prostata na lata - Sobieraj Dariusz

advertisement
Wojewódzki Szpital Podkarpacki im. Jana Pawła II w
Krośnie
Polskie Towarzystwo Urologiczne Oddział Krakowski
Oddział Urologii i Urologii Onkologicznej
Gruczoł krokowy, stercz (łac. prostata) - nieparzysty
narząd mięśniowo-gruczołowy. Jest częścią składową
męskiego układu płciowego. Składa się z dwóch
płatów: lewego i prawego, połączonych węziną.
Niestale występuje płat środkowy. Kształt prostaty jest
porównywany do kształtu kasztana jadalnego
(spłaszczony stożek). Gruczoł sterczowy jest otoczony
mocną torebką z mięśni gładkich, kurczą się one
podczas ejakulacji.
 Położony jest poniżej pęcherza moczowego w
miednicy mniejszej. Przez jego miąższ przebiega część
sterczowa cewki moczowej (dlatego gdy dochodzi do
jego przerostu, na skutek mechanicznego ucisku cewki
moczowej pojawiają się problemy z oddawaniem
moczu. Wydzielina prostaty to mętna, biaława ciecz o
zasadowym odczynie i charakterystycznym zapachu,
w niej zawieszone są plemniki.
Epidemiologia
Rak gruczołu krokowego (CaP) jest jednym z najczęściej
rozpoznawalnych nowotworów. W Polsce jest drugim
pod względem zachorowalności i trzecim pod
względem umieralności nowotworem. Wykrywany jest
najczęściej pomiędzy 65 a 74 rokiem życia.
Epidemiologia
W 2008 roku w Polsce nowotwór gruczołu krokowego
rozpoznano u 8268 mężczyzn, a blisko 3900 osób
zmarło z tej przyczyny. Liczba zachorowań na ten
nowotwór ponad 2-krotnie przewyższa liczbę zgonów.
Nowotwory złośliwe gruczołu krokowego stanowią
blisko 13% zachorowań na nowotwory u mężczyzn
oraz ponad 7% zgonów nowotworowych.
Epidemiologia
Nowotwory gruczołu krokowego diagnozowane są
głównie u mężczyzn po 60. roku życia (87%
zachorowań), zaledwie 0.07% zachorowań występuje u
mężczyzn przed 45. rokiem życia. Umieralność na
nowotwory prostaty rośnie wraz z wiekiem osiągając
najwyższe wartości w grupie najstarszych mężczyzn .
Rysunek 1 Zachorowalność i umieralność na nowotwór gruczołu krokowego u mężczyzn
w Polsce w 2008 roku w 5-letnich grupach wieku
•
Centrum Onkologii – Instytut
im. Marii Skłodowskiej - Curie
•
Centrum Onkologii – Instytut
im. Marii Skłodowskiej - Curie
Zachorowania na nowotwory dla Polski i województwa
podkarpackiego za 2009 rok.
liczba zachorowań
ogółem
7 326
mężczyźni
3 926
kobiety
3400
liczba zachorowań
ogółem
138 032
mężczyźni
68 854
kobiety
69 178
ZACHOROWANIA
Podkarpackie
współczynnik surowy współczynnik standaryzowany
347,4
220,0
380,9
271,0
315,3
187,1
Polska
współczynnik surowy współczynnik standaryzowany
361,8
222,4
373,7
254,2
350,6
205,3
Zgony na nowotwory dla Polski i województwa
podkarpackiego za 2009 rok.
ZGONY
Podkarpackie
liczba zgonów
współczynnik surowy
współczynnik standaryzowany
ogółem
4 370
207,2
119,7
mężczyźni
2 563
248,7
169,3
kobiety
1 807
167,6
84,9
Polska
liczba zgonów
współczynnik surowy
współczynnik standaryzowany
ogółem
93 279
244,5
135,9
mężczyźni
52 402
284,4
185,6
kobiety
40 895
207,3
101,8
5 najczęstszych lokalizacji narządowych–
ZACHOROWANIA – województwo podkarpackie i Polska2009
PODKARPACKIE
płuco i oskrzela (C34)
gruczoł krokowy (C61)
pęcherz moczowy (C67)
jelito grube (C18-C20)
nerka (C64)
POLSKA
płuco i oskrzela (C34)
gruczoł krokowy (C61)
pęcherz moczowy (C67)
jelito grube (C18-C20)
inne nowotwory złośliwe
skóry (C44)
5 najczęstszych nowotworów - zachorowania - mężczyźni
liczba bezwzględna
współczynnik surowy
współczynnik standaryzowany wskaźnik struktury
813
78,9
54,9
20,7
521
50,5
35,3
13,3
285
27,6
18,9
7,3
232
22,5
15,5
5,9
212
20,6
15,3
5,4
5 najczęstszych nowotworów - zachorowania - mężczyźni
liczba bezwzględna
współczynnik surowy
współczynnik standaryzowany wskaźnik struktury
14 703
79,81
53,27
21,35
9 142
49,62
32,81
13,28
4 709
25,56
16,69
6,84
4 612
25,03
16,37
6,7
4 439
24,09
15,49
6,45
5 najczęstszych lokalizacji narządowych – ZGONY–
województwo podkarpackie i Polska- 2009
PODKARPACKIE
płuco i oskrzela (C34)
gruczoł krokowy (C61)
żołądek (C16)
jelito grube (C18-C20)
trzustka (C25)
5 najczęstszych nowotworów - zgony - mężczyźni
liczba bezwzględna
współczynnik surowy
współczynnik standaryzowany
wskaźnik struktury
740
71,8
48,8
28,9
216
21,0
12,8
8,4
208
20,2
13,6
8,1
153
14,8
9,7
6,0
138
13,4
9,2
5,4
POLSKA
płuco i oskrzela (C34)
gruczoł krokowy (C61)
jelito grube (C18-C20)
żołądek (C16)
pęcherz moczowy (C67)
5 najczęstszych nowotworów - zgony - mężczyźni
liczba bezwzględna współczynnik surowy współczynnik standaryzowany
wskaźnik struktury
16 357
88,78
58,27
31,21
4 042
21,94
13,08
7,71
3 736
20,28
12,78
7,13
3 460
18,78
12,16
6,6
2 499
13,56
8,39
4,77
GRUCZOŁ KROKOWY C61 (zachorowania i zgony dla
województwa podkarpackiego za lata 2000-2010)
1999-2010 – wskaźnik surowy na 100 000
60.0
50.5
48.9
50.0
40.0
41.3
37.9
45.3
50.5
45.1
45.0
40.9
35.4
33.1
30.0
16.7
17.9
17.3
17.8
20.2
19.0
20.1
20.5
20.3
21.0
19.7
20.0
10.0
zachorowania
0.0
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
zgony
5-letnie przeżycia względne u mężczyzn w województwie
podkarpackim (diagnoza w latach 2000-2005)
89.5
87.7
Jądro
76.8
76.8
Tarczyca
66.9
65.2
Gruczoł krokowy
62.4
57.1
Pęcherz moczowy
Nerki
58.7
52.1
Krtań
52.6
50.6
Jelito grube
45.6
43.3
Chłoniaki
nieziarnicze
43.8
42.8
Białaczki
43.2
32.9
42.8
54.4
Czerniak skóry
Ogółem
Mózg
Żołądek
Płuco
36.7
32.9
24.2
22.5
16.9
14.9
11.8
10.8
Podkarpackie
Polska
5-letnie przeżycia względne pacjentów zdiagnozowanych z nowotworem gruczołu
krokowego w latach 2000-2005, wg stadium zaawansowania i wybranych grup
wiekowych w województwie podkarpackim
Gruczoł krokowy
15-99
66.9
razem
88.5
miejscowe
57.7
regionalne
uogólnione
18.9
15-39
razem
miejscowe
regionalne
uogólnione
40-64
79.2
razem
94.2
miejscowe
61.7
regionalne
27.9
uogólnione
65+
62.3
razem
85.9
miejscowe
56.4
regionalne
uogólnione
16.3
Zachorowania na nowotwór prostaty w latach 2007-2010 w województwie podkarpackim
wg powiatów
2007
m.tarnobrzeg
2008
7
47
m.rzeszów
m.przemyśl
m. krosno
leski
tarnobrzeski
strzyżowski
stalowowolski
14
8
11
7
5
19
leski
tarnobrzeski
strzyżowski
19
16
18
przemyski
niżański
mielecki
łańcucki
lubaczowski
leżajski
krośnieński
kolbuszowski
jasielski
jarosławski
dębicki
brzozowski
bieszczadzki
22
9
rzeszowski
19
16
18
13
ropczycko-sędziszowski
przeworski
przemyski
niżański
20
19
10
15
12
8
12
21
20
5
2
łańcucki
krośnieński
kolbuszowski
jasielski
dębicki
7
brzozowski
bieszczadzki
3
10
leski
12
tarnobrzeski
8
strzyżowski
7
56
rzeszowski
20
przeworski
18
przemyski
19
33
30
37
35
brzozowski
7
bieszczadzki
6
7
15
stalowowolski
25
sanocki
23
49
rzeszowski
20
przeworski
15
przemyski
16
niżański
18
28
mielecki
kolbuszowski
13
dębicki
12
23
17
19
23
krośnieński
10
jarosławski
leski
leżajski
14
jasielski
10
lubaczowski
17
kolbuszowski
m. krosno
łańcucki
12
leżajski
23
ropczycko-sędziszowski
12
łańcucki
74
strzyżowski
40
mielecki
9
m.rzeszów
tarnobrzeski
sanocki
krośnieński
m.tarnobrzeg
m.przemyśl
23
lubaczowski
33
27
jarosławski
m. krosno
niżański
13
16
15
11
14
leżajski
15
ropczycko-…
26
24
mielecki
lubaczowski
58
m.rzeszów
stalowowolski
34
38
sanocki
39
przeworski
8
5
stalowowolski
9
m.przemyśl
15
12
14
m. krosno
rzeszowski
ropczycko-sędziszowski
41
m.rzeszów
m.przemyśl
27
sanocki
m.tarnobrzeg
10
m.tarnobrzeg
2010
2009
8
jasielski
22
jarosławski
20
26
dębicki
brzozowski
8
bieszczadzki
9
Zgony na nowotwór prostaty w latach 2007-2010 w województwie
podkarpackim wg powiatów
2007
m.tarnobrzeg
2008
4
23
9
m.przemyśl
tarnobrzeski
m.przemyśl
4
m. krosno
5
15
stalowowolski
21
rzeszowski
15
10
przeworski
7
3
14
8
4
16
łańcucki
12
lubaczowski
12
9
14
jasielski
5
14
jasielski
9
jarosławski
17
dębicki
8
15
dębicki
6
brzozowski
bieszczadzki
0
6
przemyski
5
mielecki
łańcucki
lubaczowski
leżajski
5
10
5
12
35
5
bieszczadzki
3
7
14
5
3
7
leżajski
5
leski
5
krośnieński
7
kolbuszowski
7
11
jasielski
10
brzozowski
12
niżański
4
dębicki
6
przemyski
13
jarosławski
10
rzeszowski
17
jasielski
16
przeworski
mielecki
łańcucki
13
ropczycko-sędziszowski
7
kolbuszowski
4
kolbuszowski
4
krośnieński
7
krośnieński
7
sanocki
25
przeworski
lubaczowski
5
stalowowolski
14
rzeszowski
ropczycko-…
6
strzyżowski
11
leski
leski
12
tarnobrzeski
4
niżański
5
leżajski
kolbuszowski
bieszczadzki
4
mielecki
4
krośnieński
brzozowski
18
rzeszowski
4
m. krosno
sanocki
7
ropczycko-sędziszowski
m.przemyśl
stalowowolski
11
niżański
7
łańcucki
jarosławski
7
przemyski
3
mielecki
strzyżowski
16
m.rzeszów
tarnobrzeski
9
przeworski
7
przemyski
leski
5
sanocki
ropczycko-sędziszowski
leżajski
5
m. krosno
stalowowolski
8
sanocki
lubaczowski
4
5
strzyżowski
m.tarnobrzeg
19
m.rzeszów
m.przemyśl
tarnobrzeski
strzyżowski
niżański
16
m.rzeszów
2010
5
m.tarnobrzeg
m.tarnobrzeg
m.rzeszów
m. krosno
2009
jarosławski
9
16
dębicki
brzozowski
bieszczadzki
8
Zachorowania na nowotwór prostaty w latach 2007-2009 w
Polsce wg województw
2007
563
Dolnośląskie
659
Dolnośląskie
429
Kujawsko-Pomorskie
468
Lubuskie
140
Lubuskie
353
Łódzkie
678
Małopolskie
1100
Mazowieckie
Opolskie
167
Podlaskie
215
463
Pomorskie
Warmińsko-Mazurskie
278
Zachodniopomorskie
Warmińsko-Mazurskie
874
269
Zachodniopomorskie
Podlaskie
187
183
521
227
801
Pomorskie
537
1053
Warmińsko-Mazurskie
226
997
1304
Śląskie
Świętokrzyskie
293
267
1284
Podkarpackie
455
Wielkopolskie
786
Mazowieckie
Opolskie
216
Śląskie
Świętokrzyskie
236
Wielkopolskie
1239
Pomorskie
1015
Śląskie
Świętokrzyskie
Podlaskie
437
Małopolskie
680
Podkarpackie
181
Łódzkie
389
Mazowieckie
Opolskie
390
Podkarpackie
Lubuskie
Małopolskie
418
Lubelskie
145
Łódzkie
567
Kujawsko-Pomorskie
441
Lubelskie
650
Dolnośląskie
485
Kujawsko-Pomorskie
Lubelskie
2009
2008
307
245
940
Wielkopolskie
Zachodniopomorskie
291
Zgony na nowotwór prostaty w latach 2007-2009 w Polsce wg
województw
2008
2007
2009
302
Dolnośląskie
259
Dolnośląskie
Kujawsko-Pomorskie
198
Lubelskie
211
Lubuskie
Lubuskie
602
Mazowieckie
Opolskie
Podkarpackie
Podlaskie
Pomorskie
Świętokrzyskie
Warmińsko-Mazurskie
Zachodniopomorskie
Podlaskie
145
480
168
135
377
152
77
334
209
594
Mazowieckie
Opolskie
111
216
Podkarpackie
154
Podlaskie
222
182
235
Pomorskie
432
Śląskie
252
Małopolskie
609
Pomorskie
210
85
Łódzkie
319
Podkarpackie
211
Wielkopolskie
286
Mazowieckie
Opolskie
92
Śląskie
Lubuskie
Małopolskie
306
Małopolskie
250
Lubelskie
98
Łódzkie
279
229
Kujawsko-Pomorskie
242
Lubelskie
107
Łódzkie
187
Kujawsko-Pomorskie
274
Dolnośląskie
463
Śląskie
Świętokrzyskie
115
Świętokrzyskie
149
Warmińsko-Mazurskie
125
Warmińsko-Mazurskie
155
360
Wielkopolskie
Zachodniopomorskie
155
378
Wielkopolskie
Zachodniopomorskie
135
Czynniki ryzyka
 Starzenie się
 Rasa
 Wywiad rodzinny
 Androgeny
 Aktywność 5 α-reduktazy
 Wysokotłuszczowa dieta „zachodnia”
 Niska ekspozycja na światło słoneczne
 Czynniki środowiskowe
Czynniki ryzyka
 Wiek jest najważniejszym czynnikiem wpływającym
na powstawanie raka gruczołu krokowego. Choroba w
stadium wykrywanym klinicznie rzadko występuje u
mężczyzn poniżej 5o roku życia. Zapadalność
znacząco zwiększa się wśród mężczyzn powyżej 60
roku życia.
 Ogniska mikroskopowe raka występują u 30 %
mężczyzn powyżej około 50 roku życia i u 70 %
mężczyzn powyżej 80 roku życia.
Czynniki ryzyka
Rasa:
Częstość raka gruczołu krokowego wykazuje znaczące
zróżnicowanie geograficzne i etniczne. Ryzyko jest
najwyższe w Ameryce północnej i krajach północnej
Europy. W Stanach Zjednoczonych ryzyko jest wyższe
dla rasy czarnej – standaryzowany współczynnik sięga
90/ 100 tyś. dla rasy białej w USA ok. 34, w Szwecji
26,5, w Wlk. Brytanii 17,5, w Japonii 3,8, w Chinach
0,9.
Czynniki ryzyka
 Dziedziczny rak stercza rozpoznaje się jeśli nowotwór
występuje u przynajmniej trzech krewnych w
pierwszej linii lub przynajmniej dwóch w wieku
poniżej 55 lat. Występowanie nowotworu stercza u
krewnego w pierwszej linii pokrewieństwa zwiększa 511-kronie ryzyko zachowania na ten nowotwór.
Częstość występowania dziedzicznego raka gruczołu
krokowego w Europie ocenia się na 10%.
Czynniki ryzyka
Testosteron oraz jego aktywny metabolit
dihydrotestosteron są niezbędne do prawidłowego
wzrostu gruczołu i również w rozwoju raka prostaty,
podwyższone stężenie 5 alfa reduktazy może się
wiązać ze zwiększoną częstością zachorowań na raka
prostaty.
Czynniki ryzyka
Dieta
Istnieje związek pomiędzy częstością raka gruczołu
krokowego a spożyciem tłuszczów nienasyconych oraz
czerwonego mięsa. Najprawdopodobniej wiąże się to z
wytwarzaniem wolnych rodników lub zmniejszeniem
wchłaniania witaminy A co prowadzi do obniżenia stężenia
beta karotenu, który prawdopodobnie chroni przed
powstaniem niektórych nowotworów. Dieta zawierająca
duże ilości witamin A, E i Selenu chroni przed rozwojem
choroby. Właściwości antyoksydacyjne wit. E wpływają
chemoprewencyjnie na tę chorobę podobnie jak likopeny
zawarte w pomidorach.
Prostata na lata
Prostata na lata
Prostata na lata
Czynniki ryzyka
Czynniki środowiskowe i zawodowe:
 Nadmiar kadmu
 Promieniowanie ultrafioletowe
 Niska ekspozycja na światło słoneczne
 Pestycydy i inne związki chemiczne stosowane w
przemyśle chemicznym, rafineryjnym i rolnictwie
Prostata na lata
Profilaktyka
Brak jest jednoznacznych opinii o istnieniu profilaktyki
w zapobieganiu rozwojowi raka gruczołu krokowego.
Zmiany w sposobie odżywiania stwarzają nadzieję na
skuteczne zapobieganie rakowi stercza i pomoc w
procesie leczenia choroby. Wskazane jest zwiększone
spożycie produktów roślinnych w szczególności soi i
likopenu, produktów zawierających selen, witaminę A,
E i D, ograniczenie spożycia tłuszczów zwierzęcych, a
także zwiększenie aktywności fizycznej.
Prostata na lata
 Badania przesiewowe
Badania przesiewowe w raku stercza nie mają uznanej
jednoznacznej pozycji i ich stosowanie nie jest obecnie
rekomendowane. Wynika to ze względu na brak dowodów,
iż takie badanie zmniejszy umieralność lub poprawi jakość
życia. Uważa się, że w celu prowadzenia badań nad
sensownością stosowania badań przesiewowych
najistotniejsze jest oznaczanie stężenia PSA w surowicy
krwi. Badania przesiewowe mogą mieć zastosowanie
wyłącznie u mężczyzn u których przewidywany czas
przeżycia jest dłuższy niż 10 lat.
Prostata na lata
Obraz kliniczny
 Utrudnienia odpływu moczu z pęcherza
 Objawy wynikające z miejscowego rozprzestrzeniania
się guza
 Objawy spowodowane przerzutami odległymi
Prostata na lata
Choroba miejscowa
 Bezobjawowa
 Podwyższenie stężenia PSA
 Osłabiony strumień moczu
 Trudności w rozpoczęciu mikcji
 Uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza
 Częste oddawanie moczu
 Nagłe parcie na mocz
Prostata na lata








Choroba miejscowo zaawansowana
Krwiomocz
Bolesne oddawanie moczu
Ból w okolicy krocza lub nadłonowej
Zaburzenia wzwodu
Nietrzymanie moczu
Ból w okolicy lędźwiowej lub bezmocz wynikające z
zablokowania moczowodów
Objawy niewydolności nerek
Krew w nasieniu
Prostata na lata







Pierwsze objawy przerzutowego raka prostaty
Ból kości
Objawy rwy kulszowej
Porażenia kończyn dolnych wtórne do ucisku rdzenia
kręgowego
Powiększenie węzłów chłonnych
Ból w okolicy lędźwiowej
Spadek masy ciała, wyniszczenie
Niedokrwistość, mocznica
Prostata na lata
Rozpoznanie
 Badanie palpacyjne przez odbytnicę
 Oznaczenie poziomu PSA – swoisty antygen sterczowy
 Badanie USG transrektalne
 Biopsja korowa pod kontrolą USG transrektalnego
Prostata na lata
Prostata na lata
PSA – swoisty antygen sterczowy
Podwyższenie poziomu PSA
 Rak prostaty
 Łagodny rozrost prostaty
 Zapalenie prostaty
 Zapalenie pęcherzyków nasiennych
 Zapalenie cewki moczowej
Prostata na lata
Ostateczne rozpoznanie raka prostaty stwierdza się po
wykonaniu badania histopatologicznego materiału
tkankowego uzyskanego na drodze biopsji, czyli
pobrania wycinków z gruczołu krokowego, zwykle pod
kontrolą ultrasonografii przezodbytniczej (TRUS
TRUCUT).
Prostata na lata
Prostata na lata
Prostata na lata
Prostata na lata
Określenie stopnia zaawansowania klinicznego
 MRI z cewką doodbytniczą
 CT jamy brzusznej i miednicy
 Scyntygrafia kości
 RTG płuc
 Inne badania
Prostata na lata
Leczenie
Istnieje kilka różnych metod leczenia raka stercza.
Wybór odpowiedniej metody zależy od wielu
czynników, m.in. od wieku i ogólnego stanu chorego.
Niektóre z tych metod, zwane metodami radykalnymi,
pozwalają na usunięcie lub zupełne zniszczenie guza,
inne służą zahamowaniu wzrostu nowotworu. Do
metod radykalnych należą leczenie operacyjne oraz
napromienianie (radioterapia).
Prostata na lata
Leczenie
 Baczna obserwacja
 Radykalna prostatektomia (załonowa, kroczowa lub
laparoskopowa)
 Radioterapia wiązką zewnętrzną i konformalna
 Brachyterapia
 Metody będące przedmiotem badań (krioterapia,
laseroterapia)
Prostata na lata
 Baczna obserwacja ma zastosowanie u starszych
pacjentów z dobrze zróżnicowanymi guzami o małej
objętości i niskiej złośliwości (stopień Gleasona 2-4),
zwłaszcza gdy współistnieją inne poważne choroby.
Konieczna jest regularna, okresowa kontrola stężenia
PSA i weryfikacja postępowania
Prostata na lata
 Leczenie choroby nowotworowej ograniczonej
Leczenie operacyjne - prostatektomia radykalna,
polega na całkowitym wycięciu gruczołu krokowego
wraz z pęcherzykami nasiennymi i węzłami chłonnymi
miednicy oraz na ponownym połączeniu pęcherza
moczowego z cewką moczową. Operację wykonuje się
najczęściej przez cięcie powyżej spojenia łonowego lub
na kroczu albo na drodze laparoskopowej.
Prostata na lata
Prostata na lata
 Radykalna prostatektomia:
 Zalety:
 Wyleczenie, jeśli guz jest ograniczony do gruczołu krokowego
 Możliwe pewne określenie stopnia zaawansowania
 Jednoczesne wyleczenie towarzyszącego BPH
 Wiarygodne obniżenie PSA do wartości nieoznaczalnych
 Mniejszy niepokój pacjenta podczas obserwacji
 Łatwe monitorowanie pod względem nawrotu
 Możliwość zastosowania radioterapii po zabiegu
Prostata na lata
 Radykalna prostatektomia:
 Wady









Duży zabieg chirurgiczny
Potencjalna śmiertelność (<0,3%)
Możliwość wystąpienia powikłań:
Impotencja (>50%)
Utrzymujące się nietrzymanie moczu (<3%)
Zatorowość płucna (<1%)
Uszkodzenie odbytnicy (<1%)
Zwężenie szyi pęcherza moczowego (<5%)
Przetoczenie krwi (20%)
Prostata na lata
 Radykalna prostatektomia
 Kryteria kwalifikacji:
 Udokumentowany histologicznie rak gruczołu krokowego
 Choroba zlokalizowana klinicznie (stopień zaawansowania T1-T2)
 Oczekiwana długość życia > 10 lat
 Brak przeciwwskazań do zabiegu chirurgicznego
 Brak znaczących chorób współistniejących
 Świadoma zgoda pacjenta
Prostata na lata
Radioterapia radykalna – to metoda terapeutyczna
występująca w dwóch formach. Jedna z nich polega na
napromienianiu stercza i jego najbliższej okolicy od
zewnątrz – EBRT – napromienianie z pól
Zewnętrznych druga – zwana brachyterapią – na
wprowadzeniu izotopu radioaktywnego do wnętrza
gruczołu krokowego.
Prostata na lata
Napromienianie od zewnątrz stosuje się jako
samodzielną metodę leczenia radykalnego lub jako
uzupełnienie leczenia operacyjnego. Istnieją
nowoczesne metody leczenia radykalnego
wykorzystujące niską lub wysoką temperaturę w celu
zniszczenia komórek nowotworowych (ang.:
cryosurgery; ang. HIFU – high intensity focused
ultrasound).
Prostata na lata
Leczenie choroby nowotworowej uogólnionej
Idea leczenia hormonalnego opiera się na wpływie
hormonów płciowych męskich (androgenów) na rozwój
gruczołu krokowego i raka tego narządu. Zasadniczym
hormonem męskim jest testosteron produkowany przez
jądra. Istotę hormonoterapii raka stercza stanowi
wyeliminowanie wpływu androgenów na nowotwór. Efekt
ten można uzyskać dzięki operacyjnemu usunięciu jąder
lub dzięki stosowaniu leków, które blokują dostęp
androgenów do komórek nowotworu lub hamują
produkcję androgenów przez jądra. U niektórych chorych
stosuje się jednocześnie leki obydwu rodzajów, co
umożliwia wzmocnienie efektu hormonoterapii.
Prostata na lata
W przypadku uogólnienia choroby i wyczerpania się
zależności hormonalnej raka gruczołu korkowego można
zastosować chemioterapię. Stosowana jest u wybranych
chorych a uzyskany efekt poprawy stanu ogólnego jest
krótkotrwały. W ramach stosowania chemioterapii
najlepsze korzyści uzyskuje się dzięki zastosowaniu
docetakselu w skojarzeniu z prednizonem. Gdy występują
przerzuty do kości, a szczególności gdy są one bolesne,
można zastosować radioizotopy (stront, samar) podawane
dożylnie, radioterapię oraz leki z grupy bifosfonianów.
Prostata na lata
 Przyszłe kierunki rozwoju:
 Chemoprewencja
 Wczesne wykrywanie
 Lepsze określanie stopnia zaawansowania
 Określenie nowych wskaźników prognostycznych
 Nowe sposoby leczenia
 Terapia genowa
Prostata na lata
 Terapia genowa:
 Odzyskanie kontroli nad uszkodzonymi mechanizmami
podziałów komórkowych
 Wprowadzenie środków cytotoksycznych bezpośrednio do
komórek raka gruczołu krokowego przy jednoczesnym braku
ingerencji w zdrowe komórki
 Opracowanie szczepionek powodujących zwiększenie
mechanizmów odpowiedzi odpornościowej przeciwko
rozsianym komórkom raka gruczołu krokowego
Prostata na lata
 Wnioski
 Perspektywy znaczącego postępu wiedzy dotyczącej raka gruczołu
krokowego w najbliższej przyszłości są dobre, Do wcześniejszego
rozpoznania, lepszego określania stopnia zaawansowania oraz większej
skuteczności i mniejszej toksyczności leczenie dochodzą jeszcze
możliwości chemoprewencji,. Prawdopodobnie w przyszłości możliwe
będzie zidentyfikowanie 10 % osób obciążonych dziedzicznym
ryzykiem zachorowania na kliniczną postać raka gruczołu krokowego,
zastosowanie u nich metod chemoprewencji i poddanie ich ścisłej
obserwacji. Cokolwiek przyniesie przyszłość ,wydaje się, że walkę
mającą na celu zmniejszenie zachorowalności i śmiertelności z powodu
raka gruczołu krokowego rozpoczęto i zintensyfikowano w nowym
tysiącleciu.
Zachorowania na nowotwory u mężczyzn - współczynniki surowe
Polska
Podkarpacie
400
350
300
250
200
150
100
50
19
63
19
65
19
67
19
69
19
71
19
73
19
75
19
77
19
79
19
81
19
83
19
85
19
87
19
89
19
91
19
93
19
95
19
97
19
99
20
01
20
03
20
05
20
07
0
Rok
Dynamika wzrostu
ROZPOZNANIA
ROK
2000
2010
RÓŻNICA
PROCENT
C 61
PROSTATA
398
519
121
23,30%
C 54
TRZON MACICY
172
306
134
43
C 56
JAJNIK
159
187
28
43,70%
C 53
SZYJKA MACICY
204
149
-55
-36,90%
C 32
KRTAŃ
128
97
-31
-31,90%
C 34
PŁUCO
986
892
-94
-11%
C 50
SUTEK
568
681
113
16,50%
C 43
CZERNIAK
132
124
-8
-6,40%
C 18
JELITO GRUBE
198
458
260
56,70%
C 20
ODBYTNICA
265
318
53
16,60%
C 73
TARCZYCA
105
110
5
4,50%
C 82 -C 88
CHŁONIAKI
64
206
142
68,90%
C 90- C 96
BIAŁACZKI
311
379
68
17,9
C 81
CHOROBA HODGKINA
98
45
-53
-117,7


W latach 1963 -2009 zachorowalność na nowotwory na Podkarpaciu wzrosła 3,6 krotnie, przy czym
zachorowania u mężczyzn prawie 4 krotnie, a u kobiet 3,2 krotnie.
Szczegółowo wzrost na przestrzeni lat przedstawia się następująco:
zachorowania na nowotwory:
1963 – mężczyźni 985
kobiety – 1044 razem – 2029
1970 - mężczyźni 1627
kobiety – 1550 razem – 3177
1980 - mężczyźni 1756
kobiety – 1407 razem – 3163
1990 – mężczyźni 2755
kobiety – 1391 razem – 4136
2000 - mężczyźni 3104
kobiety – 2636 razem – 5740
2004 - mężczyźni 3560
kobiety - 3154 razem - 6714
2005 –mężczyźni 3701
kobiety - 3160 razem - 6861
2006 – mężczyźni 3619
kobiety - 3200 razem - 6819
2007- mężczyźni 3685
kobiety - 3324 razem – 7009
2009 – mężczyźni 3926
kobiety - 3400 razem - 7326
Rozpoznania 2010
ROK 2010
STADIUM ZAAWANSOWANIA
ROZPOZNANIA
IN SITU
MIEJSCOWE
REGIONALNE
UOGÓLNIONE
NIEDOKŁADNIE
PKREŚLONE
Suma
innych niż
miejscowe
Procent
C 61
PROSTATA
0
267
72
76
104
252
48,90%
C 54
TRZON MACICY
0
232
23
7
44
74
24,10%
C 56
JAJNIK
0
65
27
41
54
122
65,20%
C 53
SZYJKA MACICY
23
74
20
8
24
52
41,20%
C 32
KRTAŃ
0
42
34
5
16
55
56,70%
C 34
PŁUCO
0
121
331
282
158
771
86,40%
C 50
SUTEK
27
314
171
60
109
340
51,90%
C 43
CZERNIAK
0
69
11
14
30
55
44,30%
C 18
JELITO GRUBE
0
199
109
72
78
259
56,50%
C 20
ODBYTNICA
0
135
73
55
55
183
57,50%
C 73
TARCZYCA
0
89
10
2
9
21
19,00%
5-letnie przeżycia względne u mężczyzn
w województwie podkarpackim
5-letnie przeżycia względne u kobiet
w województwie podkarpackim
Współczynniki surowe zachorowań na raka prostaty
Polska
Podkarpacie
45
40
35
30
25
20
15
10
5
jg
0
1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007
Rok
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

66+6+6+

2 Cards basiek49

Create flashcards