Zagrożenie wystąpienia zakażeń

advertisement
Zagrożenie
wystąpienia zakażeń
Postępowanie po-ekspozycyjne
Dr Grażyna Cholewińska
SP ZOZ Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie
2010
Zakażenia w wyniku naruszenia
ciągłości skóry
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Infekcja HIV
Zakażenie HBV, HCV, inne wirusy
Zakażenia gronkowcowe
paciorkowcowe
pałeczką ropy błękitnej
Zakażenia przyranne : tężec
róża
ropowica
Zakażenia skórne : świerzb, wszawica
Zakażenia oddechowe: grypa, SARS itd..
Infekcja HIV
i
choroba AIDS
Pojęcia
H
I
V
Human
Immunodeficiency
Virus
Ludzki wirus upośledzenia odporności
A
I
D
S
Aquired
ImmunoDeficiency
Syndrome
Zespół nabytego niedoboru odporności
Wirus HIV
Inaktywacja białek wirusa
= niszczenie wirusa HIV
•
•
•
•
Temp. +56 ◦ C
Związki chloru
Temp < 0 ◦ C
Suche środowisko
Skąd się wziął wirus HIV
Afryka
HIV-1 HIV-2
Infekcja HIV
Transmisja zakażenia:
• krwiopochodna
• płciowa
• okołoporodowa (noworodek)
Populacje
zwiększonego ryzyka HIV
Zachowania ryzykowne
Żołnierz na przepustce
MŁODZI LUDZIE HETEROSEKSUALNI
!!!!!!!!!!!!
Ryzykowne zachowania
• Bad. epidemiologiczne w Polsce
62 % osób, które uległy zakażeniu
29 r.ż
od 2001r nie ukończyło 29
rż
w tym 10 % w momencie zakażenia
miało poniżej 20 lat
Zakażenie
Drogi zakażenia HIV
Kobieta HIV (+) musi
przyjmować leki ARV
jako profilaktykę
transmisji zakażenia
z matki na dziecko
Zakażenie HIV nie szerzy się
• Drogą kropelkową
• Drogą pokarmową
• Przez codzienne kontakty
podanie ręki
całowanie
przytulanie
urządzenia sanitarne
baseny kąpielowe
• Komary !!!!!!!!
z życia
Do salonu fryzjerskiego przyszła stała klientka –
pani Krysia.
Dziś fryzjer – Darek nakłada jej farbę.
Pani Krysia lubi dużo mówić i zaczyna rozmowę z
Darkiem….
z życia
K: w gazecie pt „BIBA” czytałam, że ta
znana aktorka, która gra w serialu, ma
męża, który jest zakażony HIV. Ten mąż
leczy się w znanej klinice w Kielcach, bo
nie chce się pokazywać w szpitalach w
Warszawie. I tam pisali, że ta aktorka
bardzo troskliwie się zajmuje pielęgnacją
swojego męża.
A ja widziałam ją w waszym salonie w
ubiegłym miesiącu. Ona chyba czesze się
u pana, panie Darku ?
z życia
K: Czy pan się nie boi, panie Darku, że może
się pan od niej zakazić HIV ?
D: Nie wiedziałem, że jej mąż jest zakażony
wirusem HIV. Faktycznie, czesałem ją w
ubiegłym miesiącu, ale nic mi nie
powiedziała, że ma męża chorego na AIDS.
Dobrze, że pani mi opowiedziała mi tę
historię, będę musiał jakoś się wymigać,
żeby już więcej jej nie czesać.
Pytanie
• Czy znana z serialu aktorka, której mąż
jest HIV(+) stanowi zagrożenie dla pana
Darka ?
Pytanie
• Jak powinien się zachować pan Darek, jeśli
aktorka przyjdzie do niego po regularną usługę
fryzjerską ?
- powinien spytać, czy to prawda, że jej
mąż jest zakażony HIV ?
- powinien umyć ręce spirytusem po
zakończeniu czynności fryzjerskich ?
- powinien odmówić usługi
Pytanie
• W jaki sposób pan Darek powinien
pokierować rozmową z panią Krysią ?
z życia
• Darek zainspirowany rozmową z panią
Krysią odczuwa niepokój.
• Zastanawia się, czy przypadkiem nie jest
zakażony
• Jest coraz bardziej zdenerwowany, nie
może się skupić w pracy, nie śpi w nocy,
myślami jest oddalony…
z życia
• Jesteś kolegą (koleżanką) Darka. Razem
pracujecie, zwykle dużo rozmawiacie.
• Co doradziłbyś Darkowi ?
z życia
• Darek poszedł zrobić test w kierunku
zakażenia HIV.
• Otrzymał wynik
z życia
HIV-1 – wynik dodatni
Pytanie
dlaczego ?
odpowiedź
• Partner pana Darka jest HIV(+)
• Pani Krysia – sprawiła, że Darek zrobił test
Kliniczna manifestacja
infekcji HIV i AIDS
Etapy infekcji HIV
• Bezobjawowa infekcja HIV
od wniknięcia wirusa do AIDS
• Choroba AIDS
kryteria rozpoznawcze dla AIDS:
- immunologiczne (CD4<200/ml)
- kliniczne – ch. wskaźnikowe
Choroba AIDS
w AIDS
zakażenia
choroby oportunistyczne
oporunistyczne
są
bezpośrednią przyczyną śmierci
Leczenie antyretrowirusowe
Zmniejszenie śmiertelności i AIDS
po wprowadzeniu leczenia ARV: 1994-2000
Incidence (per 100 PYFU)
35
30
100
Deaths
AIDS
% on HAART
80
25
20
60
15
40
10
20
5
0
0
9/94- 3/95- 9/95- 3/96- 9/96- 3/97- 9/97- 3/98- 9/98- 3/99- >9/99
3/95 9/95 3/96 9/96 3/97 9/97 3/98 9/98 3/99 9/99
Calendar period
EuroSIDA
EuroSIDA November 2000
Problemy terapii ARW
• Nigdy nie ma eliminacji wirusa
z organizmu ludzkiego.
• Człowiek raz zakażony HIV posiada
wirusa do końca swojego życia.
Leczenie pozwala „trzymać wirusa pod
kontrolą”.
Cel terapii ARV
Dawniej
• Redukcja śmiertelności w
związku z chorobami
związanymi z HIV/AIDS
• Poprawa wskaźników
przeżycia
• Odbudowa i ochrona układu
immunologicznego
• Maksymalna supresja HIV-1
RNA
Obecnie
• Redukcja śmiertelności z
powodu chorób nie-definiujących
AIDS (non-AIDS-defining diseases)
• Poprawa jakości życia
• Przeżycie osób z HIV/AIDS
porównywalna z populacją
nie-HIV
• Zmniejszenie ryzyka transmisji
zakażenia HIV-1
Profilaktyka
poekspozycyjna
(Post Exposure Prophylaxy)
PEP
Zasady zapobiegania HIV:
•
•
•
•
Bezpieczny seks
Bezpieczny kontakt z krwią
Wykonywanie testów w kierunku HIV
Edukacja, informacja
Prezerwatywa zmniejsza ryzyko
HIV
o około 60 - 90 %
Prezerwatywa zmniejsza ryzyko HIV
o około 60 - 90 %
Zasada
• Każda krew jest potencjalnie zakaźna !!!
Pamiętaj !!!
• Każda krew jest potencjalnie zakaźna
• Kontakt z materiałem zakaźnym niesie ryzyko
zakażenia:
- HIV
- HBV
- HCV
- infekcje bakteryjne, wirusowe in.
Dzięki osłonięciu ręki rękawiczką
lateksową lub gumową, ryzyko HIV
zmniejsza się
o około 60 - 90 %
Zakaźność materiałów biologicznych
•
Wysoce zakaźne
- krew
- sperma, wydzielina z pochwy
- płyny ustrojowe z domieszką krwi
- tkanki
____________________________________________________
• Potencjalnie zakaźne
- płyny: opłucnowy,
osierdziowy, owodniowy
- maź stawowa
- mleko kobiece
- ropa
____________________________________________________
• Nie zakaźne
-ślina
-łzy
-pot
-mocz
-kał
Widoczna domieszka krwi zmienia kwalifikację zakaźności
Materiał nie-zakaźny
• Mocz, kał, ślina, plwocina, wymiociny,
wydzielina z nosa, pot i łzy,
nie są zakaźne
Kontakt z nimi NIE wymaga profilaktyki PEP
Ekspozycja na HIV
• zawodowa
pracownicy medyczni
strażacy
wojsko
policja, straż miejska
personel hospicjum
pracownicy więzienia
pracujący z narkomanami
ratownicy PCK
inne służby ratownicze
kosmetyczki, manicurzystki
fryzjerzy
• nie zawodowa
ofiary wypadków
ofiary gwałtów
przypadkowe zakłucia igłą
partnerzy osób HIV(+)
prostytutki
samookaleczenia
świadome zakażenie HIV
Ryzyko zakażenia zainfekowanym narzędziem
dawka ekspozycyjna wirusa
• HBV
20 – 30 %
• HCV
4 – 10 %
• HIV
0,3(0,2-0,5%)
%
0,3 %
0,00001 ml
?
0,10,1ml
ml
Jeśli doszło do kontaktu z materiałem
zakaźnym, szybkie i właściwe działanie może
cię uchronić przed zakażeniem HIV !!!
Postępowanie zaraz po ekspozycji
• Umycie skóry wodą z mydłem pod silnym
strumieniem
• Spłukanie śluzówek wodą (solą fizjologiczną)
• Nie udowodniono skuteczności stosowania środków
odkażających i spirytusu do przemywania rany, ale
można je zastosować
Postępowanie zaraz po ekspozycji
•
•
•
•
Przemyć skórę wodą z mydłem
Nie tamować krwawienia
Nie wyciskać krwi z rany
Błony śluz. i spojówki przepłukać
wielokrotnie wodą lub 0,9% NaCl
Postępowanie po ekspozycji
• Przewieźć osobę poszkodowaną jak najszybciej do
ośrodka specjalistycznego HIV
• Włączyć profilaktykę lekami antyretrowirusowymi
najwcześniej jak tylko można
Profilaktyka włączona w ciągu
pierwszych 1-2 godzin po ekspozycji
redukuje ryzyko zakażenia o 80 %.
• Nie później niż 36 – 72 godzin
• Profilaktyka HBV i tężca
Postępowanie po ekspozycji
• Profilaktyki NIE stosuje się po
ekspozycji na skórę nieuszkodzoną !
Profilaktyka po ekspozycji
Jeżeli osoba stanowiąca potencjalne źródło zakażenia
zostanie uznana za nie zakażoną HIV
osoba, u której doszło do ekspozycji
nie musi przyjmować profilaktyki HIV.
W przypadku ustalenia tego faktu już po rozpoczęciu
PEP, należy ją przerwać
Przypadek
• Fryzjerka – pani Monika skaleczyła się
nożyczkami podczas czynności
fryzjerskich. Rana średnicy 0,7 mm,
obficie krwawi.
• Po zatrzymaniu krwawienia, dokończyła
strzyżenie. Klient poszedł do domu.
Przypadek
• Po 4 godzinach klient dzwoni do salonu:
K: Pani Moniko, ja zapomniałem pani
powiedzieć, że jestem zakażony HIV.
Ale niech się pani nie boi, bo ja biorę leki
przeciwwirusowe, więc chyba nie zakażam
innych ludzi.
Pytanie
• Co powinna zrobić Monika ?
Zakażenia HBV i HCV
wirusowe zapalenie wątroby
Wirusowe zapalenie wątroby (wzw)
•
•
•
•
•
•
HAV – choroba „brudnych rąk”
HBV – zakażenie krwiopochodne, sex ~15%
HCV – zakażenie krwiopochodne, sex?
HDV – towarzyszy HBV
HGV – zakażenie krwiopochodne
HEV - podobne do HAV (Azja)/zgony
Epidemiologia ko-infekcji HBV+HCV
170 mln.
zakażonych HCV
10 – 20%
zakażonych HBV
jest nadkażonych
HCV
350 mln.
zakażonych
HBV
2 – 10% zakażonych HCV
ma markery zakażenia
HBV
An.Hepatol., 2005, 4, 100
HBV
Hepatitis B Virus
Stan nosicielstwa HBsAg
• Obecność HBsAg powyżej 6 mies.
Pacjenci nie wymagają leczenia z
powodu znikomego zagrożenia
postępującej choroby wątroby
wywołanej zakażeniem HBV.
Monitorowanie infekcji.!
Drogi transmisji HBV
•
•
•
•
•
Krew i produkty krwiopochodne
Kontakty seksualne
Perinalnie (matka – dziecko: 90%)
Transplantacja narządów/tkanek
Nieznane źródło- skaleczenia, tatuaże, manicure !!!!!!!!
POPULACJE WYSOKIEGO RYZYKA:
•
•
•
•
Narkomani, alkoholicy – samookaleczenia, tatuaże
Biorcy krwi
Osoby z immunosupresją
Noworodki matek HBV(+)
Rak wątroby
Nie ma całkowitej eliminacji
zakażenia HBV !
wskutek obecności cccDNA
HCV
Hepatitis C Virus
HCV
•
•
•
•
•
•
Cicha epidemia
Ukryte zakażenie
„Niema” choroba
Uśpiony wirus
Wirusowa bomba zegarowa
Bezobjawowa śmiertelna infekcja
Grupy wysokiego ryzyka HCV
•
•
•
•
•
•
Biorcy krwi (w Polsce przed 1993r)
Dializowani
Po przebytym zap. wątroby bez znanej etiologii
Narkomani ( dożylnie i donosowo)
Po tatuażach, okaleczeniach, kolczykowaniu
Po używaniu wspólnych przyborów do golenia,
kosmetycznych, manicure, igieł, strzykawek
• Chorzy na hemofilię
• Zakażeni HIV
• Alkoholicy (urazy, krwawienia)
HCV
Brak objawów choroby wątroby
↓
osoby zakażone nie trafiają do lekarza
↓
albo – objawy niespecyficzne
↓
lekarz przeoczył zakażenie
Niecharakterystyczne objawy przewlekłej HCV
• Przewlekłe/nawracające zmęczenie
• Senność
• Osłabienie
spowolnienie aktywności życiowej
• Obj. psychiczne: apatia, depresja
• Rzadko: zmiany skórne, zap. naczyń
HCV
U 80 % zakażenie przechodzi w fazę
przewlekłą w sposób niezauważony
Zakażenie HCV
• Nie ma terminu „nosicielstwo HCV”
• Przechorowanie – nie daje odporności
• Trudne do uchwycenia „ostre” zapalenie
– może się przedłużać do 12 mies.
• Wirus silnie onkogenny !
• Nie ma szczepionki prewencyjnej
Przebieg kliniczny
• Po około 20 latach – marskość
wątroby
czynniki sprzyjające: - alkoholizm
- narkotyki
- płeć męska
- wiek starszy
- ko-infekcja HIV lub/i HBV
• 10 – 25% rak wątrobowo-komórkowy
Możliwa jest
całkowita eliminacja
wirusa HCV
Leczenie zakażenia HCV
• Interferon – alfa stosowany wraz z Rybawiryną
• Nowe leki – w trakcie badań klinicznych
Profilaktyka HBV, HCV
• HAV: szczepionka profilaktyczna
• HBV: szczepionka profilaktyczna
• HCV: nie ma szczepionki !!!
unikanie skaleczeń, uszkodzenia skóry
przestrzeganie zasad higieny i sterylności
• Leczenie chorych z infekcją HBV i HCV
Quiz
Istnieje szczepionka profilaktyczna
przeciwko:
HBV + HAV
HAV
HCV
HBV
Quiz
Istnieje szczepionka profilaktyczna
przeciwko:
HBV + HAV
HAV
HCV
HBV
TAK
TAK
NIE
TAK
Grypa A/H1N1v
Profilaktyka
Antygeny powierzchniowe
• Białka powierzchniowe:
- Hemaglutynina
- Neuraminidaza
umożliwiają wirusowi wnikanie do komórki gospodarza
układ tych białek decyduje o zjadliwości
człowiek produkuje p/ciała przeciwko tym białkom, jako
naturalną odpowiedź na zakażenie
Antygenowy Shift → „hiszpanka”
Przełom w 1976
Przełom w 1976
• W 1976r wybuchła epidemia świńskiej grypy w Fort Dix
(New Jersey): 200 przypadków, ciężki przebieg, 1 zgon
• Strach przed pandemią spowodował decyzję władz US
o zastosowaniu szczepionki prewencyjnej
A/New Jersey/1976/H1N1
• 40 mln ludzi w US otrzymało szczepionkę
- powikłania: ~500 przypadków Guillain-Barre
25 zgonów
- wstrzymano dalsze stosowanie szczepionki
15 września 2009r the Food and Drug Administration
dopuściło 4 szczepionki
przeciwko 2009/H1N1 wirusowi grypy
szczepionki te będą zalecane do stosowania w tym
samym terminie co p/grypie sezonowej
Sanofi – Aventis, Novartis, GlaxoSmithKline, Astra Zeneca (nasal spray)
FDA – w USA 1 dawka: wysokie uodpornienie po 8 – 10 dniach
Szczepionka A/H1N1
• Działania niepożądane – łagodne i podobne jak
przy szczepieniu przeciwko grypie sezonowej
A/H1N1 – różnice z grypą sezonową
1. Większość ludzi nie posiada odporności
2. Wirus atakuje dolne drogi oddechowe
- pneumonia
- ARDS
A/H1N1 – populacje wysokiego ryzyka
- przewlekłe choroby ukł oddechowego
POCHP, astma, obj.bronchospastyczne
- choroby serca – niewydolność serca, n krążenia
- przewlekła niewydolność nerek, wątroby
- upośledzenie funkcji ukł immunologicznego
chor autoagresyjne, AIDS, imm/supresja, przeszczepy
-kobiety ciężarne
- osoby > 65 rż
- dzieci < 2 rż i niemowlęta
- choroby metaboliczne – cukrzyca, otyłość olbrzymia
Leczenie grypy A/H1N1
wg Guidance and Resources For Clinicians (www.cdc.gov/swine flu/index.htm)
• A/H1N1 jest wrażliwy na antywirusowy inhibitor
Neuraminidazy :
Oseltamivir
Zanamivir
A/H1N1 jest oporny na: amantadyną, rimantadynę
Leczenie świńskiej grypy
wg Guidance and Resources For Clinicians (www.cdc.gov/swine flu/index.htm)
• Tamiflu (oseltamivir)
• Leczenie objawowe:
- pozostanie w łóżku
- higiena kaszlu
- odpowiednia podaż płynów
- leki p/kaszlowe
- leki p/gorączkowe
• Ciężki stan: hospitalizacja
Ograniczanie szerzenia się zakażenia
(maska N95, FFP2)
Czy fryzjer powinien się szczepić
przeciwko grypie (sezonowej) ?
TAK
Teraz naprawdę koniec!
Dziękuję za uwagę
Download
Random flashcards
bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Create flashcards