Oznaczenie terytorium

advertisement
Komunikowanie się poprzez
terytorium, czas i przestrzeń
Zygmunt Korzeniewski, zapraszam
Proksemika
 Proksemika
bada, jak ludzie
przemieszczają się i jak wykorzystują
przestrzeń w komunikowaniu się. Odnosi
się zarówno do przestrzeni osobistej jak
i terytorialności (jak ludzie wyznaczają
granice samym sobie).



Jak dużo miejsca zajmujemy?
Jak blisko stajemy obok kogoś?
Jak określamy swoje osobiste
terytorium?
Zygmunt Korzeniewski
Zachowania terytorialne
 Każde
zwierzę znakuje swoje terytorium, np.:
 włosami;
 wydalinami (mocz, kał);
 wydzielinami gruczołów zapachowych (ocierając się
o…).
 Człowiek: „okupuje” swoje terytorium wonią
ciała, zapachem perfum, dymu papierosowego.
Najczęściej jednak –
przedmiotami (własność).
Zygmunt Korzeniewski
Bańka przestrzeni publicznej
Zabieramy wszędzie ze sobą.
 Jest niewidzialna, zawsze przy nas
obecna.
 Ma kształt gruszki. Rozciąga się na
odległość
90 centymetrów z każdej strony
naszego ciała.

Zygmunt Korzeniewski
Wkroczenie w terytorium innych
 Pogwałcenie
praw terytorialnych wywołuje:
 instynktowną irytację, której nie potrafimy
powstrzymać, nawet, gdy pogodzimy się ze swoim
podporządkowaniem, dominacją innych.
 Stąd: napięcia, spory i konflikty. W pracy: stresy,
napięcia i zła atmosfera…, a nawet agresja.
Zygmunt Korzeniewski
Terytorium moje czy „silniejszego”?
 Moje
czy jego…?
 Czy taktowny szef rzuci papiery na biurko, np.
asystentce? W żadnym wypadku!
 Jako oczywiste wydaje się, że musimy
respektować terytorium silniejszego:
zwierzchnika, szefa, przełożonego.
Zygmunt Korzeniewski
Wejście na terytorium…
Wchodząc do pomieszczenia zajmowanego przez
kogoś, zawsze wkraczamy na czyjeś
terytorium.
 W sferze prywatnej wizyty wiążą się często
z pewnymi problemami.
 A wystarczy zrozumienie, że przekroczone zostały
granice swojego terytorium, a tego dałoby się
uniknąć przy odrobinie zastanowienia
i wyczucia.

Zygmunt Korzeniewski
Reakcje na wejście
 Sposób, w
jaki ktoś reaguje na nas
w chwili, gdy zbliżamy się do jego terytorium,
świadczy o tym, w jakim stopniu nas akceptuje.
 Wykładnikami relacji jest odległość, dystans,
który pragnie zachować.
Zygmunt Korzeniewski
„Pan Terytorium”
 Jeśli
osoba odwiedzana „pan terytorium”, chce
oszczędzić sobie i interesantowi nieprzyjemnych
sytuacji i przyjaźnie się odnieść do wchodzącego,
to przynajmniej podniesie się z siedzenia
albo wyjdzie naprzeciwko gościowi.
 Odległość, na jaką „wychodzi się naprzeciwko”
na swoim terytorium, jest jasnym i dobrze
zrozumiałym sygnałem.
Zygmunt Korzeniewski
Miejsca przy stole
Szef siada zazwyczaj u szczytu stołu.
 Obok, najbliżej szefa sadowią się
najbliżsi współpracownicy.
 Pozycje siedzenia wpływają na relacje
między ludźmi na wiele sposobów.

Zygmunt Korzeniewski
Inne zachowania terytorialne
 Inne
zachowania terytorialne, które mają
wpływ na nasze relacje z innymi, lecz trudne do
rozpoznania na pierwszy rzut oka.
 Weźmy na przykład samochód: Porsche i VW –
Bus.
 Terytorialne roszczenia posiadacza Porsche są
większe niż właściciela Volkswagena.
 Dlaczego?
Zygmunt Korzeniewski
Terytorium czasowe
 Inny
przykład. Czas.
 Czas, który ktoś ma do dyspozycji, jest jego
własnością, jego terytorium.
 Nikt nie ma prawa go naruszać, zabierać.
 Jeśli ktoś nas pośpiesza, to wywiera nacisk, zbliża
się do nas za bardzo.
 Sami dzielimy naszą przestrzeń czasową
i oczekujemy, że te wyznaczone przez nas granice
będą respektowane.
Zygmunt Korzeniewski
Wiedza jako terytorium
I
jeszcze jedno: nasza wiedza.
 Nie lubimy (zniecierpliwienie i agresja), gdy ktoś bez
uprawnień wkracza w naszą dziedzinę wiedzy.
 Nic nie obrażą bardziej, niż podważanie naszego
autorytetu, brak uznania dla kompetencji
w zakresie wiedzy, którą reprezentujemy.
 Dla uniknięcia takich konfliktów mamy specjalne
oznakowania terytorialne: licencje i dyplomy
zawodowe, tytuły akademickie i stopnie naukowe,
atrybuty hierarchii.
Zygmunt Korzeniewski
Sytuacyjne determinanty
przestrzeni osobistej



Wpływ wzajemnej
atrakcyjności
W ujęciu klasycznym (Allgeier
i Byrne, 1973) jeśli kobiety
i mężczyźni wzajemnie się
sobie podobają to dystans
interpersonalny jest mniejszy.
Na dystans mogą mieć wpływ
podobieństwa na wymiarach
osobowościowych.
Zygmunt Korzeniewski
Sytuacyjne determinanty
przestrzeni osobistej
 Wpływ


wzajemnej atrakcyjności:
W parach damsko – damskich następuje
zbliżenie wraz ze wzrostem sympatii.
W parach męsko – męskich brak jest zmiany
dystansu.
Zygmunt Korzeniewski
Sytuacyjne determinanty
przestrzeni osobistej (inne)
Podobieństwo cech osobowościowych
prowadzi do wzajemnej atrakcyjności.
 Mniejszy dystans utrzymują ludzie
w podobnym wieku (Latta, 1978).
 Sytuacje o zabarwieniu negatywnym
wydłużają dystans.

Zygmunt Korzeniewski
Różnice indywidualne –
determinanty przestrzeni osobistej
Kobiety utrzymują przeciętnie większą
przestrzeń osobistą w czasie miesiączki,
by skrócić ją do minimum w okresie
owulacji (Gallant, 1991)
 Normy dotyczące przestrzeni osobistej
kształtują się między 4 a 6 rokiem życia,
a następnie zmieniają się wraz z rozwojem
i dojrzewaniem.

Zygmunt Korzeniewski
Różnice indywidualne –
determinanty przestrzeni osobistej

Osobowościowe
 Umiejscowienie kontroli – „zewnętrzni”
utrzymują większy dystans do obcych
niż „wewnętrzni”
 Wyższy poziom lęku – większy dystans.
 Introwertycy – większy dystans.
 Osoby o niskiej samoocenie – większy
dystans.
 O niskiej potrzebie afiliacji – większy
dystans.
Zygmunt Korzeniewski
Architektoniczne determinanty
przestrzeni osobistej
Mężczyźni potrzebują więcej przestrzeni,
gdy sufity zawieszone są nisko.
 Wielkość przestrzeni osobistej rośnie gdy
maleje pomieszczenie.
 Ludzie potrzebują więcej przestrzeni
w pokojach podłużnych.

Zygmunt Korzeniewski
Pozycja ciała a kontakty
interpersonalne
Mężczyźni gdy kogoś lubią stają twarzą
w twarz.
 Kobiety wolą gdy lubiane osoby są
obok nich.
 Współpraca – obok siebie.
 Współzawodnictwo – naprzeciw.

Zygmunt Korzeniewski
Zawód a odległość
U psychologa i psychiatry najlepszy
dystans pośredni (ok1,5m).
 Podobnie w relacji nauczyciel - student
 Gdy chcemy aby ludzie nie wchodzili
w interakcje ustawiamy długie rzędy
krzeseł – poczekalnie, dworce itp.

Zygmunt Korzeniewski
Konsekwencje naruszania
przestrzeni
Przy naruszaniu przestrzeni
najczęściej występują zachowania
o charakterze ucieczkowym.
 Ludzie w tłoku chodzą szybciej.

Zygmunt Korzeniewski
Skutki przeludnienia







Obniżone wyniki pod względem poznawczym
i zawodowym.
Wyższy poziom stresu fizjologicznego
i psychicznego.
Zwiększona liczba wypadków.
Więcej zachowań patologicznych, w tym
przestępstw.
Mniejsza satysfakcja z warunków
mieszkaniowych.
Słabsze relacje z sąsiadami.
Wyższy poziom agresji werbalnej.
Zygmunt Korzeniewski
Źródła prezentacji
 Prezentację
przygotowałem w oparciu
o: książki Samy Molcho „Mowa Ciała”, Petera A.
Andersona „Mowa ciała dla żółtodziobów”,
prezentację „Przestrzeń osobista i jej
determinanty” Moniki i Macieja Trojanów z
2001roku oraz własne uwagi z przeprowadzonych
zajęć szkoleniowych.
 Zdjęcia zaczerpnąłem z Internteu.
Zygmunt Korzeniewski
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

66+6+6+

2 Cards basiek49

Create flashcards