praca-magisterska-7329

advertisement
1.
SOCJOLOGIA JAKO NAUKA
Socjologia to jeden ze sposobów poznania życia ludzkiego. Dlaczego ludzie tworzą grupy,
wspólnoty i społeczeństwa, czemu jednoczą się w trakcie pracy, czemu niektórzy są bogaci, a
niektórzy biedni, z jakiego powodu ludzie żenią się i rozwodzą, czemu ludzie przestrzegają
pewnych reguł w swoich działaniach, wierzą w coś, cenią coś, a coś potępiają, czemu
prowadzone są wojny i wybuchają rewolucje, czemu rodzice uczą swoje dzieci, aby te
zachowywały się w określony sposób ; na te i wiele innych pytań dotyczących tego, co się
dzieje z ludŹmi w społeczeństwie, próbuje odpowiedzieć socjologia.
Socjologia należy do grupy nauk społecznych, która w sposób naukowy bada społeczeństwo i
stosunki społeczne.
Podmiotem socjologii, to znaczy tym, co interesuje socjologię w tak złożonym przedmiocie
jakim jest społeczeństwo jest całokształt stosunków społecznych na konkretnym etapie
rozwoju społecznego.
W ;Międzynarodowej Encyklopedii Nauk Społecznych ; przedmiot badań socjologicznych
jest definiowany jako poznanie zbiorowości i grup społecznych, instytucji i organizacji, jak
również przyczyn i skutków zmian zachodzących w nich.
Opisując przedmiot socjologii w sposób bardziej szczegółowy, można powiedzieć, że
socjologia bada stosunki pomiędzy jednostkami i grupami oraz miejsce jakie zajmują one w
społeczeństwie, tj. struktury społeczne. Socjologia bada instytucje i organizacje społeczne, ich
elementy i warunki funkcjonowania, jak również procesy społeczne, związane z dynamiką
rozwoju społeczeństwa i obejmujące różne aspekty działalności ludzkiej.
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
Rys. 1 Struktura zainteresowań socjologii
Wg określenia polskiego socjologa Jana Szczepańskiego ;przedmiotem badań socjologii są:
zjawiska i procesy tworzenia się różnych form zbiorowego życia ludzi, struktury różnych
form zbiorowości ludzkich, zjawiska i procesy zachodzące w tych zbiorowościach wynikające
ze wzajemnego oddziaływania ludzi na siebie; siły skupiające i siły rozbijające te
zbiorowości, zmiany i przekształcenia zachodzące w zbiorowościach ;.
2.
POWSTANIE I ROZWÓJ SOCJOLOGII.
Socjologia jest nauką młodą. Powstała półtora wieku temu.
W starożytności powstały pierwsze w dziejach europejskiej myśli teorie społeczeństwa.
Autorami najbardziej znanych koncepcji byli Platon i Arystoteles. ; starożytni greccy
filozofowie V i IV wieku przed naszą erą.
Poglądy społeczne Platona znajdują odzwierciedlenie w dialogu ;Państwo ;. U podstaw
budowy idealnego państwa wg Platona leży zasada podziału pracy. Społeczeństwo znajduje
się w stanie chaosu, zanim nie będzie ustanowiony taki porządek, w którym obywatel
wykonuje swoje obowiązki i nie ingeruje w sprawy innych obywateli. W nauce Platona są
zalążki tego, co będzie w przyszłości stanowić przedmiot socjologii ; formy i sposoby
współdziałania ludzi, którzy wszyscy razem tworzą społeczeństwo. Platon uważa, że
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
powstanie społeczeństwa czy państwa ; które to pojęcia są dla niego tożsame ; zaczyna się
od przestrzeni ludzkiego współdziałania.
Po wyodrębnieniu typów politycznego państwa Platon wyciąga wniosek, że główną
przyczyną zepsucia społeczeństwa i ustroju państwa jest chciwość i jej zgubny wpływ na
ludzi. Społeczno-polityczne formy przekształcają się w swoje przeciwieństwo. Dzieje się tak
przede wszystkim w wyniku działań tych czy innych grup społecznych burzących istniejący
tryb rządów.
Jeszcze bliższa socjologii jest analiza jakiej dokonał Arystoteles w swoim dziele ;Polityka ;.
Wg Arystotelesa fundament porządku społecznego stanowi średnia klasa, niedoskonałość
społeczeństwa należy korygować moralnym doskonaleniem ludzi, a nie jednakowym
rozdziałem dóbr.
W epoce Odrodzenia pojawiła się nowa wiedza o życiu społeczeństwa. Erazm z Rotterdamu,
Tomasz Morus, Mikołaj Machiavelli, Michael Montaigne rozpatrując problematykę
stosunków międzyludzkich, porządku społecznego, zasad moralnych, próbowali stworzyć
model społeczeństwa idealnego. Pod koniec epoki Oświecenia w sposób zasadniczy
zmieniają się poglądy na społeczeństwo i miejsce człowieka w nim. Przyczynia się do tego
intensywny rozwój produkcji i innych dziedzin życia społecznego oraz coraz bardziej złożony
charakter stosunków międzyludzkich. Stopniowo kształtuje się potrzeba poznania problemów
społecznych co można rozpatrywać jako zwiastun socjologii.
W XVIII wieku francuski myśliciel Charles Louis Montesquieu (Monteskiusz 1689 ; 1755)
w swoim głównym dziele ;O duchu praw ; zaproponował nową wizję natury praw
rządzących życiem społecznym. Usiłował on wytłumaczyć naturę człowieka za pomocą
zewnętrznych czynników bytu ludzkiego. Rozwój życia społecznego wg Monteskiusza zależy
nie tyle od czysto przyrodniczych warunków ile od procesów ekonomicznych, prawnych i
politycznych. W dziełach Monteskiusza teoretyczne idee dotyczące bytu społecznego są
podbudowane bogatym materiałem empirycznym.
Francuscy myśliciele Jean Jacques (1712 ; 1778), Claude Henri de Saint ; Simon (1760 ;
1825) przeanalizowali rzeczywistą sytuację społeczno-polityczną, sformułowali podstawy
funkcjonowania społeczeństwa, podkreślili rolę jednostki jako aktywnego uczestnika procesu
dziejowego.
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
W Rosji do prekursorów socjologii zalicza się P. Czadajewskiego (1794-1856), który
sformułował program rosyjskiej myśli społecznej i dał impuls socjologicznym badaniom w
Rosji.
W Polsce do prekursorów należy Józef Supiński (1804 ; 1893).
Termin socjologia, który oznacza naukę o społeczeństwie po raz pierwszy wprowadził
francuski filozof August Comte (1798 ; 1857). Dążył on do tego, żeby nowa nauka o
społeczeństwie stała się podobna do fizyki, nazywając ją pierwotnie ;fizyką społeczną ;.
Kontrował własną teorię socjologiczną jako ;statystykę społeczną ; i ;dynamikę społeczną ;.
Comte jest znany jako twórca pozytywistycznej socjologii. Definiował to, co pozytywistyczne
jako naukową, pozytywną wiedzę u postaw której leży obserwacja i eksperyment, wiedzę
dostępną i pożyteczną dla ludzkości. Comte głosił ideał porządku i postępu. Przez porządek
rozumiał ; symetrię i równowagę elementów strukturalnych społeczeństwa, zaś postęp
traktował jako wykorzystanie wiedzy o społeczeństwie w celu rozwiązywania konkretnych
problemów. Państwo jest wg niego strażnikiem porządku publicznego. przestrzeganie
porządku publicznego, podporządkowanie się państwu i jego prawu uważał za święty
obowiązek każdego obywatela. Comte po raz pierwszy uzasadnił konieczność naukowego
badania społeczeństwa w ramach jednej nauki i poruszył kwestię badań empirycznych w
socjologii.
Angielski uczony Herbert Spencer (1820 ; 1903) rozpatrywał społeczeństwo analogicznie do
biologicznego organizmu. Podobnie jak Karol Darwin Spencer podtrzymywał teorię
;naturalnego doboru ; w stosunku do życia społecznego, zgodnie z którą spośród ludzi zostają
przy życiu najbardziej dostosowane jednostki.
Niemiecki uczony Karol Marks (1818 ; 1883) jest autorem koncepcji formacji społecznej na
podstawie materialistycznego ujęcia historii. Marks rozpatrywał społeczeństwo jako organizm
społeczny, jako jednolity system społeczny, jako obiektywną samorozwijającą się
rzeczywistość, uznając oddziaływanie wielu czynników na rozwój społeczeństwa.
Przeanalizował społeczeństwo przez pryzmat warunków życia ludzi. Wspólnie z Fryderykiem
Engelsem jako jeden z pierwszych wykorzystał empiryczne badania socjologiczne w pracach
teoretycznych ; ;Ankieta dla robotników ;, ;Sytuacja klasy robotniczej w Anglii ;.
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
Za jedną z najbardziej wpływowych postaci w socjologii uznaje się francuskiego uczonego
Emila Durkheima (1858 ; 1917). Jego dzieła do dnia dzisiejszego wywierają szczególny
wpływ na rozwój socjologii. W swojej pracy ;Zasady metody socjologicznej ; wysunął tezę,
że fakty społeczne należy rozpatrywać jak rzeczy. Czynniki społeczne (rzeczy) istnieją poza
człowiekiem i zmuszają go do działania. Rzeczywistość społeczna wg Durkheima jest
najwyższą rzeczywistością. Uważał, że siłą, która łączy ludzi w społeczeństwie jest podział
pracy społecznej. Podział pracy w sposób naturalny prowadzi do solidarności.
Durkheim wysunął problem tego, co normalne i tego co patologiczne w rozwoju
społeczeństwa. Przez pojęcie ;anomia ; rozumie on taki stan społeczeństwa, który
charakteryzuje się brakiem precyzyjnej regulacji moralnej zachowań jednostki.
Niemiecki socjolog Max Weber (1864 ; 1920) jest twórcą socjologii ;rozumiejącej ; i teorii
działań społecznych. Weber wychodzi z założenia, że socjologia powinna uwzględniać nie
tylko obiektywne lecz i subiektywne aspekty zjawisk społecznych to jest motywacje, potrzeby
i cele działalności ludzkiej. Socjolog powinien zrozumieć sens i znaczenie działań ludzkich.
Weber szczególnie podkreślał konieczność badań zachowań jednostki i znaczenia, jakie
ludzie nadają swoim działaniom i działaniom innych ludzi. W rzeczywistości społecznej
upatrywał przyczyn i skutków skomplikowanych stosunków międzyludzkich.
Socjologia wg Webera jest rozumiejąca, ponieważ bada zachowania jednostki, która nadaje
swoim działaniom sens. Działanie człowieka nabiera cech społecznych pod warunkiem, że
zawiera dwa aspekty:
subiektywną motywację jednostki i
orientację na inną osobę lub osoby.
Trzonem Weberowskiej socjologii jest idea racjonalności. Uzasadnił możliwość
maksymalnego racjonalnego zachowania, które występuje we wszystkich dziedzinach
stosunków międzyludzkich. Idea racjonalności znalazła powszechne zastosowanie w
praktyce, jej modyfikacje można odnaleŹć w teorii zarządzania i menagemencie.
Weber stworzył bazę współczesnej teorii stratyfikacji społecznej. Stratyfikacja społeczna to
podział na warstwy (wyższa, średnia i niższa). Zgodnie z Weberem przynależność człowieka
do tej czy inne warstwy społecznej uzależniona jest od jego stanu zamożności, władzy i
prestiżu.
Współczesną socjologię (od lat dwudziestych XX wieku do dnia dzisiejszego) cechuje przede
wszystkim rozpowszechnienie wiedzy socjologicznej wszerz i w głąb. Socjologia
rozpowszechniła się stopniowo na cały świat i obecnie nie ma kraju, w którym by jej nie było.
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
3.
HUMANISTYCZNA ORIENTACJA W SOCJOLOGII (F. ZNANIECKI).
4.
FUNKCJE SOCJOLOGII.
Współcześnie można wymienić cztery podstawowe funkcje socjologii:
teoretyczno-poznawczą;
praktyczną;
prognostyczną;
zarządzającą.
Teoretyczno-poznawcza funkcja zakłada zwiększenie, konkretyzację i odnowienie wiedzy o
współczesnym społeczeństwie, jego strukturze, instytucjach i procesach społecznych,
podstawowych tendencjach, drogach, formach i mechanizmach jego funkcjonowania, jego
zmianach i rozwoju.
Funkcja praktyczna polega na tym, że dorobek socjologii zdolny jest do wywarcia
pozytywnego wpływu na rozwój społeczeństwa. Nawet ten fakt, że te albo inne zjawiska
społeczne są przedmiotem zainteresowań socjologów, zmusza społeczeństwo do zwrócenia
się w stronę tych problemów, przystąpienia do ich praktycznego rozwiązania.
Funkcja prognostyczna związana jest z uzasadnieniem prognoz naukowych o tendencjach
rozwoju procesów społecznych w przyszłości. Badają różnorodne problemy socjologia dąży
do opracowania optymalnych dróg ich rozwiązania, naświetlenia perspektywy i możliwych
wyników. Bez tego również teoretyczno-poznawcza funkcja nie będzie ułomna.
Funkcja zarządzania w sposób bezpośredni związana jest z udziałem socjologów w procesach
zarządzania i przekształceń. Istota tej funkcji polega na tym, że wnioski, rekomendacje,
propozycje socjologa, jego oceny stanu przedmiotu społecznego, niedociągnięć i odchyleń w
funkcjonowaniu instytucji społecznych leżą u podstaw opracowania i podjęcia decyzji.
Wyniki badań socjologicznych są bazą społeczno-informacyjną, w oparciu o którą
realizowana jest skuteczna polityka w różnych sferach.
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
5.
ZASADY POZNANIA SOCJOLOGICZNEGO.
Na socjologiczną metodę składa się całokształt zasad, którymi kieruje się ta nauka w
gromadzeniu wiedzy o społeczeństwie.
Zasada empiryzmu (doświadczenia) ; oznacza ona, że w trakcie badań rzeczywistości
społecznej kryterium prawdziwości gromadzonych faktów jest ich empiryczne sprawdzanie tj.
doświadczenie. W ramach badań empirycznych wykorzystywane są różnorodne metody:
obserwacja, ankietowanie, analiza dokumentów, eksperyment.
Zasada interpretacji czyli teoretycznego uzasadnienia otrzymywanych danych empirycznych.
Trzecia zasada socjologiczna polega na neutralności wartościowania, tj. niezależności od
ideologicznych i moralnych oddziaływań.
6.
SOCJOLOGIA I INNE NAUKI SPOŁECZNE.
Na nauki społeczne składa się całokształt dyscyplin, które zajmują się systematycznym
badaniem zjawisk społecznych. Do nich zaliczamy filozofię społeczną, nauki polityczne,
ekonomię i prawo, antropologię, etnografię, demografię, psychologię, socjologię.
Stanisław Kosiński wyróżnił dwa etapy kształtowania się socjologii jak i innych nauk
społecznych:
1.
przednaukowy czyli inkubacyjny ; obejmujący prapoczątki i formowanie się podstaw
socjologii aż do uzyskania statusu dyscypliny naukowej;
2.
naukowy ; rozpoczęty formalnymi narodzinami socjologii ; obejmuje jej rozwój,
cechujący się postępującą instytucjonalizacją i specjalizacją oraz kumulowaniem wiedzy
teoretyczno-metodologicznej i empirycznej, dotyczącej różnych segmentów rzeczywistości
społecznej.
Profesor Neil J. Smelser podzielił świat na trzy grupy czynników:
biologiczne ; oddech, odżywianie się, sen;
psychologiczne ; miłość, nienawiść;
socjologiczne ; związane są ze stosunkami społecznymi i społeczeństwem.
Najściślejsze powiązania ukształtowały się pomiędzy FILOZOFIˇ I SOCJOLOGIˇ. Wspólną
cechą socjologii i filozofii społecznej jest to, że obie nauki rozpatrują społeczeństwo jako
całość, jako system. Zbieżność podejść warunkuje szczególnie ścisłe powiązanie socjologii i
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
filozofii społecznej. Filozofia społeczna rozpatruje społeczeństwo jako szczególną część
wszechświata, tj. w bardziej szerokim rozumieniu. Opisuje społeczeństwo za pomocą
najbardziej ogólnych pojęć i prawidłowości, pretenduje do wszechogarniającej syntezy
uniwersalnych praw bytu i myślenia. Filozofia to jednolity światopogląd i kompas życia
wewnętrznego człowieka. Socjologia zaś rozpatruje społeczeństwo używają bardziej
specyficznych pojęć i porównuje z empirycznie sprawdzalnymi faktami.
SOCJOLOGIĘ I NAUKI POLITYCZNE nazywane politologią łączy:
po pierwsze, to, iż badane przez nie przedmioty są ściśle powiązane i zależą od siebie,
dlatego, że polityka jest organizacyjną i regulacyjno-kontrolną sferą działania społecznego.
Znajduje się ona w szeregu takich samych podstawowych sfer: gospodarczej, ideologicznej,
prawnej, kulturalnej, religijnej. Polityka przejawia się we wszystkich sferach życia
społecznego, określa i ukierunkowuje ich współdziałanie. Polityka nadaje kierunek życiu, i
działalności grup społecznych, klas, narodów, ludów i determinuje w większym stopniu
rozwój społeczeństwa jako całości;
po drugie, zbiorowości, instytucje i organizacje społeczne należą do najważniejszych
przedmiotów i podmiotów polityki. Polityka wynika z zainteresowań, poglądów, przekonań,
panujących nastrojów, ideologii jako uświadomienie zadań i celów społeczeństwa.
Działalność polityczna jest jedną z podstawowych form funkcjonowania ludzi mających
odpowiednie zachowanie, nastrój, oczekiwania;
po trzecie, wzajemne oddziaływanie socjologii i nauk politycznych zaowocowało
powstaniem nowej specjalnej teorii socjologicznej ; socjologii polityki. Socjologia polityki
bada politykę w kontekście i przez pryzmat analizy społeczeństwa, w tym złożoność struktur
społecznych; nieformalnych instytucji społecznych, opinii społecznej i zachowań oraz
całokształtu procesów społecznych.
Pomiędzy socjologią i politologią istnieją pewne różnice, które są uwarunkowane tym, że
każda z tych nauk ma własny przedmiot badań. Socjologia bada rzeczywistość społeczną.
Politologia ; życie polityczne społeczeństwa, tzn. jak ludzie dochodzą do władzy i posługują
się nią oraz jaki podział władzy w społeczeństwie. Ponadto każda z tych nauk, zgodnie z
własnym przedmiotem i metodą badań, ma swoiste podejście do tych samych zjawisk
społecznych.
SOCJOLOGIA I PSYCHOLOGIA:
Socjologia skupia się na poznaniu społeczeństwa w całości i całokształcie stosunków
społecznych istniejących w nim, psychologia zaś zajmuje się badaniem wewnętrznych
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
subiektywnych przeżyć jednostki pobudzających ją do tego czy innego zachowania. Pitrima
Sorokina powiedział, że jeżeli zachowania ludzkie analizowane są na podstawie badań jego
instynktów, pragnień, woli, temperamentu, to mamy do czynienia z badaniem
psychologicznym, natomiast, gdy badacz bierze pod uwagę parametry społeczne człowieka,
jego status, tradycje, obyczaje, przeprowadza on badania socjologiczne.
EKONOMIA A SOCJOLOGIA:
Ekonomia skupia się na poznaniu sfery produkcji materialnej, rynku, działalności organizacji
finansowych, działalności organizacji finansowych, działalności gospodarczej ludzi.
Ekonomia bada wewnętrzne specyficzne prawa sfery ekonomicznej. Ekonomię interesują w
pierwszej kolejności relacje między włożonymi środkami w produkcję a zyskiem, między
kosztami produkcji i efektywnością działalności człowieka. W stosunku do nauk
ekonomicznych socjologia jest bardziej ogólną nauką rozpatrującą tę sferę jako jeden z
podsystemów na równi z politycznym, kulturowym, edukacyjnym i innymi podsystemami
społecznymi.
Podsumowanie:
głównym zagadnieniem są nie różnice czy podobieństwa lecz wzajemne powiązania i
częściowe wzajemne przenikanie się socjologii i innych nauk społecznych przy zachowaniu
granic przedmiotów badań tych nauk;
socjologia jest ogólną teorią społeczeństwa. Bada prawidłowości i tendencje
funkcjonowania społeczeństwa w jego podsystemach. Socjologia pozwala lepiej zrozumieć
badane zjawiska.
wspólne zainteresowania socjologii i innych nauk społecznych znajdują potwierdzenie
w powstaniu nauk międzydyscyplinarnych
; psychologii społecznej, socjologii
ekonomicznej, socjologii polityki, itd.;
7.
TYPY BADAŃ SOCJOLOGICZNYCH.
Mamy trzy typy badań socjologicznych: eksploracyjne (rozpoznawcze), opisujące i
analityczne. Charakter badań zależy od celu i zadań, od głębokości, wielkości i złożoności
wymaganej analizy.
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
BADANIA EKSPLORACYJNE są najprostszym rodzajem badań socjologicznych. Treść ich
zadań jest ograniczona, obejmują one nieduże zbiorowości. Program i metodykę cechuje
prostota. Badania rozpoznawcze często są etapem głębszych i obszerniejszych badań.
Odmianą tych badań jest wywiad ekspresowy (sondaż diagnostyczny). Z reguły stosuje się go
w celu otrzymania operatywnej informacji o konkretnym fakcie, wydarzeniu, zjawisku np.
sondażu opinii społecznej w trakcie kampanii wyborczej. Za pomocą takich badań można
ustalić stopień zadowolenia audytorium z wysłuchanego wykładu.
BADANIA OPISOWE zakładają głębszą analizę socjologiczną. przedmiotem badań w tym
wypadku jest duża zbiorowość ludzka. Z reguły zadanie polega na opisie stanu różnych
procesów, zjawisk, opinii społecznej, innymi słowy chodzi o socjologiczną fotografię
badanego zjawiska, np. przedmiotem badań może być załoga, którą da się podzielić na grupy
robotników, pracowników umysłowych, menedżerów itd. mających różny poziom
wykształcenia i kwalifikacji zawodowych, różny staż pracy i różne inne cechy społecznodemograficzne (płeć, wiek, stan cywilny).
BADANIA ANALITYCZNE to najbardziej skomplikowany, złożony rodzaj badań
socjologicznych. Do zadań analitycznych można dodać wykrywanie przyczyn warunkujących
pewien lub inny stan i właściwości badanego zjawiska, jego dynamikę, tendencję, itp.
Badania te mają charakter kompleksowy w zakresie gromadzenia informacji i analizy
wskaŹników.
Odmianą badań analitycznych jest eksperyment społeczny. Jego przeprowadzenie zakłada
stworzenie jakiejś szczególnej sytuacji dla badanego zjawiska. W tym celu w pewnym
stopniu zmieniają się warunki funkcjonowania tego zjawiska.
Badania socjologiczne mogą być jednorazowe i powtarzalne (panelowe) w zależności od
zapotrzebowania na informację, na statyczne lub dynamiczne opisy zjawisk i procesów
społecznych. W ramach zakresu, wielkości badań, ich zasięgu można wyróżnić badania
międzynarodowe, ogólnokrajowe, regionalne, branżowe, lokalne.
Inne rodzaje badań socjologicznych można wyróżnić ze względu na zastosowane metody
gromadzenia informacji. Mamy trzy rodzaje tych badań: wywiady (swobodny i kierowany),
obserwacja i analiza dokumentów urzędowych.
Badanie socjologiczne składa się z następujących etapów:
1.
przygotowanie badań (cel badań, problematyka);
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
2.
gromadzenie pierwotnej informacji socjologicznej;
3.
przetwarzanie zgromadzonych danych;
4.
analiza, interpretacja i uogólnienie zgromadzonej informacji;
5.
sporządzenie sprawozdania z badań, formułowanie wniosków i zaleceń
socjotechnicznych (rekomendacji).
Na pierwszym etapie badań opracowuje się program badań, który warunkuje ich pomyślne
przeprowadzenie.
8.
PROGRAM BADAŃ SOCJOLOGICZNYCH.
Program badań socjologicznych z reguły zawiera szczegółową, precyzyjną wykładnię
metodologiczną i metod metody badania określonego zjawiska lub procesu społecznego.
Naukowość danego dokumentu gwarantuje uzyskanie prawidłowego wyniku badania.
Struktura programu zawiera dwa rozdziały: metodologiczny i metodyczny.
Rozdział metodologiczny programu zakłada sformułowanie problemu badawczego,
zdefiniowanie jego celów i zadań, określenie przedmiotu badań, logiczną analizę
podstawowych pojęć, postawienie hipotez.
Analiza metodyczna zawiera sposoby doboru próby, opracowanie procedury gromadzenia i
analizy danych, strategiczny plan badań.
Cel badań jest wstępną przesłanką wyników badań. Badania socjologiczne przeważnie mają
cel praktyczny, który uzasadnia prognozy, programy, projekty rozwoju pewnego podmiotu
lub praktyczne rekomendacje, wnioski, przygotowania i podjęcie decyzji w sferze
zarządzania.
Podmiot badań socjologicznych to nośnik tego albo innego problemu społecznego, sfera
działalności ludzkiej, włączona do obiegu poznania naukowego. Np. problem statusu
społecznego może być badany na poziomie grup demograficznych, zawodowych,
zbiorowości etnicznych.
Przedmiotem badań z reguły mogą być te właściwości i strony podmiotu, które należy
zbadać. A więc jeżeli podmiotem badań jest młodzież, przedmiotem badań może stać się jej
status społeczny lub czynniki społeczne wpływające na sytuację młodzieży w społeczeństwie.
Przedmiot badań określa granice badawcze ponieważ ten sam podmiot zakłada wiele
przedmiotów badań.
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
Logiczna analiza podstawowych pojęć. ta część programu zakłada zdefiniowanie i
sprecyzowanie znaczeń używanych w badaniach terminów. Jest to bardzo ważny odcinek
pracy, ponieważ w wyniku różnej interpretacji wyników ludzie czasem nie mogą się dogadać
; mówią niby tym samym językiem nie rozumiejąc się nawzajem.
Hipoteza jest naukowym przypuszczeniem dotyczącym sposobów ustalenia relacji między
czynnikami składającymi się na problemową sytuację. Hipotezę wysuwa się w celu
interpretacji pewnych czynników, zjawisk i procesów, które badacz potwierdza albo obala.
Hipotezy dzieli się na podstawie ich właściwości na opisowe i wyjaśniające.
Hipotezy opisowe to przypuszczenia o badanych właściwościach podmiotu lub charakterze
powiązań pomiędzy poszczególnymi jego elementami.
Hipotezy wyjaśniające należą do przypuszczeń o zależnościach przyczynowo-skutkowych
badanych zjawisk.
Z punktu widzenia zadań hipotezy dzielą się na podstawowe i pośrednie.
Wg stopnia podobieństwa hipotezy dzielą się na hipotezy podstawy i hipotezy skutki.
Część metodyczna programu zawiera przede wszystkim zdefiniowanie badanej zbiorowości.
Cały badany podmiot, którym zwykle jest grupa ludzi nazywa się zbiorowością generalną.
Często grupy są tak liczebne, że zbadanie każdego członka grupy wymaga dużych wydatków
i czasu. W związku z tym badacz wybiera część zbiorowości generalnej w celu
przeprowadzenia badań. Część tę nazywa się próbą celową lub kategorią.
W rozdziale metodycznym programu badacz charakteryzuje również stosowane metody
gromadzenia pierwotnej informacji socjologicznej, pokazuje logiczną strukturę narzędzi do
gromadzenia informacji i schematy jej przetwarzania.
9.
METODY BADAŃ SOCJOLOGICZNYCH.
WYWIAD ; polega na tym, że Źródłem informacji jest człowiek jako bezpośredni uczestnik
zjawisk i procesów. Wywiad zakłada pytanie i odpowiedŹ. pytany człowiek nazywa się w
socjologii respondentem.
Wywiad może mieć dwie postacie: ankietową (wywiad pisemny) i interview (wywiad ustny).
ANKIETY przeprowadza się na podstawie specjalnie opracowanego kwestionariusza, którego
sporządzenie wymaga przestrzegania wielu reguł i zasad formułowania i konstruowania pytań
oraz odpowiedzi (kafeterii). pytania w ankietach różnią się przede wszystkim merytorycznie.
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
Są to pytania o fakty świadomości takie, jak opinie, życzenia, oczekiwania i oceny, o fakty
zachowań, osobowość respondenta.
Pytania ankiety są różne co do formy. Mogą być zamknięte i otwarte, bezpośrednie i
pośrednie. Zamknięte pytania zawierają pełny zestaw wariantów odpowiedzi. Otwarte nie
zawierają odpowiedzi i nie narzucają wariantu odpowiedzi.
INTERVIEW (wywiad) zakłada bezpośredni kontakt badacza i pytanej osoby. Pytający
zadaje pytania i notuje odpowiedŹ. Taki rodzaj wywiadu wymaga więcej czasu i środków niż
ankietowanie.
Mamy trzy typy interview:
sformalizowane ; to kontakt respondenta na podstawie ściśle opracowanego
kwestionariusza i planu;
ukierunkowane ; zakłada mniejszy stopień standaryzacji zachowań badacza i pytanej
osoby. Jego celem jest zbieranie opinii, ocen konkretnej sytuacji, zjawiska, jego przyczynach
i skutkach;
wolne interview (wywiad swobodny) ; przeprowadza się na z góry określony temat,
bez opracowanego wcześniej kwestionariusza i planu. Ma ono charakter bezpośredniej
rozmowy.
OBSERWACJA ; jest metodą ukierunkowania, usystematyzowana i bezpośredniego
gromadzenia danych.
W zależności od stopnia udziału obserwatora w badanej sytuacji obserwacja może być
bezpośrednia (uczestnicząca) i pośrednia. Najważniejsza wartość obserwacji polega na tym,
że badanie dokonuje się równocześnie z rozwojem badanego zjawiska co pozwala badaczowi
bezpośrednio i na bieżąco je rejestrować. Pomaga to w obiektywnym badaniu problemu,
chociaż metoda obserwacyjna nie pozwala na wszechstronne ogarnięcie zjawiska i wymaga
dużo czasu i wysiłku.
ANALIZA DOKUMENTÓW ; do dokumentów zaliczamy w danym przypadku drukowane i
odręczne materiały, filmowe, wideo, audio, oraz inne materiały na nowych nośnikach
informacji. Wg swojego statusu dokumenty bywają oficjalne (urzędowe) i nieoficjalne
(prywatne, osobiste) a wg formy zapisu pisemne, werbalne, statystyczne.
Dwa typy analizy dokumentów:
analiza jakościowa lub tradycyjna ; polega na dogłębnym logicznym badaniu treści
dokumentów;
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
sformalizowana analiza dokumentów ; przeprowadzana wg szczególnych zasad i
pozwala szybko przetwarzać dużą ilość informacji.
Przygotowanie narzędzi badań pod kątem poszukiwania i wykorzystywania takich
czynników, które służą do ilościowej charakterystyki badanych zjawisk społecznych nazywa
się pomiarem socjologicznym.
Pomiary przeprowadza się na podstawie operacjonalizacji podstawowych pojęć, które
wyjaśniają na jaki temat jest zbierana informacja, w jakiej formie i o co należy pytać
respondentów. Wszystkie czynniki (przedmioty, wydarzenia, zachowania, oceny i sądy)
wykorzystywane w celu pomiaru socjologicznego nazywane są wskaŹnikami. Są one
podstawą formułowania pytań ankietowych. Wszystkie wskaŹniki mają różne
charakterystyki, które w ankiecie mogą występować jako warianty odpowiedzi. Są one
zestawione w pewnej kolejności i wszystkie razem tworzą skale pomiaru.
Skalowanie jest to rozmieszczenie wariantów odpowiedzi na pytania w pewnej relacji
porządkowej. W badaniach socjologicznych wyróżnia się cztery typy skal: nominalną,
rangową (porządkową), przedziałową (interwałową) i ilorazową.
Za pomocą skali nominalnej mierzy się zasadniczo obiektywne dane respondentów (płeć,
zawód, przynależność organizacyjną).
Skala rangowa (porządkowa) mierzy subiektywne wskaŹniki, które wyrażają stosunek
respondentów do kogoś lub czegoś. Jest ściśle uporządkowana uwzględniając relację rosnącą
lub malejącą.
Skala przedziałowa (interwałowa) ; warianty odpowiedzi w niej wyrażone są liczbami w
pewnych przedziałach (np. przychody, staż pracy, nauki).
Skala ilorazowa ; obejmuje tzw. wartość zerową będącą punktem odniesienia dla badanej
wartości. Wartości oparte na tej skali są izomorficzne. Jest to najmocniejsza skala i tylko
nieliczne zmienne socjologiczne oparte są na niej.
10. NATURALNE DEMOGRAFICZNE I EKONOMICZNE PODSTAWY ŻYCIA
SPOŁECZNEGO.
Socjologia bada przyrodnicze przesłanki życia społecznego, naturę praw, które rządzą
rozwojem społeczeństwa, współdziałaniem ludzi, powstawaniem zbiorowości, instytucji i
organizacji.
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
W socjologii ukształtowały się tradycje rozwiązywania kwestii stosunku tego, co naturalne,
do tego co społeczne. Istnieją trzy główne podejścia do rozwiązania tego problemu:
Pierwsze podejście ; redukcjonizm geograficzno-biologiczny, któremu właściwa jest
absolutyzacja czynników naturalnych i biologicznych. Nurt ten był popularny wśród
socjologów XIX wieku, np. Comte uważał społeczeństwo za część składową przyrody,
organizm społeczny a biologię za naukę najbardziej bliską i spokrewnioną z socjologią.
Spencer uzasadnił organiczną teorię społeczeństwa w myśl której społeczeństwo ludzkie jest
podobne do żywego, wielokomórkowego organizmu. Zgodnie z jego nauką społeczeństwo,
jak i organizm biologiczny zwiększa swoją masę (liczebność ludności, zasoby materialne).
Zwiększenie masy powoduje złożoność struktury społeczeństwa, zróżnicowanie funkcji i jego
części. Jednocześnie Spencer używa terminu ;nadorganizm ; podkreślając różnice pomiędzy
społeczeństwem i człowiekiem a organizmem biologicznym.
Stroinin uważał, że socjologia jest podobna do fizjologii. Uważał, że społeczeństwo składa się
z komórek ; jednostek ludzkich podobnie jak każdy organizm biologiczny.
Mieczniko w pracy pt. ;Cywilizacja i wielkie historyczne rzeki ; doszukiwał się Źródeł
ewolucji cywilizacji w powiązaniach między środowiskiem i zdolnością ludzi mieszkających
w danym środowisku do kooperacji i solidarności. Uważał, że podstawowym składnikiem
środowiska geograficznego jest tzw. Czynnik hydrologiczny (wpływ zasobów wodnych na
działalność ludzi) i wyodrębnił w dziejach świata trzy główne epoki cywilizacyjne: rzeczną;
morską i oceaniczną (lub światową).
Gumplowicz podkreślał, że biologiczne odniesienia nie mają żadnego znaczenia dla
socjologii. Uzasadnił tezę o niesprowadzalności zjawisk społecznych do natury jednostki,
uważał jednostkę za rzeczywistość drugiego rzędu, produkt zbiorowego doświadczenia.
Podkreślał, że społeczeństwo jest produktem zawładnięcia jednej zbiorowości przez drugą.
Zgodnie z Gumplowiczem ludzi od urodzenia cechuje wzajemna nienawiść, określająca
stosunki między zbiorowościami, narodowościami, plemionami i rasami. W miarę rozwoju
społeczeństwa konflikty nie zanikają lecz zmieniają formy.
Wg koncepcji Freuda kultura lub społeczeństwo od samego początku jest obcą, wrogą
człowiekowi siłą zewnętrzną.
Zwolennicy behawioryzmu cały system społeczny tłumaczą wg analogii z mechanizmem
świata zwierząt odkrytym przez Pawłowa (bodziec ; reakcja).
Durkheim wylansował tezę o obiektywnym podejściu do rzeczywistości społecznej i
rozpatrywał zjawiska społeczne jako rzeczy uznając ich niezależne istnienie od podmiotu.
Przeciwstawia on swoje podejście próbom interpretowania życia społecznego za pomocą
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
praw biologicznych. Durkheim głosił, że to co społeczne jest szczególną rzeczywistością,
której nie da się sprowadzić do jej innych rodzajów.
Podstawę trzeciego podejścia do rozwiązania wzajemnego stosunku tego co naturalnobiologiczne, do tego co społeczne tworzy wyobrażenie o człowieku jako istocie
biospołecznej. Oznacza to, że życie społeczne ludzi jest rozpatrywane jako szczególna forma
regulowania i organizacji życia. W życiu społecznym nieuchronnie wyjawiane są naturalne
związki (program biologiczny, prawa biologicznej dziedziczności, instynkty). Jednak
zasadniczą rolę w społecznym wzajemnym współdziałaniu gra socjokulturowe dziedzictwo,
które genetycznie nie jest przekazywane i które każdorazowo konkretny człowiek nabywa
sam.
Współczesna socjologia uważa, że życie społeczne jest powiązane z warunkami otaczającego
je przyrodniczo-geograficznego środowiska. Wpływ środowiska geograficznego jest
oczywisty (poziom życia, byt, obyczaje, zwyczaje, rodzaje życia gospodarczego).
¦rodowisko geograficzne może albo wspomagać albo osłabiać rozwój społeczny. Człowiek
wykorzystuje przy tym mechanizmy wymuszającego czy też formującego wpływu na
środowisko przyrodniczo-geograficzne. Stopień intensywności wysiłku człowieka zależy od
tego gdzie on żyje w tundrze czy w stepie, pustyni czy w urodzajnej dolinie.
11. KULTUROWE PODSTAWY ZJAWISK SPOŁECZNYCH.
Kultura to przede wszystkim właściwy dla członków danego społeczeństwa sposób myślenia i
działania. Socjologia rozumie kulturę jako czynnik regulujący stosunki między ludŹmi w
społeczeństwie. Na kulturę składają się te czynniki życia człowieka, które w sposób
jakościowy odróżniają człowieka od przyrody. Są to zjawiska, które są właściwe tylko
społeczeństwu, i nie ma ich w zewnętrznej przyrodzie (język, moralność, nauka, transport,
odzież, zwyczaj obdarowywania się prezentami, produkowanie narzędzi pracy). Do kultury
należą te właściwości człowieka, które nie są dziedziczone genetycznie i nie są regulowane
instynktami biologicznymi.
Badacze odkryli, że kultura różnych społeczeństw zawsze uwzględnia uniwersalną
psychofizjologiczną naturę człowieka, uniwersalną logikę istnienia organizmu w danym
środowisku naturalnym. Fizyczna jedność natury zewnętrznej, biologiczna jedność człowieka
jako gatunku, jedność zasad współdziałania społecznego ludzi tworzy wielość uniwersaliów
kulturowych (zakaz zabijania, potępienie złodziejstwa, kłamstwa, organizowanie obrony
przed wrogiem).
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
Socjologia bada kulturę pod własnym kątem ; bada jej rolę, funkcję w tworzeniu i rozwoju
systemów społecznych (instytucji społecznych, zbiorowości, społeczeństwa jako całości).
Społeczna istota kultury polega na tym, że kultura powstaje i jest realizowana w trakcie
współdziałania społecznego. Jest ona symbolicznym mechanizmem zabezpieczającym
współorganizowanie jednostek.
12. PODSTAWOWE FUNKCJE I GŁÓWNE SKŁADNIKI KULTURY.
Kultura posiada dwie podstawowe funkcje społeczne:
integracji ; polegającej na zjednoczeniu ludzi w jedno społeczeństwo lub wspólnotę
na bazie jednolitych standardów zachowania, norm, wartości i tradycji;
regulacji ; jako system norm kultura porządkuje, nadaje kierunek działaniom ludzi.
Główne składniki kultury:
symbole ; obiekty, które mają ustalone znaczenie, niosą pewną ustaloną treść,
zrozumiałą dla wszystkich;
język jako kod, szyfr za pomocą którego przekazywana jest informacja, ludzie
porozumiewają się a także wyodrębniają swoich z otaczającego świata;
wartości ; to uogólnione kryteria oceny realnych zjawisk, to co jest punktem
odniesienia dla podmiotu społecznego;
normy ; regulują zachowanie ludzi zgodnie z wartościami kultury.
13. POJĘCIE I SKŁADNIKI OSOBOWO¦CI.
W socjologii osobowość określa się:
jako systemową jakość indywiduum, odzwierciedlającą uczestnictwo w stosunkach
społecznych i przejawia się we wspólnej działalności i porozumiewaniu się;
jako podmiot społecznych stosunków i świadomej działalności.
Aby stać się osobowością koniecznymi warunkami są:
biologiczne, genetyczne, wrodzone skłonności;
istnienie społecznego środowiska (materialno-przyrodniczego i społecznogrupowego), świata ludzkiej kultury, z którym człowiek współdziała;
unikatowe indywidualne doświadczenie.
Społeczne cechy człowieka - społeczne role i pozycje społeczne
- społecznie określony cel działalności
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
- oczekiwania wobec pozycji i ról
- normy, wartości i symbolika
- poziom wykształcenia i wiedzy
- przygotowanie zawodowe
- wykonywany zawód
- samodzielność rozwiązywania zadań
- ogólna aktywność
Każda jednostka posiada całokształt cech, które tworzą istotę jej struktury. Osobowość jest
powiązaniem dwóch światów ; zewnętrznego (świata aktywności) i wewnętrznego (świata
świadomości). Osobowość jest strukturalną jednością twórczą czynników biologicznych,
psychologicznych i społecznych. Składniki te można rozpatrywać jako poziomy albo
podstruktury osobowości (poziom biologiczny a także psychologiczny i społeczny).
Poziom biologiczny ; odzwierciedla genetycznie determinowane, biologicznie dziedziczone
określone psychofizjologiczne zdolności, które przekształcają się w intelektualne i duchowe
własności ludzkiej psychiki.
Poziom psychologiczny zawiera elementy struktury osobowości odzwierciedlające specyfikę
procesów poznawczych (myślenie, pamięć, odbiór i odczucie uwaga) i emocjonalnych
(emocje, uczucia, motywy, temperament, charakter).
Do społecznego poziomu należą społecznie znaczące cechy: kluczowe wartości, przekonania,
zainteresowania, własna świadomość, całokształt wiedzy, umiejętności, nawyki,
przyzwyczajenia nieodzowne dla pełnowartościowego funkcjonowania w społeczeństwie.
14. SPOŁECZNE STATUSY.
Status społeczny odzwierciedla pozycję społeczną człowieka w społeczeństwie.
Typologia statusów:
Statusy mogą być sformalizowane i niesformalizowane
Sformalizowane (formalne) statusy zazwyczaj są lepiej uzasadnione, są chronione przez
prawo. Powstają one w ramach formalnych instytucji i grup (status dyrektora
przedsiębiorstwa, brygadzisty, profesora, magistra).
Niesformalizowane (nieformalne) statusy (status przywódcy grupy przyjaciół, nieformalnego
lidera grupy, powszechnie szanowanego człowieka) opierają się na społecznej opinii, nie na
prawie.
Statusy mogą być swoiste i nabyte.
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
Swoisty status pochodzi z racji urodzenia ; rasa, płeć, sytuacja rodzinna, wiek.
Statusy, które aby je uzyskać wymagają pewnego wysiłku nazywają się nabytymi (status
profesora, senatora, nauczyciela, pianisty, oficera).
W hierarchii statusów społecznych wyróżniamy podstawowy status, który określa i
przyczynia się do samookreślenia człowieka pod względem społecznym. Szczególne
znaczenie ma status jednostki, który jest związany z praca, zawodem, stanem majątkowym.
W warunkach nieformalnych decydujące znaczenie mogą mieć inne wskaŹniki (poziom
kultury, wdzięk, towarzyskość).
Statusy społeczne tworzy społeczeństwo, które zapewnia także społeczne mechanizmy
podziału społeczeństwa.
15. SPOŁECZNE ROLE.
Rola społeczna jest to całokształt wymagań stawianych przez społeczeństwo w stosunku do
osób zajmujących określone miejsce. Rola ta definiowana jest również jako funkcja społeczna
jednostki, jako wzór zachowania, uwarunkowany pozycją społeczną jednostki w systemie
stosunków społecznych. Rola społeczna jest zdezindywidualizowanym wzorem
zachowawczym, personifikuje istniejące stosunki społeczne w konkretnych jednostkach.
Na normatywną strukturę roli społecznej składają się trzy kategorie:
zachowanie należyte (obowiązkowe);
wskazane;
możliwe.
Częścią składową struktury jest opis danego typu zachowania, formułowanie wymogów
uwarunkowanych takim zachowaniem, ocena wykonania bądŹ niewykonania zadań
uwarunkowanych daną rolą oraz sankcje (pozytywne lub negatywne).
Realizowanie roli wiąże się z różnymi przeżyciami, może dojść do konfliktu między
jednostką i innymi ludŹmi, rozdwojenia osobowości, kryzysu psychicznego.
Wewnętrzna złożoność roli społecznej może spowodować konflikt ról w wyniku braku ich
zgodności.
Rozróżniamy dwa rodzaje konfliktów
między rolami (w przypadku, gdy dwie lub więcej ról zawierają sprzeczne
konfliktowe obowiązki indywiduum)
wewnątrz roli (brak zgodności co do interpretacji roli między wykonawcą i
otoczeniem, ten sam brak zgodności między wykonywaną rolą i zainteresowaniami
indywiduum.
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
16. NORMA SPOŁECZNA: POJĘCIE, STRUKTURA, FUNKCJE, TYPY.
Norma społeczna jest definiowana jako powszechnie uznawana reguła, wzór zachowania lub
działania. Normy społeczne zapewniają uporządkowanie, częstotliwość współdziałania
społecznego indywiduów i zbiorowości. Wyróżnia się formalne i nieformalne normy
społeczne.
Do formalnych zaliczamy normy oficjalnie zaakceptowane przez społeczeństwo, instytucje i
organizacje. Normy te mają szczególnie ważne znaczenie dla społeczeństwa dlatego, że ich
wykonanie jest objęte ścisłą kontrolą.
Do nieformalnych norm zaliczamy zasady postępowania, u których podstaw leżą zwyczaje,
obyczaje, tradycje, wymogi moralne, opinia społeczna, ale nie prawo czy instytucje.
Badacze podkreślają specyfikę norm moralnych jako regulatorów życia społecznego ; ich
imperatywność (dyrektywny charakter). uwarunkowana społecznie konieczność
uzgodnionego, uporządkowanego zachowania ludzi wyraża się w normach w formie
moralnego wymogu ; ;rób to a to ; lub ;nie rób tego ;. Jedna i ta sama norma może mieć
formę zakazu i pozytywnego nakazu. W normach zostało zakumulowane w formie rozkazu
pożyteczne społecznie i historycznie doświadczenie wielu pokoleń.
Normy są nieodłączną częścią składową kultury, która jest systemem nabytych w
społeczeństwie i przekazywanych z pokolenia na pokolenie znaczących symboli, idei,
wartości, wiary, tradycji, zasad postępowania, za pomocą których ludzie organizują własne
życie.
Uniwersalne normy zawiera np. Powszechna Karta praw Człowieka, dzięki czemu normy te
mają międzynarodowy charakter prawny. Zasób uniwersalnych ogólnoludzkich norm
moralnych jest wielki. Do nich należą: szacunek względem osób starszych, gościnność,
nieprzejednany stosunek do przemocy, fałszu, złodziejstwa.
Normy społeczne różnią także pod względem skali ich stosowania. Są normy uniwersalne,
które pasują do wszystkich członków społeczeństwa, bez żadnego wyjątku i normy specjalne,
regulujące działalność poszczególnych grup.
Normy specjalne i normy uniwersalne mają wspólne Źródło ; dominujące w społeczeństwie
wartości kultury. Skala funkcjonowania norm społecznych definiowana jest ramami uznającej
je zbiorowości lub organizacji. Normy są związane z klasą, zawodowe, rasą, narodowością.
Smelser wyróżnia normy-przepisy i normy-oczekiwania stopniując je wg znaczenia i
surowości kary wyznaczonej za ich naruszenie.
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
Formalne normy społeczne, które opierają się na prawie, muszą współgrać z normami
nieformalnymi. W innym przypadku normy formalne działają Źle lub wcale nie działają.
17. ODCHYLENIA OD NORM. DEWIACJE I PATOLOGIE SPOŁECZNE.
Durkheim wylansował tezę, że odchylenia są naturalną częścią życia społecznego. Ich
potępienie, regulacja i zakaz jak również moralne doskonalenie jednostki nie zmniejsza ilości
odchyleń ponieważ aktywna walka z odchyleniami prowadzi do ustalenia bardziej surowych
norm zachowania, przezwyciężenie zaś bardziej znaczących odchyleń powoduje zwiększenie
uwagi w stosunku do drobnych odchyleń.
Odchylenie ma mnóstwo wariantów, mających różny stopień oddalenia od normy.
Niewielkiego odchylenia od normy nie da się łatwo ustalić.
W ramach anormalnych zachowań wyróżniamy, po pierwsze zachowanie dewiacyjne po
drugie tzw. zachowanie przestępcze kryminalne.
Dewiacja jest określana w socjologii jako odchylające się zachowanie jako działanie
człowieka (zbiorowości) niezgodnie z ukształtowanymi w danym społeczeństwie normami
(wzorcami) zachowań lub oczekiwań społecznych.
Smelser uważa, iż dewiację trudno jest zdefiniować ponieważ wiąże się to z nieokreślonym
charakterem i wielorakością oczekiwań behawiorystycznych. oczekiwania te mogą być
dyskusyjne, niejasne, zmieniać się z biegiem czasu. Na bazie różnych kultur mogą powstać
różne oczekiwania społeczne. Dewiacja prowadzi do zachowań patologicznych: izolacji,
leczenia, umieszczenia w zakładzie poprawczym lub innej kary.
Socjologia zachodnia wyróżnia kilka skrajnych form zachowania dewiacyjnego w tym
narkomanię, prostytucję, samobójstwo. W Polsce nazywa się te zjawiska patologiami (gr.
patos ; cierpienie + logos).
Równolegle do zachowania przestępczego i skrajnych form dewiacyjnego zachowania istnieje
mnóstwo innych odchyleń w zachowaniu ludzkim. Chodzi o takie aspołeczne czyny, kiedy
człowiek nie łamie prawa i barier moralnych, żyjąc zgodnie z różnymi przepisami lecz jego
zachowanie nie jest zgodne z oczekiwaniami społecznymi jest dezorganizujące. Do tego
rodzaju odchyleń zaliczamy: fałsz, oszustwo, brutalność (słowna), opieszałość, bierność,
agresywność, wybuchowość, skłonność do konfliktów, ślamazarność.
18. SOCJALIZACJA. CHARAKTERYSTYKA PROCESÓW SOCJALIZACYJNYCH.
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
Socjalizacja jest to proces przyswojenia przez indywiduum w ciągu całego życia społecznych
norm, wartości kultury, stereotypów zachowawczych, właściwości psychospołecznych
warunkujących pomyślność jego funkcjonowania w społeczeństwie.
Socjalizacja jest procesem tworzenia się jednostki, stopniowego przyswajania przez nią
wymagań społeczeństwa, nabycia istotnych pod względem społecznym cech świadomości i
zachowania, co pozwala jej integrować się ze społeczeństwem, różnymi typami zbiorowości
społecznych.
Najważniejszym sferami socjalizacji są: działalność, kontakty z ludŹmi i świadomość własna.
Człowiek przechodzi dwie fazy socjalizacji ; adaptację społeczną i interioryzację społeczną.
Adaptacja społeczna oznacza przystosowanie się indywiduum do uwarunkowań społecznych,
ról, norm i oczekiwań społecznych, do środowiska, w którym funkcjonuje.
Interioryzacja obejmuje proces włączenia norm społecznych i wartości kultury do systemu
własnych pojęć.
ADAPTACJA SPOŁECZNA:
Przygotowanie jednostki do:
społeczno-ekonomicznych warunków;
pełnienia ról;
przestrzegania norm społecznych;
współżycia w grupach i organizacjach będących w jej środowisku.
INTERIORYZACJA:
Proces uwewnętrznienia norm społecznych i wartości. Charakter przetworzenia społecznych
wartości i norm w obrazie własnego ;Ja ;. Strukturalne uwarunkowania konkretnej
osobowości uformowanej przeszłymi doświadczeniami.
Proces socjalizacji dzieli się na dwa etapy.
Socjalizacja pierwotna ; poczynając od urodzenia człowieka do stworzenia dojrzałej
osobowości.
Socjalizacja wtórna lub resocjalizacja, która jest rozumiana jako swojego rodzaju
przebudowa osobowości już w okresie dojrzałości.
Socjalizacja może być rozpatrywana z punktu widzenia różnych kryteriów:
w zależności od społecznego charakteru zbiorowości wyodrębnia się następujące
rodzaje socjalizacji: naturalną, prymitywną, stanową, stratyfikacyjną, jednolitą,
reglamentowaną,
paternalistyczną,
konformistyczną,
liberalną,
humanistyczną,
monosocjokulturową i polisocjokulturową
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
treść procesów socjalizacji, pozwalająca wyodrębnić następujące jej rodzaje:
poznawczą, zawodową, prawną, polityczną, pracy, ekonomiczną;
efektywność socjalizacji ; pozwala wyodrębnić socjalizację: pomyślną, normatywną,
odchylającą się, przymusową, przedwczesną, przyspieszoną, opóŹniającą się;
kryteriów socjalizacji jednostki możemy wyliczyć: 1) treść ukszałtowanych
wytycznych, stereotypów, wartości obrazów świata człowieka; 2) adaptację człowieka, jego
znormalizowane typowe zachowanie; 3) tożsamość społeczną.
Normę socjalizacyjną określa się:
po pierwsze ; jako wynik pomyślnej socjalizacji pozwalającej indywiduom powielać
więzi społeczne, stosunki społeczne i wartości kultury społeczeństwa, jak również zapewniać
ich dalszy rozwój;
po drugie
; jako wieloaspektowy wzór stopnia socjalizacji człowieka z
uwzględnieniem jego wieku i indywidualnych psychologicznych cech;
po trzecie ; jako przyjęte w społeczeństwie zasady przekazywania społecznych norm i
wartości kultury z pokolenia na pokolenie.
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Create flashcards