Obszary permafrostu i pustynie lodowe świata 1

advertisement
Pustynie lodowe
Występują w strefie podbiegunowej.
Obszar praktycznie pozbawiony roślinności.
Pokryty lądolodem.
Niskie temperatury i sumy opadów.
Antarktyda
Antarktyda to piąty pod względem wielkości kontynent na
Ziemi (14,2 mln km²), który prawie w całości pokryty jest
śniegiem i lodem. Jej nazwa wywodzi się od greckiego
określenia antarcots, który ma oznaczać „naprzeciw
Arktyce”. Kształt Antarktydy jest zbliżony do koła, mieści
się prawie w całości w strefie podbiegunowej i otacza
biegun południowy. Na jej terenie obowiązuje Traktat
Antarktyczny, który ustanawia brak jakichkolwiek państw
i określa Antarktydę jako lądolód położony na południe od
60˚ S.
Antarktyda ze względu na geograficzne położenie
otoczona jest ze wszystkich stron przez oceany
(Atlantycki, Indyjski, Spokojny) oraz przez morza
(Weddella, Rossa, Amundsena i Bellingshausena).
Znajduje się na półkuli południowej w centrum obszaru
zwanego Antarktyką.
Wysokość Antarktydy nad poziomem morza
Źródło: Kejna M., 2006
Mapa topograficzna Antarktydy bez pokrywy lodowej
Źródło:http://www.antarctica.gov.au/science/cool-science/2011/bedrock-mapreveals-ice-free-antarctica
Budowa geologiczna Antarktydy
Źródło: Doktor M., Birkenmajer K., 2008
Ukształtowanie powierzchni
Ukształtowanie terenu Antarktydy w dużej mierze wiąże się z
występowaniem na nim lądolodu, który zaczął się tam tworzyć
32 – 20 mln lat temu. Dzieli się on na masywną pokrywę
lodową Antarktydy Wschodniej, pokrywę lodową Antarktydy
Zachodniej, które łączą się ze sobą oraz lodowce i kopułę
lodową Półwyspu Antarktycznego. Obejmuje on ponad 13 mln
km² powierzchni, jego średnia miąższość to 2700 m
(największa jest na obszarze Ziemi Wilkesa gdzie lądolód
osiąga miąższość do 4776 m), natomiast objętość przekracza 30
mln km³. Linię brzegową Antarktydy, mającą długość ponad 33
000 km, prawie w całości tworzy stroma krawędź lądolodu, a
zaledwie 5% to brzeg skalny znajdujący się głównie w obszarze
Płw. Antarktycznego. Lita skała występuje na przybrzeżnych,
ostrych i wysokich szczytach oraz na pojedynczych
wzniesieniach skalnych (nunataki).
Największa depresja tego kontynentu wynosi 2555 m
p.p.m., a najwyższe wzniesienie Mt. Vinson ma wysokość
5140 m n.p.m.
Średnia szybkość przesuwania się lądolodu tego
kontynentu to 200 m/rok, ale są miejsca gdzie proces ten
jest znacznie szybszy (lodowce szelfowe) lub znacznie
wolniejszy (lodowce w środkowej części kontynentu).
Nunatak na powierzchni Antarktydy
Źródło: http://www.szkolnictwo.pl/test,4,10203,6,Antarktyda-Masyw_Vinsona
Miąższość lodu na powierzchni Antarktydy
Źródło: Doktor M., Birkenmajer K., 2008
Klimat
klimat Antarktydy zakwalifikowano jako strefę wpływu
klimatu okołobiegunowego o typie polarnym. Obszar bieguna
południowego i północnego to jedyne obszary na Ziemi, gdzie
występuje tego typu odmiana klimatu. Charakteryzuje się ona
przede wszystkim temperaturą poniżej 0˚C nawet w okresie
letnim, rzadko występującymi opadami śniegu oraz
występowaniem zjawiska dnia i nocy polarnej.
Występuje też wysokie albedo, a także niska wilgotność
powietrza.
Najbardziej pustynny klimat występuje w środkowej części
kontynentu oraz w zachodniej jego części, gdzie wznoszą się
najwyższe szczyty Antarktydy. Zdecydowanie łagodniejsze
warunki atmosferyczne występują na wybrzeżach oraz na
całym Półwyspie Antarktycznym, który też najszybciej się
ociepla.
Mapa obrazująca trend podnoszenia się temperatury w ˚C
Źródło: https://lastocean.files.wordpress.com/2012/11/antarctic_temps-avh1982- 2004.jpg
W największym stopniu pogodę nad tym kontynentem
kształtuje wyż barometryczny. Nad Antarktydą występuje
antycyklonalny, czyli odśrodkowy układ wiatrów wiejący w
kierunku wybrzeży, powstaje on wskutek rozpędzania się
wiatrów z powodu nachylenia lądolodu ku oceanom gdzie
panuje niskie ciśnienie. Wyż ten sprawia, że w okolicach
bieguna południowego temperatury powietrza są najniższe na
świecie, prędkość wiatru jest mała, zachmurzenie minimalne, a
opady niewielkie. Odmienną jest w pozostałej części
kontynentu. Pas przybrzeżny charakteryzuje się klimatem
biegunowym (małe amplitudy temperatur, większa wilgotność
powietrza, zwiększone opady oraz duże zachmurzenie).
Na całej powierzchni kontynentu, styczeń klasyfikowany jest
jako najcieplejszy miesiąc, natomiast lipiec jako
najchłodniejszy.
Roczny średni rozkład temperatury w ˚C na stacji Wostok
Źródło:http://www.coolantarctica.com/Antarctica%20fact%20file/antarctica%20environmen
t/climate_graph/vostok_south_pole_mcmurdo.php
Rośliny
mchy i jedynie 2 gatunki roślin naczyniowych: śmiałek
antarktyczny i kolobant antarktyczny
Zwierzęta
Arktyka
Arktyka, to drugi polarny obszar Ziemi, o powierzchni
26,5 mln km², którego większą cześć stanowi zamarznięty
Ocean Arktyczny. Oprócz Oceanu Arktycznego, w skład
Arktyki wchodzi szereg wysp i archipelagów tj. wyspy:
Wrangla, Nowosyberyjskie, De Longa, Nowa Ziemia,
Ziemia Północna, Ziemia Franciszka Józefa, Spitsbergen,
Niedźwiedzia, Jan Mayen, Grenlandia i Archipelag
Arktyczny. Na jego obszarze znajduje się północny biegun
geograficzny Ziemi.
Nazwa tego obszaru pochodzi od greckiego słowa
arktikos, odnoszącego się do gwiazdozbioru Wielkiej
Niedźwiedzicy.
Istnieją dwie teorie granic: jedna z nich mówi, że granicę
wyznacza równoleżnik 66˚33’N, natomiast druga, że granica
przebiega w miejscu izotermy najcieplejszego miesiąca,
osiągającej 10˚C.
Arktyka obejmuje część Rosji, Kanady, Norwegii, Szwecji,
Finlandii, Alaskę (Stany Zjednoczone), Grenlandię (terytorium
duńskie), Islandię oraz Ocean Arktyczny.
Otaczające Ocean Arktyczny morza, to płytkie baseny, które
przylegają do lądów Ameryki, Europy i Azji. Wśród nich
wyróżniamy: Morze Beauforta, Morze Czukockie, Morze
Wschodniosyberyjskie, Morze Łaptiewów, Morze Karskie,
Morze Barentsa, Morze Norweskie, Morze Grenlandzkie i
Morze Baffina.
Położenie Arktyki
Źródło: http://www.worldatlas.com/webimage/countrys/polar/arctic.htm
Batymetria dna Oceanu Arktycznego
Źródło: http://geology.com/articles/arctic-ocean-features/
Pokrywa lodowa
Na Oceanie Arktycznym powierzchnia lodu zmienia się w
ciągu roku. W porze zimowej wynosi 11 km², a w porze
letniej zmniejsza się ona do 8 km² . Główną rolę na
kształtowanie się pokrywy lodowej w Arktyce mają
procesy oceaniczne, w tym transport wód.
Pokrywa lodowa w środkowej Arktyce ma od 2 – 10 m
grubości.
Porównanie wielkości pokrywy lodowej na przestrzeni lat w lutym
Porównanie wielkości pokrywy lodowej na przestrzeni lat w lipcu
Źródło: http://arcticicesea.blogspot.com/2013/07/lipiec-2013-maraton-topnienia.html
Rozkład temperatury wód oceanicznych w ˚C
Źródło: https://www.nodc.noaa.gov/cgi-bin/OC5/NPclimatology/arcticfig.pl
Klimat
Arktyka, zwana jest pustynią lodową, a każdy z jej
obszarów charakteryzuje się innym klimatem, wśród nich
wyróżniamy klimat polarny morski, klimat polarny
lądowy, klimat skrajnie polarny oraz klimat lodowy.
Klimat lodowy Oceanu Arktycznego charakteryzuje się
długą, surową zimą z ubogimi opadami w porze zimowej,
natomiast lato jest wilgotne, pochmurne i mgliste.
Najniższa temperatura jaką kiedykolwiek zanotowano w
okolicach bieguna północnego to –53˚C.
Wiatry wieją z prędkością od 2 – 10 m/s, a względna
wilgotność powietrza najczęściej wynosi 70 – 90%,
aczkolwiek zdarzają się dni ze 100% wilgotnością.
Roczne sumy opadów atmosferycznych w strefie Oceanu
Arktycznego maleją, podobnie jak w Arktyce Rosyjskiej,
na Alasce oraz w Arktyce Kanadyjskiej. Zachmurzenie
nad Arktyką jest duże.
Grenlandia
Grenlandia, to największa wyspa Arktyki i jednocześnie
największa wyspa na świecie. Jej powierzchnia wynosi
2,17 mln km². Większa część obszaru Grenlandii położona
jest za kołem podbiegunowym północnym. Pod względem
politycznym jest to autonomiczne terytorium Danii,
którego stolicą jest Nuuk. Grenlandia na wybrzeżach
zamieszkiwana jest przez ludność, będącą potomkami
Innuitów oraz Europejczyków.
Wyspa ta w ponad 80% pokryta jest przez drugi co do
wielkości (po Antarktydzie) lądolód na świecie, którego
grubość to prawie 3500 m. W największym stopniu wolna
od lodu jest nadbrzeżna część wsypy po stronie zachodniej
i północno – wschodniej, zamieszkiwana przez ludzi.
Najszerszy taki pas dochodzi do 200 km, mieści się on w
zachodniej Grenlandii. Tam też znajdują się najdłuższe
fiordy.
Na południowym – wschodzie wznosi się najwyższy
szczyt Grenlandii – Góra Gunnbjørn, (3700 m n.p.m.).
Lodowiec, który zalega na Grenlandii jest wypełnieniem
niecki.
Budowa geologiczna Grenlandii
Źródło:
http://www.geus.dk/minex/mx21_03.gif
Powierzchnia lodowca na Grenlandii
Źródło:http://www.nasa.gov/mission_pages/icebridge/multimedia/spr10/Greenla
nd-1.html
Klimat
Grenlandia znajduje się pod wpływem dwóch typów
klimatu. Jeden z nich, który obejmuje większą część
wyspy to klimat polarny, natomiast na południu i
południowym – wschodzie dominuje klimat subpolarny,
na który bezpośredni wpływ ma Prąd Zatokowy. W
środkowej części wyspy na kształtowanie się klimatu i
całego środowiska wpływa znajdujący się tam lodowiec.
To za jego sprawą temperatury w tym obszarze dochodzą
do –65˚C. Wielkość średnich opadów rocznych maleje z
południa na północ, gdzie może wynosić jedynie 50 mm.
Wykres klimatyczny stacji Danmarkshavn na Grenlandii
Źródło: http://www.danmarkshavn.climatemps.com/
Obszary permafrostu
zjawisko trwałego (minimum dwa kolejne lata) utrzymywania
się części skorupy ziemskiej w temperaturze poniżej punktu
zamarzania wody niezależnie od pory roku. Powstaje w
warunkach suchego i jednocześnie zimnego klimatu (o średniej
temperaturze powietrza poniżej –11 stopni Celsjusza.
Wieloletnia zmarzlina ma charakter reliktowy. Jest
pozostałością zlodowacenia, które w plejstocenie obejmowało
znaczną część obszarów lądowych półkuli północnej.
występowanie wieloletniej zmarzliny może mieć charakter
strefowy i piętrowy.
Współcześnie wieloletnia zmarzlina obejmuje ok. 24 proc.
ogólnej powierzchni lądów i występuje głównie w wysokich
szerokościach geograficznych.
Wieloletnia zmarzlina półkuli północnej występuje
głównie na Syberii, w północnej Kanadzie, na Alasce, w
Tybecie i Himalajach, a także w Mongolii i na Grenlandii.
Na półkuli południowej największym obszarem jej
występowania jest oczywiście Antarktyda.
Permafrost górski można spotkać w Alpach, Andach,
Kordylierach, Górach Skandynawskich, na Uralu.
Jej głębokość na tych obszarach, na których przetrwała od
plejstocenu waha się w granicach od 150-300 m w
północnej Kanadzie (maksymalnie dochodzi tam do 700
m), we wschodniej Syberii dochodzi do 1500 m.
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

66+6+6+

2 Cards basiek49

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

Prace Magisterskie

2 Cards Pisanie PRAC

Create flashcards