dr P. Szpunar, Nowe wyzwania po kryzysie finansowym

advertisement
3. Nowe wyzwania po kryzysie
finansowym
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
1
Wszelkie prawa zastrzeżone
Żaden fragment prezentacji nie
może być powielany lub
rozpowszechniany
w żadnej formie i w żaden
sposób bez uprzedniego
zezwolenia.
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
Zarys wykładu
•
•
•
•
•
•
Koszty kryzysu
Przyczyny kryzysu
Nowy paradygmat polityki makroekonomicznej
ESRB
Rola ECB
Nadzór
makroostrożnościowy
–
wyzwania
uniwersalne
• Nadzór makroostrożnościowy - wyzwania specyficzne
dla małej zintegrowanej gospodarki otwartej
• Wnioski
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
3
Koszty kryzysu
• Bezpośrednie: dokapitalizowanie banków
w EU ca. 5% PKB UE
• Koszty dla gospodarki realnej wyniosły
co najmniej kilkanaście pkt proc PKB
(o tyle poziom PKB pięć lat po kryzysie jest
niższy od poziomu wyznaczonego przez trend)
• Koszty fiskalne związane z recesją można
szacować na co najmniej kilku krotność
kosztów bezpośrednich
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
4
PKB strefy euro (1Q2002=100)
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
5
Dług publiczny w relacji do PKB
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
6
Co poszło nie tak ?
• Przed kryzysem polityka ekonomiczna wydawała
się skuteczna
• Polityka pieniężna zapewniła trwałą niską inflację
• Nadzór finansowy zdawał się być skuteczny
–
poszczególne
instytucje
funkcjonowały
stabilnie, osiągając wysokie zyski
• Nastąpił rozwój rynków finansowych i nowych
produktów
• Wzrost
handlu
światowego,
globalizacja,
prosperity, great moderation
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
7
Standardowy układ celów polityki gospodarczej
POLITYKA FISKALNA:
INSTRUMENTY:
CELE:
wydatki, dochody, deficyt budżetowy
wzrost gospodarczy
pełne zatrudnienie
równowaga zewnętrzna
POLITYKA PIENIĘŻNA:
stopy procentowe lub kurs walutowy
NADZÓR
nadzór nad ryzykiem instytucji finansowej
stabilność finansowa
(wypłacalności, płynności, rynkowym, operacyjnym),
wydawanie licencji bankowych, regulacje (wydawanie
lub proponowanie), kontrola (w tym inspekcje on-site),
wydawanie decyzji korygujących, w tym: sankcji,
wdrożenie programu naprawczego, ograniczenia lub
zawieszenia działalności
MIKROOSTROŻNOŚCIOWY:
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa Zastrzeżone
stabilność cen (przy
pełnym wykorzystaniu
zasobów: luka popytowa,
NAIRU)
8
Stary paradygmat …
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
9
Co poszło nie tak ?
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
10
Narastało ryzyko systemowe!
• Ryzyko zakłócenia w funkcjonowaniu systemu finansowego
lub jego istotnej części, które, w razie jego urzeczywistnienia,
poważnie
zaburza
działanie
systemu
finansowego
i gospodarki.
• Źródłem ryzyka systemowego mogą być:
o
o
o
o
o
Nadmierna dynamika kredytu
Niestabilne modele finansowania
Powiązania pomiędzy instytucjami finansowymi
Nadmierna koncentracja ekspozycji i finansowania
Nierównowagi makroekonomiczne i sektorowe
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
11
Kredyt dla sektora prywatnego USA
(w % PKB)
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
12
Globalna emisja CDO (w mld USD)
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
13
Pozycje brutto na rynku CDS
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
14
Case – Shiller Index
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
15
Dwa wymiary ryzyka systemowego
Wymiar cykliczny
Wymiar strukturalny
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
16
Przyczyny kryzysu finansowego
•
Można zapobiegać przyczynom wtórnym („czynniki środowiskowe”)
jak złe bodźce, ale trudno zmieniać podstawowe skłonności („czynniki
genetyczne”), jak dążenie do zysku !
•
Stąd z reguły narażeni jesteśmy na niedoszacowanie ryzyka tkwiącego
w instytucjach finansowych i na rynkach finansowych
•
Niewystarczający nadzór finansowy
o nadzór mikroostrożnościowy skoncentrowany na indywidualnych
podmiotach pomija efekt, jaki mogą wywierać zbiorowe działania
pojedynczych instytucji na system finansowy i jego stabilność
•
Silne powiązania i współzależności pomiędzy poszczególnymi
elementami systemu finansowego
o skutki zagregowanych ryzyk większe niż suma strat wywołanych
w indywidualnych instytucjach
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
17
Ryzyko systemowe i podejście
makroostrożnościowe
• Potrzeba rewizji regulacji ostrożnościowych
• Potrzeba nie tylko analizy ryzyka systemowego
ale przeciwdziałania (mandat!)
• Potrzeba
wprowadzenia
makroostrożnościowego
o
o
o
o
nadzoru
cel: redukcja ryzyka systemowego i ostatecznie ograniczenie potencjalnych kosztów kryzysu
finansowego dla całej gospodarki;
zakres: cały system finansowy
środki: analiza ryzyka systemowego i regulacji (identyfikacja luk !)
instrumenty: miękkie – ostrzeżenia, zalecenia; twarde - skalibrowane i skierowane na źródła
ryzyka systemowego, w tym instrumenty mikroostrożnościowe
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
18
Nowy paradygmat - układ celów polityki gospodarczej
INSTRUMENTY:
CELE:
POLITYKA FISKALNA:
wydatki, dochody, deficyt budżetowy
POLITYKA PIENIĘŻNA:
stopy procentowe lub kurs walutowy
NADZÓR
wzrost gospodarczy
pełne zatrudnienie
równowaga zewnętrzna
stabilność cen (pełne
wykorzystanie zasobów:
luka popytowa, NAIRU)
stabilność
indywidualnych instytucji
finansowych
nadzór nad ryzykiem instytucji finansowej
(wypłacalności, płynności, rynkowym, operacyjnym),
wydawanie licencji bankowych, regulacje (wydawanie
lub proponowanie), kontrola (w tym inspekcje on-site),
wydawanie decyzji korygujących, w tym: sankcji,
wdrożenie programu naprawczego, ograniczenia lub
zawieszenia działalności
instrumenty mikroostrożnościowe, specyficzne (CCB), stabilność systemu
podatkowe, limity
finansowego
MIKROOSTROŻNOŚCIOWY:
NADZÓR
MAKROOSTROŻNOŚCIOWY:
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa Zastrzeżone
19
Nowy paradygmat …
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
20
Polityka makroostrożnościowa
• Polityki makroostrożnościowa obejmuje:
o Analizy systemu finansowego i generowanego ryzyka
systemowego
o Analizy związków systemu finansowego ze sferą realną
gospodarki
o Analizy
nierównowag
makroekonomicznych
i potencjalnego ryzyka dla systemu finansowego
o Ocena odporności systemu finansowego na potencjalne
szoki
o Użycie „miękkich” instrumentów w celu odpowiedzi
na zidentyfikowane ryzyka (ostrzeżenia, rekomendacje
dotyczące działań innych instytucji lub konieczności zmian
regulacji)
o Użycie „twardych” instrumentów
• Polityka makroostrożnościowa
zajmować się:
o
o
nie
ZAPOBIEGANIE
KRYZYSOM
powinna
Ze względu na potencjalne
zaangażowanie środków
publicznych!
zarządzaniem kryzysowym
rozwiązywaniem sytuacji kryzysowej, w tym nie powinna być angażowana
w proces restrukturyzacji/uporządkowanej likwidacji banków (resolution)
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
21
Porównanie polityki mikroostrożnościowej
i makroostrożnościowej
Polityka mikroostrożnościowa
Cel podstawowy
Zapobieganie upadłościom
pojedynczych instytucji
finansowych
Ochrona stabilności
systemu finansowego jako całości
Ochrona deponentów
Uniknięcie makroekonomicznych
kosztów kryzysu (spadek PKB)
Pojedyncze instytucje finansowe
– dane indywidualne
System finansowy jako całość
– dane zagregowane
Mniej istotne
Istotne
Z punktu widzenia
pojedynczej instytucji finansowej
Z punktu widzenia
systemu finansowego jako całości
Cel ostateczny
Przedmiot analizy
Wzajemne powiązania
pomiędzy instytucjami
finansowymi
Sposób oceny stabilności
finansowej
Polityka makroostrożnościowa
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
22
Porównanie polityki pieniężnej
i makroostrożnościowej
Polityka pieniężna
Cel podstawowy
Polityka makroostrożnościowa
Precyzyjnie określony – stabilność
cen jako inflacja na poziomie …%
Wielowątkowy – stabilność
finansowa czyli w zasadzie brak
niestabilności
Dobra
Problematyczna
Standardowy, dobrze określony i
znany
Wiele możliwych ujęć celów
pośrednich
Standardowy zestaw (zazwyczaj)
Wiele instrumentów o charakterze
komplementarnym,
substytucyjność, wieloaspektowość
Zawsze bank centralny
Wiele możliwych rozwiązań,
wiodąca rola banku centralnego
rekomendowana, ale nie
respektowana
Możliwość pomiaru celu
Cel operacyjny
Instrumenty
Instytucja odpowiedzialna
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
23
Umiejscowienie organu
makroostrożnościowego - brak jednolitego
standardu …
• Bank centralny – Wielka Brytania, Grecja, Estonia,
Malta, Litwa, Węgry.
• Organ nadzoru mikro- – Szwecja, Finlandia.
• Organ kolegialny – Niemcy, Francja, Dania, Rumunia,
USA.
• Wbrew rekomendacjom faktyczna rola banku
centralnego zróżnicowana: od eliminacji, przez pozory
kontroli, istotny wpływ, aż do bardzo silnego mandatu
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
24
Nadzór makroostrożnościowy
na poziomie UE
•
Brak systemowego podejścia do nadzoru makroostrożnościowego był jedną
z ważniejszych przyczyn kryzysu finansowego – w UE, ale także w innych jurysdykcjach:
o
o
o
o
Zbyt mało uwagi poświęcano nadzorowi systemu finansowego UE jako całości
oraz interakcjom pomiędzy gospodarką realną a systemem finansowym;
Analiza makroostrożnościowa prowadzona była przez różne organy na różnych
poziomach – fragmentaryzacja odpowiedzialności;
Brak skutecznych mechanizmów identyfikacji ryzyka systemowego;
Ograniczona spójność pomiędzy nadzorem mikro- i makroostrożnościowym.
•
W październiku 2008 Komisja Europejska zleciła powołanie Grupy Roboczej Wysokiego
Szczebla, której przewodniczyć miał J. de Larosière, w celu przygotowania rekomendacji
udoskonalenia europejskich ram nadzorczych i stabilności finansowej.
•
Główne rekomendacje Grupy de Larosière’a dotyczące reformy unijnych ram nadzoru
makroostrożnościowego:
o
o
o
powołanie organu makroostrożnościowego na poziomie UE (Europejska Rada
Ryzyka Systemowego - ESRB),
ESRB powinna być odpowiedzialna za nadzór makroostrożnościowy nad unijnym
systemem finansowym w celu przeciwdziałania i ograniczania ryzyka
systemowego,
banki centralne powinny odgrywać kluczową rolę w architekturze
instytucjonalnej systemu nadzoru makroostrożnościowego.
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
25
Nadzór makroostrożnościowy
na poziomie UE
• Wrzesień 2009: Komisja Europejska uwzględniając rekomendacje
Grupy de Larosière’a przedstawia projekt pakietu legislacyjnego dotyczącego
nadzoru mikro i makroostrożnościowego:
o Nadzór makroostrożnościowy – utworzenie ESRB
o Nadzór mikroostrożnościowy – utworzenie 3 urzędów nadzorczych
(European Supervisory Authorities - ESAs):
 Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (European Banking Authority – EBA),
 Europejski
Urząd
Nadzoru
Ubezpieczeń
i
Pracowniczych
Programów
Emerytalnych (European Insurance and Occupational Pensions Authority – EIOPA),
 Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (European Securities
and Markets Authority – ESMA)
•
Listopad 2010: Rozporządzenia ustanawiające ESRB i europejskie urzędy
nadzorcze zostają uchwalone
•
Styczeń 2011: ESRB i europejskie urzędy nadzorcze rozpoczynają działalność
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
26
Nadzór makroostrożnościowy
na poziomie UE
• Europejski System Nadzoru Finansowego (European System
of Financial Supervision - ESFS):
o ESRB
o EBA
ESAs
o EIOPA
o ESMA
o Połączone komitety europejskich urzędów nadzorczych
(ESAs)
o Urzędy nadzorcze państw członkowskich (w tym
transgraniczne kolegia nadzorcze)
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
27
Główny cel ESRB
– art. 3.1 rozporządzenia nr 1092/2010
• ESRB jest odpowiedzialna za sprawowanie nadzoru
makroostrożnościowego nad systemem finansowym w Unii
w celu przyczyniania się do przeciwdziałania ryzykom
systemowym dla stabilności finansowej w Unii, które
pojawiają się w związku z wydarzeniami w obrębie systemu
finansowego, lub ograniczania tych ryzyk, z uwzględnieniem
zmian natury makroekonomicznej, tak aby zapobiegać
okresom rozpowszechnionego występowania trudności
finansowych.
• ESRB przyczynia się do sprawnego funkcjonowania rynku
wewnętrznego i tym samym zapewnia trwały wkład sektora
finansowego we wzrost gospodarczy.
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
28
Europejska Rada Ryzyka Systemowego
(ESRB) – podstawowe informacje
Wiodąca rola banków centralnych:
•
EBC oraz krajowe banki centralne Państw Członkowskich UE
Misja:
•
Nadzór makroostrożnościowy nad systemem finansowym UE
Podejście horyzontalne:
•
•
•
Różne sektory rynku finansowego
Rynki poszczególnych krajów członkowskich
Obszary interakcji rynku finansowego z realną gospodarką
Zadania:
•
•
•
•
Gromadzenie oraz analiza informacji istotnych dla sprawowania nadzoru
makroostrożnościowego
Identyfikacja ryzyka systemowego, ocena i priorytetyzacja
Wydawanie ostrzeżeń (gdy ryzyka systemowe są znaczące) i rekomendacji (do podjęcia działań
ograniczających zidentyfikowane ryzyka) oraz monitorowanie ich wdrażania (mechanizm
comply or explain)
Współpraca z europejskimi urzędami nadzorczymi (ESAs) oraz koordynacja działań w ramach
współpracy międzynarodowej (IMF, FSB)
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
29
ESRB – struktura organizacyjna
GENERAL BOARD
MEMBERS WITH VOTING RIGHTS
•the President and the Vice-President of the ECB
•the Governors of the national central banks
•a Member of the European Commission
•the Chairpersons of the EBA, the EIOPA, the ESMA
•the Chair and two Vice-Chairs of the ASC
•the Chair of the ATC
STEERING COMMITTEE
•the Chair and first Vice-Chair of the ESRB
•the Vice-President of the ECB
•4 other members of the General Board who are also
members of the General Council of the ECB
•a Member of the European Commission
•the Chairpersons of the EBA, the EIOPA, the ESMA
•the President of the EFC
•the Chair of the ASC
•the Chair of the ATC
WITHOUT VOTING RIGHTS
•one high-level representative per Member State
of the supervisory authority
•the President of the EFC
ADVISORY TECHNICAL COMMITTEE
•a representative of each national bank and of the ECB
•one representative per Member State of the supervisory authority
•3 representatives of the EBA, the EIOPA, the ESMA
•2 representatives of the European Commission
•a representative of the EFC
•a representative of the ASC
ADVISORY SCIENTIFIC COMMITTEE
•the Chair of the ATC
•15 experts
Secretariat of the ESRB – ensured by the ECB
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
30
ESRB – struktura organizacyjna
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa Zastrzeżone
31
Europejski System Nadzoru Finansowego –
instytucje i instrumenty:
•
ESRB – poziom UE, „miękkie uprawnienia” (soft powers):
o Ostrzeżenia i rekomendacje,
o Wytyczne i opinie w zakresie stosowania
makroostrożnościowego (CRD4/CRR).
narzędzi
nadzoru
•
Krajowe
organy
nadzoru
makroostrożnościowego
(ich
utworzenie
rekomendowane jest przez ESRB) – poziom krajowy, „twarde uprawnienia”
(hard powers):
o Główna odpowiedzialność za stosowanie narzędzi makroostrożnościowych,
o Instrumentarium
zharmonizowane
(CRD4/CRR)
oraz
instrumenty
dyskrecjonalne (LTV, LTI, Loan-to deposit, itp.).
•
Jednolity Mechanizm Nadzoru (Single Supervisory Mechanism – SSM)
– kraje wchodzące w skład unii bankowej (w praktyce strefa euro), „twarde
uprawnienia”:
o Instrumenty stosowane przez SSM mają pierwszeństwo przed środkami
stosowanymi przez organy krajowe.
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
32
Polityka makroostrożnościowa w UE
– postulaty na przyszłość
• Gospodarki i systemy finansowe krajów UE nie są homogeniczne.
• Oddziały europejskich grup bankowych mają z reguły status instytucji
o znaczeniu systemowym w krajach goszczących.
• Krajowe urzędy nadzoru :
o znają charakterystykę danego rynku,
o wiedzą o powiązaniach między rynkiem a instytucjami finansowymi,
o znają profil ryzyka instytucji finansowych,
o posiadają odpowiedni zasób informacji zgromadzony przy okazji inspekcji,
o gromadzą dane statystyczne,
o posiadają umocowanie w lokalnym systemie prawa.
•
Z powodów wskazanych powyżej, efektywna polityka makroostrożnościowa
w UE wymaga utworzenia organów nadzoru makroostrożnościowego
dodatkowo – ramy prawne krajowych polityk makroostrożnościowych powinny
być jednak zharmonizowane.
Rekomendacja ESRB!
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
33
Rekomendacja ESRB dotycząca mandatu krajowych organów
nadzoru makroostrożnościowego
Rekomendacja A
- cel -
•
Przyczynianie się do zapewnienia stabilności systemu finansowego jako całości
Rekomendacja B
- Założenia
instytucjonalne -
•
•
Jednoznaczne wskazanie instytucji desygnowanej do sprawowania
makroostrożnościowego
Odrębna instytucja albo rada – według uznania Państwa Członkowskiego
•
Bank centralny powinien odgrywać wiodącą rolę
Rekomendacja C
- Zadania,
uprawnienia,
instrumenty -
•
Zestaw zadań powinien obejmować co najmniej identyfikację, monitorowanie i ocenę
czynników ryzyka dla stabilności finansowej oraz wdrażanie działań adresujących
zidentyfikowane ryzyko
Posiadania umocowania do stosowania odpowiednich instrumentów interwencji
Uprawnienie do identyfikowania instytucji o statusie SIFI
Rekomendacja D
- Transparentność i
odpowiedzialność -
•
Rekomendacja E
- niezależność -
•
•
nadzoru
•
Decyzje i ich uzasadnienie powinny być podawane do wiadomości publicznej, chyba że
zagrażałoby to stabilności finansowej
Odpowiedzialność przed parlamentem
•
Niezależność operacyjna
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
34
Nadzór makroostrożnościowy
w państwach UE
• Zróżnicowane podejście Państw Członkowskich
• Rola banku centralnego – od decydującej, przez istotną do żadnej
Źródło: Aliénor Margerit, The EU macro-prudential policy framework : state of play and challenges
ahead; Banco do Portugal Conference on Financial Stability and macro-prudential policy; 10 February
2015
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
35
Wyzwania uniwersalne …
• Polityka makroostrożnościowa – konieczna do zapobiegania
kryzysom, a jednocześnie niedookreślona i „interdyscyplinarna”.
• Musi dysponować zestawem twardych narzędzi = odczuwalne
i mierzalne koszty vs. niejasne i trudno mierzalne korzyści.
• Niezależnie od siły instytucji i determinacji błędy się zdarzają
- boom trudno jest zidentyfikować ex ante.
• Cykl polityczny i silne lobby - opór wobec regulacji, prób
ograniczania ekspansji kredytu etc.
• W efekcie: słabe bodźce do podejmowania kosztownych działań
– Inaction bias!
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
36
Wyzwania specyficzne
dla małej gospodarki otwartej
…zintegrowanej z rynkiem UE
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
37
Wyzwania specyficzne …
• Zagrożenie
arbitrażem
regulacyjnym
– konieczność „wzajemności” i koordynacji w UE
(reciprocity) – przykład: kredyty walutowe.
• Zarządzanie ryzykiem w grupach bankowych,
wzmocnione prawdopodobnie przez SSM.
• Zagrożenia związane ze swobodą przepływu
kapitału – przykład: boom nieruchomości
w Hiszpanii, banki hiszpańskie finansowane
na rynku UE.
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
38
Wyzwania specyficzne … cd.
• Ograniczenia
regulacyjne
mogą
zmuszać
do wykorzystywania niestandardowych instrumentów,
np. podatkowych. Oznacza to potrzebę ścisłej
koordynacji.
• W wielu reżimach prawnych, zastosowanie „twardych”
instrumentów wymaga użycia prawnych narzędzi
w dyspozycji rządu.
• Ograniczenia wynikają z harmonizacji regulacji,
ograniczenie dostępności ważnych instrumentów
– przykład: pakiet CRD4/CRR.
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
39
Wyzwania specyficzne… CRD4/CRR
• Zharmonizowanie
oznacza
ograniczenie
swobody
z instrumentów pakietu do celów makroostrożnościowych.
korzystania
• Bufory kapitałowe służą reagowaniu wyłącznie na określone zjawiska i nie
stanowią remedium na wszystkie źródła ryzyka, nie zawsze dotyczą
wszystkich właściwych podmiotów sektora finansowego.
• Art. 458 może być stosowany tylko i wyłącznie po wykazaniu, że inne
instrumenty (w tym filar II) zawarte w pakiecie CRDIV/CRR nie
są wystarczające.
• Przeciwdziałanie zagrożeniom systemowym w ramach II filaru może być
trudne.
• Może zatem istnieć uzasadniona potrzeba posługiwania się instrumentami
niezharmonizowanymi (np. LTV, DTV).
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
40
Wyzwania rodzą wyzwania…
• Ze względu na wyzwania standardowe, instytucja prowadząca
politykę makroostrożnościową musi być niezależna od cyklu
politycznego – warunek ten spełnia wyłącznie bank centralny,
jednak …
• Wykorzystanie twardych instrumentów wymaga współdziałania
rządu…
• Co więcej, może zdarzyć się potrzeba wykorzystania innych
niestandardowych działań.
• Najważniejsze: w sytuacji kolizji polityki makroostrożnościowej
i fiskalnej wynik wydaje się przesądzony - podobnie jak dominacja
fiskalna w przypadku polityki pieniężnej kończy się jej porażką.
• Z tych powodów organ kolegialny może być właściwszym
rozwiązaniem instytucjonalnym dla skutecznego nadzoru
makroostrożnościowego
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa Zastrzeżone
41
Rola banku centralnego w zapewnieniu
stabilności finansowej
• Komitet Stabilności Finansowej – utworzony w 2008; od
listopada 2015 działa w dwu trybach
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
42
Ustawa o nadzorze makroostrożnościowym
■ W toku prac legislacyjnych Ustawa była wielokrotnie zmieniana:
■ Pierwotnie proponowano utworzenie Rady ds. Ryzyka Systemowego;
■ Kolejny projekt wprowadził strukturę dwudzielną KSF:
 nadzór makroostrożnościowy
 zarządzanie kryzysowe
Komitet Stabilności
Finansowej
Nadzór
makroostrożnościowy
Zarządzanie
kryzysowe
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa Zastrzeżone
43
Podstawowe cechy nowego rozwiązania
■ KSF-M jest organem wyznaczonym do sprawowania nadzoru
makroostrożnościowego;
■ Prezes NBP przewodniczy KSF-M, a NBP zapewnia obsługę tego organu;
■ Przewodniczący składa sprawozdanie z działania KSF-M przed Sejmem;
■ KSF-M dysponuje wyłącznie miękkimi instrumentami oddziaływania;
■ Mechanizm comply or explain - adresaci realizują rekomendację KSF-M
lub przedstawiają stosowne wyjaśnienie niepodjęcia działań;
■ Prawidłowe
funkcjonowanie
KSF-M
wymaga
zapewnienia
odpowiedniej współpracy NBP z pozostałymi instytucjami.
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa Zastrzeżone
44
Ustawa o nadzorze makroostrożnościowym
■ Struktura Ustawy:
 Nadzór makroostrożnościowy i zarządzanie kryzysowe – postanowienia instytucjonalne i
organizacyjne;
 Instrumenty makroostrożnościowe z CRD IV – bufory kapitałowe;
 Przepisy wdrażające inne postanowienia CRD IV;
 Przepisy przejściowe i końcowe.
■ Ustawą dokonano znaczących zmian w ustawie Prawo bankowe oraz innych
ustawach (Ustawa o BFG, Ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym, Ustawa o
NBP, Ustawa o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, Ustawa o
funkcjonowaniu banków spółdzielczych, Ustawa o nadzorze nad rynkiem
kapitałowym, Ustawa o BGK, Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi,
Ustawa o finansach publicznych, Ustawa o rekapitalizacji niektórych instytucji
finansowych, Ustawa o świadczeniu usług na terytorium RP);
■ Ustawa weszła w życie 1 listopada 2015 r. (wyjątki – slajd nr 14).
¹ Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE.
² Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013.
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa Zastrzeżone
45
Komitet Stabilności Finansowej
Nadzór makroostrożnościowy
(KSF-M)
Przewodniczenie
Prezes NBP
Minister Finansów
Członkowie
Zadania
Zarządzanie kryzysowe
Prezes NBP
Minister Finansów
Przewodniczący KNF
Prezes Zarządu BFG
Identyfikacja, ocena i monitorowanie ryzyka
systemowego oraz podejmowanie działań w celu
wyeliminowania lub ograniczenia tego ryzyka
Działania na rzeczy utrzymania lub przywrócenia
stabilności finansowej w przypadku
bezpośredniego zagrożenia tej stabilności
Uczestnictwo w
posiedzeniach
osobiście lub przez przedstawiciela
Tryb zwoływania
właściwy przewodniczący (na wniosek lub z własnej inicjatywy)
Głosowanie
większością głosów; przy równej liczbie przeważa
głos przewodniczącego; kworum – 3 członków
decyzje podejmowane w drodze konsensusu
(jednomyślnie); wymaga obecności wszystkich
członków
Obsługa
NBP
Ministerstwo Finansów
Częstotliwość spotkań
Ustawa nie określa częstotliwości spotkań
Inne
możliwość tworzenia grup roboczych
nd.
Sprawozdawczość
obowiązek składania sprawozdań przed Sejmem
nd.
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa Zastrzeżone
46
Zadania KSF-M (art. 5)
■ Katalog zadań KSF-M został określony w art. 5 Ustawy;
■ Katalog zadań KSF-M:
 stosowanie instrumentów makroostrożnosciowych (w tym przedstawianie
stanowisk oraz wydawanie rekomendacji);
 identyfikowanie instytucji finansowych stwarzających istotne ryzyko dla systemu
finansowego;
 współpraca z ESRB, innymi organami Unii Europejskiej, organami nadzoru
makroostrożnościowego z państw członkowskich lub państw trzecich, a także
instytucjami międzynarodowymi;
 zapewnienie właściwego obiegu informacji pomiędzy członkami KSF służących
realizacji zadań KSF (istotna rola NBP – slajd 17).
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa Zastrzeżone
47
Instrumenty KSF-M
■ KSF-M został wyposażony wyłącznie w miękkie instrumenty oddziaływania – nie może
wydawać aktów wiążących (uwarunkowania konstytucyjne);
■ Stosowanie instrumentów KSF-M oparte jest na zasadzie „comply or explain”.
■ Stanowiska (art. 17):
 Przedstawiane w przypadku identyfikacji ryzyka systemowego;
 Wskazują na rodzaj źródła ryzyka systemowego, zasięg oddziaływania, przewidywane skutki dla
systemu finansowego;
 Kierowane są do właściwych podmiotów lub podmiotów tworzących system finansowy lub też mają
charakter ogólny.
■ Rekomendacje (art. 18):





Przedstawiane w przypadku identyfikacji ryzyka systemowego i konieczności podjęcia działań:
Wskazują na konieczność podjęcia działań służących ograniczeniu ryzyka systemowego;
Mogą wskazywać termin realizacji działań;
Kierowane do właściwych podmiotów;
Opierają się o zasadę „zastosuj się lub wyjaśnij”.
■ Opinie (art. 35 oraz art. 39):
 Nie zostały wprost opisane jako instrumenty KSF-M w Ustawie, lecz są częścią postępowania
administracyjnego;
 Wydawane w postępowaniu administracyjnym KNF w sprawie identyfikacji i nałożenia bufora dla
globalnych i innych instytucji o znaczeniu systemowym;
 Forma postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie.
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa Zastrzeżone
48
Instrumenty KSF-M
■ Proces wdrażania niektórych instrumentów makroostrożnościowych:
 Minister Finansów (CCB, SRB, krajowe środki – art. 458 CRR):
KSF
Rekomendacja
MF
Rozporządzenie
Podmioty
Decyzja
Podmioty
 Komisja Nadzoru Finansowego (bufory G-SII i O-SII):
KSF
Opinia
KNF
 Instrumenty niezharmonizowane (wykraczające poza CRDIV/CRR):
KSF
Rekomendacja
Właściwe
podmioty*
Działanie
Podmioty
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa Zastrzeżone
* BFG, KNF, MF, NBP - art. 4 pkt 22) Ustawy.
49
Narzędzia makroostrożnościowe
przewidziane w Ustawie
■ Ustawa wprowadza następujące narzędzia z pakietu CRDIV/CRR
(explicite wskazane):
 Bufor zabezpieczający w wysokości 2,5% - obligatoryjny;
 Bufor antycykliczny (CCB);
 Bufor globalnej instytucji o znaczeniu systemowym (G-SII);
 Bufor innej instytucji o znaczeniu systemowym (O-SII);
 Bufor ryzyka systemowego (SRB);
 Środki makroostrożnościowe wskazane w art. 458 CRR.
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa Zastrzeżone
50
Cele pośrednie i instrumenty polityki
makroostrożnościowej
Cel pośredni
Instrument
LTV
DTI
Ograniczenie i niedopuszczenie do nadmiernego wzrostu akcji
kredytowej i dźwigni finansowej
Wymogi sektorowe
Ograniczenia kredytu
Rezerwy dynamiczne
Bufor antycykliczny
Wskaźnik kredyty-do-depozytów
Ograniczenie i niedopuszczenie do nadmiernego niedopasowania
terminów zapadalności i niepłynności rynku
LCR, NSFR
Inne miary płynnościowe
Haircuts and margins
Ograniczenie koncentracji ekspozycji bezpośrednich
i pośrednich
Limity koncentracji
Ograniczenie systemowych skutków nieadekwatnych
zachęt w celu zmniejszenia pokusy nadużycia
Bufory SIFI
Wzmocnienie odporności infrastruktur finansowych
Dodatkowe wymogi kapitałowe
Dźwignia finansowa
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa Zastrzeżone
51
Pełniejszy obraz działań poszczególnych krajów
i realizowanych przez te kraje celów pośrednich
Liczba instrumentów wg celu
Liczba instrumentów wg daty wprowadzenia
10
2014
9
Przed 2014
7
Liczba
6
5
Powiązania
8
Odporność systemu
7
Bodźce
6
Akcja kredytowa i dźwignia
5
4
4
3
3
2
2
1
1
0
0
Chorwacja
Holandia
Bułgaria
Norwegia
Szwecja
Dania
Słowacja
Belgia
Estonia
Polska
Węgry
Łotwa
Litwa
Hiszpania
Finlandia
Malta
Austria
Irlandia
Luksemburg
Wielka Brytania
Czechy
Francja
Cypr
Rumunia
Grecja
Portugalia
Włochy
Słowenia
Niemcy
Liczba
9
planowane po 2014
8
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych ESRB, EBC i IMF
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa Zastrzeżone
Struktura zapadalności i płynność
Chorwacja
Holandia
Bułgaria
Norwegia
Szwecja
Dania
Słowacja
Belgia
Estonia
Polska
Węgry
Łotwa
Litwa
Hiszpania
Finlandia
Malta
Austria
Irlandia
Luksemburg
Wielka Brytania
Czechy
Francja
Cypr
Rumunia
Grecja
Portugalia
Włochy
Słowenia
Niemcy
10
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych ESRB, EBC i IMF
52
Polityka makroostrożnościowa w założeniach i w
praktyce
Założenia
Doświadczenia
Do ograniczenia ryzyka związanego z
systemowo ważnymi bankami służy bufor OSII
Preferowany bufor SRB – można go wdrożyć
wcześniej i w większej wysokości, mniej
formalności
SRB możliwy do zastosowania po wyczerpaniu
innych instrumentów (pecking order, art.
133.11e CRD IV)
Kraje wydają się stosować SRB bez
wyczerpania innych możliwości
Kraje będą analizować w notyfikacjach
transgraniczne skutki wprowadzonych
regulacji
Aspekt międzynarodowy analizowany bardzo
pobieżnie
Reciprocity będzie służyć ograniczaniu ryzyka
cross-border spilovers
Brak implementacji CRD IV do prawa
krajowego uniemożliwia reciprocity w
niektórych przypadkach (np. CCB)
Cele pośrednie polityki makroostrożnościowej
są jasno określone (np. rekomendacja ESRB
2013/1)
Trudno jednoznacznie przypisać niektóre
działania wymienionym celom
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa Zastrzeżone
53
Wnioski:
• Brakujące ogniwo: konieczny skuteczny nadzór makroostrożnościowy,
dysponujący tak miękkimi, jak i twardymi instrumentami, z wiodącą
rola banku centralnego.
• Nadal konieczny silny nadzór mikroostrożnościowy, uwzględniający
jednak zalecenia makroostrożnościowe.
• Ryzyka specyficzne dla małej zintegrowanej gospodarki rodzą wyższą
potrzebę koordynacji.
• Komitet (np. polski KSF) zapewnia lepszą koordynację, dzięki czemu to
rozwiązanie lepsze, zwłaszcza dla małych zintegrowanych gospodarek,
które mogą wymagać wykorzystania instrumentów nietypowych
lub niezharmonizowanych.
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
54
Wnioski cd.:
•
Ryzyka uniwersalne są wyższe w przypadku komitetu, zwłaszcza silniejszy wpływ
cyklu politycznego i inaction bias. To cena za posiadanie skuteczniejszych
instrumentów.
•
Ryzyka standardowe są jednak wysokie, nawet gdyby polityka
makroostrożnościowa została powierzona wyłącznie bankowi centralnemu.
•
Niezależność polityki makroostrożnościowej jest zawsze ograniczona przez
potencjalną dominację fiskalną.
•
Skuteczności polityki makroostrożnościowej nie da się zadekretować. Stabilność
finansowa nie jest dana raz na zawsze, podobnie jak i stabilność cen. Zarówno
dezinflacja (względnie reflacja), jak i przywracanie stabilności finansowej mogą
być procesami bardzo kosztownymi.
•
Lepiej zatem podjąć próbę zapobiegania narastaniu ryzyka systemowego
niż walczyć ze skutkami jego materializacji.
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa
Zastrzeżone
55
Wnioski:
• Obraz polityki makroostrożnościowej w poszczególnych krajach wyłaniający się z
notyfikacji składanych do ESRB jest niekompletny (brak konieczności zgłaszania
wielu działań, działania podjęte przed 2014 r.).
• Uwzględnienie brakujących danych i pozycji cyklicznej krajów sugeruje, że
czynnikiem różnicującym aktywność może być ocena roli i skuteczności polityki
makroostrożnościowej.
• Do realizacji większości celów pośrednich używane są instrumenty z CRD
IV/CRR. Wyjątek stanowi przede wszystkim przeciwdziałanie nadmiernej akcji
kredytowej i dźwigni – tu dominują instrumenty spoza CRD IV/CRR (LTV, DTI).
• Wykorzystanie instrumentów z CRD IV/CRR cechuje pragmatyzm, a nie intencja
prawodawcy: (i) stosowanie buforu na ryzyko systemowe zamiast O-SII, (ii) duża
dowolność w kolejności wykorzystywania instrumentów.
dr Piotr J. Szpunar; Wszelkie Prawa Zastrzeżone
56
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Create flashcards