ]
Węgiel
Wymiana stolarki
okiennej i
drzwiowej (1)
(1)+(2)
Docieplenie ścian
(2)
Wymiana stolarki
okiennej i
drzwiowej (1)
Paliwo
Tabela 5. Efekt ekologiczny termomodernizacji
2
PM2,5 [kg/100 m ]
B(a)P[g/100 m ]
16,03
5,728
8,591
2,02
3,03
7
0,783
1,175 2,192
0,162
0,243 0,454
0,002
0,003 0,005
-
5,66
-
56
2
2
PM10 [kg/100 m ]
(1)+(2)
Docieplenie ścian
(2)
Wymiana stolarki
okiennej i
drzwiowej (1)
(1)+(2)
Docieplenie ścian
(2)
Wymiana stolarki
okiennej i
drzwiowej (1)
(1)+(2)
Docieplenie ścian
(2)
Wymiana stolarki
okiennej i
drzwiowej (1)
Paliwo
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
2
PM2,5 [kg/100 m ]
B(a)P[g/100 m ]
17,63
6,297
9,445
3,34
5,01
1
0,004
0,007 0,012
-
9,36
Drewno
6,500
9,750
LPG
Ekogroszek
Pelety
0,004
0,007
18,20
0
0,012
0,374
0,561
1,047
0,355
0,533
0,995
0,23
0,35
0,65
0,036
0,054
0,102
0,035
0,053
0,098
-
-
-
-
Ponadto bardzo ważnym działaniem, dla którego również nie ma alternatywy
jest edukacja ekologiczna społeczeństwa. Edukacja prowadzona na wszystkich
szczeblach nauczania (od przedszkola do szkół wyższych), a także poza systemem
szkolnym jest niezwykle ważna w uświadamianiu społeczeństwa jaki ma wpływ
na środowisko w którym żyje.
5.5. Metody zastosowane przy sporządzaniu prognozy
Ocena oddziaływań na środowisko działań naprawczych zapisanych
w Programie Ochrony Powietrza jest zadaniem złożonym i trudnym. Jest to
spowodowane miedzy innymi tym, że Programy są dokumentami o ogólnym
charakterze i nie zawierają projektów realizacyjnych,
Program Ochrony Powietrza, jak wskazuje nazwa, koncentruje się przede
wszystkim na poprawie jakości powietrza. Tak więc z zasady działania w nim
proponowane muszą i mają pozytywny wpływ na jakość powietrza. W trakcie
opracowywania Programu Ochrony Powietrza stosowne są metody prognozy, które
określają wpływ działań na jakość powietrza.
W „Programie Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu
docelowego benzo(a)pirenu w strefie miasto Olsztyn” zastosowano metodę
modelowania matematycznego opartą o model nowej generacji CALMET/CALPUFF.
Prognozowanie skuteczności zaproponowanych działań polega w tym wypadku
na modelowaniu stężeń B(a)P biorąc jako dane wejściowe:
 dane meteorologiczne z 2011 r. (tego roku dotyczy przekroczenie
wartości docelowej B(a)P w strefie miasto Olsztyn i dla tego roku
sporządzany jest Program);
 dane dotyczące rzeźby i użytkowania terenu;
 dane emisyjne dla sytuacji, gdy wdrożone zostaną działania naprawcze
(odpowiednio zostaje zmniejszona emisja z obszarów, gdzie likwiduje
się lub zamienia na proekologiczne ogrzewanie indywidualne węglowe
oraz w odpowiednich proporcjach zwiększa się emisję z kotłowni
miejskiej).
Wyniki tego modelowania porównuje się z wynikami modelowania dla sytuacji
zastałej w mieście (przed wdrożeniem działań naprawczych).
BSIPP EKOMETRIA
57
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Zasada konstruowania Programu jest taka, że należy zaproponować działania,
których wpływ na jakość powietrza będzie pozytywny, ale też będzie na tyle
znaczący, aby obniżyć stężenia prognozowanych zanieczyszczeń do lub poniżej
wartości docelowej. Jednak dla benzo(a)pirenu, dla którego określona jest wartość
docelowa (a nie dopuszczalna) działania naprawcze powinno się realizować, jeżeli
istnieją możliwości techniczne i finansowe. Dla strefy miasto Olsztyn należałoby
zlikwidować ok. 90% węglowego ogrzewania indywidualnego, co jest niemożliwe
do zrealizowania bez ponoszenia nadmiernych kosztów finansowych oraz
niemożliwe ze względu na bariery techniczne.
Poniżej pokazano rozkład stężeń benzo(a)pirenu po realizacji działań
zapisanych w Harmonogramie rzeczowo-finansowym działań naprawczych
zmierzających do ograniczenia zanieczyszczenia powietrza benzo(a)pirenem
(rozdział 3.5 w Programie Ochrony Powietrza dla strefy miasto Olsztyn). Wyniki
modelowania wskazują, iż zamierzony efekt ekologiczny (obniżenie stężeń B(a)P
poniżej wartości docelowej) nie zostanie osiągnięty, nawet jeżeli wszystkie
zaproponowane działania zostaną zrealizowane. Poziom docelowy benzo(a)pirenu
w strefie będzie nadal przekraczany.
Rysunek
2.
Stężenia benzo(a)pirenu o okresie uśredniania wyników pomiarów
rok kalendarzowy w Olsztynie w wyniku realizacji działań zaproponowanych
w harmonogramie
Tak więc nie ma potrzeby powtarzania w niniejszym opracowaniu prognozy
oddziaływania na jakość powietrza ocenianych działań, jeżeli została ona wykonana
już na etapie Programu Ochrony Powietrza.
BSIPP EKOMETRIA
58
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Biorąc pod uwagę pozostałe komponenty środowiska to wpływ działań
naprawczych będzie:
 nieznacznie pozytywny dla: wód powierzchniowych i podziemnych oraz
dla gleb gdyż zmniejszy się depozycja sucha i mokra zanieczyszczeń;
 pozytywny dla: zdrowia ludności, kondycji szaty roślinnej, kondycji
zdrowotnej fauny;
 pozytywny dla stanu technicznego budynków oraz dla budynków
i budowli zabytkowych w obszarach, gdzie będą prowadzone remonty
i termorenowacje.
BSIPP EKOMETRIA
59
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
6. Ocena rozwiązań
6.1. Prezentacja rozwiązań mających na celu zapobieganie,
ograniczenie lub kompensację przyrodniczą negatywnych
oddziaływań na środowisko
W przypadku prognozy skutków środowiskowych Programu środki
mitygacyjne powinny dotyczyć realizacji działań naprawczych. Z jednej strony będą
to środki społeczno-gospodarcze ułatwiające (umożliwiające) realizację działań,
z drugiej tych, które w trakcie realizacji działań doraźnie zabezpieczą środowisko.
Poniżej zapisano w pewnym porządku te grupy środków łagodzących, które
mają charakter uniwersalny, to znaczy są do zastosowania w różnych wariantach
realizacji zaproponowanych działań.
Program Ochrony Powietrza spełnia standardy zrównoważonego rozwoju,
zatem podstawowe środki łagodzące polegać powinny na przekonaniu
społeczeństwa, co do konieczności realizacji działań naprawczych i pokazaniu
korzyści, jakie dla społeczeństwa wynikną z realizacji Programu.
Inne ważne aspekty zwiększające prawdopodobieństwo pełnego i celowego
wprowadzenie Programu to:
 zaakceptowanie Programu przez wszystkie rodzaje samorządów
na analizowanym terenie;
 uruchomienie mechanizmów dopłat, preferencyjnych kredytów
dla realizacji wybranych działań;
 monitorowanie postępów wdrażania Programu przez Urząd
Marszałkowski.
W sensie przedmiotowym szczególne znaczenie ma stałe analizowanie
możliwości pojawienia się nieplanowanych zagrożeń dla grup społecznych,
lokalnych, przyrody i krajobrazu w wyniku uszczegóławiania zadań. Jednak działania
realizowane w znacznie zmienionym antropogenicznie obszarze, a przede wszystkim
w istniejących budynkach nie powodują szkód w środowisku. W tym wypadku
zapobieganie lub ograniczenie negatywnych oddziaływań na środowisko powinno się
realizować poprzez:
1. Inwentaryzację budynków, które będą poddane remontom,
pod względem gniazdowania ptaków chronionych i taki rozkład prac,
aby nie przerywać gniazdowania;
2. Prowadzenie prac budowlanych w ciągu dnia;
3. Zakładanie siatek ochronnych przeciwko pyleniu;
4. Osłanianie drzew, aby zapobiec uszkodzeniom;
5. Odbudowa okolicznej zieleni po zakończeniu prac;
6. Prawidłowa gospodarka odpadami.
Mitygacje dotyczą również takiego tematu jak: środki łagodzące o charakterze
edukacyjnym i wychowawczym. Tu zakres możliwości jest bardzo duży.
Fundamentalne znaczenie ma edukacja dotycząca uzgodnień lokalizacyjnych
z poszanowaniem wszystkich stron, a przede wszystkim głównych celów
społecznych i ekologicznych. Równie ważna jest nieustająca kampania informacyjna
BSIPP EKOMETRIA
60
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
promująca proekologiczne systemy ogrzewania, ze szczególnym naciskiem
położonym na korzyści dla zdrowia ludności. Edukacja powinna być również
ukierunkowana na oszczędności w systemie ogrzewania – docieplenia budynków,
wymiany stolarki okiennej, ale należy również zwracać uwagę na pozornie oczywiste
sprawy, do których zalicza się „przykręcanie” grzejników w czasie wietrzenia
mieszkania czy korzyści materialne, jakie można uzyskać używając czasowych
termostatów itp.
Edukacja społeczeństwa powinna dotyczyć również zachowania się ludzi
na terenie lasów, spalania śmieci lub odpadów zielonych z ogródków działkowych.
Z zanieczyszczeniem powietrza w istotny sposób wiąże się komunikacja
samochodowa. Należałoby zatem promować ograniczone użytkowanie samochodu
na rzecz bardziej przyjaznych środowisku sposobów przemieszczania się.
Argumentami szczególnie nośnymi w obu przypadkach jest fizyczne i psychiczne
zdrowie ludzi, a także zachowanie ładu przestrzennego i zasobów przyrodniczych
i kulturowych.
6.2. Informacje o przewidywanych metodach analizy realizacji
postanowień projektowanego dokumentu oraz częstotliwości
jej przeprowadzania
Zagadnienia dotyczące monitorowania realizacji Programów Ochrony
Powietrza oraz przekazywania informacji na ten temat do odpowiednich organów
administracji zostały zapisane w ustawie
Prawo ochrony środowiska
oraz
w Rozporządzeniu MŚ z dnia 11 września 2012 r. w sprawie programów ochrony
powietrza oraz planów działań krótkoterminowych (Dz. U. z dnia 18 września 2012 r.,
poz. 1028).
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 września 2012 r. w sprawie
programów ochrony powietrza oraz planów działań krótkoterminowych § 5 pkt 1
mówi, że w części wyszczególniającej ograniczenia i zadania wynikające z realizacji
programu wskazuje się organy administracji właściwe w sprawach:
 przekazywania
organowi
określającemu
program
informacji
o wydawanych decyzjach, których ustalenia zmierzają do osiągnięcia
celów programu ochrony powietrza;
 wydania aktów prawa miejscowego;
 monitorowania realizacji programu ochrony powietrza lub jego
poszczególnych zadań.
Ponadto, w ustawie Prawo ochrony środowiska w Art. 94 ust. 2 mówi się,
iż zarząd województwa przekazuje ministrowi właściwemu do spraw środowiska
informację o programach ochrony powietrza, o których mowa w art. 91.
2a. Zarząd województwa, co 3 lata, przekazuje ministrowi właściwemu do
spraw środowiska sprawozdanie z realizacji programów ochrony powietrza, o których
mowa w art. 91, począwszy od dnia wejścia w życie rozporządzenia w sprawie
określenia programu ochrony powietrza do dnia zakończenia realizacji tego
programu.
BSIPP EKOMETRIA
61
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
2b. Jeżeli realizacja programu ochrony powietrza jest zaplanowana na okres
krótszy niż 3 lata, sprawozdanie, o którym mowa w ust. 2a, zarząd województwa
przedkłada najpóźniej 6 miesięcy po zakończeniu realizacji tego programu.
Organ przyjmujący Program wyda uchwałę w sprawie określenia Programu
Ochrony Powietrza dla strefy miasto Olsztyn.
Sprawozdania o wdrożonych działaniach na terenie strefy, w celu realizacji
zadań wynikających z Programu Ochrony Powietrza, Prezydent powinien na bieżąco
przekazywać do organu przyjmującego Program.
Wojewoda przy pomocy wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska
sprawuje nadzór w zakresie wykonywania zadań określonych w programach ochrony
powietrza przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, starostę oraz inne podmioty
(Poś, art. 96a. 1. Ust. 2).
Podstawowymi kryteriami oceny jest zawsze analiza aktualności celów –
w tym zakresie nie należy spodziewać się jakichkolwiek zmian – cele środowiskowe
(i zrównoważonego rozwoju), w tym cel ochrony powietrza, są stabilne.
Inną kwestią jest sprawdzanie postępu we wdrażaniu Programu. Można
i powinno czynić się to dwojako: poprzez kontrolę zadaniową (realizacja
zaproponowanych działań), jak i poprzez kontrolę efektów. W przypadku oceny
jakości powietrza ten typ oceny jest szczególnie ważny i zasady, gdyż ocenia
czy zostały osiągnięte wymagane standardy jakości powietrza, w tym wypadku
w zakresie stężeń benzo(a)pirenu.
Kryteria obu rodzaju ocen powinny być uzgodnione w trakcie przyjmowania
Programu.
W celu monitorowania postępu realizacji działań w Programie zaproponowano
zestaw wskaźników dla każdego działania.
BSIPP EKOMETRIA
62
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
7. Streszczenie w języku niespecjalistycznym
Przedmiotem prognozy oddziaływania na środowisko jest projekt dokumentu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie miasto Olsztyn”. Dokument został sporządzony w 2013 roku
jako realizacja obowiązku zarządu województwa wynikającego z zapisów ustawy z
dnia
27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. nr 25, poz. 150,
z późn. zm.).
Obowiązek
przeprowadzenia
strategicznej
oceny
oddziaływania
na środowisko skutków realizacji Programu Ochrony Powietrza, wynika z art. 47
ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego
ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach
oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 199, poz. 1227).
Rolą Prognozy jest sprawdzenie, czy w przyjętych w projekcie Programu
rozwiązaniach, zabezpieczony został we właściwy sposób interes środowiska
przyrodniczego i kulturowego. Ma ona również wykazać, w jakim stopniu realizacja
poszczególnych działań naprawczych zaproponowanych w Programie Ochrony
Powietrza może wpływać na stan środowiska naturalnego, a także czy konieczne jest
przyjęcie rozwiązań mających na celu zapobieganie, ograniczenie lub kompensację
przyrodniczą negatywnych oddziaływań zaproponowanych działań na środowisko.
Prognoza zawiera:
 informacje o zawartości, głównych celach projektowanego dokumentu
oraz jego powiązaniach z innymi dokumentami,
 analizę i ocenę istniejącego stanu środowiska (powietrza
atmosferycznego i obszarów objętych ochroną) oraz potencjalnych
zmian tego stanu w przypadku braku realizacji projektowanego
dokumentu,
 analizę i ocenę istniejących problemów ochrony środowiska istotnych
z punktu widzenie projektowanego dokumentu, w szczególności
dotyczących obszarów chronionych,
 analizę
i
ocenę
przewidywanych
znaczących
oddziaływań
na środowisko, w tym oddziaływania bezpośrednie, pośrednie, wtórne,
skumulowane, krótkoterminowe, średnioterminowe i długoterminowe;
stałe i chwilowe na środowisko, a w szczególności na: ludzi, wodę,
powietrze i powierzchnię ziemi z uwzględnieniem zależności między
tymi elementami środowiska i między oddziaływaniami na wymienione
elementy,
 rozwiązania
mające
na
celu
zapobieganie,
ograniczanie
lub
kompensację
przyrodniczą
negatywnych
oddziaływań
na środowisko, mogących być rezultatem realizacji projektowanego
dokumentu,
 informacje o metodach zastosowanych przy sporządzaniu prognozy,
 propozycje dotyczące przewidywanych metod analizy skutków realizacji
postanowień
projektowanego
dokumentu
oraz
częstotliwości
jej przeprowadzania,
BSIPP EKOMETRIA
63
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
 streszczenie sporządzone w języku niespecjalistycznym.
Projekt Programu Ochrony Powietrza jest opracowaniem wykonywanym
w związku z przekroczeniem poziomu docelowego B(a)P w strefie województwa
warmińsko-mazurskiego – w mieście Olsztyn (kod strefy PL2801), w 2011 r.
Wymóg wykonania Programu wynika z Rocznej Oceny Jakości Powietrza
w Województwie Warmińsko-Mazurskim za rok 2011, wykonanej przez WIOŚ
w Olsztynie, który zakwalifikował do klasy C: strefę miasto Olsztyn z uwagi
na przekroczenie poziomu docelowego benzo(a)pirenu w pyle zawieszonego PM 10.
Zakres Programu określa Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia
11 września 2012 r. w sprawie programów ochrony powietrza oraz planów działań
krótkoterminowych (Dz. U. z dnia 18 września 2012 r., poz. 1028).
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu
docelowego benzo(a)pirenu w strefie miasto Olsztyn” składa się z trzech
podstawowych części:
 Części opisowej,
 Części określającej zadania i ograniczenia,
 Części uzasadniającej.
Program koncentruje się na istotnych powodach występowania przekroczeń
zanieczyszczeń powietrza benzo(a)pirenem oraz na znalezieniu skutecznych
i możliwych do zrealizowania działań, których wdrożenie spowoduje obniżenie
poziomu tych zanieczyszczeń co najmniej do poziomu docelowego.
Poziom stężenia zanieczyszczenia do osiągnięcia i utrzymania w mieście
Olsztyn to, według Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r.
w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z dnia 18 września
2012 r., poz. 1031):
 poziom średniej rocznej wartości benzo(a)pirenu do osiągnięcia
i utrzymania - 1 ng/m3.
Powyższy standard dla B(a)P jest wiążący dla władz samorządowych
i powinien być osiągnięty i dotrzymany we wszystkich strefach do roku 2013.
Głównym źródłem emisji B(a)P w powietrzu jest niepełne spalanie paliw
stałych, w tym przede wszystkim węgla i drewna. Największym źródłem emisji
tych substancji są paleniska domowe, w tym piece kaflowe oraz otwarte
kominki. Wskaźniki emisji ze spalania węgla kamiennego i spalania drewna
(czyli bardzo powszechnego biopaliwa) są znacznie wyższe niż wskaźników
przy spalaniu tych samych substancji w energetyce przemysłowej (pełne spalanie)
lub przy ogrzewaniu indywidualnym wykorzystującym jako paliwo gaz.
Komunikacja (spalanie paliw w silnikach pojazdów) nie jest znaczącym
źródłem emisji B(a)P.
Analiza sytuacji imisyjnej opiera się na jednym punkcie pomiarów manualnych
B(a)P w strefie miasto Olsztyn z 2011 r. oraz obliczeniach modelowych wykonanych
modelem CALMET/CALPUFF na podstawie danych emisyjnych i meteorologicznych
za 2011 r. przy wykorzystaniu danych o zagospodarowaniu przestrzennym i rzeźbie
terenu. Obliczenia modelowe pozwalają na określenie jakości powietrza nie tylko
w otoczeniu punktu pomiarowego, ale na całym badanym terenie – tu w mieście
Olsztyn i wyznaczenie zasięgu ponadnormatywnych stężeń benzo(a)pirenu w strefie,
czyli tzw. obszarów przekroczeń.
BSIPP EKOMETRIA
64
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
W mieście Olsztyn wyznaczono cztery obszary przekroczeń poziomu
docelowego stężeń średniorocznych, są to:
1. Obszar przekroczeń Wm11mOlB(a)Pa01 zlokalizowany w centralnej
części miasta Olsztyna;
2. Obszar przekroczeń Wm11mOlB(a)Pa02 zlokalizowany w północnej
części miasta Olsztyna, na terenie Osiedla Redykajny;
3. Obszar
przekroczeń
Wm11mOlB(a)Pa03
zlokalizowany
jest
w południowo-zachodniej części miasta Olsztyna, na terenie dzielnicy
Dajtki;
4. Obszar
przekroczeń
Wm11mOlB(a)Pa04
zlokalizowany
jest
w południowej części miasta Olsztyna, na terenie osiedli: Jaroty,
Kolonia Jaroty oraz Skarbówka Poszmanówka.
W obszarach przekroczeń wykonano analizy wskazujące, który rodzaj emisji
przeważa w imisji, a więc, który przede wszystkim jest odpowiedzialny za
powstawanie przekroczeń wartości normatywnej B(a)P.
W Olsztynie, w trzech obszarach przekroczeń, jako głównego emitenta
wskazano indywidualne ogrzewanie paliwami typu drewno i węgiel kamienny
oraz napływ spoza strefy, a w jednym (Dajtki) wyłącznie napływ.
Zaproponowane działania naprawcze odnoszą się przede wszystkim do
obszarów, gdzie wystąpiły przekroczenia stężenia docelowego B(a)P.
W celu ograniczenia stężeń B(a)P w Olsztynie zaproponowano następujące
działania naprawcze:
1. Ograniczenie emisji komunalno-bytowej:
a) Realizacja działań związanych z ograniczeniem emisji z indywidualnych
systemów grzewczych – kod działania: WmmOlZSO - redukcja 50%
emisji powierzchniowej w strefie miasto Olsztyn; efekt taki można
osiągnąć przez wymianę sposobu ogrzewania w 310 tys. m 2 w lokalach
opalanych paliwami stałymi (węglem oraz drewnem) na ogrzewanie
bezemisyjne (podłączenie do sieci cieplnej lub elektryczne)
albo niskoemisyjne, takie jak zastosowanie pieców gazowych.
2. Zapisy w planach zagospodarowania przestrzennego dotyczące
ograniczenia emisji komunalno-bytowej – zapisy dotyczące układu
zabudowy zapewniającego przewietrzanie miasta, wprowadzania
zieleni izolacyjnej, zagospodarowania przestrzeni publicznej oraz
ustaleniu sposobu zaopatrzenia w ciepło – kod działania: WmmOlPZP.
3. Edukacja ekologiczna – prowadzenie kampanii edukacyjnych
uświadamiających społeczeństwo o zagrożeniach dla zdrowia
związanych z emisją B(a)P podczas spalania paliw stałych (w tym
odpadów) w paleniskach domowych o niskiej sprawności – kod
działania WmmOlEEk.
4. Wprowadzenie odpowiednie zapisy do Regulaminu utrzymania
czystości i porządku na terenie Gminy Olsztyn, zakazujące spalania
odpadów biodegradowalnych na terenie ogrodów działkowych oraz
posesji – kod działania WmmOlUCP.
BSIPP EKOMETRIA
65
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Działania zaproponowane w Programie Ochrony Powietrza bezpośrednio
wpływają na jeden element środowiska – jakość powietrza, jednak pośrednio będą
wpływać również na świat roślinny, na zdrowie ludzi oraz mogą wpłynąć na stan
zabudowy oraz sposób zagospodarowania przestrzennego w niektórych częściach
miast. Natomiast działania te będą w niewielkim stopniu wpływać na takie elementy
środowiska jak: wody, gleby, klimat, klimat akustyczny, gospodarka odpadami.
Podmiotem odpowiedzialnym za przyjęcie Programu i kontrolę nad
wdrażaniem ma pełnić Zarząd Województwa, natomiast za wdrożenie i realizację
działań naprawczych odpowiedzialny jest samorząd gminy miejskiej.
W głównej mierze zapewnienie środków finansowych do realizacji działań
naprawczych spoczywa na samorządach gmin miejskich oraz samorządach
powiatów i województwa.
Czas wdrożenia działań naprawczych powinien być zdeterminowany
zapisem w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie
poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z dnia 18 września 2012 r.,
poz. 1031):, który określa rok 2013 jako graniczny dla osiągnięcia poziomu
docelowego B(a)P. Jednak ze względu na to, że termin ten to rok opracowywania
i uchwalania Programu, zaproponowane działania naprawcze należy wdrożyć jak
najszybciej, jednak mając na uwadze możliwości techniczne i finansowe
samorządów. Z tego względu wyznaczono termin zakończenia realizacji działań
na 31.12.2023 rok.
Podstawowe znaczenie dla formułowania Programu Ochrony Powietrza mają
normy
prawa
międzynarodowego,
do
przestrzegania
których
Polska
jest zobowiązana oraz uregulowania o charakterze strategii, polityk, programów,
planów o zasięgu wojewódzkim i gminnym.
Analiza porównawcza celów przedstawionych w omówionych dokumentach –
w rozdziale 2.2 oraz celów i działań zawartych w „Programie Ochrony Powietrza
ze względu na przekroczenie poziomu docelowego benzo(a)pirenu w strefie miasto
Olsztyn” pozwala stwierdzić, że nie istnieją rozbieżności pomiędzy nimi. Działania
zaproponowane w Programie są zbieżne z celami i zadaniami określonymi w tych
dokumentach.
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu
docelowego benzo(a)pirenu w strefie miasto Olsztyn” opracowywana jest dla strefy
miasto Olsztyn o kodzie PL2801.
Strefę miasto Olsztyn tworzy miasto na prawach powiatu. Olsztyn liczy ponad
175,4 tys. mieszkańców. Powierzchnia miasta wynosi 87,9 km 2, co stanowi około
0,7% powierzchni województwa.
Olsztyn położony jest w środkowej części województwa warmińskomazurskiego nad rzeką Łyną, w granicach Pojezierza Olsztyńskiego, które wchodzi
w skład makroregionu Pojezierza Mazurskiego. Od południowej strony miasto
sąsiaduje z Puszczą Napiwodzko-Ramucką. Powierzchnia terenu charakteryzuje się
urozmaiconą, młodoglacjalną rzeźbą. Na terenie Olsztyna występują duże
powierzchnie terenów zieleni. Grunty zabudowane i zurbanizowane stanowią 41,6%
powierzchni miasta, grunty leśne, zadrzewione i zakrzewione 23,9%, użytki rolne
22,3%, a grunty pod wodami 9,6% jego obszaru. W granicach administracyjnych
miasta znajduje się 15 jezior o powierzchni od kilku do kilkuset hektarów.
BSIPP EKOMETRIA
66
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Powierzchnia obszarów prawnie chronionych w 2011 r. wynosiła w Olsztynie
501,8 ha i stanowiła 5,7% powierzchni miasta. Na terenie miasta znajduje się Obszar
Chronionego Krajobrazu Doliny Środkowej Łyny. Obejmuje on rzekę Łynę i rzekę
Wadąg oraz tereny w zachodniej części miasta – w rejonie Redykajn i w rejonie
Gutkowa. Ponadto na terenie Olsztyna znajdują się dwa rezerwaty przyrody
roślinności torfowej. Natomiast nie utworzono tu obszarów Natura 2000.
Proponowane w Programie działania naprawcze nie dotyczą całej omawianej
strefy. Ich zasięg jest ograniczony do obszarów przekroczeń wartości docelowej
B(a)P.
W przypadku wdrożenia zaproponowanych działań naprawczych,
ich pozytywne oddziaływanie na jakość powietrza (obniżenie stężeń benzo(a)pirenu)
będzie odczuwalne w całej strefie i w jej pobliżu.
Wpływ na jakości powietrza w strefach ma wiele czynników, jednak głównym
jest wielkość i rodzaj emisji zanieczyszczeń do powietrza. Omawiany Program
Ochrony Powietrza dotyczy zanieczyszczeń benzo(a)pirenem, jednak w rozdziale 3.2
skrótowo scharakteryzowano stan aerosanitarny omawianej strefy w stosunku do
większości normowanych zanieczyszczeń.
Rodzaje emisji i główni emitenci w strefach to:
 emisja wysoka (punktowa), ze źródeł zlokalizowanych w miastach i
specjalnych strefach ekonomicznych,
 emisja ze źródeł powierzchniowych (lokalne kotłownie i indywidualne
paleniska domowe),
 emisja ze źródeł liniowych (transport samochodowy).
W wyniku oceny jakości powietrza przeprowadzonej za rok 2011, biorąc
pod uwagę kryterium ochrony zdrowia, strefę miasto Olsztyn zakwalifikowano
do klasy C pod względem zanieczyszczenia powietrza benzo(a)pirenem w pyle
zawieszonym PM10, gdyż stwierdzono przekroczenie poziomu docelowego
B(a)P o okresie uśredniania rok.
Klasę C nadaje się, jeżeli stężenia zanieczyszczeń na terenie strefy
przekraczają poziomy dopuszczalne, poziomy docelowe, poziomy celów
długoterminowych.
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu
docelowego benzo(a)pirenu w strefie miasto Olsztyn” powstała ze względu
na występowanie przekroczeń poziomu docelowego B(a)P w 2011 roku.
Na stan zanieczyszczenia powietrza na danym obszarze wpływają czynniki
klimatyczne makroskalowe, modyfikowane przez regionalne i lokalne warunki
fizycznogeograficzne, w tym mezoklimat i klimat lokalny. Istotne są, poza wielkością
emisji, czynniki wpływające na przemieszczanie się zanieczyszczeń w przestrzeni,
w tym na duże odległości, oraz umożliwiające kumulację zanieczyszczeń w warstwie
przyziemnej (do wysokości około 100 metrów od powierzchni Ziemi), a także stany
i warunki słabej wymiany poziomej i pionowej zanieczyszczonego powietrza
oraz warunków mieszania.
Olsztyn leży w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego przejściowego,
w tzw. Mazurskiej dzielnicy klimatycznej, najchłodniejszej z nizinnych części Polski
(szczególnie zimne wiosny i zimy). Jest to typowy klimat pojezierny. Uwarunkowany
został głównie przez lokalne elementy środowiska (rzeźba terenu, lasy, jeziora).
BSIPP EKOMETRIA
67
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Klimat lokalny cechują średnie roczne opady, wynoszące ok. 600 mm. Średnia
roczna temperatura powietrza wynosi ok. +7,2°C z maksimum w lipcu ok. +17,3°C
i minimum w styczniu ok. –3,0°C. Przeciętnie w ciągu roku opady występują przez
ok. 160 dni, liczba dni z przymrozkami wynosi 140, natomiast pokrywa śnieżna
zalega średnio przez 83 dni. Okres wegetacyjny jest bardzo krótki, dla rejonu
Olsztyna wynosi tylko około 200 dni. W ciągu całego roku dominują wiatry
południowo-zachodnie i zachodnie. Jesienią i zimą wzrasta udział wiatrów
południowych, zaś wiosną i latem północno-zachodnich.
W zakresie uwarunkowań przyrodniczych nie istnieją żadne przesłanki za tym
żeby nie realizować działań naprawczych zaproponowanych w Programie. Żaden
z elementów środowiska nie koliduje z tymi działaniami, a wręcz przeciwnie –
działania te są niezbędne dla poprawy jakości powietrza, a co za tym idzie jakości
życia mieszkańców tej strefy.
W przypadku braku realizacji POP dla strefy miasto Olsztyn, przeprowadzona
analiza i ocena stanu istniejącego pozwala wykazać, że może nastąpić pogorszenie
stanu środowiska. Brak realizacji POP przyczyniać się będzie do utrwalania oraz
występowania negatywnych tendencji w zakresie korzystania ze środowiska.
Nie wdrożenie działań naprawczych wpłynie na utrzymywanie się złej jakości
powietrza w mieście lub nawet na jej pogarszanie. Zasadniczym zagrożeniem
związanym z nadmiernymi zanieczyszczeniami powietrza będzie dalsze pogorszenie
stanu zdrowotnego mieszkańców miasta.
Jednak sytuacja, gdy nie zostaną zrealizowane żadne działania naprawcze
zapisane w projekcie Programu jest raczej niemożliwa, gdyż zadania te realizowane
są również obecnie, w związku z ogólną tendencją podwyższania standardów życia,
co wiąże się z likwidacją indywidualnego ogrzewania węglowego, a także
z odnawianiem tkanki mieszkaniowej, co z kolei wiąże się z remontami i
termorenowacjami budynków.
Dodatkową kwestią w przypadku nie realizowania działań naprawczych
z Programu jest groźba kar finansowych, jakie Unia Europejska może nałożyć
na państwo członkowskie (w tym wypadku Polskę), jeśli określone i przyjęte, również
w prawie polskim, standardy jakości powietrza nie zostaną osiągnięte i dotrzymane.
Ewentualne kary płacone przez Polskę jako kraj, który nie dotrzymuje standardów
jakości powietrza będą obciążały całe polskie społeczeństwo, a w momencie ich
nałożenia będą płacone tak długo jak długo problem nie zostanie rozwiązany. Koszty
na działania naprawcze będą musiały tym samym wcześniej czy później zostać
poniesione, a wykonanie działań w określonym terminie, będzie skutkować
„zaoszczędzeniem” olbrzymich kwot związanych z karami.
W myśl zasady zrównoważonego rozwoju każde działanie zmierzające
do zmiany stanu środowiska, w szczególności poprzez zmianę zagospodarowania
terenu, powinno być racjonalne i podejmowane ze szczególną rozwagą.
W zależności od rodzaju planowanej inwestycji poszczególne elementy środowiska
przyrodniczego odgrywają różną rolę i w odmiennym stopniu warunkują możliwość
jej realizacji. W związku z tym, analizę uwarunkowań środowiskowych działań
naprawczych należy wykonywać pod kątem konkretnego rodzaju zmian. Zmiana
sposobu ogrzewania istniejącej zabudowy nie niesie za sobą większych zmian
w zagospodarowaniu przestrzennym danego obszaru miasta, nie powoduje także
wpływu na środowisko naturalne (wody, gleby, zieleń), gdyż ogranicza się
do przestrzeni znacznie zmienionej antropogenicznie.
BSIPP EKOMETRIA
68
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Zaproponowane działania będą miały bardzo pozytywny wpływ na jakość
powietrza w strefie, gdyż przewiduje się, że ich wdrożenie spowoduje
zmniejszenie średnich rocznych stężeń B(a)P z około 2 ng/m3 (stężenie średnie
roczne mierzone w 2011 r. na stacji pomiarowej w Olsztynie – wyniosło 1,72 ng/m3)
do 1 ng/m3 lub poniżej, czyli co najmniej do wartości docelowej.
Zmiany w sposobie ogrzewania budynków zazwyczaj pociągają za sobą
remonty i termorenowacje budynków oraz uporządkowanie przestrzeni wokół
odnawianych mieszkań, co w konsekwencji ma pozytywny wpływ na jakość
tkanki miejskiej oraz na krajobraz miejski. Zaniechanie tych działań prowadzi
do degradacji technicznej i społecznej całych dzielnic.
W trakcie realizacji działań naprawczych nastąpi krótkotrwała uciążliwość
dla środowiska spowodowana pracami budowlano-remontowymi. Może nastąpić
zwiększona emisja pyłów do powietrza oraz zwiększona emisja NO2 ze wzmożonego
ruchu pojazdów budowlanych, wzrost emisji hałasu. Jeżeli konieczne będzie
układanie sieci cieplnej mogą nastąpić niewielkie kolizje z zielenią miejską, jednak
po zakończeniu procesu inwestycyjnego zieleń powinna być odnowiona i powrócić
do stanu co najmniej sprzed okresu prac. Wszystkie powyższe uciążliwości
dla środowiska i ludzi będą miały jednak charakter krótkotrwały i sporadyczny.
Należy przyjąć, że skutki zrealizowania działań naprawczych będą
pozytywne, gdyż obniżą emisję z ogrzewania indywidualnego i presję
zanieczyszczeń na zdrowie ludzi, stan przyrody oraz dobra kultury.
Zwiększy się rola lokalnej zieleni rosnącej w lepszych warunkach
aerosanitarnych. Pojawi się szansa uporządkowania przestrzennego. Ważna
dla Olsztyna i jego otoczenia kwestia zachowania wysokich standardów
ochrony terenów przyrodniczo cennych będzie mogła być rozwiązana na długie
lata.
W przypadku działań naprawczych zaproponowanych dla poprawy jakości
powietrza w mieście Olsztynie, które będą prowadzone na terenach
zurbanizowanych, całkowicie przekształconych antropogenicznie, gdzie nie
występują obszary chronione, nie ma przesłanek do proponowania kompensacji
przyrodniczych.
Rezultatem realizacji działań naprawczych zaproponowanych w Programie
mogą być ograniczone czasowo i przestrzennie uciążliwości związane
z przeprowadzanymi remontami i termo renowacjami budynków lub inwestycjami
polegającymi na układaniu sieci cieplnej lub gazowej.
Tutaj działania mające na celu zapobieganie lub ograniczanie oddziaływań
na warunki życia i zdrowie ludzi będą polegać na:
 Wcześniejszym informowaniu ludności o zamierzonych pracach;
 Zakładaniu siatek ochronnych na elewacje remontowanych budynków;
 Wykonywaniu prac uciążliwych ze względu na hałas tylko w godzinach
dziennych;
 Odpowiednie oznaczanie reorganizacji ruchu;
 Rewitalizacji zieleni miejskiej po zakończeniu prac.
Jednoznacznie należy stwierdzić, że zaproponowane w Programie działania
naprawcze w żadnym stopniu nie mogą powodować uciążliwości poza granicami
Polski – nie spowodują oddziaływania transgrnicznego. Zasięg negatywnych skutków
środowiskowych w postaci krótkotrwałych i okresowych uciążliwości związanych
z remontami, termomodernizacjami budynków lub budową sieci cieplnej w zasadzie
może sięgać kilkudziesięciu lub kilkuset metrów od inwestycji.
BSIPP EKOMETRIA
69
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
Program Ochrony Powietrza, jak wskazuje nazwa, koncentruje się przede
wszystkim na poprawie jakości powietrza. Tak więc z zasady działania w nim
proponowane muszą i mają pozytywny wpływ na jakość powietrza. W trakcie
opracowywania POP stosowne są metody prognozy, które określają wpływ działań
na jakość powietrza. W ocenianym Programie zastosowano metodę modelowania
matematycznego opartą o modele nowej generacji CALMET/CALPUFF. Zasada
konstruowania Programu jest taka, że należy zaproponować działania, których wpływ
na jakość powietrza będzie pozytywny, ale też będzie na tyle znaczący, aby obniżyć
stężenia prognozowanych zanieczyszczeń do lub poniżej wartości docelowej. Tak,
więc nie ma potrzeby powtarzania w niniejszym opracowaniu prognozy
oddziaływania na jakość powietrza ocenianych działań, jeżeli została ona wykonana
już na etapie Programu Ochrony Powietrza.
W przypadku prognozy skutków środowiskowych Programu środki
mitygacyjne powinny dotyczyć realizacji działań naprawczych: będą to środki
społeczno-gospodarcze ułatwiające (umożliwiające) realizację działań, z drugiej tych,
które w trakcie realizacji działań doraźnie zabezpieczą środowisko.
Ważne aspekty zwiększające prawdopodobieństwo pełnego i celowego
wprowadzenie Programu to:
 zaakceptowanie Programu przez samorządów strefy, której dotyczy;
 uruchomienie mechanizmów dopłat, preferencyjnych kredytów
dla realizacji wybranych działań;
 monitorowanie postępów wdrażania Programu przez Zarząd
Województwa.
W sensie przedmiotowym szczególne znaczenie ma stałe analizowanie
możliwości pojawienia się nieplanowanych zagrożeń dla grup społecznych,
lokalnych, przyrody i krajobrazu w wyniku uszczegóławiania zadań.
Mitygacje dotyczą również takiego tematu jak: środki łagodzące o charakterze
edukacyjnym i wychowawczym. Bardzo ważna jest nieustająca kampania
informacyjna promująca proekologiczne systemy ogrzewania, ze szczególnym
naciskiem położonym na korzyści dla zdrowia ludności. Edukacja powinna być
również ukierunkowana na oszczędności w systemie ogrzewania – docieplenia
budynków, wymiany stolarki okiennej, ale należy również zwracać uwagę
na pozornie oczywiste sprawy, do których zalicza się np. „przykręcanie” grzejników
w czasie wietrzenia mieszkania czy korzyści materialne, jakie można uzyskać
używając czasowych termostatów itp.
Edukacja społeczeństwa powinna dotyczyć również zachowania na terenie
lasów, spalania śmieci lub odpadów zielonych z ogródków działkowych.
Zgodnie z przyjętymi zasadami zatwierdzone dokumenty strategiczne powinny
być oceniane co dwa lata, a co cztery poddawane weryfikacji i uzupełnianiu.
Podstawowymi kryteriami oceny jest zawsze analiza aktualności celów.
Cele związane z ochroną powietrza, są stabilne.
Inną kwestią jest sprawdzanie postępu we wdrażaniu Programu. Można
i powinno czynić się to dwojako: poprzez kontrolę zadaniową (realizacja
uchwalonych działań), oraz poprzez kontrolę efektów. W przypadku oceny jakości
powietrza ten typ oceny jest szczególnie ważny i zasady, gdyż ocenia czy zostały
osiągnięte wymagane standardy jakości powietrza, w tym wypadku w zakresie
stężeń benzo(a)pirenu. Kryteria obu rodzaju ocen powinny być uzgodnione w trakcie
przyjmowania Programu. W celu monitorowania postępu realizacji działań
w Programie Ochrony Powietrza zaproponowano zestaw wskaźników.
BSIPP EKOMETRIA
70
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
SPIS ILUSTRACJI
Rysunek 1. Położenie strefy objętej opracowaniem na tle województwa warmińsko-mazurskiego
............................................................................................................................23
Rysunek 2. Stężenia benzo(a)pirenu o okresie uśredniania wyników pomiarów rok
kalendarzowy w Olsztynie w wyniku realizacji działań zaproponowanych w
harmonogramie ....................................................................................................58
BSIPP EKOMETRIA
71
Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji projektu
„Program Ochrony Powietrza ze względu na przekroczenie poziomu docelowego
benzo(a)pirenu w strefie MIASTO OLSZTYN”
SPIS TABEL
Tabela 1. Pomiary stężeń B(a)P w strefie miasto Olsztyn w 2011 roku ................................28
Tabela 2. Prognozowane poziomy stężeń B(a)P o okresie uśredniania wyników pomiarów
rok kalendarzowy w obszarach przekroczeń poziomu docelowego B(a)P w strefie
miasto Olsztyn w 2011 i 2023 roku .......................................................................41
Tabela 3. Syntetyczne zestawienie spodziewanych oddziaływań planowanych działań
dotyczących ograniczenia emisji komunalnej .......................................................49
Tabela 4. Efekt ekologiczny wymiany pieca i zmiany paliwa .................................................55
Tabela 5. Efekt ekologiczny termomodernizacji ....................................................................56
BSIPP EKOMETRIA
72
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

66+6+6+

2 Cards basiek49

Create flashcards