i.program ochrony środowiska

advertisement
GMINA i MIASTO RUDNIK nad SANEM
I.PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
II.PLAN GOSPODARKI ODPADAMI
URZĄD GMINY I MIASTA W RUDNIKU NAD SANEM
37-420 Rudnik nad Sanem, ulica Rynek 40
Tel.: (0-15) 876-10-02 Fax : (0-15) 876-11-19
www.rudnik.pl
e-mail: [email protected]
R ud ni k
n ad
Sa n em

2 0 0 7
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I M I A S TA R U D N I K N A D S A N E M
GMINA i MIASTO RUDNIK nad SANEM
I.PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
URZĄD GMINY I MIASTA W RUDNIKU NAD SANEM
37-420 Rudnik nad Sanem, ulica Rynek 40
Tel.: (0-15) 876-10-02 Fax : (0-15) 876-11-19
www.rudnik.pl
e-mail: [email protected]
R ud ni k
n ad
Sa n em

2 0 0 7
1
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I M I A S TA R U D N I K N A D S A N E M
AUTOR PROJEKTU „ PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA „ :
BIURO BADAWCZO–PROJEKTOWE „ŚRODOWISKO” SP. Z O.O.
35-506 RZESZÓW OSMECKIEGO 41.1
ZESPÓŁ AUTORSKI PROJEKTU :
mgr inż. Zygmunt Koczot – kierownik projektu programu ochrony środowiska
2
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
SPIS
TREŚCI :
1.
WSTĘP
2.
CHARAKTERYSTYKA GMINY I MIASTA RUDNIK NAD SANEM
2.1. Przestrzeń gospodarczo-społeczna gminy (wybrane elementy)
2.1.1. Dane ogólne, położenie, podział administracyjny
2.1.2. Stan i struktura ludności
2.1.3. Gospodarka (przemysł i usługi)
2.1.4. Rolnictwo
2.2. Systemy infrastruktury technicznej i gospodarki komunalnej
2.2.1. Komunikacja-drogowa, kolejowa, inne
2.2.2. Zaopatrzenie w wodę, oczyszczanie ścieków
2.2.3. Gospodarka odpadami
2.2.4. Ciepłownictwo
2.2.5. Gazownictwo
2.2.6. Elektroenergetyka
2.3. Środowisko przyrodnicze gminy
2.3.1. Budowa geologiczna i rzeźba terenu
2.3.2. Bogactwa naturalne
2.3.3. Gleby
2.3.4. Wody podziemne i powierzchniowe
2.3.5. Stan zanieczyszczenia powietrza
2.3.6. Warunki klimatyczne
2.3.7. Roślinność i zieleń
2.3.8. Świat zwierząt
3
8
8
8
9
11
12
14
15
16
19
22
22
23
24
24
24
25
26
30
31
32
34
3.
PRZYCZYNY ZAGROŻEŃ ORAZ TENDENCJE ZMIAN W ŚRODOWISKU
PRZYRODNICZYM GMINY
35
3.1. Zmiany rzeźby terenu
35
3.2. Wody podziemne i powierzchniowe
35
3.3. Zanieczyszczenia powietrza
37
3.4. Hałas
48
3.5. Degradacja gleb
40
3.6. Degradacja roślinności
40
3.7. Świat zwierząt
42
3.8. Elektromagnetyczne promieniowanie niejonizujące
42
3.9. Nadzwyczajne zagrożenia środowiska
43
3.10. Zewnętrzne źródła zagrożeń dla środowiska przyrodniczego
44
4.
IDENTYFIKACJA CELÓW DLA OCHRONY ŚRODOWISKA
44
5.
STRATEGIA DZIAŁAŃ DLA POPRAWY STANU ŚRODOWISKA
48
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
6.
HARMONOGRAM WRAZ Z KOSZTAMI REALIZACJI PROGRAMU
ORAZ ŹRÓDŁA JEGO FINANSOWANIA
6.1. Założenia szacowania kosztów
6.2. Źródła finansowania i warunki udzielania pomocy publicznej
6.2.1. Krajowe źródła finansowania Programu
6.2.2. Fundusze strukturalne Unii Europejskiej
6.2.3. Inne formy pomocy finansowej
6.3. Harmonogram, koszty i sposoby finansowania zadań Programu
Struktura Programu Ochrony Środowiska
58
58
58
60
61
66
67
67
ZARZĄDZANIE PROGRAMEM
7.1. Instrumenty realizacji programu
7.1.1. Instrumenty prawne
7.1.2. Instrumenty ekonomiczne
7.1.3. Instrumenty organizacyjne
7.1.4. Instrumenty edukacyjno-informacyjne
7.2. Kontrola realizacji programu
7.2.1. Monitoring stanu środowiska
7.2.2. Monitoring działań Urzędu Miasta i Gminy na rzecz realizacji
celów określonych Programem
68
68
68
70
71
72
73
73
8.
STRESZCZENIE
77
9.
TERMINOLOGIA PRZYJĘTA W PROGRAMIE OCHRONY ŚRODOWISKA
9.1. Terminologia z zakresu rozwoju zrównoważonego
9.2. Terminologia z zakresu ochrony środowiska
9.3. Terminologia z zakresu gospodarki wodno-ściekowej
9.4. Terminologia z zakresu gospodarki odpadami
83
83
83
85
87
10.
HARMONOGRAM DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH
90
11.
MATERIAŁY ŹRÓDŁOWE
91
7.
MAPY POGLĄDOW E
73
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
1.
WSTĘP
Zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska1, polityka ekologiczna
państwa ma na celu stworzenie warunków niezbędnych do realizacji ochrony
środowiska (art. 13). W celu realizacji polityki ekologicznej państwa zarządy
województwa, powiatów i gmin sporządzają swoje programy ochrony
środowiska uwzględniając w nich cele ekologiczne, priorytety ekologiczne,
rodzaj i harmonogram działań proekologicznych oraz środki niezbędne do
osiągnięcia ustalonych celów (art. 14 i 17).
Cele ogólne polityki ekologicznej państwa w sferze racjonalnego
użytkowania zasobów naturalnych oraz jakości środowiska określa II Polityka
Ekologiczna Państwa przyjęta przez Radę Ministrów dnia 13.06.2000 roku.
Zgodnie z nią nadrzędną wartością w polityce ekologicznej państwa jest
człowiek. Oznacza to, że zdrowie społeczeństwa jako całości, komfort
środowiska, w którym żyją i pracują społeczności lokalne oraz życie i zdrowie
każdego obywatela są głównym kryterium w realizacji polityki ekologicznej na
każdym szczeblu. Dotyczy to więc miejsca pracy i zamieszkania, szczebla
lokalnego, regionalnego i krajowego.
Polityka ekologiczna winna się rządzić pewnymi zasadami, a wśród nich
wiodącą czyli zasadą zrównoważonego rozwoju. Podstawowym założeniem zrównoważonego rozwoju jest takie prowadzenie polityki i działań w
poszczególnych sektorach gospodarki i życia społecznego, aby zachować
zasoby i walory środowiska w stanie zapewniającym trwałe, nie doznające
uszczerbku możli-wości korzystania z nich zarówno przez obecne jak i przyszłe
pokolenia, przy jednoczesnym zachowaniu trwałości funkcjonowania procesów
przyrodniczych oraz naturalnej różnorodności biologicznej na poziomie
krajobrazowym, ekosystemowym, gatunkowym i genowym. Istotą zasady
zrównoważonego
rozwoju
jest
równorzędne
traktowanie
racji
społecznych,ekonomicznych i ekologicznych.
Oprócz zasady zrównoważonego rozwoju przy realizacji polityki
ekologicznej winny być brane pod uwagę inne, pomocnicze zasady:
 zasada przezorności, która przewiduje, że rozwiązywanie pojawiających się
problemów powinno następować już wtedy, kiedy pojawia się uzasadnione
prawdopodobieństwo, że problem wymaga rozwiązania,
 zasada wysokiego poziomu ochrony środowiska, która zakłada, że
stosowanie prewencji i przezorności powinno być ukierunkowane na wysoki
i bezpieczny dla zdrowia ludzkiego poziom ochrony środowiska,
 zasada integracji polityki ekologicznej z politykami sektorowymi, co w
praktyce oznacza uwzględnienie w politykach sektorowych celów
ekologicznych na równi z celami gospodarczymi i społecznymi,
 zasada równego dostępu do środowiska przyrodniczego, a więc potrzeba
zaspokajania potrzeb obecnego pokolenia z równoczesnym tworzeniem i
utrzymywaniem warunków dla przyszłych pokoleń jako społeczeństw, grup
społecznych i jednostek ludzkich w ramach sprawiedliwego dostępu do
ograniczonych zasobów i walorów środowiska oraz równoważenie szans
pomiędzy człowiekiem a przyrodą poprzez zapewnienie zdrowego
1
Ustawa Prawo ochrony środowiska z dn. 27 kwietnia 2001 r. (Dz. U.z 2006, Nr 129, poz. 902)
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M






i bezpiecznego funkcjonowania jednostek ludzkich przy zachowaniu
trwałości podstawowych procesów przyrodniczych ze stałą ochroną
różnorodności biologicznej,
zasada regionalizacji oznaczająca między innymi rozszerzenie uprawnień
dla samorządu terytorialnego do ustalania regionalnych opłat i wymogów
ekologicznych wobec jednostek gospodarczych i regionalizowanie
ogólnokrajowych narzędzi polityki ekologicznej,
zasada
uspołecznienia
polityki
ekologicznej
przez
stworzenie
instytucjonalnych, prawnych i materialnych warunków do udziału obywateli,
grup społecznych i organizacji pozarządowych w procesie kształtowania
modelu zrównoważonego rozwoju,
zasada „zanieczyszczający płaci”,
zasada prewencji, która zakłada, że przeciwdziałanie negatywnym skutkom
dla środowiska powinno być podejmowane na etapie planowania i realizacji
przedsięwzięć,
zasada stosowania najlepszych dostępnych technik,
zasada skuteczności ekologicznej i efektywności ekonomicznej, która ma
zastosowanie do wyboru planowanych przedsięwzięć inwestycyjnych
ochrony środowiska.
Ochrona środowiska przyrodniczego jest jednym z głównym warunków
osiągnięcia zrównoważonego rozwoju, równie istotnym jak pozostałe czynniki,
którymi są rozwój gospodarczy, ład przestrzenny i warunki społeczne. Zrównoważony rozwój z punktu widzenia środowiska przyrodniczego to dążenie do:
 zachowania możliwości odtwarzania się zasobów naturalnych,
 racjonalnego użytkowania zasobów nieodnawialnych i zastępowania ich
substytutami,
 ograniczania uciążliwości dla środowiska i nieprzekraczania granic
wyznaczonych jego odpornością,
 zachowania różnorodności biologicznej,
 zapewnienia obywatelom bezpieczeństwa ekologicznego,
 tworzenia podmiotom gospodarczym warunków do uczciwej konkurencji
w dostępie do ograniczonych zasobów i możliwości odprowadzania
zanieczyszczeń.
Generalnie celami polityki ekologicznej w skali kraju w sferze racjonalnego
użytkowania zasobów naturalnych są :
 racjonalizacja użytkowania wody,
 zmniejszenie zużycia surowców oraz odpadów z produkcji,
 zmniejszenie energochłonności gospodarki i wzrost wykorzystania energii ze
źródeł odnawialnych,
 ochrona gleb,
 wzbogacanie i racjonalna eksploatacja zasobów leśnych,
 ochrona zasobów kopalin.
Program ochrony środowiska dla Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem
powinien wytyczać cele polityki ekologicznej, takie jak :
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
 racjonalne użytkowanie zasobów naturalnych przez zmniejszenie zużycia
energii, surowców i materiałów, a równocześnie wzrost udziału w
wykorzystywaniu zasobów odnawialnych,
 ochronę powietrza i ochronę przed hałasem przez redukcję emisji gazów
i pyłów oraz emitorów hałasu i wibracji,
 ochronę wód przez właściwą gospodarkę wodno-ściekową oraz
racjonalizację zużycia wody,
 ochronę gleb i powierzchni ziemi przez minimalizowanie destrukcyjnych
oddziaływań przemysłu oraz komunikacji,
 ochronę zasobów przyrodniczych z uwzględnieniem bioróżnorodności przez
zmniejszanie presji wynikającej z rozwoju gospodarczego.
Cele ochrony środowiska dla Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem powinny
nosić cechy specjalistycznych, mierzalnych, akceptowalnych, realistycznych,
terminowych.
Program ochrony środowiska powinien być powiązany z dokumentami
wyższej rangi i wynikać z zapisów Polityki Ekologicznej Państwa2.
Program ochrony środowiska powinien być także powiązany z
dokumentami szczebla wojewódzkiego, powiatowego oraz gminnego.
Z dokumentów szczebla wojewódzkiego, powiatowego i gminnego zostały
w pierwszym rzędzie uwzględnione :
 Program Ochrony Środowiska dla Województwa Podkarpackiego.
 Program Ochrony Środowiska dla Powiatu Niżańskiego.
 Plan Rozwoju Lokalnego Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem - lipiec 2004.
 Strategia rozwoju Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem.
W Programie ochrony środowiska dla Województwa Podkarpackiego
wskazano 4 obszary strategiczne: :

ochronę i poprawę jakości środowiska,

racjonalne użytkowanie zasobów środowiska,

współpracę transgraniczną,

edukację ekolog, dostęp do informacji, poszerzanie dialogu społecznego
W Programie... dla Powiatu Niżańskiego pominięto współpracę transgraniczną
W poszczególnych obszarach wyodrębniono cele strategiczne.
Obszar strategiczny”Ochrona i poprawa jakości środowiska” obejmuje cele :







2
Ochronę wód i kształtowanie stosunków wodnych,
Gospodarkę odpadami,
Ochronę przed hałasem,
Ochronę przed polami elektromagnetycznymi,
Przeciwdziałanie poważnym awariom oraz zapewnienie bezpieczeństwa
chemicznego i biologicznego,
Ograniczanie zanieczyszczeń powietrza, przeciwdziałanie zmianom klimatu
Ochronę przyrody, krajobrazu i różnorodności biologicznej.
Polityka Ekologiczna Państwa – uchwalona przez Sejm RP w dniu 8 maja 2003 r.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Obszar „Racjonalne użytkowanie zasobów środowiska” obejmuje 5 celi
strategicznych :
 Zmniejszenie materiałochłonności, wodochłonności, energochłonności i
odpadowości gospodarki,
 Wykorzystanie energii odnawialnej,
 Ochrona gleb i rekultywacja terenów zdegradowanych,
 Ochrona kopalin,
 Wzbogacanie i racjonalne użytkowanie lasów.
Działania w polu strategicznm „Współpraca transgraniczna” sprowadzają się do
ograniczenia, zmniejszenia zanieczyszczeń transgranicznych. W tym celu
konieczna jest współpraca z innymi gminami , powiatami, bądź województwami
w zakresie przeciwdziałania awariom, jak również w zakresie ochrony i
racjonalnego wykorzystania zasobów środowiska naturalnego.
Obszar strategiczny „Edukacja ekologiczna, dostęp do informacji i poszerzanie
dialogu społecznego” obejmuje jeden cel strategiczny tj. Propagowanie idei
ochrony środowiska oraz trwałego i zrównoważonego rozwoju (ekonomicznego,
ekologicznego i społecznego) w społeczeństwie.
W „Planie Rozwoju Lokalnego Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem”, której
zadaniem jest przyspieszenie rozwoju i strukturalnego dostosowania Miasta i
Gminy oraz poprawa poziomu życia jej mieszkańców, za strategiczne cele
uznano :
Zmiana w strukturze gospodarczej obszaru, w tym zasady kształtowania rolnej i
leśnej przestrzeni produkcyjnej
Wspieranie rozwoju małej i średniej przedsiębiorczości,Rozwój nowych zakładów
produkcyjnych dających zatrudnienie szczególnie dla kobiet,Kształtowanie harmonijnego
krajobrazu kulturowego gminy,Przemyślana gospodarka łowiecka i hodowlana, Wykorzystanie
walorów naturalnych do celów agroturystycznych, sportowych, Budowa obiektów noclegowych i
gastronomicznych, Powstawanie nowych punktów usługowych,Uzbrojenie terenów pod
inwestycje, Promocja gospodarcza i turystyczna,Tworzenie nowych produktów turystycznych.
Zmiana w sposobie użytkowania terenu
Prowadzenie przemyślanej polityki w zakresie wydawania pozwoleń na budowę (strefa ochrony
konserwatorskiej, grunty o wysokich klasach bonitacyjnych, tereny zalewowe), Ograniczanie
rozpraszania zabudowy na terenach wiejskich, Ograniczanie budowy obiektów „agresywnych”
krajobrazowo,Wzbogacanie walorów widokowych, Uzbrajanie terenów pod inwestycje,Ochrona
systemów, obszarów chronionych, ochrona węzłów i ciągów ekologicznych,
Rozwój systemu komunikacji i infrastruktury
Rozbudowa układu ulicznego w dostosowaniu do potrzeb wynikających z rozwoju
miasta,Uporządkowanie układu dróg powiatowych i gminnych, zapewnienie im odpowiednich
parametrów technicznych, Budowa ciągów pieszych,Polepszenie układu komunikacji
autobusowej, Rozwój ścieżek rowerowych, Zwiększanie liczby miejsc parkingowych, zwłaszcza
przy obiektach publicznych, Remonty istniejących sieci elektroenergetycznych, Zaopatrzenie
ludności w wodę z sieci wodociągowej, Budowa sieci kanalizacyjnej na obszarze całej gminy,
Wprowadzenie całkowitej segregacji odpadów.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Poprawa stanu środowiska naturalnego
Poprawa i ochrona jakości wód powierzchniowych i wgłębnych, Ochrona powietrza–promowanie wśród wikliniarzy kotłów opalanych gazem, Uporządkowanie gospodarki odpadami,
Kanalizacja wsi, Zaopatrzenie ludności w wodę z sieci wodociągowej, Dalsza rozbudowa
istniejącej oczyszczalni ścieków w Rudniku nad Sanem, Zwiększenie ilości ścieżek edukacji
ekologicznej (spacerowych, rowerowych), Wytyczenie miejsc na rodzinne pikniki, wycieczki,
ogniska, Wprowadzania użytków ekologicznych, Zmniejszenia ilości odpadów trafiających na
wysypisko w wyniku ich segregowania, Objęcie ochroną drzew pomnikowych.
Poprawa stanu środowiska kulturowego
Ochrona dóbr kultury materialnej, Wzbogacenie oferty kulturalnej dla turystów i mieszkańców,
Aktywizacja bibliotek.
Poprawa warunków i jakości życia, w tym zmiana w strukturze zamieszkania
Tworzenie nowych miejsc pracy, promocja przedsiębiorczości, Wspieranie inicjatyw
obywatelskich,
Zabezpieczenie terenów przeznaczonych pod budownictwo wielo i
jednorodzinne, Rozwój mieszkalnictwa w warunkach nie kolidujących z wymogami ochrony
środowiska,Remonty budynków użyteczności publicznej, Poprawa estetyki osiedli, Doposażenie
placówek służby zdrowa, Informatyzacja gminy, Polepszenie warunków mieszkaniowych dla
rodzin najuboższych, Poprawa bazy oświatowej – budowa nowych placówek (Przedszkole w
Rudniku nad Sanem, Sala gimnastyczna w Kopkach i Przędzelu) rozbudowa i remonty,
Stworzenie bazy dla działalności w obszarze pomocy społecznej.Poprawa stanu
bezpieczeństwa, Wzbogacenie oferty kulturalnej dla mieszkańców, Poprawa dostępu do usług,
Akcja dożywiania dzieci i młodzieży, Zapewnienie stałej opieki dla ludzi starszych,
schorowanych, Organizowanie robót publicznych, Przeciwdziałanie zjawisku wykluczenia
społecznego, Podnoszenie kwalifikacji kadry pedagogicznej, System kształcenia ustawicznego,
Doprowadzenie wszystkich mediów, zwłaszcza na terenach wiejskich.
Z analizy celów szczegółowych wynika,że cel główny uwzględnia ochronę
zasobów środowiska przyrodniczego zgodnie z zasadą zrównoważonego
rozwoju oraz z celami ekologicznymi państwa. Wśród celów wymienionych w
cytowanym dokumencie są :
 wykorzystanie wartości przyrodniczo-krajobrazowych gminy,
 ochrona i zagospodarowywanie walorów i zasobów środowiska przyrodniczego
i kulturowego, prawidłowa gospodarka leśna,
 rozwój i poprawa funkcjonowania systemu komunikacji i infrastruktury
technicznej, co w konsekwencji prowadzi do realizacji takich celów jak: poprawa
jakości powietrza, zmniejszenie hałasu oraz zmniejszenie nadzwyczajnych
zagrożeń środowiska,
 uporządkowanie gosp. wodno-ściekowej jako elementu ochrony wód
 racjonalne i proekologiczne gospodarowanie zasobami zieleni nieurządzonej i
terenami niezainwestowanymi jako realizacja celu krajowego w zakresie
utrzymania różnorodności biologicznej i krajobrazowej.
 poprawa warunków życia mieszkańców i stanu bezpieczeństwa publiczn.
 zagospodarowywanie terenu gminy w sposób racjonalny pod względem
przestrzennym i architektonicznym.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
2.CHARAKTERYSTYKA GMINY I MIASTA RUDNIK NAD SANEM
2.1. Przestrzeń gospodarczo-społeczna gminy (wybrane elementy)
2.1.1.Dane ogólne, położenie, podział administracyjny :
Gmina i Miasto Rudnik nad Sanem zlokalizowana jest w powiecie
niżańskim, w północnej-wschodniej części województwa podkarpackiego. W
terenie gminy położone jest miasto Rudnik nad Sanem i 4 sołectwa: Chałupki,
Kopki, Przędzel i Przędzel Kolonia . Od południa graniczy z gminą Nowa
Sarzyna i Jeżowe, od wschodu przylega do gmin Krzeszów i Ulanów, a od
północy i zachodu z gminą Nisko. Rudnik nad Sanem ma dogodne połączenia
drogowe z Niskiem, siedzibą Powiatu oraz Rzeszowem siedzibą Województwa
Podkarpackiego. Gmina Rudnik nad Sanem zajmuje powierzchnię c. 79. km 2,
liczba ludności wynosi c. 10 tyś. mieszkańców ogółem.
Podział administracyjny gminy Rudnik nad Sanem.
Miasto / Sołectwa
Powierzchnia ( ha )
Rudnik nad Sanem
Chałupki
Kopki
Przędzel
Przędzel Kolonia
Razem
()
3.659
346
1.083
2.383
400
7.871
Ludność [2006]
6.833
361
1.275
1.504
320
10.293
Miasto Rudnik nad Sanem pełni rolę centralnego miejsko-gminnego
ośrodka usługowego.
Ośrodki wiejskie wyposażone są w podstawowe, niezbędne dla obsługi
wsi usługi.
Rudnik nad Sanem jest jednym z najstarszych ośrodków koszykarstwa
artystycznego i użytkowego w Polsce. W 1878 roku właściciel dóbr rudnickich
założył szkołę koszykarską, tym samym rozpoczął się rozwój tego rzemiosła w
Rudniku nad Sanem i okolicznych miejscowościach.Z wikliny wytwarzane są z
artykuły powszechnego użytku, wyroby artystyczne, z których znaczna część
jest eksportowana.






Struktura przestrzenna miasta i gminy to :
obszary rolne i leśne w tym :
obszary z przewagą gruntów możliwych do zalesień,
obszary rolniczej przestrzeni produkcyjnej wyłączonej z zabudowy,
obszary rolniczej przestrzeni produkcyjnej z możliwością zabudowy,
oraz obszary zainwestowane w tym :
obszary zabudowane i obszary mogące być przeznaczone pod zabudowę,
tereny rekreacji i wypoczynku,
pozostałe tereny, w tym : komunikacji, infrastruktury technicznej.
Gmina i Miasto Rudnik nad Sanem położona jest w Kotlinie Sandomierskiej,
w obrębie trzech mezoregionów : Płaskowyżu Kolbuszowskiego, Płaskowyżu
Tarnogrodzkiego i Równiny Biłgorajskiej.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Od zachodu i południa rozpościerają się tereny Puszczy Sandomierskiej, od
północy Lasy Janowskie, a od zachodu - Puszcza Solska. Rozległe lasy,
enklawy pierwotnej przyrody, liczne zbiorniki wodne, rzeki i strumienie, piękne
krajobrazy, niezanieczyszczone środowisko, zabytki i pomniki historii
uatrakcyjniają turystycznie region. Równie bogata jest fauna i flora.
Główną rzeką regionu jest San, wyjątkowo malowniczy, pięknie wkomponowany
w krajobraz. Ze wschodu na zachód płynie w piaszczystym płytkim korycie
Tanew, wpadająca do Sanu w okolicach Ulanowa. Lewobrzeżny dopływ Sanu,
Rudna, łączy się z Sanem w Rudniku. San jest wymarzonym miejscem do
wędkowania.
Turystyce sprzyja także klimat : upalne, słoneczne lata, z niewielką ilością
opadów, zimy dość łagodne, umiarkowanie śnieżne.
Na terenie gminy znajduje się kilkadziesiąt zabytków oraz obiektów
zainteresowania konserwatorskiego. Badania archeologiczne wskazują, że
osadnictwo na terenie obecnego Rudnika istniało już w epoce brązu. Pierwsze
próby założenia miasta o nazwie Rudnik podjeto w 1552 roku, niemniej do
powstania miasta na prawie magdeburskim doszło 5 lat później, w 1557 roku.
Wyciąg z aktu lokacyjnego znajduje się w "Metryce Koronnej", karty 374-375.
Jeszcze w tym samym roku teren miasta został rozmierzony, wytyczono rynek,
ulice, działki dla mieszczan, rozpoczęła się budowa domów. Z lat 60. i 70. XVI
wieku pozostało szereg wzmianek w dokumentach wskazujących na istnienie i
szybką rozbudowę miasta, poświadczona jest również działalność władz
miejskich. Miasto zdobi pomnik hrabiego F.Hompescha, który był inicjatorem
i twórcą rzemiosła wikliniarskiego.
Nad niską, głównie parterową i
jednopiętrową zabudową centrum miasta góruje zwarta sylwetka kościoła
parafialnego, pw. Świętej Trójcy. Parafia powstała w 1585 roku. Centrum
rozrastającego się miasta pozostaje nadal obszerny rynek, otoczony zwartą
zabudową. W ciągu dookolnej zabudowy placu wyróżnia się narożny budynek
dawnego Banku Kredytowego. Prostokątna, piętrowa, murowana budowla,
wzniesiona w 1907 roku ma, jak na lokalne warunki, obszerną bryłę i obfitą,
szczegółowo opracowaną dekorację.
Na południowym krańcu miasta wznoszą się pozostałości zespołu pałacowego
hr. Tarnowskich wpisanego do rejestru zabytków. Zespół parkowo-pałacowy
wraz z otoczeniem to obiekt o najwyższym potencjale komercyjnym (turystyka)
na terenie gminy i miasta Rudnik. Jego usytuowanie pomiędzy miastem a
proponowaną lokalizacją przystani rzecznej nieopodal promu do Bielin sprzyja
zagospodarowaniu go na cele turystyki, sportu i rekreacji.
Ponadto do rejestru zabytków został wpisany budynek dawnego
Nadleśnictwa Rudnik, Młyn i Elektrownia, Budynek mieszkalny Rynek 29,
Budynek dawnej Szkoły Ludowej, Najstarsza część Cmentarza Parafialnego w
Rudniku nad Sanem, Cmentarze z I wojny światowej (Przędzel,Rudnik), Kościół
Parafialny w Kopkach.
Niemniej korzystne warunki przyrodniczo–krajobrazowe, bogactwo fauny i
flory, cieki wodne, niezanieczyszczone powietrze oraz piękne lasy stwarzają
korzystne warunki do harmonijnego obcowania ludzi ze środowiskiem
naturalnym.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
2.2.2.Stan i struktura ludności :
Powierzchnia i ludność, według danych Urzędu Gminy i Miasta powierzchnia
obszaru całej gminy wynosi 78.7 km2. Liczba ludności gminy w 2006 roku
wynosiła c. 10.293 osób. Średnia gęstość zaludnienia gminy wynosiła 131
osób/ km2. Największą gęstość zaludnienia posiada siedziba miasta i gminy
Rudnik nad Sanem (185).
Struktura demograficzna ludności jest istotnym elementem rozwoju gminy.
Decyduje m. in. o kształcie rynku pracy, potrzebach edukacyjnych,
spodziewanych kierunkach migracji, zadaniach z zakresu opieki społecznej.
Struktura wiekowa ludności jest korzystna. Ponad połowa populacji gminy (ca
57%) jest w wieku produkcyjnym. W wieku przedprodukcyjnym pozostaje
ca 28%, a w wieku poprodukcyjnym ca 15% mieszkańców. Wśród populacji w
wieku produkcyjnym przeważają mężczyźni stanowiący c. 55% tej grupy
wiekowej, a wśród populacji w wieku poprodukcyjnym przeważają kobiety,
które stanowią c. 65 % tej grupy ludności.
Tabela . Ludność gminy wg płci wiek produkcyjny
Rok
Ogółem
Mężczyźni
Kobiety
2006
10293
5095
5198
Wśród mieszkańców gminy w wieku 15 lat i więcej 33,0% stanowią
osoby z wykształceniem podstawowym, 28,0% z wykształceniem zasadniczym,
32,0% z wykształceniem średnim, 7,0% z wykształceniem wyższym.
Najwyższa stopa bezrobocia dotyczy osób z wykształceniem zasadniczym
zawodowym i średnim, a wśród kobiet dodatkowo jeszcze z wykształceniem
wyższym.
Tabela . Ludność gminy w wieku produkcyjnym i nieprodukcyjnym
Rok
Og.
2005 10293
w wieku
Przedprodukcyjnym
Produkcyjnym
Poprodukcyjnym
(<17 lat)
(18-60K, 18-65M)
(>60 K, >65 M)
w osobach
W%
W osobach
W%
w osobach
w%
2885
28
5873
58
1535
14
Do istotnych problemów demografii regionu należy zaliczyć strukturę
wiekową ludności. Przekładając się na warunki społeczno-ekonomiczne,
proporcja liczby osób w wieku produkcyjnym do stosunku w wieku nieprodukcyjnym ściśle wiąże się z możliwościami finansowymi gospodarstw
domowych. Jest to wynikiem konieczności utrzymywania części społeczeństwa
znajdującej się w wieku, w którym pracy podjąć bądź nie mogą, bądź nie są w
stanie.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Zmiany w stanie ludności dotyczą zarówno jej ruchu naturalnego, czyli
urodzeń i zgonów, jak i ruchu związanego z migracjami.
Warunki ekonomiczne oraz warunki socjalno-bytowe wykazują znaczny
związek z ruchami ludności, gdyż zasobność finansowa gospodarstwa
domowego w znaczny sposób determinuje jego działania. Stałe zmniejszanie
się liczby ludności w wieku przedprodukcyjnym jest niekorzystną tendencją, a w
perspektywie dłuższego okresu czasu problem ten będzie istotny.
Z upływem czasu bowiem roczniki kolejnych wyży demograficznych osiągać
będą wiek poprodukcyjny, natomiast wpływy na utrzymanie tej grupy pochodzić
będą od stale zmniejszającej się liczby pracujących. W Gminie Rudnik nad
Sanem w ostatnich latach obserwuje się dość znaczny spadek przyrostu
naturalnego (dodatni w mieście, ujemny na wsi), jest jednym z niższych w
całym powiecie – wynosi c. -1,2 ‰.
Kolejnym czynnikiem kształtującym liczbę ludności, jednocześnie
wpływającym na rynek pracy są migracje ludności. Do gminy i miasta napływa
dość znaczna liczba ludności, jednak odpływ jest znacznie większy. Powyższy
fakt należy niestety uznać za zjawisko niekorzystne.
2.1.3. Gospodarka (pozarolnicza działalność gospodarcza) :
Potencjał gospodarczy Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem tworzą
małe i średnie podmioty gospodarcze o różnorodnym profilu działalności:
przetwórstwo przemysłowe i rzemiosło (głównie wikliny), produkcja żywności,
gospodarka leśna, usługi transportowe budowlane, agroturystyka, rekreacja i
wypoczynek, inne.
Na terenie Gminy Rudnik nad Sanem zarejestrowanych jest ponad 500 (538 wg
UGiM) jednostek gospodarczych - przeważnie drobna wytwórczość osób
fizycznych, ale również większe przedsiębiorstwa i zakłady przemysłowe.
Strukturę branżową podmiotów przedstawiono poniżej w tabeli.
Podmioty gospodarki narodowej zarejestrowane w rejestrze REGON :
Wyszczególnienie
Przemysł
Budowni
Handel i
Transport,
Obsługa
ogółem
Ctwo
naprawy
magazyny
nieruchom.
150
31
251
19
44
edukacja
Ochrona
zdrowia
Gmina i Miasto
Rudnik nad Sanem
18
25
Najwięcej bo 46% ogólnej liczby podmiotów gospodarczych zajmuje się
handlem, są to przeważnie małe prywatne sklepy w większości spożywcze, 6 %
podmiotów prowadzi usługi budowlane, 28% to przemysł i przetwórstwo
przemysłowe, 4 % transport i gospodarka magazynowa i ochrona zdrowia.
Pozostałe podmioty stanowią własność samorządu i są to placówki oświaty,
kultury i sportu .
Podstawowym źródłem utrzymania mieszkańców gminy jest praca w
okolicznych zakładach i instytucjach oraz praca w swoich gospodarstwach.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Źródłem utrzymania mieszkańców gminy stanowią również emerytury i renty.
Dominującą rolę w sektorze gospodarczym (przemysł, small business) odgrywa
przetwórstwo wierzby wikliniarskiej (krzewiaste gatunki wierzby:plecionkarskie,
piaskowe, wiciowe, migdałowe, purpurowe, iwa, inne). Drobni wytwórcy
wyplatając z wikliny wyroby w szerokim asortymencie przyczyniają się do tego,
że gmina Rudnik nad Sanem jest zagłębiem wikliniarskim. Są sołectwa gdzie
90% mieszkańców zajmuje się tego typu działalnością.
W gminie działa również :

Zakład Produkcji i Konstrukcji Stalowych „Mostostal”Siedlce S.A

FAKRO – Producent stolarki okiennej-okna dachowe

Wytwórnia Mas Bitumicznych MOLTER
*
Bank Spółdzielczy
*
Nadleśnictwo Rudnik nad Sanem
*
Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej
*
Sklepy, hurtownie, restauracje, bary
*
1 stacja benzynowa, stacje obsługi samochodów
Pozostałe niewielkie zakłady produkcyjne i usługowe, w większości kilkulub jednoosobowe, działają w branży samochodowej, ślusarskiej, blacharskiej,
budowlanej.
Działalność handlowa została przejęta praktycznie w całości przez
podmioty prywatne. Sklepy spożywcze, spożywczo – przemysłowe oraz usługi
rozwijają się proporcjonalnie w poszczególnych miejscowościach gminy.
Procesy przeobrażeniowe następują tu najszybciej. Mankamentem usług
handlowych jest mała siła nabywcza zamieszkującej ludności.
Dużym znaczeniem na rozwój gminy a także zmniejszeniem
bezrobocia będzie dalsze powstawanie małych i średnich przedsiębiorstw
działających w środowisku Gminy . Społeczeństwo wiejskie przestaje być
kojarzone tylko jako producent żywności.obszary wiejskie staje się w wielu
przypadkach miejscem wypoczynku innych grup społecznych a także
miejscem działalności produkcyjno – usługowej . Rozwój otoczenia rolnictwa
i wszelkie przedsięwzięcia związane z obsługą rolnictwa i jego
zaopatrzeniem przyczyniło się do zmniejszenia problemu bezrobocia .
Działalność rzemieślnicza związana z obsługą rolnictwa rozwija się i
inwestuje w swoje miejsca pracy oraz zatrudnia nowe siły robocze .
2.1.4. Rolnictwo :
Gm. Rudnik nad Sanem pod względem klimatycznym posiada korzystne
warunki do rozwoju gospodarki rolnej, znajduje się w strefie klimatu
umiarkowanego, w którym okres wegetacji trwa ponad 210 dni i można w nim
uprawiać większość roślin. Gmina Rudnik nad Sanem jest gminą rolniczą.
Udział użytków rolnych w ogólnej powierzchni gminy wynosi 41,8%, tak
niewielki udział użytków rolnych spowodowany jest przede wszystkim
występowaniem dość dużych powierzchni lasów. Lasy i grunty leśne na terenie
gminy zajmują powierzchnię 3635 ha co stanowi 46.2 % ogólnej powierzchni
gminy.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
W Gminie Rudnik nad Sanem ponad połowa ogółu gospodarstw znajduje
się w grupie obszarowej od 1–5 ha, kilkanaście procent w grupie gospodarstw
5–10 ha, a tylko < 1% to gospodarstwa powyżej 15 ha. Dane te są zbliżone do
struktury obszarowej w województwie podkarpackim.
Średnia powierzchnia gospodarstwa : gmina Rudnik nad Sanem – 2,80 ha
województwo podkarpackie – 3,50 ha, Polska – 7,00 ha.
Procesy restrukturyzacyjne w rolnictwie przebiegają powoli i nie są zbyt
efektywne. Ocena rolniczej przestrzeni produkcyjnej dla gminy nie jest
korzystna, wpływają na to szczególnie klasy bonitacyjne gruntów (większości V
i VI klasy). Wskaźnik jakości rolniczej przestrzeni produkcyjnej jest niższy od
wskaźnika dla woj. podkarpackiego.
Wskaźnik jakości rolniczej przestrzeni produkcyjnej dla gminy wynosi c. 55
punktów według IUNG–u w Puławach.
Waloryzacja rolniczej przestrzeni produkcyjnej gminy Rudnik nad Sanem na tle
województwa podkarpackiego i kraju
Gmina Rudnik nad Sanem
– c. 55 punktów;
Województwo podkarpackie – 73,0 punktów;
Polska
– 66,0 punktów.
W wskaźniku tym agroklimat i rzeźba terenu dla Gm. Rudnik nad Sanem są
wyżej wycenione,a jakość i przydatność rolnicza gleb oraz warunki wodne niżej.
O możliwościach produkcyjnych rolnictwa decyduje poza jakością rolniczej
przestrzeni produkcyjnej ilość ziemi użytkowanej rolniczo. Na podstawie danych
zawartych w materiałach uzyskanych w Gminie, w ogólnej powierzchni gminy
użytki rolne stanowią c.41,8% i zajmują powierzchnię c.3295 ha, w tym grunty
orne c.2810 ha.
Największy udział posiadają gleby klasy V i VI. Występują one na
obszarze całej gminy. Miejscowości te posiadają mało korzystne warunki
glebowe, gleby zaliczane są do kompleksu żytniego dobrego i słabego.
Gleb najlepszych w klasach od I do III jest niewiele, należą do kompleksu
pszennego bardzo dobrego i dobrego.
Duża gęstość zaludnienia przesądza o strukturze agrarnej i charakterze
rolnictwa, którego głównym problemem jest przeludnienie, rozdrobnienie ziemi i
postępujący proces starzenia się właścicieli gospodarstw rolnych. Struktura
przygotowania rolników jest bardzo niekorzystna.
Tylko około 1% posiada wykształcenie wyższe, c.10% posiada wykształcenie
średnie, 30% zasadnicze zawodowe, natomiast pozostali rolnicy tj. około 59%
posiadają wykształcenie podstawowe lub niepełne podstawowe.
Tabela . Charakterystyka gospodarstw rolnych wg stanu na dzień 20.05. 2002
Grupy obszarowe
1-2 ha
2-4 ha
4-7 ha
7-10 ha
10 ha i więcej
57 %
30 %
10 %
2%
1%
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Tego rodzaju struktura gospodarstw rolnych oraz warunki glebowe (przeważają
gleby o niskiej bonitacji rolniczej kl.III-2,5%, kl.IV.-3%, kl.V-35%, kl.VI-30%) nie
sprzyjają racjonalizacji produkcji rolniczej, adaptacji do warunków gospodarki
rynkowej oraz reorientacji zawodowej i podejmowaniu inicjatyw gospodarczych.
Dominującym sektorem gospodarki rolnej jest gospodarka indywidualna.
Gospodarka ta cechuje się dużym rozdrobieniem. Gospodarstwa spełniają
bardziej funkcję socjalną niż ekonomiczną. Gospodarstwa cechuje duże
rozdrobnienie i przeciążenie zbędną siła roboczą.
Produkcja rolnicza w zdecydowanej większości ma charakter
niewyspecjalizowany. Adaptacja produkcji do warunków rynkowych poszła
w kierunku obniżenia kosztów produkcji poprzez jej ekstensyfikację, a więc
w kierunku ograniczenia stosowania nawozów, wapna nawozowego i środków
ochrony roślin. W produkcji roślinnej dominuje uprawa zbóż i okopowych.
Duże rozdrobnienie gospodarstw rolnych nie sprzyja obniżaniu jednostkowych
kosztów produkcji, a niejednorodność asortymentu, brak zorganizowanych grup
producenckich i gospodarstw wyspecjalizowanych utrudnia zbyt produktów po
zadowalającej cenie. W związku z brakiem miejsc pracy poza rolnictwem,
instytucji skupujących produkty rolne oraz słabo rozwiniętym przemysłem rolnospożywczym, większość gospodarstw rolnych ogranicza się do produkcji na
własne potrzeby konsumpcyjne.
Stan mechanizacji rolnictwa pod względem ilościowym jest dobry, pomimo tego
około 35% małych gospodarstw pozostaje bez siły pociągowej. Brak jest przy
tym wyspecjalizowanych firm świadczących usługi mechanizacyjne i transportowe, nie ma także mini sprzętu dla licznej grupy małych gospodarstw. Proces
transformacji rolnictwa i wsi wyznacza szczególną rolę instytucjom i
organizacjom funkcjonującym w samym rolnictwie jak i w jego otoczeniu.
Niemniej, mimo trwającego procesu reform w instytucjach pracujących na rzecz
rolnictwa, brak jest wyraźnego systemu wiążącego działania nauki, oświaty
i doradztwa w celu efektywnego oddziaływania tych ogniw na rolnictwo.
Podstawowym kierunkiem produkcji rolnej jest uprawa zbóż i ziemniaków.
Podstawę produkcji zbóż stanowią żyto i owies. W gminie hoduje się głównie
trzodę chlewną, bydło mleczne i rzeźne,drób. Zbyt w większości rolnicy
organizują na własną rękę, kontraktacja właściwie nie istnieje.
Gospodarstwa są w większości wielokierunkowe, nigdy nie istniała na terenie
gminy widoczna linia w specjalizacji produkcji rolnej, w gminie jest słabo
rozwinięta sieć obsługi rolnictwa, rynki zbytu są coraz bardziej ograniczone.
2.2. Systemy infrastruktury technicznej i gospodarki komunalnej :
W celu zapewnienia warunków prawidłowego funkcjonowania gminy
intensywnie rozbudowuje ona posiadaną infrastrukturę, przeznaczając na
inwestycje znaczną część swojego budżetu. Modernizacja i rozbudowa
infrastruktury jest podporządkowana trzem głównym celom :
 stworzeniu warunków rozwoju przedsiębiorczości i drobnej
wytwórczości,
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
 podniesieniu warunków socjalno - bytowych lokalnej społeczności.
 stworzeniu warunków sprzyjających rozwojowi gminy z zachowaniem
naturalnych walorów obszaru
Główne inwestycje ostatnich lat były realizowane w zakresie budowy,
bądź rozbudowy w Gminie sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, gazowej,
elektrycznej i telefonicznej, remontu dróg powiatowych i gminnych, budowy,
rozbudowy lub remontu obiektów oświatowych i kulturalnych, ponadto
modernizacja oczyszczalni ścieków, rozwój sieci handlu i usług,
rozbudowa kompleksu wypoczynkowo–rekreacyjnego.
2.2.1. Komunikacja drogowa, kolejowa, inne.
Gmina i Miasto Rudnik nad Sanem posiada stosunkowo dobrze rozwinięty
system połączeń komunikacyjnych. Niestety podobnie jak w całym kraju ich
stan techniczny jest niezadawalający. Jest to następstwem zarówno
wzmożonego ruchu kołowego (zwłaszcza taboru ciężkiego), słabej jakości
materiałów używanych do budowy dróg, jak i braku dużych inwestycji
drogowych.
Najważniejszą drogą przebiegającą przez teren gminy jest droga kraj.
nr 77 relacji Lipnik–Jarosław–Przemyśł, administrowana przez Generalną
Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad, Oddział w Rzeszowie.
Układ komunikacyjny uzupełnia sieć dróg wojewódzkich (nr 861 i 863),
powiatowych, gminych i lokalnych (wiejskie, polne, dojazdowe).
Porównanie wszystkich dróg na obszarze gminy wskazuje, że drogi
powiatowe i gminne na ogół posiadają nawierzchnię twardą . Drogi lokalne to
przeważnie drogi o nawierzchni nieznacznie ulepszonej–haszowe lub gruntowe.
Występujący od kilku lat wzrost liczby pojazdów samochodowych i rolniczych
przy wzroście mobilności mieszkańców powoduje szybsze niszczenie dróg.
Czynniki te determinują konieczność modernizacji większości ciągów
komunikacyjnych, zarówno powiatowych, jak i gminnych. Konsekwencją tego,
przy braku wystarczających środków finansowych na budowę, modernizację,
ochronę i utrzymanie dróg jest postępująca degradacja ich stanu technicznego.
Ponadto wymagania techniczne i administracyjne dotyczące procesu
inwestycyjnego przerastają możliwości samorządu gminnego i utrudniają
poprawę sieci dróg gminnych.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
O nawierzchni
Wyszczególnienie
na
Twardej
Ogółem
Razem
Ulepszone Nieulepszone Gruntowej
j
100
km²
j
w km
Drogi powiatowe
Województwo-
6820,3
6347,2
6119,0
Gmina i Miasto
21,838
21,838
21,838
228,2
473,1
38,0
45,0
Drogi gminne
Województwo-
9027,5
5351,7
3758,7
1593,0
3675,8
50,4
Gmina i Miasto
56,700
51,900
20,4
31,5
4,8
26,5
a
Dane Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad
Podstawowym warunkiem opracowania właściwej polityki transportowej
gminy jest prowadzenie ciągłej prognozy ruchu uwzględniającej stan aktualny i
najbardziej prawdopodobne zmiany : demograficzne, koniunkturalne, zachowań
społeczeństwa.
W prognozie opracowanej w grudniu 2000 roku3, której celem była weryfikacja programu rozwoju i modernizacji komunikacji w miastach i gminach, w
oparciu o przeprowadzone szczegółowe analizy ruchowe dla stanu roku 2000,
określone zostały skrajne scenariusze użytkowania komunikacji indywidualnej i
zbiorowej na okres perspektywiczny (umownie rok 2015) wskazano jednoznacznie na konieczność prowadzenia polityki komunikacyjnej ukierunkowanej
na zwiększenie preferencji dla komunikacji publicznej i wprowadzania pewnych
restrykcji dla komunikacji indywidualnej.
Pomoc w przedmiocie sprawy stanowić może odpowiednie zarządzanie i
sterowanie ruchem oraz zapewnienie wyższych standardów podróży
pasażerom.
Obsługę komunikacji zbiorowej zapewniają komunikacja autobusowa
PKS uzupełniana przez prywatnych przewoźników oraz komunikacja PKP.
Przez teren miasta i gminy przebiega zelektryfikowana linia kolejowa relacji
Rozwadów – Przeworsk ze stacją kolejową w Rudniku nad Sanem.
2.2.2. Zaopatrzenie w wodę, odprowadzanie i oczyszczanie ścieków :
Ważnym aspektem rozwoju infrastrukturalnego jest wyposażenie w sieć
wodociągową i kanalizacyjną. Podstawowe wskaźniki dotyczące zaopatrzenia
mieszkańców w wodę lokują gminę w grupie stosunkowo dobrze
3
Eksperymentalna symulacja potoków ruchu oraz opinia naukowa w zakresie systemu
transportowego w kraju – oprac. IGPiK Oddział w Krakowie, grudzień 2000.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
wyposażonych, choć w porównaniu z innymi regionami kraju opisywana
infrastruktura wymaga jeszcze doinwestowania.
W Gminie Rudnik nad Sanem funkcjonuje system zbiorowego
zaopatrzenia w wodę obsługujący miasto Rudnik nad Sanem i sołectwa.
Występowanie wód podziemnych związane jest przede wszystkim z
piaszczysto- żwirowymi utworami wieku czwartorzędowego.
Na terenie miasta Rudnik nad Sanem zlokalizowane są następujące ujęcia :
•
•
ujęcie wód podziemnych przy ul. Stróżańskiej (3 ujęcia wgłębne)
o wydajności Qmxh = 35 m3/h, Qmaxd = 770 m3/d zaopatrujące w
wodę miasto Rudnik nad Sanem oraz sołectwa
Przędzel i
Przedzel -Kolonia
ujęcie wód podziemnych ul.Chopina (4 ujęcia głębinowe)o
wydajności Qmaxh = 54 m3/h, Qmaxd = 540 m3/d zaopatrujące w wodę
miejscowość Rudnik nad Sanem i Kopki
Aktualnie zaopatrzeniem w wodę z wodociągu komunalnego objęte są
sołectwa Przędzel, Przędzel- Kolonia , Kopki i Chałupki w 100 % oraz miasto
Rudnik nad Sanem w c. 60 %.Stacje uzdatniania przy eksploatowanych
ujęciach wody prowadzą procesy odżeleziania i odmanganiania wody, korekty
pH oraz okresowego chlorowania. Woda dostarczana do odbiorców po
uzdatnieniu spełnia wszelkie wymagania jakościowe.
Mieszkańcy Rudnika nad Sanem, którzy nie mają możliwości korzystania
z sieci wodociągowej zaopatrują się w wodę z własnych ujęć igłowych lub
studni kopanych. Niestety woda ta nie spełnia wymogów w zakresie zawartości
żelaza i manganu, lokalnie nie są dotrzymywane również wskaźniki
bakteriologiczne.
Warunkiem ochrony zasobów czystej wody jest prowadzenie prawidłowej
gospodarki ściekowej. Dane na temat stanu sieci kanalizacyjnej przedstawia
poniższa tabela.
Wodociągi i kanalizacja.
Sieć w km
Wyszczególnienie
Wodociągowa
rozdzielczab
Województwo
11938,7
Miasta
1975,8
Wieś
9962,9
Powiat Niżański
530,4
Rudnik nad Sanem 58,12
Kanalizacyjnab
5960,6
1829,2
4131,4
388,4
48,17
Połączenia prowadzące do
budynków mieszkalnycha
Wodociągowa
Kanalizacyjna
248618
67470
181148
9957
1647
102897
46707
56190

1507
a Łącznie z połączeniami prowadzącymi do budynków zbiorowego zamieszkania.
b Bez połączeń prowadzących do budynków i innych obiektów.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Na terenie Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem eksploatowana jest
Komunalna Mechaniczno-Biologiczna Oczyszczalnia Ścieków zlokalizowana w
północno-wschodniej cz. miasta Rudnik nad Sanem przy ulicy Mickiewicza.
Przepustowość oczyszczalni 1.200 m3/d, docelowa (projektowana) 2.000 m3/d.
Oczyszczalnia ścieków jest oczyszczalnią mechaniczno  biologiczną.
Przyjętą metodą oczyszczania jest metoda osadu czynnego realizowana w
komorze biologicznej. Obiekty technologiczne towarzyszące to : punkt zlewny,
komora kraty, zbiornik defosfatacji z pompownią główną, piaskownik z instalacją
odwadniania piasku, komora oczyszczania biologicznego, osadniki wtórne,
pompownia recyrkulatu i osadu nadmiernego, komora stabilizacji osadów z
zagęszczaniem, stacja mechanicznego odwadniania, instalacja dmuchaw,
komora pomiarowa ścieków oczyszczonych, komora pomiarowa osadów.
Oczyszczalnia przyjmuje ścieki z miasta skanalizowanego w 80 % oraz
dowożone przez wozy asenizacyjne.
Ilość mieszkańców korzystających ze zbiorczego systemu kanalizacji wynosi
c.4000, co stanowi c.40 % ogółu ludności miasta i gminy. Długość sieci
kanalizacyjnej w 2006 roku wynosiła 48,17 km. Docelowo przewiduje się
skanalizowanie gminy w całości i podłączenie wszystkich miejscowości do
istniejącej oczyszczalni ścieków. Realizowane są prace mające na celu
skanalizowanie pozostałej części miasta i gminy. Prowadzone są prace
przygotowawcze mające na celu skanalizowanie wsi Przędzel, ścieki będą
przepompowywane systemem kanalizacyjnym do oczyszczalni w Rudniku nad
Sanem. Po roku 2007 rozpoczną się prace dot. skanalizowania wsi Kopki,
rozważane są dwie koncepcje rozwiązania problemu.
Jedna to wybudowanie małej oczyszczalni we wsi Kopki i skierowanie do niej
odbieranych ścieków, druga to wybudowanie kolektora łączącego wieś Kopki z
osiedlem Chałupki a następnie odprowadzanie ścieków poprzez sieć miasta do
istniejącej oczyszczalni ścieków, która wcześniej zostanie rozbudowana i
zmodernizowana tak, by osiągać wymagane parametry oczyszczania.
Aktualnie ze wsi Kopki, Przędzel i częściowo z miasta ścieki odbierane są
przez wozy asenizacyjne w systemie zgłoszeń mieszkańców na wykonanie
usługi.
Niestety z analizy prowadzonych usług wynika, że część mieszkańców omija
system wywozu ścieków pozbywając się nieczystości na własną rękę.
Dlatego sprawy rozwiązania zbiorowego odprowadzania ścieków są
traktowane priorytetowo.
Dane porównawcze ilości odprowadzanych i oczyszczanych ścieków
przedstawia poniższa tabela.
Wyszczególnienie:
Ogółem
Oczyszczane
w dam 3
Razem
Mechaniczne
Chemiczne
Biologiczne
Województwo
77995
70870
10603
12893
19228
Powiat
Niżański
1030
575
575
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
z podwyższonym usuwaniem biogenów
Razem
Nieoczyszczone
w dam 3
Odprowadzone
z z-dów przemysł.
s. kanalizacyjną
Nieoczyszczone w % wymagających oczyszczenia
28146
7125
1716
5409
9,1
455
29
31
40,4
Gmina i Miasto Rudnik nad Sanem ma opracowany Program
uporządkowania gospodarki wodnościekowej.
Realizacja zamierzeń przewidzianych w kierunkach rozwoju
Gminy i Miasta wymaga :
1) rozbudowy komunalnej oczyszczalni ścieków w Rudniku nad Sanem;
2) budoway sieci kanalizacji sanitarnej w miejscowościach : Przędzel, Kopki
3) budowy
lokalnej oczyszczalni ścieków w miejscowości Kopki lub
odprowadzenie ścieków do miejskie oczyszczalni ścieków w Rudniku
(rozwiązania alternatywne).
4) uwzględnienia przy projektowaniu i realizacji oczyszczalni ścieków komunal
nych następujących wymogów :
-zapewnienie wysokiego efektu oczyszczania ścieków głównie w zakresie
zanieczyszczeń organicznych i związków biogennych, w tym fosforu ogólnego
-spełnianie norm dotyczących warunków, jakim powinny odpowiadać
ścieki wprowadzone do wód lub do ziemi, stosowanie nowoczesnych rozwiązań
technicznych i technologicznych celem zminimalizowania uciążliwości dla
otoczenia oraz niezawodności eksploatacyjnej
-uwzględnianie możliwości etapowania realizacji w miarę potrzeb
oraz możliwości finansowych gminy
5) przyjęcia realizacji systemów kanalizacji sanitarnej etapami z zapewnieniem
umożliwienia rozbudowy systemów rezerw w średnicach kanałów celem
podłączania nowych terenów zabudowy
6) wspierania rozwiązań indywidualnych (przydomowe oczyszczalnie ścieków
lub małe oczyszczalnie dla grup budynków) w stosunku do zabudowy
przysiółkowe i rozproszonej, położonej poza zasięgami systemów zbiorowego
odprowadzania i oczyszczania ścieków;
7) do czasu realizacji projektowanych systemów w zakresie odprowadzania i
oczyszczania ścieków sanitarnych niezbędne jest pilne uporządkowanie
gospodarki ściekowej poprzez m.in.
-wyeliminowanie zrzutów nie oczyszczonych ścieków sanitarnych do
wód powierzchniowych lub gruntu,
-okresową kontrolę szczelności zbiorników bezodpływowych
-zapewnienie możliwości dojazdu do zbiorników bezodpływowych
samochodu asenizacyjnego
- egzekwowania umów na wywóz ścieków do punktu zlewnego
oczyszczalni, wymóg szczelnych zbiorników na gnojowicę.
Głównymi źródłami zanieczyszczenia wód powierzchniowych o wyraźnie
antropogenicznym charakterze są ścieki komunalne i przemysłowe.Sieć
kanalizacyjna (sanitarna i deszczowa) w gminie wymaga przede wszystkim
budowy.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
W ciągu ostatnich 10 lat systematycznie spada zużycie wody. Dotyczy to
wszystkich grup odbiorców i zostało spowodowane ograniczeniem
zapotrzebowania wody przez przemysł i ludność. Największe zmniejszenie
zużycia (o 28%) wody wystąpiło w latach 1990-1995, a w ostatnim pięcioleciu
obserwuje się dalsze zmniejszenie zapotrzebowania wody o około 18%.
W gospodarstwach domowych zużywa się ca 120 l/mkd. Uwzględniając
jednak pobór wody przez obiekty użyteczności publicznej należy przyjąć, że śr.
zużycie wody wynosi 150 l/mkd. Aktualne zapotrzebowanie wody nie odbiega
od przeciętnego wskaźnika zużycia wody w małych i średnich miejscowościach
Polski, który wynosi 140-160 l/mk Dlatego pomimo stałego wzrostu ceny wody,
nie przewiduje się dalszego wyraźnego zmniejszenia jej zużycia.
2.2.3. Gospodarka odpadami :
Gospodarce odpadami poświęcony jest „Plan Gospodarki Opadami dla
Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem” będący integralną częścią „ Programu
ochrony środowiska Miasta i Gminy”. W dokumencie tym podane zostały
charakterystyki źródeł powstawania odpadów (ilościowa i jakościowa) z
podziałem wg obowiązującej klasyfikacji odpadów.
Wykonana analiza oddziaływania na środowisko Planu Gospodarki
Odpadami Gminy wskazuje, że problem gospodarki odpadami komunalnymi nie
jest rozwiązany do końca. Świadczy o tym przede wszystkim procent
mieszkańców objętych zorganizowaną zbiórką, wynoszący ca 65 % w skali
gminy , jak również efektywność selektywnej zbiórki odpadów. Szacuje się, że
blisko 95% odpadów trafia na składowisko bez poddanie ich wstępnej
segregacji.
Ograniczenie oddziaływania na środowisko powstających odpadów
komunalnych może zostać osiągnięte poprzez objęcie zbiórką jak największej
liczby mieszkańców, a także poprzez prawidłowe gospodarowanie nimi
polegające na:
stosowaniu wszelkich możliwych form zapobiegania i możliwie największego
ograniczania powstawania odpadów

składowaniu odpadów w taki sposób, by maksymalnie umożliwić pozyskanie
składników, które można zawrócić do obiegu gospodarczego

gromadzenie odpadów w wydzielonym i bezpiecznym miejscu, w pobliżu ich
powstawania, w specjalnie przystosowanych pojemnikach lub kontenerach

w miarę częstym zabieraniu odpadów z miejsca składowania do zakładu
zagospodarowania

bezpiecznym dla środowiska i pod względem sanitarnym unieszkodliwieniu
bezużytecznej masy odpadów.

Wytwarzane w Gminie odpady komunalne są częściowo wykorzystywane
gospodarczo, zwłaszcza odpady pochodzące z procesów termicznych.
Inne odpady takie jak np. opakowaniowe, są łatwe do segregacji i dalszego
wykorzystania, przyjmuje się, że nie będą stanowić zagrożenia dla zdrowia i
życia ludzi oraz zagrożenia dla środowiska.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
W grupie odpadów niebezpiecznych powstających na terenie gminy na
największą uwagę zasługują odpady powstające w sektorze komunalnym oraz
małych zakładach produkcyjnych.
W chwili obecnej odpady te trafiają, wraz ze strumieniem odpadów
komunalnych, na składowiska odpadów.
Podstawowym sposobem zmniejszenia zagrożenia stwarzanego przez odpady
niebezpieczne jest ich segregacja “u źródła”. Efekty takiej zbiórki zależą głównie
od zachęt finansowych oraz kampanii edukacyjno-informacyjnych.
Poważne zagrożenia dla ludzi i środowiska przyrodniczego mogą stanowić
odpady medyczne i weterynaryjne. Ryzyko to może zostać wyeliminowane
jedynie poprzez opracowanie „szczelnego” programu zbierania i utylizacji tych
odpadów. Aktualnie, większość tych odpadów odbierana jest przez
specjalistyczne firmy na podstawie oddzielnych umów z ich wytwórcą.
Wyznaczenie koniecznych kierunków działań mających na celu
ograniczenie oddziaływania na zdrowie ludzi i środowisko przedsięwzięć
planowanych w GPGO będzie możliwe po rozpoczęciu wdrażania PGO,
procesie jego monitorowania oraz aktualizacji..
Dla potrzeb konstrukcyjnych planu odpady te zostały podzielone na dwie grupy
-odpady z sektora komunalnego,
-odpady niebezpieczne i specjalne odpady niebezpieczne.
Podstawowym źródłem powstawania odpadów w sektorze komunalnym są
gospodarstwa indywidualne. W odpadach tych dominują odpady kuchenne,
ulegające biodegradacji, tworzywa sztuczne nieopakowaniowe oraz drobna
frakcja popiołowa.
Odpady komunalne i podobne do komunalnych składane są do
pojemników, znajdujących się przy gospodarstwach. Pojemniki na odpady 2
razy w miesiącu wywozi na własne wysypisko odpadów Z-d Gospodarki
Komunalnej i Mieszkaniowej - jednostka budżetowa oraz Zakład Komunalny Sp.
z o. o. w Krzeszowie. Obecnie ponad połowa gospodarstw indywidualnych
gminy posiada pojemniki 110 litrów, część mieszkańców dowozi odpady na
składowisko we własnym zakresie.
Odpady (osady i piasek) powstające podczas uzdatniania wody pitnej i
oczyszczania ścieków, po ustabilizowaniu i odwodnieniu hydrocyklonem oraz
dezynfekcji wapnem chlorowanym są deponowane na składowisku
komunalnym.
Odpady medyczne są zbierane i wywożone do instalacji zlokalizowanych
poza terenem gminy.
Odpady zwierzęce stanowiące materiał szczególnego ryzyka–SMR i padłe
zwierzęta z terenu gminy są utylizowane w Zakładzie Utylizacyjnym w
Leżachowie k/Przeworska
Do grupy odpadów niebezpiecznych zaliczane są odpady powstające
w sektorze komunalnym, jak i drobnej wytwórczości. Szacuje się, że udział
odpadów niebezpiecznych w strumieniu odpadów komunalnych, powstających
na terenie gminy wynosi c. 1%.
Największy udział w tych odpadach
niebezpiecznych mają farby, tusze, kleje i lepiszcza oraz baterie i akumulatory.
Odpady niebezpieczne powstające w gospodarstwach domowych kierowane
są wraz ze strumieniem odpadów komunalnych na składowisko odpadów
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
komunalnych, część w ramach akcji organizowanych w szkołach jest zbierana i
unieszkodliwiana przez specjalistyczne firmy (baterie, materiały fotograficzne).
Aktualnie wdrożona została i jest prowadzona segregacja odpadów.
Obejmuje ona m.in. selektywną zbiórkę tworzyw sztucznych, stłuczki szklanej,
papieru i metali kolorowych. Dodatkowo w gminie skupowany jest złom metali
(2 punkty skupu w terenie), akumulatory i zużyte opony.
Odpady niebezpieczne pochodzące od podmiotów gosp.zlokalizowanych
na terenie gminy są odbierane i unieszkodliwiane przez specjalistyczne firmy.
Do szczególnych odpadów niebezpiecznych powstających na terenie
Gminy zaliczono odpady zawierające azbest, wycofane z eksploatacji pojazdy
oraz oleje odpadowe.
Odpady zawierające azbest, pochodzące z terenu gminy w ilości c. 570
ton będą deponowane na istniejących składowiskach poza jej obszarem.
Wycofywane z eksploatacji pojazdy samochodowe trafiają w większości
do tzw. auto-złomów i firm zajmujących się kasacją samochodów. Tworzony
system zbiórki olejów przepracowanych będzie umożliwiał zbiórkę tych
odpadów od użytkowników indywidualnych i małych podmiotów gospodarczych.
Prognozę zmian ilości odpadów dla okresu 2007 – 2015 wykonano na
podstawie prognozy zmian ilości mieszkańców Gminy, wskaźników zawartych
w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami oraz założeń przyjętych w Planie
Gospodarki Odpadami dla Województwa Podkarpackiego.
W planie oszacowano całkowitą ilość odpadów komunalnych oraz z podziałem
na poszczególne strumienie.
Założonym celem nadrzędnym w gospodarce odpadami komunalnymi jest
minimalizacja ilości wytwarzanych odpadów oraz wdrożenie nowoczesnych
systemów ich odzysku i unieszkodliwiania. Jako cele krótkoterminowe (do
2008) oraz średniookresowe (2008 – 2015) przyjęto przede wszystkim objęcie
zorganizowaną zbiórką wszystkich mieszkańców gminy, zmniejszanie ilości
odpadów biodegradowalnych kierowanych na składowisko oraz osiągnięcie
zakładanych limitów odzysku i recyklingu. Osiągnięcie zamierzonych celów
będzie możliwe dzięki podjęciu szeregu działań związanych z modernizacją
systemu gospodarki odpadami.
W planie przyjęto, że kierunki działań
niezbędnych do podjęcia na terenie Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem są
zgodne z kierunkami działań zawartym w Planie Gospodarki Odpadami dla
Powiatu Niżańskiego.
Kryterium minimalizacji ilości wytwarzanych odpadów przyjete zostało jako
cel nadrzędny również dla pozostałych grup odpadów.
Na szczególną uwagę zasługuje konieczność rozwiązanie utylizacji odpadów
medycznych i odpadów zawierających azbest, z uwagi na zagrożenia dla
środowiska i zdrowia ludzi.
Do zadań o znaczeniu strategicznym w gospodarce odpadami na lata
2007 – 2015 zaliczono przede wszystkim podnoszenie poziomu świadomości
ekologicznej mieszkańców w zakresie selektywnej zbiórki odpadów, ponadto
działania inwestycyjne polegające głównie na organizacji i budowie w powiecie
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
także w gminie systemu zbiórki odpadów obsługiwanego przez projektowany
Zakład Zagospodarowania Odpadów „Nisko”.
2.2.4. Ciepłownictwo :
Budynki mieszkalne i użyteczności publicznej, tak w mieście jak i na
terenach wiejskich, są zasilane z własnych źródeł ciepła jakimi są lokalne
kotłownie . Stosowane są paliwa gazowe, płynne, bądź stałe.
Urządzenia i instalacje do prowadzenia procesów spalania
energetycznego paliw
powodują pogorszenia stanu zanieczyszczenia
powietrza w miejscu ich lokalizacji. Spowodowane to jest wielkością emisji
zanieczyszczeń (emisja stosunkowo niewielka) i warunkami wprowadzania
zanieczyszczeń do powietrza (emitory niskie).
Celem poprawy jakości powietrza kotłownie lokalne usytuowane w terenie
Gminy są systematycznie modernizowane poprzez zamianę spalanego paliwa
węglowego na inne ekologiczne np. drewno.
Ponadto produkowana energia cieplna jest efektywniej wykorzystywana
m.in. w wyniku zmniejszenia energochłonności istniejącego budownictwa.
2.2.5. Gazownictwo :
Poza miastem Rudnik nad Sanem i miejscowościami Przędzel i Kopki
Gmina nie jest zgazyfikowana w dostatecznym stopniu. Sołectwa Chałupki i
Przędzel Kolonia zgazyfikowane są w minimalnym stopniu.
Rozwój systemu zaopatrzenia gminy w gaz ziemny będzie wymagał :
a)zapewnienia dostaw gazu w ilościach odpowiadających zapotrzebowaniu, jak
również ciągłości i pewności zasilania oraz wysokiego standardu świadczonych
usług
b) utrzymania i wykorzystania gazociągów wysokoprężnych :
-o znaczeniu krajowym -  700 mm relacji Jarosław-Rozwadów-Puławy i  300
mm relacji Jarosław-Rozwadów-Sandomierz
-o znaczeniu lokalnym -  65 mm do SRP Rudnik,  50 mm do SRP Rudnik i
ulicy Żwirki i Wigury oraz  50 mm do SRP Kopki
W okresie perspektywicznym planowana jest modernizacja gazociągu
wysokoprężnego  700 mm relacji Jarosław-Rozwadów-Puławy polegająca na
wykorzystaniu nowych materiałów i technologii. Skutkować to będzie
zmniejszeniem odległości od obiektów terenowych zgodnie z obowiązującymi
przepisami
(aktualnie obowiązuje rozporządzenie Ministra Gospodarki z dn.
30 lipca 2001 w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać
sieci gazowe) .
c) utrzymania i wykorzystania stacji redukcyjno-pomiarowych I stopnia
będących źródłem zasilania w gaz ziemny miejskiej i gminnej sieci średniego
ciśnienia :
stacja red-pom I stopnia o przepustowości Q =600 Nm3/h-Rudnik,Sandomierska
stacja red-pom I stopnia o przepustowości Q=1500Nm3/h- Rudnik, Żwirki i Wigury
stacja red-pom I stopnia o przepustowości Q = 1600 Nm3/h - Kopki;
d) utrzymania sieci średniego ciśnienia (o średnicach  32-200 mm)
zasilających w gaz ziemny do celów bytowo-gospodarczych i ogrzewania
pomieszczeń obszary zabudowane i przewidziane pod zabudowę we
wszystkich jednostkach osadniczych gminy.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
2.2.6. Elektroenergetyka :
Gmina i Miasto Rudnik nad Sanem zasilane są systemem linii kablowonapowietrznej i stacji transformatorowych z linii magistralnej 110 kV. Od linii
obowiązuje strefa ochronna wynosząca po 20m od osi. W strefie, która powinna
być wolna od zainwestowania występuje podwyższony poziom natężenia pola
elektromagnetycznego, szkodliwego dla organizmów żywych.
Dostarczana energia pozwala pokryć wszystkie potrzeby energetyczne
miasta i gminy.
Przebieg przez gminę trasy linii wysokiego napięcia ze strefami ochronnymi
wolnymi od zabudowy ogranicza sposób zagospodarowania w pasach terenu
pod linią wynoszących po 20 m od osi, jednocześnie stwarza dogodne warunki
dla lokalizacji stacji redukcyjnej, dla zasilania której konieczna będzie budowa
odcinków linii 110 kV, jako odgałęzienia od linii istniejącej.
2.2.7. Telekomunikacja :
W ciągu ostatniego dziesięciolecia nastąpił widoczny postęp w telefonizacji
miasta i gminy. W chwili obecnej cały obszar gminy jest stelefonizowany, nie
ma problemu z podłączeniem telefonu do nowych gospodarstw domowych
zarówno w mieście, jak i na wsi.
Gmina obsługiwana jest przez operatorów łączności telekomunikacyjnej
przewodowej Telekomunikacja Polska S.A. i Pilicka Telefonia S.A. oraz
bezprzewodowej, mobilnej Polska Telefonia Cyfrowa (era gsm), Centertel
(idea), Polkomtel (plus gsm). Operatorzy sukcesywnie zwiększają obszar
oferowanych usług i użytkowników.
2.3. Środowisko przyrodnicze gminy :
2.3.1. Budowa geologiczna i rzeźba terenu :
Gmina i Miasto Rudnik nad Sanem położona jest w makroregionie Kotliny
Sandomierskiej w obrębie wydzielonego mezoregionu Płaskowyżu
Kolbuszowskiego, Płaskowyżu Tarnogrodzkiego i Równiny Biłgorajskiej.
Płaskowyż jest równiną piaszczystą płaską, przeciętą wstęgami rzek,
urozmaicona wałami wydm parabolicznych oraz obniżeniami : dolinkami
bocznymi płaskimi, najczęściej podmokłymi.
Wg podziału morfologicznego Polski J.Kondrackiego badany teren usytuowany jest w Prowincji
Karpaty i Podkarpacie, Podprowincji Północne Podkarpacie, makroregion Kotlina
Sandomierska , Płaskowyż Kolbuszowski, Płaskowyż Tarnogrodzki, Równina Biłgorajska.
Morfologia terenu ściśle wiąże się z budową geologiczną, z genezą utworów
najmłodszych. Na terenie gminy są to osady rzeczne i wydmowe. Najwyżej
położone są wschodnie krańce gminy gdzie rzeźba terenu jest niskofalista,
urozmaicona wydmami najczęściej porośniętymi lasem, osiągającymi
wysokości do 200 m n.p.m.
Pozostała cześć gminy stanowi teren płaskorówniny terasy rz. San i
Rudna (Rudnia) o rzędnych 130–170 m n.p.m. deniwelacjach nie
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
przekraczających 5 m i nachyleniu dochodzącym najwyżej do 2%.Występujące
tu doliny rzeczne stanowią formy erozyjne nieckowate o łagodnie nachylonych
zboczach. Płyną nimi niewielkie cieki stałe lub okresowe.
Teren gminy położony jest w obrębie dużej jednostki geologicznej Polski
Zapadliska Przedkarpackiego. Jest to rozległe obniżenie tektoniczne
wypełnione trzeciorzędowymi osadami miocenu morskiego. Zapadlisko
powstało w końcowej fazie fałdowania geosynkliny karpackiej. Obszar gminy
usytuowany jest w północno–zachodniej części Zapadliska, a utwory je
wypełniające wykształcone są w głębokomorskiej facji iłów i iłołupków.
Ostatnim ogniwem utworów trzeciorzędowych są iły krakowieckie zalegające
bezpośrednio pod nakładem utworów czwartorzędowych o miąższości do 14 m
reprezentowanych przez osady rzeczne i wydmowe. Plejstocen to osady
rzeczne wykształcone w postaci piasków różnoziarnistych, które występują do
głębokości 9,0 m p.p.t. Pod pakietem piasków występują żwiry, miejscami w
spągu zaglinione, lokalnie z wkładkami piasków gruboziarnistych. Holocen
reprezentowany jest przez iły pylaste, gliny i pyły, pyły piaszczyste w zachodniej
części gminy oraz osady eoliczne we wschodniej jej części.
2.3.2. Bogactwa naturalne :
Powszechnie występują kopaliny pospolite. Są to : kruszywa naturalne
(piaski i żwiry rzeczne, piaski wydmowe) oraz surowce ilaste. Przydatność tych
surowców winna być określona przez odpowiednie badania geologiczne.
Występujące na obszarze gminy kopaliny nie są eksploatowane systemem
przemysłowym.
Bogactwem gminy są lasy zajmujące powierzchnię c. 3635 ha (46.2 %
powierzchni Gminy ogółem) z całą swoją obfitością fauny i flory.
Torfowiska o niedużych powierzchniowo gabarytach, zlokalizowane na
obszarach zadrzewionych i leśnych nie są przewidziane do gospodarczej
eksploatacji ze względu na ich małe zasoby, a równocześnie duże walory
przyrodnicze, których nie należy niszczyć.
Polskie Górnictwo i Gazownictwo S.A. jest posiadaczem koncesji na
poszukiwanie i rozpoznawanie złóż węglowodorów obejmującej m.in.
analizowany teren sąsiednich gmin.
Region Doliny Sanu jest równinny i płaski. Dość często występują tu
starorzecza i podmokłości. Walory krajobrazowe zwiekszają zarośla wierzbowe
i lasy łęgowe. Szczególnie malownicze jest przejście doliny Sanu w
wysoczyznę. Lasy wraz z polami uprawnymi, pastwiskami i łąkami tworzą
malowniczą mozaikę. Krajobraz urozmaicają doliny cieków wodnych (na ogół
bez nazwy), tworzące liczne zakola z zaroślami wiklinowymi i łęgami.
2.3.3. Gleby – klasy bonitacyjne, zanieczyszczenie warstwy ornej :
Na obszarze Gminy wytworzyły się głównie gleby brunatne i bielicowe
oraz mady wytworzone z utworów aluwialnych.
Największą powierzchnię zajmują gleby wytwarzane z piasków całkowitych,
słabo gliniastych i gliniastych, gleby darniowo - bielicowe o dużym stopniu
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
zbielicowania, żwirowe, piaskowe, gliniaste i sapy - gleby podmokłe i zimne,
zajęte przede wszystkim pod łąki i pastwiska. Lepsze gleby tj. piaski gliniaste,
naglinowe, bielice lekkie, średnie i ciężkie (gliny) występują lokalnie i stanowią
niewielki procent terenów rolnych.
Większość gleb wymaga wapnowania w celu zmniejszenia ich kwasowości.
Klasy gleb tworzą tzw. kompleksy przydatności rolniczej gleb. Użytki
rolne
występujące na terenie gminy zaliczane są do gleb od I – VI klasy bonitacyjnej.
Najlepsze gleby zaliczone do III i IV lokalnie do II klasy użytków ornych występują w
obrębie doliny Sanu. Na pozostałych terenach gminy występują gleby zaliczone do IV,
V i VI klasy użytków ornych. Użytki zielone związane są przede wszystkim z dolinami
rzecznymi i obniżeniami terenu. Generalnie uznaje się, że gmina posiada
niekorzystne lub średnie warunki glebowo–przyrodnicze dla rozwoju rolnictwa.
Na podstawie ogólnopolskiego programu badań realizowanego w latach
1992–1997 pod nadzorem merytorycznym Instytutu Upraw, Nawożenia i
Gleboznawstwa w Puławach ogólny poziom zanieczyszczenia gleb (dotyczy
tzw. warstwy ornej) należy ocenić jako niewysoki. Wg informacji Instytutu
Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach w połowie lat ubiegłej
dekady poziom zawartości metali ciężkich w glebach powiatu niżańskiego i gm.
Rudnik nSanem oceniano jako naturalną zawartość–klasa 0. Obecny stan
poziomu zanieczyszczeń gleby metalami ciężkim nie jest dostatecznie
rozpoznany
z powodu braku odpowiednich badań.
Opierając się na
dotychczasowym
rozeznaniu stanu zanieczyszczenia gleby metalami
ciężkimi oraz na ogólnym poziomie zanieczyszczenia środowiska, można
ostrożnie wnioskować, że
ogóna ocena jakości chemicznej gleb
określająca zawartość metali ciężkich – kadmu, ołowiu, miedzi, chromu, niklu i
cynku – jako naturalną w glebie – stopień „0”, jest korzystna. Gleby takie
nadają się pod wszystkie uprawy rolnicze i ogrodnicze.
Zanieczyszczenia gleby mogą mieć jedynie charakter punktowy (emisja
większych zakładów produkcyjnych bądź usługowych i wysypiska śmieci) lub
liniowy (wzdłuż szlaków komunikacyjnych o znacznym natężeniu ruchu).
Prawo ochrony środowiska nakłada na starostów obowiązek prowadzenia rejestru
zawierającego informacje o przekroczeniach standardów jakości gleby lub ziemi,
z wyszczególnieniem obszarów, na których obowiązek rekultywacji obciąża starostę.
Na terenach zagrożenia powodziowego nie należy uprawiać warzyw
liściowych i korzeniowych, przeznaczonych dla dzieci i niemowląt.
Grunty rolne i leśne są chronione ustawowo m.in. poprzez ograniczenia
przeznaczenia tych gruntów na inne cele, zapobieganie procesom degradacji i
dewastacji, szkodom powstającym w wyniku działalności nierolniczej i nieleśnej,
przywracanie i poprawianie ich wartości, zachowanie torfowisk i oczek wodnych
jako naturalnych zbiorników wodnych,poprawianie wartości użytkowej gruntów
leśnych oraz zapobieganie obniżaniu ich produkcyjności.
2.3.4.Wody podziemne i powierzchniowe :
Analizowany obszar położony jest w regionie przedkarpackim.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Osady wypełniające omawianą część zapadliska tektonicznego należą do
środkowego i górnego miocenu, głównie iły i piaski, które są pokryte utworami
młodszymi (czwartorzędowymi) – piaskami, żwirami, glinami oraz lessem.
Wody podziemne
Zapadlisko przedkarpackie jest młodą strukturą hydrogeologiczną, wypełnioną
molosami mioceńskimi. Podłoże zapadliska stanowią prekambryjsko-paleozoiczno-mezozoiczne utwory platformowe. W regionie przedkarpackim
występują dwa użytkowe piętra wodonośne : trzeciorzędowe i czwartorzędowe.
Wody w pozostałych piętrach (głównie mezozoicznym) nie są użytkowane.
W obszarze Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem położony jest Główny
Zbiornik Wód Podziemnych nr 425 (GZWP 425). Strefa ochronna GZWP 425
zajmuje powierzchnię 718,3 ha. Zasięg GZWP nr 425 i jego strefy określa
dokumentacja hydrogeologiczna zatwierdzona decyzją MOŚZNiL Nr
KDH1/013/6037/97
GZWP nr 425 Dębica–Stalowa Wola–Rzeszów jest największą obszarowo
warstwą wodonośną województwa podkarpackiego. Analizowany zbiornik 425
stratygrafii czwartorzędowej zaliczono do wód gruntowych (płytkiego krążenia)
podatnych na degradację, o swobodnym zwierciadle. Największa wydajność
otworów studziennych występuje w terasach dużych rzek, średnio 60 m 3/h.
GZWP nr 425 charakteryzuje się dużą zmiennością miąższości warstwy
wodonośnej (5–20 m) oraz jakości wód. Przeważają wody II (średniej) i III
(niskiej) klasy czystości zwykłych wód podziemnych.
Monitoring jakościowy tych wód (wg Raportów WIOŚ – Stan środowiska
województwa podkarpackiego) wskazuje, że cechy organoleptyczne i
fizykochemiczne wód gruntowych nie spełniają norm obowiązujących dla wody
do picia. Wskaźnikiem najniekorzystniejszym, okresowo dyskwalifikującym
jakość wody było stężenie żelaza ogólnego.
Właściwościami klasyfikującymi wody gruntowe do wód średniej (II klasy)
jakości są : żelazo (Fe), mangan (Mn), kwaśne węglany (HCO 3), fosforany
(PO4), azot amonowy (N-NH4).
Wielkości wskaźników takich jak żelazo ogólne, mangan, wodorowęglany
świadczących i decydujących o średniej klasie jakości wód były związane z
budową geologiczną gruntu (pochodzenie geogeniczne).
Natomiast podwyższone stężenia fosforanów i azotu amonowego wskazują na
przenikanie do warstwy wodonośnej zanieczyszczeń obszarowych oraz z
lokalnych źródeł punktowych, np. z nieszczelnych zbiorników ścieków fekalnobytowych.
Na terenie Gminy występują wody gruntowe w piaszczysto-żwirowych
utworach czwartorzędowych zalegających na słabo przepuszczalnym stropie
utworów mioceńskich. Zwierciadło wody stabilizuje się na poziomie 1,5–15,0m
p.p.t.
Jest to poziom wodonośny o znacznych wahaniach zwierciadła wody
a jego wydajność jest uzależniona od warunków meteorologicznych (opadów
atmosferycznych). Studnie ujmujące wody z tego poziomu posiadają małą
wydajność i obecnie z reguły nie są użytkowane.
W obszarze GZWP–425 zakazuje się4 :
4
Decyzja Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa Nr KDH1/013/6037/97
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
-wprowadzania nie oczyszczonych ścieków do ziemi i wód powierzchniowych
na obszarze strefy ochronnej
-budowy ujęć wód podziemnych do celów nie związanych z zaopatrzeniem
w wodę ludności lub produkcją żywności na obszarze strefy ochronnej
-lokalizowania inwestycji bez konieczności zabezpieczeń na obszarze A i B
-lokalizowania inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi
oraz mogących pogorszyć ten stan na obszarze E i G, wykaz inwestycji według
rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć
mogących znacząco oddziaływać na środowisko...
-lokalizowania wysypisk odpadów niebezpiecznych,innych nie zabezpieczonych
przed przenikaniem do podłoża substancji toksycznych lub innych szkodliwych
dla środowiska
-prowadzenie rurociągów transportujących substancje chemiczne
-budowy baz paliw płynnych i obiektów ich przeładunku bez zabezpieczeń ekol.
Na obszarze ochronnym GZWP–425 nakazuje się :
- modernizowanie, wybudowanie sieci kanalizacyjnych w celu zorganizowania
i prowadzenia prawidłowej gospodarki ściekowej na obszarze A, B i E
-stosowanie techniki i technologii nie pogarszających stanu środowiska
wodnogruntowego na obszarach B i E
- ograniczenie emisji pyłowych i gazowych na obszarze B
- stosowanie środków ochrony roślin, dla których czas połowicznego rozpadu
w glebie jest zdecydowanie krótszy niż 6 miesięcy dla obszarów E, F, G
- właściwe zagospodarowanie wyrobisk poeksploatacyjnych na obszarach D
- wprowadzenie monitoringu lokalnego jakości wód podziemnych dla B, F, G
- wprowadzenie monitoringu lokalnego jakości wód podziemnych wg projektu
Ze względu na sposób zagospodarowania przestrzennego wyróżniono obszary
o różnej kategorii ograniczeń : A–obszary aglomeracji miejskiej, B–tereny
przemysłowe, D–obszar eksploatacji surowców ceramiki budowlanej, E–tereny
wiejskie, F–obszary intensywnej produkcji sadowniczej, G–obszary leśne .
Podane powyżej nakazy i zakazy na terenie Głównego Zbiornika Wód
Podziemnych nr 425 podano przykładowo dla zobrazowania sposobów
zagospodarowania stref ochrony sanitarnej ujęć wód podziemnych.
Wody powierzchniowe
Główną rzeką regionu niżańskiego jest San. W zakresie wskaźników fizykochemicznych San wykazywał w punktach pomiar. zlokalizowanych w terenie
powiatu niski poziom zanieczyszczeń, kwalifikujące wody do II klasy czystości.
Zasobność rzeki w substancje organiczne wyrażone wskaźnikami tlenowymi
można ocenić jako niewielkie. Zawartość materii organicznej utrzymywała się
na poziomie II klasy. Azot azotynowy w kontrolowanych przekrojach na terenie
powiatu niżańskiego występował na poziomie II klasy.
Analogiczny poziom stężenia zaobserwowano w zakresie stężenia fosforu
(II klasa czystości).W zakresie stężeń zanieczyszczeń specyficznych (metale
ciężkie, fenole lotne, detergenty i formaldehyd) stężenia zanieczyszczeń
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
klasyfikowano jako spełniające normy I klasy czystości.Ze względu na stan
sanitarny rzeka San prowadziła wody pozaklasowe .
San prowadził wody nie odpowiadające normom w przekroju Krzeszów ze
względu na wartość wskaźnika bakteriologicznego miano Coli typu kałowego, a
w przekroju Zarzecze ze względu na wartość chlorofilu „a”. Parametry
fizykochemiczne wód rzeki Sanu odpowiadały normom I i II klasy czystości. W
zakresie zawartości zanieczyszczeń organicznych jakość wód rzeki San
odpowiadała klasie I - wskaźniki BZT5, ChZT-Mn i ChZT-Cr (Krzeszów) i klasie
II (Zarzecze) wskaźniki BZT5. Zawartość tlenu rozpuszczonego spełniała
warunki klasy I. W przypadku związków biogennych miało miejsce
zróżnicowanie klasyfikacji w poszczególnych punktach pomiarowych. W
przekroju Krzeszów biogeny zostały ocenione w klasie II ze względu na
zawartość azotu azotynowego oraz fosforanów i fosforu ogólnego. W przekroju
Zarzecze stężenia odpowiadające II klasie stwierdzono w przypadku azotu
azotynowego i fosforu ogólnego, zawartość fosforanów odpowiadała klasie I.
Zanieczyszczenia specyficzne (fenole lotne, metale ciężkie: cynk, kadm, miedź,
nikiel, ołów) występowały w niskich stężeniach, mieszczących się w granicach
wartości normatywnych określonych dla wód klasy I. Wartość przewodnictwa
elektrolitycznego mieściła się w zakresie wartości dopuszczalnych dla klasy I
(wskaźnik charakteryzujący zasolenie wód).
Według oceny hydrobiologicznej mierzonej wskaźnikiem saprobowości sestonu
jakość wód Sanu została zaliczona do strefy -mezasaprobowej, która
odpowiada II klasie czystości wód. W okresie ciepłych pór roku poziom
chlorofilu „a”, charakteryzujący produktywność biologiczną rzeki wzrastał do
wartości ponadnormatywnych, co w konsekwencji spowodowało obniżenie
klasyfikacji tego wskaźnika do wartości ponadnormatywnych.
Rzeka San wraz z dopływami jest odbiornikiem ścieków komunalnych z
oczyszczalni m.in. z mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków z
podwyższonym stopniem usuwania biogenów w Rudniku nad Sanem o
przepustowości 1200 m3/dobę, która oczyszczone ścieki odprowadza do rzeki
Rudnia – dopływu Sanu
Przy mało zróżnicowanych wysokościach względnych terenu , cieki
przepływające przez obszar gminy mają znaczenie irygacyjne, umożliwiające
odpływ nadmiaru wody w okresach wysokich stanów oraz zasilające w wodę
przyległe tereny rolnicze w okresie niedoboru wilgoci. W okresie intensywnych
opadów i roztopów poziom wód wyraźnie podnosi się. Zabezpieczeniem przed
zalewaniem terenu jest budowa zb. małej retencji lub obwałowanie cieków.
Wody powierzchniowe przepływając przez tereny zamieszkałe zbierają ścieki
z nieszczelnych zbiorników bezodpływowych, a z pól pozostałości nawozowe i
środki ochrony roślin, co powoduje nadmierne ich zanieczyszczenie. Budowa
kanalizacji wyeliminuje przynajmniej wprowadzanie nieoczyszczonych ścieków
sanitarnych do gruntu i wód powierzchniowych.
Obszar Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem położony jest w obrębie dorzecza
Wisły
.W systemie zarządzania gospodarką wodną obszar należy do
Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie.
Wody powierzchniowe stojące :
Udział zbiorników wód stojących w ogólnej
powierzchni zarówno Gminy jak i terenów przypadających na wody
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
powierzchniowe jest niewielki, jednakże występują i są o niewielkiej
powierzchni. W większości przypadków zarówno naturalne stawy i oczka
wodne, tereny zawodnione, czy też rozlewiska jak i utworzone spiętrzeniem
wód płynących niewielkie zalewy spełniają funkcje sportowo-rekreacyjne,
niektóre pełnią funkcje zbiorników hodowlanych, bywają również
wykorzystywane dla wędkarstwa w zakresie rekreacyjnym. Budowle
hydrotechniczne głównie w postaci zapór ziemnych lub betonowych służą
okresowej regulacji stosunków wodnych na skalę miejscową.
Wody gruntowe : Na terenie Gminy występują wody gruntowe w piaszczystożwirowych utworach czwartorzędowych. Zwierciadło wody jest swobodne i
posiada łączność hydrauliczna z wodą powierzchniową, tak więc zasoby tego
poziomu są uzupełniane poprzez bezpośrednią infiltrację.
Jest to poziom wodonośny o znacznych wahaniach zwierciadła wody, a
jego wydajność jest uzależniona od warunków meteorologicznych (opadów
atmosferycznych). Studnie ujmujące wody z tego poziomu posiadają małą
wydajność i obecnie z reguły nie są użytkowane.
Na terenie Gminy oddziałływaniem urządzeń melioracji szczegółowych
objętych jest 354ha gruntów, sieć rowów otwartych wynosi 40.5 km.Urządzenia
melioracji wodnych zlokalizowane są na następujących obiektach :
1. Obiekt Rudnik I – powierzchnia obiektu wynosi 206 ha, znajduje się tutaj
27.7 km rowów otwartych, obiekt obejmuje swoim działaniem grunty m.
Rudnik i Kopki.
2. Obiekt Rudnik III – powierzchnia obiektu wynosi 89 ha, znajduje się tutaj 4.4
km rowów otwartych, biekt obejmuje swoim działaniem grunty m. Rudnik.
3. Obiekt Rudnik – Kopki – powierzchnia obiekt stanowi 30 ha, długość rowów
otwartych to 7.7 km, obszarem działalności obiektu są grunty m. Rudnik i
Kopki.
4. Obiekt Koziarnia – Kopki – powierzchnia obiektu wynosi 29 ha, znajduje się
tutaj 8.1 km rowów otwartych, obejmuje swoim działaniem grunty m.Kopki.
2.3.5. Stan zanieczyszczenia powietrza :
Powietrze atmosferyczne jest jednym z najważniejszych elementów
środowiska przyrodniczego. Zachowania jego czystości jest wymagających
dużych nakładów finansowych przedsięwzięciem (w szczególności dotyczy to
zmiany przestarzałych technologii stosowanych w przemyśle). Skutkiem
dużego zanieczyszczenia powietrza są nieodwracalne zmiany w przyrodzie.
O zanieczyszczeniu powietrza stanowią gazy, ciecze i ciała stałe występujące w atmosferze, a nie będące jego naturalnymi składnikami, lub też substancje
występujące w ilościach wyraźnie zwiększonych w porównaniu z naturalnym
składem powietrza.
Substancje zanieczyszczające powietrze emitowane są ze źródeł
punktowych (wyrzutnie, kominy), liniowych (trasy komunikacyjne) i
powierzchniowych (składowiska, otwarte zbiorniki z lotną substancją).
Zanieczyszczenia powietrza wpływają w sposób istotny na pozostałe
komponety środowiska. Przemieszcza-nie się w środowisku emitowanych
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
zanieczyszczeń odbywa się w czterech ośrodkach : atmosferycznym, glebowogruntowym, wodnym i roślinnym, przy czym w każdym z tych ośrodków
następuje jednoczesne magazynowanie zanieczyszczeń i ich wymiana .
Głównymi źródłami emisji zanieczyszczeń do powietrza są ciepłownie
komunalne, zakłady produkcyjne kotłownie lokalne oraz środki transportu.
Główne rodzaje zanieczyszczeń można podzielić na chemiczne (wprowadzane
w postaci gazów i aerozoli m.in. tlenki siarki, tlenki azotu, tlenek i dwutlenek
węgla, węglowodory, zw. ołowiu oraz na mechaniczne (różnego rodzaju pyły).
Do istotnych zanieczyszczeń powietrza występujących w gm. Rudnik nad
Sanem należą : tlenki azotu, węglowodory aromatyczne, dwutlenek siarki,
tlenek węgla, ozon oraz lotne związki organiczne pochodzące głównie ze
spalania paliw płynnych w pojazdach mechanicznych oraz spalania węgla
kamiennego i paliw ropopochodnych. Na terenie gm. Rudnik głównymi
emitentami zanieczyszczeń są głównie : pojazdy mechaniczne, kotłownie
przemysłowe (small business) i osiedlowe (zabudowa zwarta lub osiedla
domów jednorodzinnych) oraz indywidualne piece grzewcze.
Sytuacja w zakresie emisji zanieczyszczeń energetycznych ostatnio
ulega istotnej poprawie w wyniku zmiany spalanego paliwa na inne,mniej
uciążliwe dla środowiska.
Dominującą rolę w sektorze drobnej wytwórczości odgrywa przetwórstwo
wikliny. Podczas uzdatniania termicznego masy drzewnej wierzby wikliniarskiej
(pędy, gałązki,liście), w wyniku spalania energetycznego paliw emitowane są do
powietrza zanieczyszczenia ze spalania tychże powodując skażenie środowiska
lokalnie.
Jakość powietrza, jego stan w obszarze oddziaływania Obiektu określają dwa
podstawowe czynniki : emisja zanieczyszczeń oraz zdolności przewietrzania,
które z kolei zależą od lokalnych warunków klimatycznych,jak i od różnorodnych
przeszkód terenowych utrudniających rozpraszanie się zanieczyszczeń.
Wśród emitowanych zanieczyszczeń powietrza procentowo największą ilość
przypada na zanieczyszczenia gazowe. Związane to jest z niedostatecznym
wyposażaniem w urządzenia do redukcji.
Wymiana w obiektach użyteczności publicznej takich jak szkoły, domy
ludowe, budynki administracyjne kotłowni węglowych na gazowe spowodowała
w dużym stopniu ograniczenie emisji spalin do atmosfery.
Od 1stycznia 2003 roku oceny zanieczyszczenia powietrza dokonuje się
w strefach klasyfikowanych dla 2 kryteriów ustanowionych w celu : 1. ochrony
zdrowia(dla terenu kraju i uzdrowisk) 2. ochrony roślin (dla terenu kraju i parków
narodowych). Klasa strefy Apoziom stężeń nie przekraczający wartości dop.
Klasa strefy B/C możliwość przekraczania wartości dopuszczalnej.
Wyniki corocznej oceny poziomu substancji w powietrzu wykonywanej
przez Podkarpacki WIOŚ5 (art. 89 ustawy POŚ) wskazują, że obszar powiatu
niżańskiego, w tym Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem klasyfikowany jest ze
względu na kryteria ochrony zdrowia do strefy A.
Ocena roczna jakości powietrza w województwie podkarpackim –
http://wios.rzeszow.pl/monitoring_pliki/opracowania/ocena_pow_02/spis.html
5
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Na podstawie oceny poziomu substancji w 2002 strefę – powiat niżański
zakwalifikowano do klasy ogólnej A ze względu na kryterium ochrony roślin.
Aktualne rozkłady przestrzenne tych zanieczyszczeń ilustrują rysunki
zamieszczone na stronach internetowych WIOŚ Rzeszów6.
Rozkład przestrzenny stężeń średniorocznych zanieczyszczeń na terenie
powiatu niżańskiego wg WIOŚ :
* dwutlenek siarki
– 5.0 µg/m3 (wartość odniesienia 30 µg/m3)
* dwutlenek azotu
– 18 µg/m3 (wartość odniesienia 40 µg/m3)
* pył zawieszony
– 32 µg/m3 (wartość odniesienia 40 µg/m3)
2.3.6. Warunki klimatyczne :
Gmina i Miasto Rudnik nad Sanem położona jest według R. Gumińskiego
w Sandomiersko – Rzeszowskiej dzielnicy klimatycznej. Średnia temperatura
(roczna) powietrza wynosi 7,5 ºC przy amplitudzie miesięcznej do 22 ºC,
z najcieplejszym lipcem +18,5ºC i najchłodniejszym styczniem, lutym - 4,5ºC.
Największa liczba dni gorących występuje w lipcu i wynosi ca 11,4 dnia. Okres
letni (średnia temperatura dobowa powyżej 15ºC) trwa 90–100 dni w roku.
Ogółem na tym terenie notuje się średnio w roku 51.1 dni mroźnych. Dni
przymrozkowe obserwuje się średnio 120 razy w roku.
Warunki wilgotnościowe nie odbiegają od średnich krajowych. Najbardziej
wilgotnymi miesiącami są listopad i grudzień (86-88% wilgotności względnej)
najmniej maj i czerwiec. Z przebiegiem temperatury i wilgotności powietrza
związane jest występowanie mgieł i zamgleń, których największa ilość przypada
na ostatnie miesiące roku. Bardziej zmienny jest rytm dobowy wilgotności z
maksimum w godzinach nocnych i minimum w południowych. Napływ suchego
powietrza z południa jest zwykle przyczyną zaburzenia tego rytmu.
Warunki wietrzne , ruch powietrza w makroskali rejonu sandomierskorzeszowskiego zdominowany jest napływem z kierunków zachodniego i wschod
-niego również modyfikującą rolą dolin sterującymi wiatrami z południowegozachodu (SSW). Cisze i wiatry do 1 m/s występują przez c. 8,6% czasu w roku
Zachmurzenie i opady, pokrywa śnieżna. Przebieg roczny zachmurzenia
jest typowy jak w innych częściach kraju.
Najbardziej chmurne są miesiące
jesienno-zimowe, najmniej wiosenne i letnie.
Ilość dni pogodnych z
zachmurzeniem poniżej 2 wynosi 45, dni pochmurnych ok. 150. Opady letnie są
najwyższymi w ciągu roku. Średnio wynoszą one 90-98 mm. W półroczu
chłodnym pokrywa śnieżna utrzymuje się średnio 83 dni.
W pewnych sytuacjach pogodowych wspomniane odrębności klimatyczne
prowadzić mogą do znacznego zróżnicowania jakości powietrza i pogorszenia
jego stanu w sąsiedztwie źródeł niskiej emisji zanieczyszczeń.
2.3.7. Roślinność i zieleń :
1) Zbiorowiska leśne :
6
http://www.wios.rzeszow.pl/monitoring_pliki/opracowania/ocena_pow_02/zalaczniki/
mapa1_3.jpg
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Lasy stanowią główny czynnik równowagi ekologicznej oraz siedlisko
większości dzikich gatunków roślin i zwierząt. Lasy spełniają trzy główne
funkcje, w sposób naturalny lub w wyniku działań gospodarczych :
 funkcje ekologiczne mające istotne znaczenie gospodarcze i społeczne
 funkcje produkcyjne : produkcja drewna, odnawialnego surowca ekologiczne
nego, warunkującego rozwój wielu branż gospodarki
 funkcje społeczne : zapewnienie miejsc pracy w sektorze leśnym i poza nim
lasy stanowią teren wypoczynku, turystyki i regeneracji zdrowia człowieka
a także obiekt służący rozwojowi kultury, nauki edukacji ekologicznej.
Lasy zajmują prawie 50.0 % powierzchni og. gminy i graniczą z nimi
zachowane fragmenty Puszczy Sandomierskiej, Lasy Janowskie i Puszcza
Solska.
Na terenie gminy nadzór nad stanem lasów sprawuje Regionalna Dyrekcja
Lasów Państwowych w Lublinie, Nadleśnictwo  Rudnik.
Decydujący wpływ na stan lasów mają :
 czynniki naturalne–obniżenie poziomu wód gruntowych częsty deficyt opadów
atmosferycznych, wiatr i śnieg wywołujące osłabienie drzew, ich podatność na
ataki szkodników i choroby oraz susze w zasadniczy sposób zwiększające
zagrożenie lasów pożarami. Do najważniejszych przyczyn wywołujących pożary
w lasach należy zaliczyć przerzuty ognia z gruntów nieleśnych ( wypalanie
ściernisk , traw bądź nieużytków.)
 czynniki pochodzenia antropogenicznego  zanieczyszczenia wód
powierzchniowych, skażenia atmosfery gazami i pyłami, a poprzez zakwaszenie
gleb i toksyczne działanie na organizmy, negatywnie wpływają na ekosystemy
leśne, sprzyjając występowaniu szkodników i lokalnie powodując zamieranie
lasów.
Za najgroźniejsze uznaje się: spaliny, dwutlenek siarki, tlenki azotu, fluor
i pyły. W ostatnich latach odnotowuje się jednak znaczny spadek koncentracji
NOx i SO2, co wpływa bezpośrednio na stan zdrowotny drzewostanów.
 nierównomierna, przestrzenna struktura lasów - występowanie małych
kompleksów leśnych, która powoduje zwiększenie negatywnych dla tych lasów
presji oraz utrudnia zarządzanie.
Potencjalnymi zagrożeniami lasów, może być : zwierzyna łowna i gryzonie
powodują znaczne szkody w uprawach i młodnikach, szkodnictwo leśne
spowodowane penetracją lasów i kradzieżą materiału zalesieniowego przez
ludność, kłusownictwo,zmiany leśnych form użytkowania terenu na inne formy
(osadnictwo
infrastruktura
komunikacyjna,
zabudowa
rekreacyjna,
kopalnictwo,przemysł)zaśmiecanie i zanieczyszczanie lasów (nielegalne
wysypiska śmieci)wycinanie lasów na gruntach porolnych(w szczególności
lasów prywatn) może powodować lokalne zagrożenia dla ochrony przyrody oraz
dla węzłów i korytarzy ekologicznych.
2) Zbiorowiska nieleśne :
Główny plac w Rudniku nad Sanem o powierzchni 2,70 ha i zieleń wiejska –
tereny zieleni w mieście lub na wsi obejmują rozmaite formy, m.in.: zieleńce,
zieleń przy obiektach użyteczności publicznej, ogrody działkowe itp. Cenne
z przyrodniczego i krajobrazowego punktu widzenia są tereny pokryte
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
roślinnością niską i wysoką, wykształconą w sposób możliwie najbliższy
charakterowi roślinności naturalnej terenu, nie ukształtowaną przez człowieka w
sposób
zamierzony. Jest to tzw.zieleń nieurządzona. Na terenie osiedli
wiejskich zlokalizowane są także pola uprawne użytkowane rolniczo, sady
owocowe a także tereny upraw ogrodniczych. Roślinność takich terenów,
pełniąca liczne funkcje ekologiczne w środowisku, wzbogaca ogólną ilość
zieleni.
Zieleń cmentarzy – cmentarze są terenami, w których zieleń dostępna jest w
sposób ograniczony, co wynika z charakteru kulturowego tych obiektów. Zieleń
cmentarzy, ze środowiskowego punktu widzenia, stanowi ważny element przestrzenny wzbogacający ogólną powierzchnię zieleni wysokiej.W zadrzewieniach
cmentarzy dominują rodzime gatunki drzew i krzewów, ale lista florystyczna
tych obiektów jest wzbogacona przez wprowadzone spontanicznie przez
społeczeństwo, liczne gatunki egzotyczne. Wpływa to nie tylko na ogólną
estetykę terenu ale zwiększa m.in. różnorodność biologiczną w miejscowości.
Ogrody działkowe –na ogół przydomowe, pełnią ogólne funkcje środowiskowe,
ogrody działkowe są jednak terenami o ograniczonej dostępności dla ogółu
społeczeństwa.
Zieleń osiedlowa – jest to głównie zieleń typu niskiego – zieleńce, trawniki, pasy
izolacyjne przy budynkach mieszkalnych, także elementy sztuki ogrodniczej,
m.in. kwietniki i inne. Zajmują one zazwyczaj niewielkie powierzchnie i często
są pocięte chodnikami, parkingami itp.
Nasadzenia drzew wynikają albo
z realizacji ustaleń projektów zieleni z czasów budowy osiedla, albo z okresu
spontanicznego upiększania terenu przez mieszkańców, głównie bez planu,
według indywidualnych gustów.
Zieleńce, zieleń przy drogach, obiektach sportowych, innych – zieleńce i zieleń
przydrożna usytuowane są z reguły na niewielkich płaszczyznach gruntu,
a zieleń przydrożna wykształcona jest gł. w postaci wąskich pasów roślinności
wzdłuż dróg. Dominuje zieleń niska, z przewagą traw, często wzbogacona
nasadzeniami kwiatowymi, jako kwietniki, rabaty itp. Niekiedy zieleni tego typu
towarzyszą pojedynczo drzewa, zwłaszcza gatunków liściastych.
Zieleń tego typu posiada głównie znaczenie estetyczne, a funkcje
środowiskowe tych terenów nie są rozwinięte wystarczająco, szczególnie ze
względu na małe
powierzchnie. Zieleń placówek edukacyjnych nie jest
ogólnie dostępna, są to często place zabaw przy szkołach lub trawiaste boiska
obok budynków szkolnych. Zieleń towarzysząca obiektom sportowym to
otoczenie boisk sportowych lub stadionów.
3) Obszary o wysokich walorach przyrodniczych i krajobrazowych :
Ochrona krajobrazu realizowana jest w Gminie poprzez tworzenie Parków
Krajobrazowych i Obszarów Chronionego Krajobrazu. Obszary Chronionego
Krajobrazu wchodzą w skład spójnego ekologicznie systemu obszarów
chronionych. Umożliwiają ochronę całego bogactwa naturalnego w jego pełnej
różnorodności biologicznej. Obszary chronionego krajobrazu wydzielono
w oparciu o analizę występowania rzadkich i chronionych gatunków roślin i
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
zwierząt. Włączono do nich w znacznym stopniu lasy, oraz środowiska nieleśne
z udziałem cieków wodnych o małym stopniu zanieczyszczenia wód.
W granicach Powiatu brak obecnie obszarów objętych ochroną rezerwatową.
Proponuje się powołanie siedmiu rezerwatów przyrody w sąsiednich gminach:
trzech w gminie Jeżowe i po dwa w gminach Ulanów i Harasiuki.
Ponadto, w powiecie istnieje dziesięć użytków ekologicznych, w tym jeden w
gminie Rudnik nad Sanem).
Na obszarze gminy występuje szereg drzew i roślin objętych ochroną prawną.
Pomniki przyrody żywej ujęte w wojewódzkim rejestrze pomników przyrody to :
w miejscowości Przędzel i Przędzel Kolonia - topola szara szt. 5, Rudnik
Leśnictwo Czarny Las, Rudnik Chałupki i Rudnik Stróża – 4 dęby szypułkowe
oraz w Rudniku nad Sanem – iglicznia trójcierniowa (szt. 2),
jesion wyniosły
(szt. 5), klon pospolity (szt. 18), robinia akacjowa (szt. 1) topola biała (szt. 1) a
w Rudniku Stróża - lipa szerokolistna.
Projektowane są następne pomniki
przyrody żywej.
Na stan obszarów i obiektów objętych ochroną na podstawie przepisów o
ochronie przyrody mają wpływ czynniki : bezpośrednie, związane ze sposobem
zagospodarowania i użytkowania przestrzeni, eksploatacją surowców
mineralnych, uprawą i zbiorem roślin, polowaniami i masową turystyką oraz
pośrednie, związane ze stanem komponentów środowiska tj: stopień
zanieczyszczenia powietrza, wód, powierzchni ziemi.
Rozwiązywanie problemów z zakresu ochrony przyrody zależy od : decyzji
administracyjnych, tak na szczeblu lokalnym jak i centralnym oraz zapewnienia
niezbędnych środków umożliwiających realizację ochrony obszarowej, ochrony
gatunkowej roślin i zwierząt, a także całych zespołów roślinnych.
2.3.7. Świat zwierząt :
Największym bogactwem gatunkowym flory i fauny w gminie charakteryzują
się kompleksy leśne. Na terenie powiatu i gminy żyją gatunki zwierząt m.in.
sarny, jelenie, zające, dziki, daniele, łosie, bobry, wydry, kuny, głuszce, jarząbki
borsuki, lisy, kuny, piżmaki i gronostaje, łasice, rzadko wilki .
Tereny te zasiedla również wiele gatunków ptactwa m.in. kuropatwy,
bażanty, kruki, sowy, inne. Spotykane są również płazy i gady.
PRZYCZYNY ZAGROŻEŃ, TENDENCJE ZMIAN W ŚRODOWISKU PRZYRODNICZYM GMINY
3.1. Zmiany rzeźby terenu :
3.
Przekształcenia rzeźby terenu gminy są skutkiem działań niezbędnych
jako faza przygotowawcza dla realizacji inwestycji i zachodzą głównie w skali
mikrorzeźby (mikroniwelacji) terenu. Zmiany te obejmują :
–
trwałe zajęcie terenu i zabudowę powierzchni gruntu
–
przekształcenia powierzchni terenów.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Zmiany rzeźby terenu zachodzą głównie punktowo w różnych częściach
gminy i są tym większe i rozleglejsze, im bardziej jest urozmaicona naturalna
rzeźba terenu. Zmiany w rzeźbie związane z przekształceniami zachodzącymi
w czasie budowy trasy i układów komunikacyjnych mają przeważnie charakter
zmian liniowych. W warunkach zakładanego rozwoju przestrzennego gminy,
zmiany i przekształcenia w rzeźbie terenu będą występować podczas realizacji
planowanego zbiornika retencyjnego , w przypadku pozostałych inwestycji nie
będą miały charakteru znaczącego i mogą zachodzić raczej w skali ściśle
lokalnej. Obserwuje się stałą tendencję braku tego zjawiska, która wynika z
ograniczenia zamierzeń różnego typu inwestycji wielkoprzestrzennych, co
wiązałoby się z trwałymi i znacznymi przekształceniami rzeźby terenu.
3.2. Wody podziemne i powierzchniowe :
Wody podziemne :
Zanieczyszczenia wód podziemnych w największym stopniu zależy od
głębokości zalegania oraz izolacji poziomu wodonośnego od powierzchni terenu
oraz od lokalizacji potencjalnych źródeł zanieczyszczeń. Najbardziej zagrożone
są wody gruntowe w obrębie czwartorzędowego poziomu wodonośnego.
Wyniki badań nie wykazały występowania istotnych zmian jakości wody na
obszarze Gminy
Rudnik nad Sanem. Mimo, że w ostatnich latach
oddziaływanie źródeł przemysłowych uległo istotnemu ograniczeniu,
problemem wszystkich gmin jest nadal zbyt krótka sieć kanalizacyjna
odprowadzająca nieczystości płynne z posesji do oczyszczalni, brak
oczyszczalni ścieków i kanalizacji w terenach wiejskich, niski stan świadomości
ekologicznej wielu mieszkańców, którzy wylewają ścieki na pola, do rowów
melioracyjnych i przydrożnych.
Głównymi zagrożeniami dla jakości wód podziemnych są więc w gminie :
zanieczyszczenia obszarowe, których głównym źródłem jest rolnictwo
(stosowanie gnojowicy, nawozów sztucznych, środków ochrony roślin),
tradycyjne metody pozbywania się ścieków (rozsączkowanie nie oczyszczonych
ścieków w gruncie lub świadome zakładanie nieszczelnych szamb),składowiska
odpadów, działalność gospodarcza, awarie przemysłowe.
Dotychczasowe badania oddziaływania obiektów przemysłowych mogących
pogorszyć stan środowiska zlokalizowanych w terenie gminy nie wykazały
oddziaływania tych obiektów na gleby i wody gruntowe.
Badania prowadzone przez WIOŚ w Rzeszowie wskazują, że stężenia metali :
chromu, cynku, kadmu, niklu, miedzi i ołowiu zbliżone do tła geochemicznego
lub niższe. Występowało jednak lokalne zakwaszenie gruntu w otoczeniu
obiektu.
Z przeprowadzonego rozpoznania wynika, że na terenie Gminy i Miasta
Rudnik nad Sanem do obiektów mogących w sposób istotny zanieczyścić
warstwę wodonośną należą

stacja paliw płynnych

instalacje technolog.przemysłowe

lokalne składowiska odpadów paleniskowych .
Wody powierzchniowe :
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Dla zaopatrzenia ludności i gospodarki w Gminie Rudnik nad Sanem
korzysta się głównie z ujęć wgłebnych. Wody powierzchniowe praktycznie nie
są wykorzystywane. Niemniej Gmina posiada zasoby dyspozycyjne wód
powierzchniowych Od kilkunastu lat występuje stałe zmniejszenie
zapotrzebowania wody.
Wynika to z ograniczenia zużycia wody w
gospodarstwach domowych, obiektach użyteczności publicznej oraz zakładach
przemysłowych i usługowych,co przyczynia się
do spadku ilości
odprowadzanych ścieków. W związku z tym pomimo prognozowanego wzrostu
liczebności mieszkańców nie przewiduje się wyraźnego zwiększenia poboru
wody, a zatem innego niż dotychczas oddziaływania na zasoby wód
powierzchniowych.
Potencjalnym zagrożeniem dla jakości wód przepływających przez Gminę
Rudnik nad Sanem są ścieki bytowo-gospodarcze i spływy opadowe. Należy
dodać, że coraz więcej ścieków komunalnych odprowadzanych do wód
powierzchniowych będzie oczyszczanych,
natomiast podmioty gospodarcze powinny podczyszczać ścieki przed
wprowadzeniem ich do odbiornika. Wg WIOŚ w Rzeszowie większość
zakładów odprowadza mniejsze ładunki zanieczyszczeń od wielkości
dopuszczonych pozwoleniami wodnoprawnymi.
Perspektywiczne warunki korzystania z zasobów wód dorzecza Górnej
Wisły, określone są przez Rejonowy Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie.
Aktualny wpływ Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem na stan czystości wód
powierzchniowych omówiono w pkt. 2.2.2.
Przedstawione wyniki wskazują, że przyszłościowo stężenia zanieczyszczeń
w oczyszczonych ściekach nie powinny przekraczać najwyższych
dopuszczalnych wartości podanych w załączniku1 do Rozporządzenia Ministra
Środowiska z dnia 29 listopada 2002 roku w sprawie warunków, jakie należy
spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi... (Dz. U.
02.212.1799).
Istotnym czynnikiem degradującym wody powierzchniowe są również
zanieczyszczenia pochodzące z gospodarki rolnej (nawozy, środki ochrony
roślin).
Reasumując, należy stwierdzić :
 Zła jakość wód powierzchniowych wynika głównie z nieuporządkowanej gospodarki ściekowej na terenach wiejskich, charakteryzuje się :
- brakiem kanalizacji
- niekontrolowanymi zrzutami ścieków bez oczyszczenia
- funkcjonowaniem nieszczelnych szamb.


Większość zasobów wód podziemnych gminy nadaje się do bezpośredniego
wykorzystania : na cele gospodarcze, na cele konsumpcyjne po
zastosowaniu uzdatniania (usuwanie naturalnych pierwiastków, jak żelazo i
mangan).
Antropogeniczne zanieczyszczenia wód podziemnych zależą od głębokości
zalegania wód i izolacji poziomów wodonośnych oraz od powierzchni terenu.
Najbardziej narażone na degradację są wody gruntowe, czwartorzędowego
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M





piętra wodonośnego.
Wody wgłębne, lepiej izolowane od powierzchni
terenu, są na ogół dobrej jakości.
Wody podziemne gminy należą do wód o wysokim stopniu zagrożenia,
dlatego należy podjąć jak najszybsze działania ochronne, tj.:
- Zagospodarowanie stref ochronnych zbiorników wód i ujęć
uporządkowanie gospodarki ściekowej,
Należy dążyć do stworzenia sieci monitoringu regionalnego pozwalającego
na śledzenie zmian jakości wód i ustalenie strategii ich ochrony, mając na
uwadze coraz większe znaczenie wód podziemnych, często jako jedynego
źródła dobrej jakości wody pitnej.
W Gminie prowadzi się prace związane z rozbudową sieci kanalizacji.
Oczyszczalnia ścieków posiada rezerwy przepustowości.
Rozwój kanalizacji jest mniejszy niż rozwój sieci wodociągowej co powoduje
zanieczyszczenia wód powierzchniowych
3.3. Zanieczyszczenia powietrza :
Źródłem emisji zanieczyszczeń atmosfery w Gminie Rudnik nad Sanem jest :
–
działalność wytwórcza bądź usługowa
–
transport drogowy
ogrzewanie budynków ze źródeł lokalnych,tworzące tzw.niską emisję
komunalną.
Na poziom emisji rejonu wpływa też napływ zanieczyszczeń z bliższych i
dalszych źródeł, stanowiących tło zewnętrzne. Inwentaryzacją zanieczyszczeń
objęte są źródła przemysłowe, energetyczne i gospodarki komunalnej o rocznej
emisji powyżej 50 Mg pyłów i gazów (bez dwutlenku węgla).
Ze względu na charakter i rozproszenie pozostałych źródeł, udział ich,
choć znaczący w ogólnej emisji, nie jest określony ilościowo.
W strukturze emisji zanieczyszczeń wyróżnia się: pyły i gazy ze spalania
paliw, w tym dwutlenek siarki, dwutlenek azotu, tlenek i dwutlenek węgla oraz
zanieczyszczenia specyficzne z procesów technologicznych.
Wprowadzanie zanieczyszczeń do powietrza przez zakłady przemysłowe
uregulowane jest decyzjami administracyjnymi o dopuszczalnej emisji Edop.
Wydawane są pozwolenia na wprowadzanie pyłów i gazów do powietrza.
Największe zakłady podlegają corocznej kontroli służb WIOŚ.
–
Znaczącym, lecz nieokreślonym liczbowo w skali powiatu lub gminy są
toksyczne zanieczyszczenia ze spalin samochodów. Ich ilość w powietrzu jest
zależna od dwóch podstawowych czynników o przeciwnych tendencjach:
–
żywiołowego przyrostu ilości samochodów i przeciążenia ruchem
głównych dróg, co ma wpływ na wzrost emisji spalin oraz
–
poprawy jakości spalania w statystycznym pojeździe uczestniczącym
w ruchu, dzięki ciągłemu procesowi wymiany pojazdów na nowsze –
posiadające katalizatory, przechodzeniu części użytkowników pojazdów z
etylin na paliwa gazowe, redukcji przez producentów niektórych składników
paliw na mniej uciążliwe.
Głównymi substancjami, które wywierają znaczący wpływ na jakość
powietrza w terenie silnie zurbanizowanym są tlenki azotu i siarki, tlenek węgla
oraz węglowodory, z których wiodącym jest benzen i jego pochodne.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
W Gminie i Mieście Rudnik nad Sanem modernizowane są źródła lokalne
emisji, co pozwoli zmniejszyć zanieczyszczenie powietrza.
W przebiegu stężeń wieloletnich głównych zanieczyszczeń powietrza daje
się zauważyć powolną poprawę stanu jakości powietrza, najsilniej wyrażoną
w spadku poziomu dwutlenku siarki przy utrzymywaniu się, a nawet wzroście
stężeń pyłu zawieszonego
Takie trendy wskazują na zmniejszającą się rolę niskich i wysokich źródeł
węglowych w zanieczyszczeniu powietrza, co jest zgodne z obserwowanym
spadkiem emisji dwutlenku siarki z tych źródeł.
W zakresie dwutlenku siarki osiągnięto więc prognozowany poziom stężeń
obszarowych dla tej cz. Polski, jaki spodziewano się uzyskać dla perspektywy
2010 w wariancie EKO, według prognozy Polska 2000+, wykonanej w 1993
przez J. Judę (Prognoza ostrzegawcza… PAN 1995).
Brak większego obniżenia w przebiegu dwutlenku azotu i pyłu zawieszonego
można tłumaczyć faktem, że modernizacja źródeł węglowych nie zmienia
zasadniczo emisji tlenku azotu. Równocześnie spadkowi emisji ze źródeł
grzewczych i przemysłowych przeciwdziała prawdopodobnie wzrost
zanieczyszczeń, w tym pyłu z komunikacji.
Bardziej wnikliwe analizy są tu niezasadne, gdyż stężenia zanieczyszczeń
podlegają fluktuacjom meteorologicznym,
w tym zmiennej z roku na rok
częstości kierunku i prędkości ruchu powietrza oraz warunków termicznych
i wilgotnościowych atmosfery, wpływających na poziom stężeń.
3.4. Hałas – przemysłowy, drogowy, kolejowy, inne :
Hałas można traktować jako specyficzny czynnik zanieczyszczający
środowisko o licznych źródłach i szerokiej powszechności występowania we
wszystkich środowiskach biosfery. Rezultatem zjawiska j.w. jest pogarszanie i
uniemożliwianie znacznym obszarom biosfery pełnienia swych naturalnych
funkcji. Wśród wielu typów źródeł hałasu głównymi sprawcami uciążliwości
akustycznej dla środowiska zewnętrznego są :

ruch transportowy (głównie drogowy)

działalność gospodarcza (drobna wytwórczość, usługi).
Dopuszczalne poziomy hałasu określone są w aktualnie obowiązujących
przepisach. Ich zróżnicowanie wynika z przeznaczenia terenu oraz pory jego
oddziaływania (pora dzienna bądź pora nocna). Najbardziej rygorystyczne
normy dotyczą terenów wypoczynkowo-rekreacyjnych poza miastem, następnie
terenów zabudowy mieszkalnej jednorodzinnej, terenów zabudowy związanej
ze stałym lub wielogodzinnym pobytem dzieci i młodzieży, domów opieki
społecznej, zabudowy szpitalnej, terenów zabudowy mieszkaniowej
wielorodzinnej i zamieszkania zbiorowego.
Badania hałasu przeprowadzone przez Inspekcję Ochrony Środowiska i
specjalistyczne instytuty zajmujące się akustyką środowiska, wskazują na
poszerzanie obszarów o niekorzystnym klimacie akustycznym. W konsekwencji
dochodzi do zwiększającego się szkodliwego wpływu hałasu na coraz większą
liczbę ludzi.Podstawowym wskaźnikiem klimatu akustycznego jest równoważny
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
poziom dźwięku A, wyrażony w dB. Może on być także wyznaczony jako suma
poziomów odnoszących się do różnych źródeł. Otrzymaną w ten sposób
wielkość określa się jako poziom hałasu otoczenia i nazywa klimatem
akustycznym. Równoważny poziom dźwięku ściśle związany jest z czasem jego
trwania.
Na terenie Miasta i Gminy o zagrożeniu hałasem decyduje hałas drogowy.
Hałas drogowy.
Na zakłócenie klimatu akustycznego największy wpływ w gminie Rudnik
nad Sanem ma hałas komunikacyjny. Jest on związany z rozwojem motoryzacji
w ostatnich latach, w konsekwencji tego gwałtownym wzrostem natężenia ruchu
drogowego i znacznym pogorszeniem klimatu akustycznego.
Podstawowe czynniki wpływające na poziom hałasu drogowego 
procentowy udział w komunikacji pojazdów ciężkich
prędkość strumienia pojazdów
brak płynności ruchu, korki uliczne
szczyty poranne i popołudniowe natężenia ruchu pojazdów
stan techniczny nawierzchni
ukształtowanie terenu przez, który przebiega trasa komunik.
Natężenie hałasu jest wprost proporcjonalne do natężenia ruchu.
Hałas przemysłowy.
Wyniki przeprowadzanych pomiarów hałasu w środowisku pozwalają
stwierdzić, że zagrożenie spowodowane hałasem przemysłowym jest dużo
mniejsze od zagrożenia związanego z hałasem komunikacyjnym. Związane to
jest przede wszystkim ze zlokalizowaniem instalacji przemysłowych w terenach
słabo zurbanizowanych.
Niemniej źródłami hałasu wpływającymi na lokalną uciążliwość akustyczną
mogą być małe zakłady typu rzemieślniczego lub usługowego, bardzo często
wkomponowane w budynki mieszkalne.
Przekroczenia norm dopuszczalnych najczęściej odnotowuje się w trakcie
kontroli zakładów przemysłu drzewnego, przetwórstwa, lokali gastronomicznych
i rozrywki oraz kotłowni grzewczej. Emitują one hałas o stosunkowo niedużym
natężeniu i o niewielkim zasięgu oddziaływania. Często tylko nieznacznie
przekraczają normy.
W monitorowaniu środowiska nie prowadzi się stałych pomiarów hałasu,
stąd nie jest możliwe ustalenie długookresowych zmian jego natężenia.
Niemniej, wobec narastających potoków ruchu pojazdów kształtujących
klimat akustyczny w otoczeniu dróg, można niemal za pewnik przyjmować tezę
o narastającym zagrożeniu hałasem, tak w sensie natężenia dźwięku, jak i jego
zasięgu . Charakter tych zmian jest podobny do innych regionów kraju i wynika
m.in. z niedostatecznych uregulowań prawnych w zakresie przeciwdziałań na
istniejącej sieci drogowej jak i niskiej rangi tego problemu wśród pozostałych
zagrożeń środowiskowych.
3.5. Degradacja gleb :
Degradacja gleb na terenie Gminy obejmuje głównie zmiany mechaniczne
pokrywy glebowej oraz zmiany chemiczne w glebie.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Zmiany mechaniczne wywołane są pracami ziemnymi związanymi głównie
z procesami inwestycyjnymi (f. budowy) prowadzonymi w rozmaitym zakresie
przestrzennym (np. inwestycje liniowe, pojedyńcze budowle, zespół osiedlowy).
W ich wyniku następuje m.in. zaburzenie naturalnego układu warstw gleby,
przemieszanie macierzystych warstw w glebie, wprowadzenie obcego materiału
gruntowego.
Chemiczne zmiany składu gleby to przede wszystkim skutki oddziaływania
sedymentujących do gleby zanieczyszczeń pochodzących z emisji do atmosfery
szkodliwych gazów i pyłów, ze źródeł przem.komunalnych, komunikacji i innych.
W ogólnym stanie zanieczyszczenia gleb pewną ściśle lokalną rolę
odgrywają zanieczyszczenia związane z rolniczym użytkowaniem gruntów.
Poniżej przedstawiono ocenę rzeczywistego i potencjalnego narażenia oraz
skutków chemicznych zanieczyszczeń środowiska na glebę.
Wg
posiadanych danych można ocenić, że środowisko glebowe ogólnie jest mało
zanieczyszczone metalami ciężkimi. Taki stan zanieczyszczenia gleb zapewne
będzie się nadal utrzymywał, niemniej wymaga stałego monitorowania.
3.6. Degradacja roślinności :
Stan szaty roślinnej Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem należy oceniać z
dwóch punktów widzenia – zmian w roślinności oraz zmian w zasobach zieleni.
Zmiany w roślinności mogą zostać wywołane bezpośrednim odziaływaniem
zanieczyszczeń gł. atmosferycznych na rośliny lub pośrednio, przez skutki
oddziaływania zanieczyszczonych gleb, w których rozwijają się rośliny.
Bezpośrednie oddziaływania zanieczyszczeń na roślinność dotyczy m.in.
zakłócenia procesu asymilacji .
Pośrednio na roślinność oddziałuje skażona
(zasolona) gleba zieleńców, pasów międzyjezdnych,innych powodująca skrajnie
trudną dla roślin tzw. suszę fizjologiczną.
Powyższe zmiany w roślinności mogą być przyczyną dalszych jej
przekształceń polegających między innymi na ustępowaniu gatunków roślin
wrażliwych lub mniej tolerancyjnych na brak wody, wyższe stężenia chlorków,
inne.
Według obecnego rozpoznania, w rozmaitym nasileniu trwa presja na
pozyskanie terenów pod nowe inwestycje różnego rodzaju, co może
powodować możliwość likwidacji części zieleni urządzonej, np. ogrodów
działkowych. Przy obecnej presji na pozyskanie nowych terenów pod inwestycje
i równocześnie istniejące ograniczenia finansowe samorządu uniemożliwiają
rozwój terenów zieleni urządzonej w gminie. W konsekwencji istnieje tendencja
zmniejszania ogólnej powierzchni zieleni urządzonej.
Trudno precyzyjnie ocenić tendencję zmian stanu roślinności w krótkim
odcinku czasu. Ogólnie można założyć, że zmiany w świecie roślinnym
dotyczyć będą poszczególnych gatunków lub zbiorowisk roślin oraz zasobów
zieleni rozumianych przestrzennie.
W zieleni nieurządzonej – po likwidacji roślinności i pozostawieniu odkrytej
powierzchni gruntu, trwają procesy sukcesji roślinności. Na tereny, o odkrytej
glebie, spontanicznie wchodzi roślinność – najwcześniej gatunki pionierskie
często obcego pochodzenia, a w kolejnych stadiach sukcesji, następujące po
sobie zbiorowiska roślinne aż po zbiorowiska klimaksowe. To stanowi
gwarancję naturalnego procesu zazieleniania miejsc o odkrytej glebie, w
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
warunkach niskiego poziomu skażenia gleb. Taki proces regeneracji zieleni
nieurządzonej trwa wiele lat i w sposób naturalny, często niekontrolowany,
poprawia ogólny bilans zieleni, cenny zwłaszcza z punktu widzenia spełniania
funkcji biologicznych.
Ocena narażenia oraz skutków oddziaływania zanieczyszczeń środowiska na glebę i roślinność.
Źródła
degradacji gleb
i roślinności
Przemysłowe,
energetyczne,
komunalne
Bezpośrednie
źródło oddziaływania
 niska emisja
Zakres narażenia,
rodzaj skutków oddziaływania
– możliwość lokalnego skażenia gleb,
– roślinność niska i wysoka
zanieczyszczenie sadzą
–
zapylenie
i
 lokalne obniżenie poziomu – możliwość ustępowania, aż do wyginięcia,
gatunków roślin oraz zbiorowisk roślinności
wód gruntowych
błotnej, wodnej i przybrzeżnej, wrażliwej na
zanieczyszczenia wód lub osuszenie siedliska
 zanieczyszczenie wód
Komunikacja
drogowa
 ruch pojazdów
– skażenie gleb metalami ciężkimi przy ciągach
drogowych
– ogródki działkowe – skażenie gleb przy drodze,
skażenie płodów
 uszkodzenia
związane
pojazdów
mechaniczne – uszkodzenia mechaniczne drzew i krzewów,
głównie przy ulicach (złamania, uszkodzenia kory
z
ruchem
itp.).
 zimowe utrzymanie dróg
Budownictwo
– zasolenie gleb przy głównych ciągach arterii
komunikacyjnych – wzrost poziomu zawartości
chlorków i i ich ujemne oddziaływanie na rośliny
 osiedlowe,
– zmiany ilościowe, strukturalne zieleni głównie
nieurządzonej – głównie na placu budowy i w
otoczeniu,
 komunikacyjne (obwodnice,
– bezzasadna wycinka zieleni wysokiej, szczególnie
skrzyżowania)
starej (alternatywa – troskliwa pielęgnacja i
poprawa stanu fitosanitarnego np. dawnych
sadów itp.)
 obiekty handlowe
– ubytek powierzchni biologicznie czynnej wskutek
przykrycia trwałą nawierzchnią dużych parkingów,
powierzchniowej warstwy gleby
Użytkowanie
rolnicze
 chemizacja
– potencjalna możliwość wystąpienia lokalnych
zmian w składzie chemicznym gleby, wywołanych
stosowaniem środków agrochemicznych na
niewielkich powierzchniach pól uprawnych lub
ogrodów działkowych
Inne źródła
degradacji
 działania destrukcyjne
– wycinka zadrzewień i zakrzewień nadwodnych
oraz śródpolnych
– wydeptywanie
ścieżek,
skrótów
„dzikich”,
powierzchni zabaw i gier ruchowych itp. na
terenach zieleni niskiej miasta.
3.7. Świat zwierząt :
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Uprzemysłowienie terenu i zmiany urbanizacyjne w środowisku miejskim
lub wiejskim pod wpływem działalności człowieka, powodują rozwój procesów
synantropizacji licznych grup zwierząt, np. owadów, gadów i ptaków. Następują
przemiany, które powodują zmiany siedliskowe zachodzące pod wpływem
antropopresji.
Powodują ona stopniowe ustępowanie niektórych gatunków
zwierząt rodzimych i wnikanie w ich miejsce obcych gatunków zwierząt, lepiej
przystosowanych do życia w zmienionym siedlisku.
Następuje wówczas zubożenie fauny rodzimej, przy niekiedy tylko
okresowym wzbogaceniu różnorodności gatunkowej przez obecność
obcych przybyszów. Często kolejna zmiana warunków i na przykład powrót do
stanu poprzedniego, eliminuje obce gatunki, ale fauna rodzima z trudnością
wraca na utracone wcześniej stanowiska
np. w terenach silnie
zurbanizowanych szczególnie spektakularne zmiany fauny w wyniku zmian
środowiska zachodzą w awifaunie. W centrum wsi pojawiają się stale lub
okresowo gatunki znane tylko z obrzeży.
Równocześnie jednak wycinanie starych drzew, osuszanie gruntów,
wzrost natężenia hałasu i inne czynniki powodują ustępowanie z takich terenów
licznych ptaków, zwłaszcza śpiewających. Taka negatywna tendencja będzie
zjawiskiem trwałym, chociaż o zmieniającym się stopniu nasilenia.
3.8. Elektromagnetyczne promieniowanie niejonizujące :
Urządzenia i linie elektroenergetyczne stanowią źródło oddziaływania
elektromagnetycznego promieniowania niejonizującego stanowiącego pewne
zagrożenie dla ludzi. Podobne są oddziaływania pól elektromagnetycznych
wytwarzanych przez urządzenia radiokomunikacyjne (nadajniki radiowe i
telewizyjne,
radiotelefony
i
urządzenia
radiolokacyjne).
Szkodliwe
oddziaływanie elektromagnetycznego promieniowania niejonizującego ujawnia
się przy długotrwałym przebywaniu człowieka w strefach wpływu pól w postaci
zmian i dolegliwości wzroku, układu nerwowego, układu sercowonaczyniowego, a w skrajnych przypadkach w układzie hormonalnym, w krwi i
szpiku kostnym.
Dostatecznym środkiem zabezpieczającym przed negatywnym wpływem
tego promieniowania jest ustanowienie stref ograniczonego użytkowania terenu,
gdyż jego intensywność maleje ze wzrostem odległości od źródła.
Przybliżone zasięgi tych stref, których wyznaczenie określają odpowiednie
przepisy. Przykładowo :

anteny nadawczych stacji radiowych i telewizyjnych – od kilkudziesięciu
do kilkuset metrów,

napowietrzne linie wysokich napięć oraz stacje elektroenergetyczne– do
kilkudziesięciu metrów,

anteny stacji bazowych sieci radiotelefonicznych,radiotelefony przewoźne
– od kilku do kilkudziesięciu metrów,

anteny urządzeń radiolokacyjnych i radiolinii – określany indywidualnie,
zależny głównie od charakterystyki anteny,

urządzenia przem. i medyczne – w obrębie pomieszczeń z urządzeniami.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Jak z powyższego wynika, źródła elektromagnetycznego promieniowania
niejonizującego, które są zlokalizowane na terenie Gm. Rudnik nad Sanem nie
są istotnymi w problemie stanu środowiska i dotyczą bardzo ograniczonych
obszarów.
Jest to więc zagadnienie lokalne.
3.9. Nadzwyczajne zagrożenia środowiska :
Pod pojęciem tym rozumie się potencjalne skutki środowiskowe powstałe
w wyniku awarii przemysłowych i transportowych z udziałem niebezpiecznych
substancji chemicznych, ponadto niekontrolowanych uwolnień do środowiska
genetycznie modyfikowanych organizmów, a także klęsk żywiołowych (powodzi
pożarów lasów i innych ekstremalnych zjawisk klimatycznych).
Żródłami potencjalnych skutków na obszarze gminy mogą być :
I.
Przemysł i działalność usługowa, w których wykorzystywane są lub
magazynowane toksyczne środki chemiczne, substancje biologicznie
czynne lub odpady prowadzące w przypadku ich uwolnień do reakcji
chemicznych z innymi materiałami i substancjami lub też bezpośrednio
działające na ludzi i środowisko.
II.
Transport materiałów niebezpiecznych na głównych drogach gminy, także
drogach dojazdowych do zakładów wykorzystujących lub magazynujących
te środki.
Miarą zagrożenia mogą być dane o ilości wypadków i kolizji, jakie
zaistniały na terenie Gminy. Należy jednak brać pod uwagę, że przy
podobnej ilości zdarzeń w kolejnych latach (tendencje są w tym przypadku
rosnące), chociaż mały procent kolizji może być z udziałem pojazdów z
ładunkami niebezpiecznymi.
III. Sieć wodociągowa wody pitnej na skutek skażenia lub zakażenia wód
ujmowanych ze studni głębinowych.
IV. Awarie elektrowni jądrowych na Ukrainie lub Słowacji wybudowanych
z zastosowaniem podobnej technologii dwustopniowego zabezpieczenia
jak elektrownia w Czarnobylu.
V. Gwałtowane pożary obiektów przem., na terenie których magazynowane
są znaczne ilości paliw i łatwo palnych środków chemicznych.
VII. Ekstremalne zjawiska pogodowe – nawalne opady atmosferyczne,
w tym śnieżne, huraganowe wiatry powyżej 30 m/s, niosące zagrożenie na
terenie całej gminy.
VIII. Awarie systemów zasilania sieci energetycznych, co ,cw,gazu, bądź wody.
IX. Katastrofy budowlane.
Dodać trzeba, że na terenie gminy nie ma zakładów kwalifikujących się
(według kryteriów Dyrektywy Seveso II) do obiektów zwiększonego lub dużego
ryzyka wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (Rozporządzenie Ministra
Gospodarki z dnia 9 kwietnia 2002 roku w sprawie rodzajów i ilości substancji
niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o zaliczeniu go
do zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia
awarii przemysłowych (Dz. U. Nr 58, poz. 535).
3.10. Zewnętrzne źródła zagrożeń dla środowiska przyrodniczego :
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
W najbliższym otoczeniu Gminy Rudnik nad Sanem nie ma znaczących
obiektów emisji zanieczyszczeń powietrza, które wpływałyby istotnie na jakość
powietrza w samej Gminie. Łączna emisja bilansowana w skali powiatu stanowi
kilkanaście procent ilości gazów i pyłów dostających się do atmosfery na terenie
gminy.
Łącznie z miejscową emisją komunalną emisja ta wpływa na stan
zanieczyszczenia powietrza jedynie w źródłach jej powstawania.
Bardziej wymierny lecz trudny do oszacowania w warunkach wielu źródeł
wiejskich jest napływ zanieczyszczeń powietrza z większych odległości,
pochodzący z dużych źródeł regionalnych i krajowych. W skali roku udział jego
jest zmienny, lecz drugorzędny w jakości powietrza Gminy.
Stan zanieczyszczenia gleby w Rudniku nad Sanem i okolicy jest
w
pierwszym rzędzie wynikiem oddziaływań głównie źródeł lokalnych,
usytuowanych w granicach gminy.Dotyczy to źródeł emisji komunalnych
energetycznych transportu itd.
4.
IDENTYFIKACJA CELÓW DLA OCHRONY ŚRODOWISKA
Dla zdefiniowania celów strategicznych wynikających z potrzeby ochrony
środowiska przyrodniczego (naturalnego)w Gminie i Mieście Rudnik nad Sanem
przeanalizowano przyczyny dotychczasowych zmian w tym środowisku, na tym
tle możliwości działania Gminy w kierunku usuwania przyczyn niekorzystnych
zmian, a w konsekwencji wyboru celów strategicznych.
Ogólnie można stwierdzić, że gospodarka wodno-ściekowa Gminy nie
powoduje zmian środowiska większych niż te, które wynikają z konieczności
dostarczenia wody i odprowadzenia ścieków od 10000 mieszkańców (miasto +
4 sołectwa), z zakładów rzemieślniczych i usługowych oraz odwodnienia
zainwestowanych terenów.
Gminę i Miasto Rudnik nad Sanem zaliczana jest do raczej słabo
uprzemysłowionych. W obrębie miasta i gminy funkcjonuje tylko kilka dużych
podmiotów gospodarczych.
Zakłady przemysłowe aktualnie korzystają z zasobów środowiska w sposób
nie powodujący jego degradacji, stanowiąc jednak
potencjalne zagrożenie.
Zebrane materiały wskazują że na terenach przemysłowych powstają ścieki,
osady ściekowe i odpady zanieczyszczone metalami ciężkimi lub substancjami
toksycznymi.
Gminy generalnie przekształcają przepływające przez ich teren rzeki
i potoki, ponieważ naturalna sieć hydrograficzna zostaje podporządkowana
urbanizacji i ochronie przeciwpowodziowej. W Gm. Rudnik nad Sanem
planowana jest regulacja rzek i potoków oraz budowa zbiornika małej retencji.
Są to działania niezbędne,ale zmieniające skład taksonomiczny biocenoz i
ograniczające możliwość samooczyszczania się wód.
W przypadku powiatu niżańskiego, w tym i Gminy i Miasta Rudnik nad
Sanem zmiany stężeń zanieczyszczeń powietrza są rezultatem m.in.
przechodzenia, tam gdzie jest to możliwe, na nośniki gazowe lub olejowe albo
drewno w źródłach lokalnych, zmniejszania zapotrzebowania na ciepło dzięki
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
modernizacji
instalacji
cieplnych
wewnętrznych
i
zewnętrznych,
termomodernizacji obiektów.
Na jakość powietrza w gminie ma również wpływ wielkość emisji z pieców
opalanych węglem w lokalnych kotłowniach oraz emisje komunikacyjne.
Zmienność warunków pogodowych z roku na rok kształtujących typ
pogody o korzystnych lub niepożądanych skutkach, a przede wszystkim
fluktuacja częstości kierunków wiatrów – to czynniki, które mogą znacząco
wpływać na poziom stężeń dobowych i rocznych zanieczyszczeń w powietrzu.
Na zmiany stanu zanieczyszczenia powietrza mają też wpływ zanieczyszczenia
napływające z bliższych i dalszych odległości.
Generalnie istniejący stan zanieczyszczenia powietrza w gminie Rudnik
nad Sanem można uważać za dobry w relacji do sytuacji w innych rejonach
Polski. Nie występują ograniczenia z tytułu jakości powietrza dla sytuowania
inwestycji wymagających czystego powietrza ze względów technologicznych,
ochrony zdrowia lub rekreacji.
Kontynuacji działań zmniejszających globalną emisję przemysłową i
komunalną w obiektach istniejących sprzyja też nowe ustawodawstwo krajowe
w tej dziedzinie, nakładające na źródła emisji dalsze wymagania, do których
spełnienia podmioty te powinny już się przygotowywać.
W odniesieniu do hałasu można oczekiwać, że wzrost jego natężenia
będzie proporcjonalny do przyrostu ruchu pojazdów. Przy ogromnej presji
społecznej do posiadania i używania samochodów, w obecnych warunkach nie
da się uniknąć dalszego wzrostu hałasu w terenach silnie zurbanizowanych.
Możliwości finansowe Gminy są niewspółmierne do potrzeb wynikających
z przeciwdziałania skutkom motoryzacji. Jednocześnie dotychczas brak było
odpowiednich uregulowań prawnych (w postaci rozporządzeń ustalających
sposoby i kompetencje organów) dotyczących wymagań sytuowania osłon
akustycznych w sąsiedztwie istniejących dróg i ulic o dużym natężeniu ruchu,
chyba że droga podlegała modernizacji. Problem ten nie dotyczy obiektów
działalności gospodarczej powodującej przekroczenia norm na ich granicach.
Czynnikiem wtórnym, będącym problemem w wymiarze ogólnokrajowym
jest m.in. lokowanie obiektów generujących duże potoki pojazdów na istniejącej
sieci drogowej, czemu nie towarzyszy odpowiednia do skali przebudowa układu
komunikacyjnego i wydawanie decyzji lokalizacyjnych oraz środowiskowych
nie uwzględniających rzeczywistej sytuacji standardów akustycznych na granicy
terenów o określonych funkcjach (o ile nie towarzyszyły im procedury oceny
oddziaływania na środowisko).
Zaprzecza to zasadzie przezorności jako jednej z zasad równoważenia rozwoju.
W przypadku gleby, ich zmiany wywołane są głównie działalnością
inwestycyjną (prace ziemne), stanem zanieczyszczenia powietrza oraz
eksploatacją dróg i uliczek osiedlowych.
Część z tych zmian wywołana jest działaniami świadomymi, lecz w
konkretnych warunkach koniecznymi, część to skutki pośrednie, jak
przykładowo spowodowane zimowym utrzymaniem dróg (zasolenie). Wszystkie
te zmiany są lokalne, a negatywne tendencje będą wprost proporcjonalne do
gospodarczego rozwoju Gminy.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Podobnie przedstawiają się przyczyny zmian w wszelakiej roślinności
i jej zasobach. Część przyczyn to świadome działania związane bezpośrednio z
procesami inwestycyjnymi oraz bieżącą eksploatacją, część jako efekt uboczny
innych procesów gospodarczych lub ekonomicznych. Każda nowa inwestycja,
chociaż lokalnie, chwilowo ( jeżeli potem następuje odtworzenie zieleni), bądź
na stale powoduje uszkodzenie roślinności lub jej eliminację. Również rozwój
infrastruktury technicznej, w pierwszym rzędzie dróg, prowadzi do likwidacji
roślinności.
Bieżąca eksploatacja sołectw i związana z tym eksploatacja systemów
infrastruktury technicznej także w konsekwencji musi prowadzić do pewnych
niekorzystnych zmian w stanie roślinności.
Gospodarce odpadami poświęcony jest Plan Gospodarki Opadami w
Gminie i Mieście Rudnik nad Sanem będący integralną częścią „ Programu
ochrony środowiska”. W dokumencie tym podane zostały charakterystyki źródeł
powstawania odpadów (ilościowa i jakościowa) z podziałem wg obowiązującej
klasyfikacji odpadów
Formułowanie celów długookresowych i krótkookresowych wraz z
określeniem priorytetów ekologicznych opracowano w układzie analogicznym
Wojewódzkiego
Programu
Ochrony
Środowiska
dla
Województwa
Podkarpackiego. Odniesiono się do tych problemów, które dotyczą Powiatu i
Gminy oraz są priorytetowe dla realizacji polityki ekologicznej.
W programie ochrony środowiska wymieniono priorytety realizacji
określonych celów w obrębie określonych pól strategicznych, określonych pod
względem ważności dla realizacji Programu według następującej kolejności :
I. ochrona i poprawa jakości środowiska,
II. racjonalne użytkowanie zasobów środowiska,
III. edukacja ekologiczna, dostęp do informacji i poszerzanie dialogu
społecznego.
W konsekwencji diagnozy stanu wszystkich elementów środowiska nat.
analizy przyczyn zagrożeń, tendencji zmian szczególnie niekorzystnych w
środowisku przyrodniczym, identyfikacji przyczyn tych zmian, uwzględniając
cele ochrony środowiska wskazane w dokumentach wyższego szczebla
przyjęto następujące cele strategiczne dla ochrony środowiska przyrodniczego
Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem :
1. poprawa jakości i ochrona zasobów środowiska przyrodniczego
2. rozwój i poprawa funkcjonowania infrastruktury technicznej mającej
wpływ na jakość życia mieszkańców i środowisko
3. proekologiczne zagospodarowanie terenów poprzemysłowych
skażonych
i
4. proekologiczne gospodarowanie zasobami terenów zielonych (lasy)
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
5. racjonalne gospodarowanie zasobami energii, wody i surowców
6. racjonalne gospodarowanie odpadami : komunalne, gosp., inne
7. przeciwdziałanie poważnym awariom i zapewnienie bezpieczeństwa
chemicznego i biologicznego
8. rozbudowa systemów monitorowania stanu środowiska naturalnego
9. dalszy rozwój edukacji i informacji ekologicznej oraz poszerzanie
dialogu społecznego.
Tak przyjęte cele strategiczne zgodne są z podstawowymi dokumentami :
–
–
–
–
Programem Ochrony Środowiska dla Województwa Podkarpackiego
Programem Ochrony Środowiska dla Powiatu Niżańskiego
Planem Rozwoju Lokalnego Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem
Strategii Rozwoju Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem
oraz z zapisami II Polityki Ekologicznej Państwa.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
5.
STRATEGIA DZIAŁAŃ DLA POPRAWY STANU ŚRODOWISKA
Działania dla poprawy stanu środowiska są konsekwentną realizacją celów
strategicznych będących zbiorami celów szczegółowych, których realizacja
przewidywana jest w dwóch horyzontach czasowych : cele krótkookresowe z
realizacją do roku 2007 oraz cele średniookresowe do roku 2011.
Niektóre z celów, ze względu na swój charakter będą realizowane w cyklu
wielolecia od 2007 do 2011 roku.
CEL STRATEGICZNY 1.
POPRAWA JAKOŚCI, OCHRONA ZASOB. ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO
Na cel ten składają się następujące cele szczegółowe :
1.1. Osiągnięcie zadowalającego stanu czystości wód powierzchniowych oraz
zachowanie walorów przyrodniczych Gminy.
1.2. Ograniczanie-zmiejszanie emisji pyłów i gazów dla źródeł energetycznych
i przemysłowych.
1.3. Poprawa stanu klimatu akustycznego w terenie Gminy Rudnik nad
Sanem
CEL STRATEGICZNY 2
ROZWÓJ,POPRAWA
FUNKCJONOWANIA
INFRASTRUKTURY
TECHNICZNEJ MAJĄCEJ WPŁYW NA JAKOŚĆ ŻYCIA MIESZKAŃCÓW I
ŚRODOWISKO NATURALNE.
Na cel ten składają się następujące cele szczegółowe :
2.1. Rozwój i poprawa funkcjonowania w gminie systemów wodociągowych i
kanalizacyjnych.
2.2. Rozwój sieci drogowej w aspekcie minimalizacji jej wpływu na środowisko.
CEL STRATEGICZNY 3
PROEKOLOGICZNE ZAGOSPODAROWANIE TERENÓW ZANIECZYSZCZONYCH
W ramach tego celu strategicznego przewiduje się jeden cel szczegółowy :
3.1. Rekultywacja gleb zdegradowanych czynnikami naturalnymi bądź
działalnością na terenach rolniczego wykorzystania.
CEL STRATEGICZNY 4
PROEKOLOGICZNE GOSPODAROWANIE ZASOBAMI TERENÓW ZIELONYCH
Na cel ten składają się następujące cele szczegółowe :
4.1. Rozszerzenie zakresu zalesień, w tym weryfikacja klasyfikacji gruntów,
ustalanie lokalizacji zalesień
4.2. Zwiększenie atrakcyjności terenów rekreacyjnych w Gminie i Mieście.
CEL STRATEGICZNY 5
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
RACJONALNE GOSPODAROWANIE ZASOB.ENERGII, WODY, SUROWCÓW
Na cel ten składają się następujące cele szczegółowe :
5.1. Zmniejszenie energochłonności procesów wytwórczych, usług i zużycia
energii w gospodarstwach domowych i gospodarce komunalnej.
CEL STRATEGICZNY 6
RACJONALIZACJA GOSPODAROWANIA ODPADAMI
6.1. Działania inwestycyjne i pozainwestycyjne związane z wdrażniem Planu
Gospodarki Odpadami dla Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem.
CEL STRATEGICZNY 7
ZAPEWNIENIE BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO I BIOLOGICZNEGO
PRZECIWDZIAŁANIE POWAŻNYM AWARIOM PRZEMYSŁOWYM
Na cel ten składają się następujące cele szczegółowe:
7.1. Wspóludział w sporządzaniu planów operacyjno–ratunkowych związanych
z
awaryjnymi wyciekami transportowanych substancji i awariami
przemysłowymi.
CEL STRATEGICZNY 8
BUDOWA SYSTEMÓW MONITOROWANIA STANU ŚRODOWISKA
8.1. Budowa na terenie Gminy punktów, stanowisk pomiarowych i
prowadzenie okresowych pomiarów stanu środowiska przez służby
specjalistyczne lub podmioty gospodarcze.
CEL STRATEGICZNY 9
DALSZY ROZWÓJ EDUKACJI I SYSTEMU INFORMACJI EKOLOGICZNEJ
POSZERZANIE DIALOGU SPOŁECZNEGO
Na cel ten składają się następujące cele szczegółowe:
9.1. Propagowanie idei ochrony środowiska oraz zrównoważonego rozwoju
w społeczeństwie.
CEL STRATEGICZNY 1
POPRAWA JAKOŚCI, OCHRONA ZASOB. ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO
Wśród najistotniejszych celów szczegółowych do zrealizowania w Gminie i
Mieście Rudnik nad Sanem jest zmiejszenie zanieczyszczenia wód
powierzchniowych, zachowanie walorów przyrodniczych Gminy, ograniczenie
emisji pyłów i gazów, poprawa stanu klimatu akustycznego, racjonalne
użytkowanie różnorodności biologicznej w Gminie.
CEL SZCZEGÓŁOWY 1.1.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Osiągnięcie zadowalającego stanu czystości (jakości) wód powierzchniowych
i podziemnych oraz zachowanie walorów przyrodniczych Gminy.
Działania krótkookresowe do 2008 roku :

Kompleksowa poprawa jakości wody pitnej dla sołectw obejmująca
wspomaganie działań inwestycyjnych i organizacyjnych zmierzających do
poprawy jakości wody pobieranej ze studni głebinowych m.in. , rozbudowa sieci
wodociągowej w Rudniku nad Sanem
dla terenów między ulicami :
Rzeszowską, torami kolejowymi.

Ograniczenie zanieczyszczeń azotowych pochodzących z rolnictwa
poprzez m.in. budowę nowoczesnych składowisk obornika i zb. na gnojówkę.
Działania do 2011 roku :

Zwiększenie walorów ekologicznych, krajobrazowych i przyrodniczych do
celów rekreacyjnych – gospodarstwa agroturystyczne, wyznaczenie tras
turystycznych w gminie, budowa obiektów sportowo – rekreacyjnych, budowa
sali gimnastycznej w Przędzelu i Kopkach, wykonanie ciągu pieszo-jezdnego
wzdłuż drogi krajowej nr 77.
CEL SZCZEGÓŁOWY 1.2.
Poprawa jakości powietrza na terenie Gminy wymaga wielokierunkowych
działań o charakterze ciągłym realizowanych przez samorząd terytorialny,
podmioty gospodarcze i mieszkańców.
Celem bezpośrednim ochrony powietrza jest zapewnienie coraz lepszych
standardów jakości powietrza zgodnych z rosnącymi wymaganiami prawa
krajowego i wspólnotowego oraz przeciwdziałanie zmianom klimatycznym
w wymiarze globalnym i lokalnym.
Celem krótkookresowym do 2008 roku i średniookresowym do 2011 roku jest
maksymalne ograniczenie emisji zanieczyszczeń pozwalające na uzyskanie
przez województwo podkarpackie założonych celów w postaci limitów emisji.
Na osiągniecie zakładanych celów poprawy jakości powietrza w Gminie mieć
będzie pozytywny wpływ ograniczenie energochłonności i wzrost wykorzystania
energii odnawialnej, które to działania przewidziane są w celu strategicznym nr
5 przedmiotowego Programu.
Działaniami pośrednio wpływającymi na realizację celu jest kompleksowa
termorenowacja budynków i zastępowanie źródeł ogrzewania węglowego
instalacjami bardziej przyjaznymi środowisku, w tym energii odnawialnej – cel
strategiczny 5.
Zmniejszenie emisji zanieczyszczeń powietrza ze źródeł komunikacyjnych
głównie w obszarze zabudowy zwartej.
Realizacja celu należy do grupy działań priorytetowych i
wymaga
zaangażowania wszystkich podmiotów na rzecz ograniczenia ruchu pojazdów
mech.
w miejscowościach Gminy silnie zurbanizowanych.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
CEL SZCZEGÓŁOWY 1.3.
Poprawa stanu klimatu akustycznego na terenach silnie zurbanizowanych.
Działania krótkookresowe i średniookresowe – do 2008 roku i 2011 roku :

Działania zmierzające do ochrony przed hałasem komunikacyjnym :
–
systematycznej poprawy stanu nawierzchni dróg gminnych,
–
poprawy organizacji ruchu gwarantującej płynność jazdy,
prowadzenie odpowiedniego planowania przestrzennego, tj.
kładącego większy nacisk na problematykę hałasu.
CEL STRATEGICZNY 2
ROZWÓJ I POPRAWA FUNKCJONOWANIA INFRASTRUKTURY TECHNICZNEJ
MAJĄCEJ WPŁYW NA JAKOŚĆ ŻYCIA MIESZKAŃCÓW I ŚRODOWISKO
W ramach tego celu przewidywane są prace modernizacyjne służące
dostarczaniu ludności najwyższej jakości wody do spożycia oraz zadowalającej
ilości ciepła do ogrzewania mieszkań, przy równoczesnej ochronie jakości
powietrza.
Planowane prace będą również służyły zadaniom dotyczącym sprawnego
odbioru oraz wymaganemu oczyszczeniu ścieków bytowo - gospodarczych.
Uciążliwością pogarszającą warunki życia ludności w terenach silnie
zurbanizowanych jest hałas i zanieczyszczenia komunikacyjne oraz brak
płynności ruchu samochodów.
W związku z tym niniejszy cel dotyczy
rozwiązań
komunikacyjnych
(lokalnych,
tranzytowych),
szczególnie
uwzględniających działania ograniczające uciążliwości, a także inicjujących
wprowadzanie zintegrowanego zarządzania i sterowania ruchem.
CEL SZCZEGÓŁOWY 2.1.
Poprawa funkcjonowania systemów wodociągowych i kanalizacyjnych.
Działania krótkookresowe 2007-2008,śr.-i długookresowe 2009-2010 i do 2015:

Modernizacja istniejących sieci wodociągowych i kanalizacyjnych, budowa
systemów kanalizacji zbiorczej wraz z pompowniami sieciowymi.
Działania inwestycyjne na okres 2007-2008 :

Dokończenie budowy kanalizacji w Rudniku nad Sanem (ulice : Stalowa,
Kordeckiego, osiedle Stróża)
Budowa kanalizacji w miejscowości : Przędzel I etap.
Działania inwestycyjne średniookresowe lata 2008-2011 :

Budowa kanalizacji w miejscowości : Kopki, Przędzel II etap.
Rozbudowa z modernizacją Komunalnej Mechaniczno-Biologicznej
Oczyszczalni Ścieków w Rudniku nad Sanem.
Działania inwestycyjne długookresowe :

sfinalizowanie inwestycji do 2015 :
Dokończenie budowy kanalizacji sanitarnych w miejscowościach j.w..
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
CEL SZCZEGÓŁOWY 2.2.
Rozwój sieci drogowej w aspekcie minimalizacji jej wpływu na stan środowiska
przyrodniczego i zdrowie ludzi.
Działania krótkookresowe do 2008 i średniookresowe do 2011 :

Działania zmierzające do zmniejszenia uciążliwości ruchu
w
miejscowościach zurbanizowanych w ramach budowy nowych dróg :
należy
przeanalizować,wprowadzić
konieczne
zmiany
w
budownictwie dróg i inżynierii ruchu drogowego.
CEL STRATEGICZNY 3
PROEKOLOGICZNE ZAGOSPODAROWANIE TERENÓW ZANIECZYSZCZONYCH
Należy preferować ekologiczne kierunki przekształcenia pokrywy glebowej
terenów poprzemysłowych i skażonych oddziaływaniem przemysłu w gminie.
Uwarunkowane to jest identyfikacją i ustaleniem zasięgów takich obszarów
przez powołane do tego instytucje [WIOŚ, OSChR).
Niezbędne jest prowadzenie szerokich działań dla przywrócenia glebom
ich sprawności biologicznej, a także przyrodniczej wartości użytkowej. Z uwagi
na skalę problemów, wszystkie działania zakładają docelowy rok 2011 jako
termin uzyskania trwałych efektów.
CEL SZCZEGÓŁOWY 3.1.
Przywrócenie użytkowej wartości gleby terenów zanieczyszczonych w Gminie.
Działania krótkookresowe do 2008 roku:
 Rekultywacja składowiska odpadów w Rudniku nad Sanem.
CEL STRATEGICZNY 4
PROEKOLOGICZNE GOSPODAROWANIE TERENAMI ZIELONYMI
Zasoby zieleni w terenach wiejskich postrzegane są jako prosta rezerwa
terenu pod planowane inwestycje, co potwierdza codzienna praktyka.
Rzeczywista, obywatelska troska o prawidłowe gospodarowanie terenami
zieleni musi przedkładać aspekty przyrodnicze przed ekonomicznymi.
CEL SZCZEGÓŁOWY 4.1.
Działania krótkookresowe do 2008 roku , średniookresowe do 2011 roku :
Rozszerzenie zakresu zalesień, w tym weryfikacja klasyfikacji gruntów (granica
polno-leśna) oraz ustalenie lokalizacji zalesień w miejscowych planach
zagospodarowania przestrzennego
CEL SZCZEGÓŁOWY 4.2.
Zwiększenie atrakcyjności terenów rekreacyjnych w gminie.
Działania krótkookresowe do 2008 roku :
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M

Urządzanie terenów rekreacyjnych
uwzględniające realia ekologiczne
cennych siedlisk przyrodniczych
warunków umożliwiających dalszy
poprzez ich zagospodarowanie
okolicy, w tym występowanie
i konieczność zabezpieczenia
rozwój cennych zbiorowisk.
Działania średniookresowe do 2011 roku :

zagospodarowanie terenu wokół zbiorników wodnych, rozbudowa
bazy turystycznej z kompleksem sportowym, rozwój gospodarstw
agroturystycznych – objęcie programem zagospodarowania i
udostępniania dla wypoczynku mieszkańców obiektów i terenów
j. w. z otoczeniem przy zapewnieniu pełnej ochrony elementów
środowiska.
CEL STRATEGICZNY 5
RACJONALNE GOSPODAROWANIE ZASOBAMI ENERGII,WODY,SUROWCÓW
W strefie racjonalnego użytkowania zasobów naturalnych, wymienia się
racjonalizację użytkowania wody, zmniejszenie energochłonności gospodarki i
wzrost wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych.
Aby tak zarysowane cele osiągnąć należy działać w odniesieniu do przemysłu,
gospodarki komunalnej oraz do mieszkańców gminy. Szczególne znaczenie w
realizacji tego celu ma przemysł, który posiada jeszcze duże możliwości
zmniejszenia nieuzasadnionego technologicznie zapotrzebowania na energię
elektryczną, wodę i surowce.
CEL SZCZEGÓŁOWY 5.1.
Zmniejszenie energochłonności procesów wytwórczych, usług i zużycia energii
w gospodarstwach domowych i gospodarce komunalnej.
Dla monitorowania sukcesywnego osiągania celów konieczne jest objęcie
państwową sprawozdawczością wskaźników energochłonności w podziale
na branże i publikowania danych przez regionalne urzędy statystyczne.
Działania średniookresowe do 2011 roku :

Uzyskanie w Gminie co najmniej wskaźników energochłonności
zakładanych do osiągnięcia na terenie województwa podkarpackiego
w Programie Ochrony Środowiska Województwa Podkarpackiego, tj.
–
Ograniczenie zużycia energii o 50% w stosunku do 1990 roku i 25%
w stosunku do 2000 roku w przeliczeniu na jednostkę produkcji
wartość produkcji lub PKB.
Realizacja celu odbywać się będzie w dwóch sektorach działalności :
–
przedsięwzięć energooszczędnych w sektorze wytwórczym
i usług, w tym głównie w przemyśle i gospodarce komunalnej
na które powinny składać się działania modernizacyjne m.in.:
 oświetlenia i ogrzewania obiektów budowlanych  rozdziału
i dystrybucji energii cieplnej  wymiany oświetlenia ulicznego
na energooszczędne
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
przedsięwzięć
w
sektorze
gospodarstw
domowych
polegających m.in. na : termomodernizacji budynków
mieszkalnych w tym: wprowadzania automatyki do regulacji
zużycia ciepła modernizacji instalacji centralnego ogrzewania,
wymiany lub doszczelnień okien i drzwi, dociepleń
zewnętrznych przegród budowlanych.
Działaniami wspierającymi uzyskanie celu będą:
–
wprowadzenie certyfikatów energetycznych dla budynków
–
zaostrzenie norm ochrony cieplnej nowych budynków
–
rozbudowa odnawialnych źródeł energii.
–
CEL STRATEGICZNY 6
RACJONALIZACJA GOSPODAROWANIA ODPADAMI
Podane poniżej cele szczegółowe są zgodne z celem nadrzędnym polityki
ekologicznej państwa w odniesieniu do gospodarki odpadami (zapobieganie powstawaniu odpadów, odzysk surowców, ponowne wykorzystanie odpadów, bezpieczne dla środowiska unieszkodliwianie odpadów niewykorzystanych).
CEL SZCZEGÓŁOWY 6.1.
Racjonalne gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Działania krótkookresowe do 2008 roku, średniookresowe do 2011 roku i dalej :

Objęcie zorganizowaną zbiórką odpadów wszystkich mieszkańców





Skierowanie w roku 2008 na składowiska do 83 % wag. całkowitej
ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji, do 75 % w
roku 2011 i 50 % wag. w roku 2014 ( w stosunku do roku 1995).
Osiągnięcie do końca roku 2008 zakładanych limitów odzysku w
wysokości 50 % i recyklingu 25% odpadów opakowaniowych.
Wydzielenie odpadów niebezpiecznych ze strumienia odpadów kom.
do osiągnięcia poziomu w 2008 roku -15%, w 2011-50 % i w 201480%
Wydzielenie odpadów budowlanych ze strumienia odpadów kom. do
osiągnięcia poziomu w 2008 roku -15%, w 2011-40 % i w 2014- 60%
Wydzielenie odpadów wielkogabarytowych ze strumienia odpadów
komunalnych do osiągnięcia poziomu w 2008 roku -20%, w 2011roku
-50 % i w 2014 roku - 70%
zwiększenie stopnia przetworzenia komunalnych osadów ściekowych
i wykorzystania substancji biogennych w wyniku higienizacji osadów,
zwiększenie stopnia kontroli obrotem komunalnymi osadami
ściekowymi
Działania średniookresowe do 2011 roku i dalej :

Likwidacja
„dzikich”
wysypisk
śmieci , odpadów i starych
składowisk

Przeciwdziałanie powstawaniu odpadów niebezpiecznych

Wdrożenie systemu zbiórki odpadów niebezpiecznych
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M

Zwiększenie stopnia wykorzystania odpadów .
Dla osiągnięcia założonych celów w odniesieniu do odpadów
niebezpiecznych konieczne jest
podjęcie następujących kierunków
działań
–
zmniejszenie składowanych ilości odpadów niebezpiecznych
–
zwiększenie odzysku surowców wtórnych z niebezpiecznych
odpadów,
–
objęcie jednolitym systemem unieszkodliwiania odpad. sektora
małych i średnich przedsiębiorstw, mających istotny udział
w wytwarzaniu odpadów niebezpiecznych,
–
zmniejszenie zagrożenia dla środowiska poprzez deponowanie
przekształconych odpadów niebezpiecznych (GPZON).
CEL STRATEGICZNY 7
ZAPEWNIENIE BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO I BIOLOGICZNEGO
PRZECIWDZIAŁANIE POWAŻNYM AWARIOM PRZEMYSŁOWYM
Historia dotychczasowych awarii, katastrof i klęsk żywiołowych pokazała
jakie znaczenie ma, zgodnie z zasadami przezorności i prewencji, eliminowanie
lub zmniejszenie ich skutków dla środowiska i ludzi.
Odzwierciedleniem jak doceniany jest to problem są zapisy II Polityki
Ekologicznej Państwa, Programu Ochrony Środowiska dla Województwa
Podkarpackiego, Programu Ochrony Środowiska Powiatu Niżańskiego a także
Ustawy Prawo ochrony środowiska oraz rozporządzenia wykonawcze.
CEL SZCZEGÓŁOWY 7.1.
Współudział w sporządzaniu planów operacyjno-ratunkowych związanych z
wypadkami w trakcie przewozów ładunków niebezpiecznych i awarii
przemysłowych, głównie ze Strażą Pożarną i Starostwem.
CEL STRATEGICZNY 8
BUDOWA SYSTEMÓW
NATURALNEGO .
MONITOROWANIA
STANU
ŚRODOWISKA
Poszczególne regiony województwa starają się wzbogacać swoje systemy
lokalne ze względu na specyfikę potrzeb w tym zakresie,
natomiast przedsiębiorstwa, które z racji wymagań ustawowych mają obowiązek prowadzić
własny monitoring wybranych elementów środowiska działają w kierunku jego
rozbudowy ilościowej i jakościowej. Wszystkie systemy, niezależnie od ich skali,
znaczenia i potrzeb utylitarnych umożliwiają badanie trendów zmian, w
konsekwencji zdefiniowanie celów do zrealizowania w ramach wszelkiego
rodzaju planów, programów, strategii . W Gminie i Mieście Rudnik nad Sanem
nacisk zostanie położony na monitorowanie jakości wód podziemnych i analizy
ścieków komunalnych wprowadzanych do wód powierzchniowych.
CEL SZCZEGÓŁOWY 8.1.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Modernizacja systemu monitoringu jakości wód i ścieków.
Realizacja monitoringu wody i ścieków powinna doprowadzić do wdrożenia
systemu informowania mieszkańców Gminy o wynikach pomiarów jakości wody
ujmowanej, uzdatnionej przede wszystkim z sieci wodociągowej.
CEL STRATEGICZNY 9
DALSZY ROZWÓJ EDUKACJI I INFORMACJI EKOLOGICZNEJ ORAZ
POSZERZANIE DIALOGU SPOŁECZNEGO
Edukacja ekologiczna jest to kształcenie i wychowywanie społeczeństwa
w duchu poszanowania środowiska przyrodniczego zgodnie z zasadą – myśleć
globalnie a działać lokalnie.
Powinna ona obejmować wszystkie grupy społeczeństwa, a więc
decydentów, wszystkie grupy społeczeństwa niezależnie od grupy społecznej,
wieku i wychowania. Ważnym elementem jest łączenie wiedzy przyrodniczej z
humanistyczną i działaniami praktycznymi. Doświadczenia innych państw
wskazują, że tylko przy współudziale mieszkańców można uzyskać zakładane
efekty w ochronie środowiska, szczególnie w gospodarce odpadami.
Edukacja ekologiczna powinna być formą dialogu pomiędzy urzędem
gminy, który jest odpowiedzialny za realizację programu ochrony środowiska
oraz planu gospodarki odpadami, a mieszkańcami w celu zintegrowania obu
stron na rzecz ochrony środowiska.
Zgodnie z polityką ekologiczną państwa i także obowiązującymi ustawami
społeczeństwo winno mieć zapewniony dostęp do informacji o środowisku.
Ważne jest znalezienie odpowiednich środków przekazu i jego form aby
w największym zasięgu, w najprostszy sposób i najskuteczniej przekazywać
informacje o środowisku.
CEL SZCZEGÓŁOWY 9.1.
Propagowanie idei ochrony środowiska oraz zrównoważonego rozwoju.
Działania średniookresowe (do 2011) i w okresie dalszym realizowane w Gminie

Prowadzenie systemu informacji o środowisku przyrodniczym gminy
dostępnego dla każdego mieszkańca.
–
powadzenie na bieżąco istniejącego systemu informacji o
środowisku przyrodniczym gminy w postaci elektronicznej
dostępnej za pośrednictwem internetu
–
prezentacje treści ekologicznych w działalności instytucji
kulturalnych i wypoczynku,
–
wspieranie instytucji związanych z ochroną środowiska nat. a
organizujących o tej tematyce wystawy, konkursy, wykłady lub
prelekcje, akcje ekologiczne
–
wspieranie lub bezpośrednia działalność wydawnicza o
treściach dotyczących problematyki ekologicznej.

Promowanie zachowań zgodnych z zasadami ochrony krajobrazu
i przyrody poprzez:
–
szkolenia dla służb samorządu gminy w zakresie informacji
o środowisku dla społeczeństwa, o prawach społeczeństwa
w procedurach ocen oddziaływania na środowisko, o nowych
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M





przepisach, w tym dyrektywach unijnych dotyczących ochrony
środowiska w szerokim pojęciu,
–
wspieranie
projektów o
charakterze
proekologicznym
realizowanych przez organizacje pozarządowe,
–
wspieranie szkoleń związanych z problemami ochrony
środowiska organizowanych przez pracodawców, instytucje
publiczne, organizacje pozarządowe,
Współpraca instytucji publicznych z pozarządowymi organizacjami
ekologicznymi :
–
obligatoryjna realizacja obowiązku zapewnienia udziału
społeczeństwa oraz organizacji ekologicznych w procedurach
ocen oddziaływania na środowisko, opiniowaniu planów i
programów oraz strategii
–
zapewnienie udziału przedstawicieli pozarządowych organizacji
ekologicznych w ramach nadzorczych funduszy ekologicznych,
ciał doradczych i opiniodawczych oraz komisjach opiniujących
fundusze ekologiczne.
Prowadzenie i rozwijanie edukacji ekologicznej społeczeństwa na
wszystkich poziomach szkolnictwa, w wyniku :
–
wspierania działalności szkół podstawowych i średnich
realizujących różne formy edukacji ekologicznej młodzieży
(zielone szkoły, akcje ekologiczne, konkursy, rajdy piesze i
rowerowe)
Edukacja ekologiczna społeczeństwa w kierunku prawidłowych
zachowań na rzecz minimalizowania odpadów, w wyniku :
–
organizowania konkursów, wykładów popularno-naukowych
strony internetowej poświęconej problemom gosp. odpadami
–
pomocy dla ruchów ekologicznych zajmujących się gospodarką
odpadami
–
egzekwowania przepisów dotyczących porządku i gospodarki
odpadami
–
edukacji społeczeństwa w zakresie racjonalnego wykorzystania
opakowań.
Edukacja ekologiczna społeczeństwa dla oszczędności wody, energii
elektrycznej i ciepła :
–
edukacja społeczeństwa w zakresie oszczędności w zużyciu
wody w gospodarstwach domowych
–
wspieranie indywidualnych działań na rzecz oszczędności
ciepła poprzez poprawę termoizolacyjności domów i mieszkań
–
promowanie w społeczeństwie i wspieranie wykorzystywania
odnawialnych źródeł energii elektrycznej np. baterie słoneczne i
siłownie wiatrowe.
Poprawa świadomości społeczeństwa w zakresie bezpieczeństwa
ekologicznego i zmniejszania nadzwyczajnych zagrożeń środowiska.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
6.
HARMONOGRAM WRAZ Z KOSZTAMI REALIZACJI
PROGRAMU ORAZ ŹRÓDŁA JEGO FINANSOW ANIA
6.1. Założenia szacowania kosztów :
Koszty realizacji Programu Ochrony Środowiska Gminy i Miasta
Rudnik nad Sanem zostały oszacowane na podstawie danych zebranych
od instytucji, które w przyszłości będą realizowały poszczególne działania lub
całe cele szczegółowe.
Stopień ich wiarygodności uzależniony jest od rzetelności przekazanych
danych. W przypadku braku danych, niezależnie od powodów ich braku –
koszty zostały oszacowane na podstawie danych zawartych w Programie
Ochrony Środowiska Województwa Podkarpackiego, na zasadzie szacowania
kosztów przez analogię z podobnymi przedsięwzięciami przewidywanymi w
innych miastach i gminach Polski.
Wszystkie koszty zostały podane na poziomie cen roku 2006.
Należy uwzględnić możliwość zmian określonych kwot ze względu na
zmianę zakresu realizacji poszczególnych przedsięwzięć, ponadto na działanie
konkurencyjnego efektu przetargów oraz na ostateczne możliwości finansowe
instytucji realizujących poszczególne cele szczegółowe.
Oprócz tego zdecydowana większość funduszy pomocowych nie ma
ostatecznej akceptacji Unii Europejskiej.
Z wszystkich wymienionych racji – koszty realizacji programu, oraz ich
rozdział na cykle krótkookresowy i średniookresowy należy przyjmować jako
dane szacunkowe, a nie ostateczne.
6.2. Źródła finansowania i warunki udzielania pomocy publicznej :
Środki na finansowanie zadań związanych z ochroną środowiska w gminie
i gospodarką odpadami pochodzić mogą z następujących źródeł :
środków własnych gminy i przedsiębiorstw ( podmiotów gosp)
pozabudżetowych instytucji publicznych (fundusze ekologiczne)
sektora prywatnego (banki, fundusze, leasing)
funduszy akcesyjnych i pomocowych UE
innych organizacji międzynarodowych np. ONZ.
Podstawowymi formami finansowania są zobowiązania finansowe (kredyty
pożyczki, obligacje, leasing), udziały kapitałowe i dotacje. Zobowiązania mogą
przybierać formy łączone np. przez uruchomienie linii kredytowych w bankach
– z funduszy i fundacji ekologicznych.
W związku z przyjęciem Polski do Unii Europejskiej powstała konieczność
zmiany dotychczasowych zasad udzielania pomocy finansowej w postaci tzw
pomocy publicznej. Wobec tego, że ustawa Prawo ochrony środowiska określa
jedynie podstawy prawne pomocy państwa, a nie warunki jej udzielania,
konieczne było systemowe uregulowanie prawne odpowiadające wytycznym
opracowanym przez Komisję Europejską UE.
Najważniejszymi aktami w tym zakresie są :
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Ustawa z dnia 20 marca 2002 r. o finansowym wspieraniu inwestycji (Dz.
U. Nr 41, poz. 363) określająca zasady i formy udzielania wsparcia
finansowego przedsiębiorstwom dokonującym nowych
inwestycji
lub
tworzącym nowe miejsca pracy związane z tymi
inwestycjami
Ustawa z dnia 27 lipca 2002 roku o warunkach dopuszczalności i
nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców (Dz. U. Nr
141, poz. 1177)–określająca warunki dopuszczalności, zasady
udzielania i nadzorowania pomocy społecznej dla przedsiębiorców.
Na podstawie pierwszej ww ustawy wydane zostały akty prawne regulujące
szczegółowe kryteria udzielania wsparcia finansowego nowej inwestycji
(rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej
z dnia 12 września 2003 r. (Dz. U. Nr 165, poz. 1600),
szczegółowy tryb składania wniosków o udzielenie wsparcia finansowego
nowej inwestycji (Dz. U. Nr 85, poz. 771),
szczegółowy tryb i terminy udzielania i odmowy udzielania wsparcia
finansowego nowej inwestycji (Dz. U. Nr 85 poz. 771).
Art. 10 ustawy o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy
społecznej dla przedsiębiorców, stanowi, że pomoc może być udzielona, jeśli :
jest przeznaczona w przypadkach inwestowania lub tworzenia nowych
miejsc pracy,
jej wartość, czas trwania oraz zakres pomocy są proporcjonalne do rangi
rozwiązywanego problemu i nie pozostaje to w sprzeczności z
zasadą, o której mowa w pkt. 4, jest udzielana w częściach,
przynosi korzyści społeczne po uwzględnieniu kosztów związanych z jej
udzieleniem większe niż korzyści możliwe do osiągnięcia bez jej
udzielenia przy uwzględnieniu związanych z tym kosztów.
Stosownie do ustawy o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu
pomocy publicznej dla przedsiębiorców wydane zostały akty prawne :
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2002 r. w sprawie
dopuszczalności pomocy publicznej przeznaczonej na ochronę
środowiska (Dz. U. Nr 231, poz. 1938), które określa szczegółowe
warunki udzielania oraz maksymalne wielkości pomocy publicznej
przeznaczonej na ochronę środowiska.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 2002 r. w
sprawie dopuszczalności pomocy publicznej udzielanej na prace
badawczo-rozwojowe (Dz. U. Nr 186, poz. 1546). W szczególności
istotny jest §4 ust. 3 pkt 1-2 dotyczący udzielania pomocy na prace
badawczo-rozwojowe objęte europejskim programem badań i
rozwoju.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2002 r. w sprawie
szczegółowego zakresu informacji przedkładanych organowi
nadzorującemu w celu wydania opinii o planowanej pomocy
publicznej (Dz. U. Nr 1 poz. 1).
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Przepisy te muszą być stosowane przy rozpatrywaniu wniosków
przedsiębiorców o sfinansowanie prac z funduszy NFOŚiGW i Eko-funduszu,
jak też innych istniejących organów pomocowych.Po akcesji Polski do UE, stało
się konieczne stosowanie wypracowanych przez Komisję Europejską –
Wytycznych w sprawie pomocy publicznej przeznaczanej na ochronę
środowiska  (2001/C37/03).
Pomoc publiczna przekraczająca 100 000
euro wymagać będzie zgody Komisji Europejskiej.
6.2.1. Krajowe źródła finansowania Programu :
Fundusze ekologiczne :
Krajowy system funduszy ekologicznych funkcjonuje na poziomie
krajowym jako Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
(NFOŚiGW), na poziomie regionalnym – jako wojewódzkie fundusze ochrony
środowiska i gospodarki wodnej, powiatowym – jako powiatowe fundusze
i gminnym – jako gminne fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej.
Zasady funkcjonowania funduszy określa ustawa z dnia 27 kwietnia 2001
roku – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 z późn. zm.)
a szczegółowe zasady gospodarki finansowej NFOŚiGW oraz wojewódzkich
funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej – rozporządzenie Ministra
Środowiska z dnia 20 grudnia 2002 roku (Dz. U. Nr 230, poz. 1934).
Ustawą z dnia 3 października 2003 r. o zmianie ustawy Prawo ochrony
środowiska oraz niektórych ustaw (Dz. U. Nr 190, poz. 1865), wprowadzone
zostały przepisy rozszerzające zakresy finansowania przedsięwzięć przez
WFOŚiGW oraz NFOŚiGW.
Środki funduszy przeznacza się na finansowanie ochrony środowiska
i gospodarki wodnej w celu realizacji zasady zrównoważonego rozwoju i polityki
ekologicznej państwa oraz na współfinansowanie projektów inwestycyjnych
kosztów operacyjnych i realizowanych z udziałem środków pochodzących z Unii
Europejskiej nie podlegających zwrotowi. Środki funduszy mogą być także
przeznaczane na współfinansowanie projektów inwestycyjnych, kosztów
operacyjnych i działań realizowanych z udziałem środków bezzwrotnych
pozyskiwanych w ramach współpracy z organizacjami międzynarodowymi oraz
współpracy dwustronnej.
EkoFundusz
Zadaniem EkoFunduszu jest dofinansowywanie przedsięwzięć w dziedzinie
ochrony środowiska, które mają przynieść efekt w skali nie tylko regionu czy
kraju, ale także wpływają na osiągnięcie celów ekologicznych uznanych za
priorytetowe w skali europejskiej, a nawet światowej. Wszystkie projekty
dofinansowywane ze środków funduszu można podzielić na projekty techniczne
(inwestycyjne) oraz przyrodnicze. W statucie EkoFunduszu wśród pięciu
sektorów ochrony środowiska znajdują się takie dziedziny priorytetowe jak :
_
ograniczenie transgranicznego transportu dwutlenku siarki i tlenków azotu,
ochrona zasobów wody pitnej i dopływu zanieczyszczeń do Bałtyku,
ograniczenie emisji gazów powodujących zmiany klimatu Ziemi
(ochrona klimatu),
ochrona różnorodności biologicznej,
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
gospodarka odpadami i rekultywacja gleb zanieczyszczonych.
EkoFundusz udziela wsparcia finansowego w formie preferencyjnych
pożyczek lub bezzwrotnych dotacji. Pomoc finansową uzyskać mogą jedynie
projekty dotyczące inwestycji bezpośrednio związanych z ochroną środowiska
(w ich fazie implementacyjnej), a w dziedzinie ochrony przyrody również
projekty nieinwestycyjne.
Maksymalna kwota, jaką może otrzymać jednostka samorządowa o
najniższym dochodzie ogółem na mieszkańca wynosi 45% nakładów na projekt.
Dla gmin zaliczających się do grupy o największym dochodzie na mieszkańca
udział w kosztach projektu będzie wynosił do 5 %. W przypadku jednostek
gospodarczych kwota ta wynosi 15%, dla instytucji charytatywnych, organizacji
społecznych do 30% kosztów przedsięwzięcia. W uzasadnionych przypadkach
na dofinansowanie projektów przyrodniczych przez fundusz może osiągnąć
wielkość 80% nakładów własnych inwestora. W dziedzinie ochrony
różnorodności biologicznej EkoFundusz wspiera działania mające na celu
ochronę bądź renaturyzację ekosystemów najcenniejszych z przyrodniczego
punktu widzenia oraz ochronę gatunków roślin i zwierząt zagrożonych
wyginięciem lub stanowiących gatunki tarczowe.
Wszystkie wnioski o dofinansowanie oceniane są w EkoFunduszu z punktu
widzenia ekologicznego, technologicznego, ekonomicznego i organizacyjnego.
Aby otrzymać pożyczkę lub dotację wszystkie te oceny muszą być pozytywne,
inwestor musi wykazać się wiarygodnością finansową, posiadaniem
zabezpieczeń, a także zapewnieniem pełnego finansowania projektu w części
nie objętej dofinansowaniem EkoFunduszu.
EkoFundusz nie dofinansowuje badań naukowych, akcji pomiarowych
i edukacyjnych, konferencji i sympozjów, tworzenia i prowadzenia systemów
monitoringu środowiska, wszelkiego rodzaju studiów i opracowań ekologicznych
oraz tworzenia dokumentacji projektowej. Ze środków EkoFunduszu nie mogą
także korzystać te przedsięwzięcia, które kwalifikują się do wsparcia ze
środków funduszów strukturalnych i spójności Unii Europejskiej.
6.2.2. Fundusze strukturalne Unii Europejskiej, inne :
Fundusze te przeznaczone są na tworzenie i rozwijanie wspólnej polityki
UE głównie ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego ERDF
Fundusze strukturalne przeznaczone są na precyzyjnie zdefiniowane cele o
charakterze priorytetowym :
70% środków trafia do regionów zacofanych pod względem rozwoju w
których żyje 22% mieszkańców Unii Europejskiej (cel 1 – EFRE ESF,
EAGFL, FIAF)
11,5% przeznacza się na gospodarczą i społeczną restrukturyzację
obszarów strukturalnie zagrożonych, w obszarach tych żyje 18%
mieszkańców Unii (cel 2 – EFRE, ESF)
12,3% środków wspiera modernizacje systemów edukacyjnych oraz
zatrudnienie ( cel 3 – ESF) poza regionami wymienionymi w celu 1.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Ponadto 5,35% środków trafia na inicjatywy wspólnotowe utworzone
w ramach polityki strukturalnej :
współpraca transgraniczna, ponadnarodowa
i międzyregionalna (Interreg III),
zrównoważony rozwój miast i peryferii dotkniętych kryzysem(Urban II)
rozwój obszarów wiejskich poprzez inicjatywy lokalne ( Leader +)
zwalczanie różnic i dyskryminacji na rynku pracy (Equal).
Przedsięwzięcia w dziedzinie ochrony środowiska będą realizowane
w ramach SPO – 2 strukturalnych Programów Operacyjnych przygotowanych
na podstawie Narodowego Planu Rozwoju 2004-2006 :
Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego – z
funduszem strukturalnym UE na środowisko w latach 2004-2006
SPO Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw.
Stanowią one dwa, spośród pięciu sektorowych programów operacyjnych jakie
tworzą tzw. Podstawy Wsparcia Wspólnoty dla Polski w latach 2004-2006.
Rodzaje projektów kwalifikujących się do dofinansowania z Europejskiego Funduszu Rozwoju
Regionanego w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego
INFRASTRUKTURA OCHRONY ŚRODOWISKA
INFRASTRUKTURA LOKALNA
Duże projekty o znaczeniu regionalnym służące Projekty małych inwestycji o oddziaływaniu
wzmocnieniu konkurencyjności regionów
lokalnym na terenach wiejskich oraz w małych
miastach (do 25 tys. Mieszkańców)
Zaopatrzenie w wodę i oczyszczanie ścieków:
Budowa i modernizacja sieci wodociągowych,
Budowa i modernizacja sieci kanalizacyjnych,
Budowa i modernizacja stacji uzdatniania wody,
Budowa i modernizacja oczyszczalni ścieków,
Budowa zbiorników umożliwiających pozyskanie
wody pitnej;
Budowa lub modernizacja urządzeń
odprowadzania i oczyszczania ścieków:
sieci kanalizacyjne, w tym podłączenie do sieci
indywidualnych,
oczyszczalnie ścieków,
inne urządzenia do oczyszczania, gromadzenia,
odprowadzania i przesyłania ścieków;
Budowa lub modernizacja
organizacja i wdrażanie systemów selektywnej zaopatrzenia w wodę:
zbiórki odpadów i recyklingu,
sieci wodociągowe,
Zagospodarowanie odpadów:
do
urządzeń
do
wdrażanie systemowej gospodarki odpadami ujęcia wody (w tym ochrona ujęć i źródeł wody
pitnej),
komunalnymi (m. in. budowa sortowni,
kompostowni, obiektów termicznej, termiczno- urządzenia
służące
do
gromadzenia,
chemicznej i fizycznej (mechanicznej) utylizacji
przechowywania i uzdatniania wody,
odpadów; budowa nowych, modernizacja
istniejących
i
rekultywacja
nieczynnych urządzenia regulujące ciśnienie wody;
składowisk; likwidacja „dzikich” składowisk,
budowa i modernizacja
niebezpiecznych;
spalarni
odpadów
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Poprawa jakości powietrza:
Budowa lub modernizacja urządzeń do
modernizacja i rozbudowa miejskich zaopatrzenia w energię:
urządzenia zaopatrzenia w energię,
systemów ciepłowniczych i
wyposażenie ich w instalacje
lokalne systemy pozyskiwania energii
ograniczające
emisje
z alternatywnych źródeł
zanieczyszczeń pyłowych i
(energia wiatrowa, wodna,
gazowych do powietrza,
słoneczna, energia uzyskiwana
z wykorzystania biomasy),
przekształcenie
istniejących
systemów
ogrzewania
lokalne sieci elektroenergetyczne
obiektów
publicznych
w
(reelektryfikacja),
systemy bardziej przyjazne dla
gminne systemy oświetlenia ulic;
środowiska, w szczególności
ograniczenie „niskiej emisji”;
Zapobieganie powodziom:
regulacja
cieków
wodnych
(pogłębianie,
zapory,
stabilizacja brzegów, prace
remontowe
w
korytach
rzecznych itd.),
tworzenie polderów,
budowa i modernizacja wałów
przeciwpowodziowych wraz z
drogami dojazdowymi,
budowa i modernizacja małych
zbiorników
retencyjnych
i
stopni wodnych w ramach tzw.
„małej retencji”;
Gospodarka odpadami stałymi:
budowa, modernizacja i rekultywacja
składowisk odpadów stałych,
budowa lub modernizacja miejsc
utylizacji
opakowań
i
nieużytych środków ochrony
roślin,
likwidacja dzikich wysypisk,
kompleksowe
systemy
zagospodarowania odpadów
na
poziomie
lokalnym,
obejmujące
m.in.
odbiór
posegregowanych odpadów od
mieszkańców,
odzyskiwanie
surowców wtórnych, recykling,
kompostowanie
odpadów
organicznych itp.
Wsparcie zarządzania ochroną środowiska:
opracowanie baz danych dotyczących
lasów, jakości gleb, wód,
powietrza,
tworzenie
systemów
pomiaru
zanieczyszczeń powietrza w
miastach
oraz
systemów
informowania mieszkańców o
poziomie
zanieczyszczeń
powietrza,
utworzenie sieci stacji kontrolnych i
ostrzegawczych w zakresie
jakości wód,
tworzenie map terenów zalewowych;
Wykorzystanie odnawialnych źródeł energii:
Budowa, rozbudowa i modernizacja infrastruktury
służącej rozwojowi energii odnawialnej (energia
wiatrowa, słoneczna, wodna, biomasa).
Beneficjantami końcowymi pomocy w ramach ZPORR są przede wszystkim
samorządy, stowarzyszenia oraz związki gmin i powiatów, instytucje naukowe,
instytucje rynku pracy, agencje rozwoju regionalnego i instytucje wspierania
przedsiębiorczości, a za ich pośrednictwem przedsiębiorstwa, w tym głównie małe i
średnie. O dofinansowanie w ramach ZPORR mogą ubiegać się beneficjanci, którzy ze
względu na mniejszą skalę oddziaływania nie kwalifikują się do Funduszu Spójności.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Fundusz Spójności
Głównym celem funduszu w zakresie ochrony środowiska jest wsparcie
dla realizacji zadań publicznych wynikających z wdrażania prawa Unii
Europejskiej. Beneficjantami będą samorządy terytorialne i przedsiębiorstwa
komunalne. Współfinansowanie z tego funduszu mogą uzyskać inwestycje o
wartości ponad 10 mln euro z 6 dziedzin :
poprawa jakości wód powierzchniowych,
polepszenie jakości i dystrybucji wody przeznaczonej do spożycia,
poprawa jakości powietrza,
racjonalizacja gospodarki odpadami,
ochrona powierzchni ziemi,
zapewnienie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego.
W przeciwieństwie do innych funduszy ostateczne decyzje o
dofinansowaniu poszczególnych projektów podejmowane będą przez UE,
natomiast za przygotowanie ich odpowiadają władze krajowe.
Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przekazują
propozycje inwestorów w postaci Karty potencjalnego przedsięwzięcia do
dofinansowania z Funduszu Spójności do Departamentu Integracji Europejskiej
gdzie są oceniane pod względem spełnienia kryteriów wyboru Wykorzystania
Funduszu Spójności na latach 2004-2006, skąd przekazywane są ostatecznie
do komitetu sterującego tym funduszem.
Fundusz LIFE
Program LIFE utworzony w 1992 r. ma na celu wspieranie polityki ochrony
środowiska Wspólnoty, podejmowanej przez państwa Unii Europejskiej, kraje
Europy Środkowej i Wschodniej kandydujące do UE, a także państwa trzecie
leżące u wybrzeży Morza Śródziemnego i Morza Bałtyckiego.
Program LIFE składa się z trzech tematycznych komponentów : LIFENature, LIFE-Środowisko i LIFE-Kraje Trzecie.
Celem Programu jest wspieranie wdrażania prawa wspólnotowego, wzmocnienie polityki w zakresie ochrony środowiska, jak również pomoc w rozwiązywaniu problemów związanych z wdrażaniem i realizacją polityki ochrony środ.
Program pomocowy LIFE – Nature przeznaczony jest dla finansowania
działań w zakresie ochrony przyrody tzn. działań wymaganych dla zachowania
lub odtworzenia naturalnych siedlisk i populacji gatunków dzikiej fauny i flory
w stanie sprzyjającym ich ochronie i dotyczy głównie wdrażania Dyrektywy
Ptasiej (79/409/EE) i Siedliskowej (92/43/EEC) Wspólnoty oraz w szczególności
w tworzeniu Europejskiej Sieci Ekologicznej specjalnych obszarów ochrony
NATURA 2000 , której celem jest zachowanie i ochrona w naturalnym zasięgu
najcenniejszych gatunków flory i fauny oraz ich siedlisk na terenie Wspólnoty.
Środki dostępne w ramach Programu LIFE-Środowisko przeznaczone są
na finansowanie innowacyjnych działań głównie o charakterze pilotażowym i
demonstracyjnym, których celem jest :
włączenie zagadnień środowiskowych w rozwój oraz planowanie
przestrzenne, w tym obszarach zurbanizowanych,
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
promowanie zrównoważonego zarządzania zasob. wód podziemnych i
powierzchniowych,
zminimalizowanie wpływu działalności gospodarczej na środowisko
recykling i racjonalna gospodarka strumieniami odpadów
zmniejszenie środowiskowego wpływu produktów.
Dofinansowanie projektów odbywa się przez Komisję Europejską do której
powinny
być
kierowane
wnioski
poprzez Departament Integracji
Europejskiej Ministerstwa Środowiska. Dla programu LIFE-nature max. udział
wsparcia UE wynosi 50%, a w szczególnych wypadkach do 75% – o ile projekt
dotyczy ochrony siedlisk lub gatunków wskazanych w tzw. Dyrektywie
Siedliskowej.
W ramach programu LIFE-Środowisko Komisja Europejska udziela
dofinansowania do projektów w wysokości do 30% i do 50% (30%– dla
projektów które w przyszłości będą uzyskiwać dochód, 50% – dla pozostałych
projektów)
Całkowite koszty projektów zgłoszonych do współfinansowania w ramach
LIFE-Środowisko powinny mieścić się w kwocie od 1 do 5 mln euro a w ramach
programu LIFE-Nature Komisja Europejska preferuje nie mniej niż 500 tys. euro.
Należy dodać, że środki z funduszu LIFE-Środowisko są dostępne dla os.
fizycznych i prawnych zarejestrowanych w krajach Unii Europejskiej.
Fundusz GEF
Celem funduszu zarządzanego przez Bank Światowy UNEP i agendy ONZ
UNDP jest osiągnięcie na świecie poprawy stanu środowiska naturalnego
poprzez programy i projekty przyczyniające się do rozwiązywania problemów o
charakterze globalnym w kluczowych dziedzinach :
ochrony bioróżnorodności (prawidłowe korzystanie i zarządzanie
bioróżnorodnością w ekosystemach wód przybrzeżnych, morskich i
słodkich, ekosystemach leśnych, górskich, zintegrowane zarządzanie
ekosystemami)
zapobiegania
zmianom
klimatycznym
(wykorzystywanie
energii
odnawialnej,
stosowanie
energooszczędnych
technologii,
promowanie zrównoważonego transportu)
ochrony zasobów
wodnych(ograniczenie
zagrożenia
dla
wód
międzynarodowych ze strony źródeł zanieczyszczeń wód
powierzchniowych i gruntowych)
oraz degradacji ziemi, o ile ma to związek z wymienionymi wcześniej
dziedzinami.
W ramach funduszu działa Program Małych Dotacji,
rozpoczął on
działalność od 1994 roku poprzez polskie biuro UNDP w Warszawie.
Program ten skierowany jest głównie do organizacji społecznych
pozarządowych (nie tylko ekologicznych) formalnie zarejestrowanych i
posiadających własne konto bankowe. W ramach programu przyznawane są
dotacje do 50 tys. $.
Program może finansować najwyżej do 50% wielkości
zadań projektu na lokalne działania i inwestycje przyczyniające się do poprawy
stanu środowiska naturalnego w wymienionych wyżej dziedzinach.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Aby otrzymać dotację projekt winien spełniać wymogi określone w Krajowej
Strategii GEF/SGP i być zgodny ze Strategią Operacyjną GEF i odpowiednimi
Programami Operacyjnymi zatwierdzonymi przez GEF.
6.2.3. Inne formy pomocy finansowej :
Powszechną formą wsparcia finansowego są m.in. preferencyjne kredyty
bankowe na przedsięwzięcia z zakresu ochrony środowiska lub fundusze
celowe dla wybranych kierunków inwestowania oferujące dotacje w postaci
premii po ukończeniu inwestycji i uzyskaniu zakładanych efektów ekologicznych
Preferencyjne kredyty, bez możliwości umorzeń, oferuje w największym
zakresie Bank Ochrony Środowiska :
w ramach linii kredytowych ze środków własnych NFOŚ i GW
na budowę kanalizacji sanitarnej, małych i przydomowych
oczyszczalni ścieków, zagospodarowanie odpadów i dostosowanie
silników spalinowych w pojazdach komunikacji zbiorowej do paliwa
gazowego lub ich wymiany na przyjazne środowisku
–
na urządzenia i wyroby służące ochronie środowiska
–
na rozwój agroturystyki
–
na odnawialne źródła energii i kredyty długoterminowe
–
na modernizacje oświetlenia
–
na zaopatrzenie wsi w wodę
–
na urządzenia grzewcze (pompy ciepła, ciepło odpadowe, inne)
–
inne : termomodernizacyjne, inwestycje w formule ‘trzeciej strony’.
Dla gmin kredyty przyznawane są na poziomie 0,2 stopy kredytu
refinansowego. Okres spłaty do 4 lat, możliwa karencja 1,5 roku. Odsetki są
płatne od momentu uruchomienia kredytu.
Pożyczki i preferencyjne kredyty są zazwyczaj udzielane na krótkie okresy
do kilku lat. Powoduje to znaczne skumulowanie kosztów finansowych obsługi
zadłużenia, skutkujące znaczną podwyżką cen usług (jeżeli koszty finansowe
są ich elementem) lub dużymi wydatkami z budżetu gmin.
Komercyjne kredyty bankowe – ze względu na b. duże koszty finansowe
związane z oprocentowaniem, nie powinny być brane pod uwagę jako
podstawowe źródła finansowania inwestycji,lecz jako uzupełnienie środków z
pożyczek preferencyjnych. Samorządy są obecnie postrzegane przez banki
jako interesujący i wiarygodni klienci,stąd dostęp do kredytów jest coraz
łatwiejszy.
Wspieranie przedsięwzięć w ramach ustanowionych przez państwo RP
fuduszy celowych. Przykładem jest tutaj tzw. Fundusz Termomodernizacyjny
zarządzany przez Bank Gospodarstwa Krajowego na warunkach ustawy z dnia
18 grudnia 1998 r. o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych.
Celem funduszu jest zachęcenie użytkowników budynków mieszkalnych
lub podmiotom podlegających jednostkom samorządu terytorialnego do działań
umożliwiających w ich wyniku ograniczenie zużycia energii (strat energii w
budynkach sieciach zasilających), i zamiany konwencjonalnych źródeł energii
na źródła niekonwencjonalne w tym energii odnawialnej.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Na podstawie ulepszeń określających wielkość procentową zmniejszenia
rocznego zapotrzebowania na energię lub strat rocznych energii pierwotnej w
źródle ciepła lub w sieci–ustalonych w zweryfikowanym audycie energetycznym
– bank kredytujący przedsięwzięcie po zakończeniu inwestycji przyznaje
w porozumieniu z BGK premię w wysokości 25% wykorzystanego kredytu.
Obecnie kredyty na te inwestycje udzielane są przez 17 banków, które
posiadają stosowne umowy z BGK. Fundusz nie jest dostępny dla przemysłu.
Finansowanie przez stronę trzecią (TPF–Third Party Financing) to
nowoczesny sposób wsparcia inwest. energooszczędnych w sektorze
przemysłowym polegający w skrócie na tym, że strona trzecia, którą jest
wyspecjalizowana
firma energetyczna (ESCO) wykłada określony kapitał na
realizację projektu modernizacyjnego,
a następnie przez okres zwykle
kilkuletni cała różnica w ponoszonym przez użytkownika koszcie, wynikająca
z oszczędności energii jest spłatą tego zobowiązania. Wysokość kosztów
zapłaty w okresie spłaty nie może
przekraczać obciążeń jaką ponosił
użytkownik przed modernizacją.
Emisja obligacji komunalnych jako emisja papierów wartościowych jest
jeszcze jednym sposobem zadłużania w celu pozyskania kapitału. Obligacje
mogą być emitowane w przypadku, gdy dają szansę pozyskania środków taniej
niż kredyty bankowe, a pożyczki preferencyjne nie są możliwe do pozyskania.
Dają one emitentowi środki na rozwój, a kupującemu obligacje korzystne
ulokowanie środków pieniężnych na określony czas. Istnieje możliwość emisji
obligacji na inwestycje służące ochronie środowiska. W przypadku podmiotów
szczególnie uciążliwych dla otoczenia obligacje mogą być odpowiednio
uatrakcyjnione zobowiązaniem do radykalnego ograniczenia tej uciążliwości.
Podmiotowe obligacje mogą być nabywane z budżetu terenowego, z
Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz
kupowane przez inne podmioty, odczuwające ekologiczną uciążliwość emitenta.
Obligacja jest wyrazem zobowiązań przedmiotu emitującego i jednocześnie
praw nabywców obligacji do otrzymywania ich spłaty wraz z odsetkami i innych
świadczeń o charakterze rzeczowym. Jest zatem zbliżona do transakcji
kredytowej w banku.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
6.3. Harmonogram, koszty i sposoby finansowania zadań Programu
Struktura Programu Ochrony Środowiska :
Przyjęte w Programie Ochrony Środowiska Gminy i Miasta Rudnik nad
Sanem (POŚ) łączne koszty na lata 2007-2011 wyniosą 60.278 mln zł :
w latach 2007-2008 – 7.811 mln zł (średnio 3.91 mln zł/rok)
2009-2011 – 52.467 mln zł (średnio 17.489 mln zł/rok)
W odniesieniu do prognozowanych wielkości kosztów Programu Ochrony
Środowiska Powiatu Niżańskiego stanowi to c. 15.5% kosztów całkowitych w
okresie do końca 2011 roku. Oznacza to wzrost nakładów inwestycyjnych.
Planowane koszty realizacji Programu dla Gminy są zasadniczo wyższe od
dotychczasowych nakładów inwestycyjnych ponoszonych w poprzednich latach.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
K – zadanie koordynowane
W – zadanie własne
TERMINY, KOSZTY I ŹRÓDŁA FINANSOWANIA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY I MIASTA RUDNIK NAD SANEM
Ceny z roku 2006
Lp.
1
1
Rodzaj działania / inwestycje
Jednostki i
podmioty
realizujące
Termin
realizacji
Źródło
finansowania
2
3
4
5
Cele strategiczne / Cele szczegółowe
Podział
zadań
Szacunkowe koszty
w tys. PLN
2007 – 2008
6
2009 – 2011
Uwagi
7
8
Cel strategiczny 1.
POPRAWA JAKOŚCI I OCHRONA ZASOBÓW ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO GMINY
1.1. Osiągnięcie zadowalającego stanu czystości wód powierzchniowych
i podziemnych oraz zachowanie walorów przyrodniczych Gminy.
 Kompleksowa poprawa jakości wody pitnej dla sołectw (modernizacja
hydroforni i sieci wodociągowej, uzdatnianie wody, inne)
 Ograniczenie zanieczyszczeń azotowych pochodzących z rolnictwa
Urząd Gminy i
Miasta
2007–2011
Dotacja z funduszu
ISPA,Środki własn.
Rolnicy
2007–2011
Środki własne
2007-2011
Środki własne
2007-2011
NFOŚiGW fundusze
110
135
100
35
b.d.
W/K
b.d.
K
100
W/K
b.d.
K
indywidualni
 Zwiększenie walorów ekologicznych i krajobrazowych do celów
rekreacyjnych – zagospodarowanie terenu wokół zbiorników wodnych,
budowa zb.retencyjnego pomniki przyrody, dolesienie nieużytków, baza
tyrystyczna Gminy, droga rowerowa Rudnik, wyznaczenie tras
turystycznych, inne
Gmina
10
Nadleśnictwo
Podmioty gosp.
1.2. Ograniczanie emisji pyłów i gazów dla źródeł energetycznych i
przemysłowych
Maksymalne zmiejszenie emisji zanieczyszczeń pozwalające na uzyskanie
przez województwo podkarpackie założonych celów w postaci limitów emisji
Z-dy przemysłowe
Przedsiębiorstwa
Środki własne
strukturalne UE
Podmioty gosp.
1.3. Poprawa stanu klimatu akustycznego w terenie zurbanizowanym
 Systematyczna poprawa stanu nawierzchni dróg gminnych
b.d.
100
Zarządca drogi
2007-2011
środki własne
100
100
100
W
Cel strategiczny 2.
2
ROZWÓJ I POPRAWA FUNKCJONOWANIA INFRASTRUKTURY TECHNICZNEJ MAJĄCEJ WPŁYW NA JAKOŚĆ ŻYCIA MIESZKAŃCÓW I ŚRODOWISKO
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Lp.
1
Rodzaj działania / inwestycje
Jednostki i
podmioty
realizujące
Termin
realizacji
Źródło
finansowania
2
3
4
5
Cele strategiczne / Cele szczegółowe
2.1. Rozwój i poprawa funkcjonowania systemów wodociągowych
i kanalizacyjnych Gminy Rudnik nad Sanem
2007 – 2008
2007-2008
2.2. Rozwój sieci drogowej w aspekcie minimalizacji jej wpływu na stan
środowiska przyrodniczego i zdrowie mieszkańców
7
8
W
2.603
Gmina
2009-2013
42.637
Własne
Dotacja UE,
NFOŚiGW’
28
Dotacja UE,
NFOŚiGW’
Własne
1.857
-
1.500
9.000
18.000
-
W
630
250
Gmina
 Wykonanie ciągu pieszo-jezdnego w ciągu drogi krajowej n-r 77
Uwagi
7
6
 Rozbudowa kanalizacji sanitarnej w Rudniku nad Sanem, ulice Stalowa
i Kordeckiego
 Rozbudowa sieci wodociągowej w Rudniku nad Sanem dla terenów
między ul. Rzeszowską, torami kolej. Sandomierską, Targową, oś.Piaski
I,II,III
 Wykonanie sieci wodociągowej Rudnik nad Sanem - Osiedle Stróża
 Budowa kanalizacj sanitarnej w miejscowości Kopki
 Budowa kanalizacj sanitarnej w miejscowości Przędzel
II etap
 Rozwój lokaln. infrastruktury wiejskiej (technicznej, społecznej i środowi
skowej) w ramach Połudn. Strefy Aktywności Gospodarczej -wieś Kopki
 Rozwój lokaln. infrastruktury wiejskiej (technicznej, społecznej i środowi
skowej) w ramach Półn. Strefy Aktywności Gospodarczej-wieś Przędzel
 rozbudowa Komunalnej Oczyszczalni Ścieków w m. Rudnik nad Sanem
2009 – 2011
3.631
Gmina
Podział
zadań
Szacunkowe koszty
w tys. PLN
Zarządca, Gmina
do 2013
Do 2013
Dotacja UE,
NFOŚiGW’,
własne
DotacjeUE, Własne
-
3000
W
1.800
5007
3.3008
Koszty celu szczegółowego 2.2.nie zostały zbilansowane w kosztach realizacji Programu Ochrony Środowiska ze względu na ich drogowy, a nie środowiskowy charakter.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Lp.
Rodzaj działania / inwestycje
Jednostki i
podmioty
realizujące
Termin
realizacji
Źródło
finansowania
2
3
4
5
Miasto i Gmina
Zarząd Powiatu
2007-2008
do 2013
2007-2008
do 2013
Cele strategiczne / Cele szczegółowe
1
 inwestycje drogowe realizowane w terenie Gminy i Miasta Rudnik nSanem
1)Budowa,przebudowa i remont dróg (ulic) gminnych na terenie Gminy i
Miasta Rudnik nad Sanem
2)doświetlenie dróg(ulic) gminnych na terenie GminyiMiasta Rudnik nSanem
3) Modernizacja (przebudowa) ulic na terenie miasta Rudnik nad Sanem
4)Remont nawierzchni dróg lokalnych dojazdowych do pól w Gminie
3
Środki własne
Podział
zadań
Szacunkowe koszty
w tys. PLN
2007 – 2008
6
2009 – 2011
Uwagi
7
8
500
W/K
Dotacja UE
-
3.000
300
Cel strategiczny 3.
PROEKOLOGICZNE ZAGOSPODAROWANIE TERENÓW ZANIECZYSZCZONYCH
3.1. Realizacja programu rekultywacji gleb zdegradowanych
czynnikami naturalnymi bądź działalnością gospodarczą
składowiska odpadów w Rudniku nad Sanem
Gmina
2007-2008 Środki własne
500
-
W/K
Dotacja UE
Cel strategiczny 4.
4
PROEKOLOGICZNE GOSPODAROWANIE ZASOBAMI TERENÓW ZIELONYCH GMINY
4.1. Rozszerzenie zakresu zalesień, ustalenie lokalizacji zalesień
UgiM
Do 2011
Środki własne
4.2. Zwiększenie atrakcyjności terenów rekreacyjnych w Gminie
 Zagospodarowanie i urządzenie terenów rekreacyjnych wokół zbiorników
wodnych z uwzględnieniem realiów ekologicznych okolicy na obiekcie
 Budowa obiektów sportowo-rekreacyjnymi np. sala gimnastyczna, boiska
do gier zespołowych, ogródek jordanowski, miasteczko ruchu drogowego,
doposażenie hali sportowej, plac zabaw dla dzieci, ścieżka edukacyjno
ekologicznej,remont obiektów kulturaln.-świetlice, renowacja dóbr kultury
10
1.638
5.227
W/K
W/K
Gmina
Podmioty gosp.
Gosp. Indyw.
 Budowa Centrum Wikliniarstwa w Rudniku nSanem
 Rozwój indywidualnych gospodarstw agroturystycznych z kompleksami
sportowymi i rekreacyjnymi
Cel strategiczny 5.
5
10
RACJONALNE GOSPODAROWANIE ZASOBAMI ENERGII ,WODY I SUROWCÓW
100
2007-2008
środki własne
funduszERDF–75%
-
-
727
1.538
4.500
-
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Lp.
Rodzaj działania / inwestycje
Jednostki i
podmioty
realizujące
Termin
realizacji
Źródło
finansowania
2
3
4
5
Cele strategiczne / Cele szczegółowe
1
2007 – 2008
6
5.1. Zmniejszenie zużycia energii w gospodarstwach domowych i
gospodarce komunalnej
 Wymiana stolarki okiennej w lokalach mieszkalnych i użyteczności publ.
 Docieplanie ścian zewnętrznych
6
Podział
zadań
Szacunkowe koszty
w tys. PLN
2009 – 2011
Uwagi
7
8
200
Zarządcy i
właściciele
budynków
Gmina
Osoby fizyczne
2007-2011
2007-2011
środki własne +
fundusz
termomodernizacyj
ny
Gmina
Mieszkańcy
Gmina
2007-2011
Środki własne
2007-2011
2007-2011
Gminy
Podmioty gosp.
2007-2011
FOŚiGW, dotacje
z funduszy
ekologicznych,
własne
FOŚiGW, dotacje
z funduszy
ekologicznych
100
100
W/K
Cel strategiczny 6.
RACJONALIZACJA GOSPODARKI ODPADAMI
6.1. Racjonalizacja gospodarki odpadami komunalnymi
 Eksploatacja systemu zbiórki, transportu, odzysku i unieszkodliwiania
odpadów komunalnych z terenu Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem
 Ciągła akcja edukacyjno-informacyjna (w tym szkolenia i konferencje)
 Stworzenie systemu ewidencji i monitorowania gospodarki odpadami
 Partycypacja w kosztach budowy ZZO ' NISKO' (m.in. budowa :
składowiska,linii
do
segregacji
odpadów,demontażu
wielogabarytowych,maga zynu odpadów niebezpiecznych,kompostowni
odpadów organicznych, czyszczenie i przygotowanie posegregowanych
odpadów do transportu)
1.890
4.210
1.590
3.520
10
30
40
-
W
-
400
K/W
W/K
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Lp.
Podział
zadań
Szacunkowe koszty
w tys. PLN
Rodzaj działania / inwestycje
Jednostki i
podmioty
realizujące
Termin
realizacji
Źródło
finansowania
2
3
4
5
śmieci9
Podm.gosp.Gmina
2007-2011
środki własne
25
35
K/W
Podmioty
gospodarcze,
osoby fiz. Gmina
Gminy
Podmioty gosp.
2007-2011
środki własne,
FOŚiGW, środki
unijne
FOŚiGW,
ekofudsze,środki
własne
65
215
W/K
70
-
W
5
5
W/K
12
38
Cele strategiczne / Cele szczegółowe
1
 Likwidacja ' dzikich ' wysypisk
 Zbiórka i unieszkodliwianie odpadów zawierających azbest.
 Budowa GPZON (gminny punkt zbierania odpadów niebezpiecznych)
partycypacja w kosztach budowy przez podmioty gospodarcze
2007-2011
 Prowadzenie zbiórki segregowanych odpadów i zwiekszanie udziału
mieszkańców objetych selektywną zbiórką odpadów komunalnych
2007 – 2008
6
2009 – 2011
Uwagi
7
8
100
Cel strategiczny 7.
7
PRZECIWDZIAŁANIE NADZWYCZAJNYM ZAGROŻENIOM ŚRODOWISKA (w tym poważnym awariom)
7.1. Współudział w sporządzaniu planów operacyjno-ratunkowych
związanych z wypadkami w trakcie przewozów ładunków
niebezpiecznych i awarii przemysłowych
8
UGiM
Straż Pożarna
Starostwo
2008
Środki własne
Cel strategiczny 8.
ROZBUDOWA SYSTEMÓW MONITOROWANIA STANU ŚRODOWISKA I URZĄDZEŃ INFRASTRUKTURY
8.1. Modernizacja systemu monitoringu jakości wód i ścieków
9
Likwidacja komunaln.skaładowiska odpadów w Rudniku nad Sanem została ujęta w Celu strategicznym 3  Realizacja programu rekultywacji terenu składowiska
odpadów w Rudniku nad Sanem.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Lp.
Rodzaj działania / inwestycje
Jednostki i
podmioty
realizujące
Termin
realizacji
Źródło
finansowania
2
3
4
5
Cele strategiczne / Cele szczegółowe
1
 Prowadzenie monitoringu właściwości
wód10
2007-2011
:
– Ujmowanych - utworzenie sieci monitoringu wód podziemnych
– Kierowanych do sieci wodociągowej
Podział
zadań
Szacunkowe koszty
w tys. PLN
2007 – 2008
6
-
Urząd Miasta
i Gminy
10
2009 – 2011
Uwagi
7
8
W
30
– W sieci wodociągowej
 ciągła kontrola wybranych wskaźników zanieczyszczeń oczyszczonych
ścieków komunalnych
9
2007-2011
-
UG iM
2
8
15
15
W
Cel strategiczny 9.
EDUKACJA I INFORMACJA EKOLOGICZNA, POSZERZENIE DIALOGU SPOŁECZNEGO
9.1. Propagowanie idei ochrony środowiska przyrodniczego w Gminie
oraz zrównoważonego rozwoju w społeczeństwie:
10
UG i M
Szkolnictwo
Przedsiębiorstwa
2011
Środki własne
Sponsorzy
Fundusze celowe
– promowanie zachowań zgodnych z zasadami ochrony przyrody
2011
5
5
W/K
– współpraca instytucji publicznych z pozarządowymi organizacjami ekol
2011
-
-
W/K
– rozwijanie edukacji ekologicznej na wszystkich poziomach szkolnictwa
2011
10
10
W/K
Monitoring wód w rejonie oddziaływania komunaln.składowiska odpadów w Rudniku nad Sanem został ujęty w Celu strategicznym 3  Realizacja programu
rekultywacji terenu składowiska odpadów w Rudniku nad Sanem.
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
7.
ZARZĄDZANIE PROGRAMEM
7.1. Instrumenty realizacji programu :
Bezpośrednie zarządzanie programem spoczywa na zarządzie jednostki
samorządowej obszaru, dla którego jest on sporządzony i działających z jego
upoważnienia dyrektorów wydziałów jednostek organizacyjnych. Zarządzanie to
polegać będzie na inicjowaniu, organizowaniu działań służących realizacji,
okresowej weryfikacji elementów programu oraz corocznej kontroli postępów
zgodnie z wymaganiami ustawy – Prawo ochrony środowiska.
Instrumentami służącymi do wykonania zadań programu są:
instrumenty prawne,
instrumenty ekonomiczne (finansowe),
instrumenty organizacyjne,
instrumenty edukacyjno-informacyjne,
negocjacje z współrealizatorami programu.
7.1.1. Instrumenty prawne :
Do instrumentów prawnych zgodnie z kompetencjami organów zarządzających
programem i współrealizujących go wyższego i niższego szczebla, należą
w szczególności decyzje, pozwolenia i postanowienia :
decyzje reglamentacyjne – pozwolenia : zintegrowane, na wprowadzanie
gazów lub pyłów do powietrza, emitowanie hałasu do środowiska,
emitowanie pól elektromagnetycznych, wytwarzanie odpadów,
wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi,
zezwolenia na gospodarowanie odpadami,
pozwolenia wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód, wykonywanie
urządzeń wodnych, wykonywanie innych czynności i robót, budowli,
które mają znaczenie w gospodarowaniu wodami lub w korzystaniu z
wód,
zezwolenia – koncesje wydane na podstawie Prawa geologicznego
i górniczego,
uzgadnianie w zakresie przestrzegania standardów ekologicznych decyzji
o warunkach zabudowy oraz o pozwoleniu na budowę, rozbiórkę
obiektu budowlanego, decyzji o pozwoleniu na zmianę sposobu
użytkowania obiektu budowlanego lub jego części przedsięwzięć
mogących znacząco oddziaływać na środowisko,
cofnięcie lub ograniczenie zezwolenia lub pozwolenia na korzystanie ze
środowiska,
decyzje naprawcze dotyczące zakresu i sposobu usunięcia przez podmiot
korzystający ze środowiska przyczyn negatywnego oddziaływania na
środowisko i przywrócenia środowiska do stanu właściwego oraz
zobowiązujące do usunięcia uchybień,
zgody na przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolnicze,
decyzje stanowiące ochronę cennych obiektów przyrodniczych,
opłaty za korzystanie ze środowiska,
1
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
administracyjne kary pieniężne,
decyzje zezwalające na usuwanie drzew i krzewów,
programy dostosowawcze dot. przywracania standardów jakości
środowiska do stanu właściwego,
decyzje wstrzymujące oddanie do użytku instalacji lub obiektu,
a
także wstrzymujące użytkowanie instalacji lub obiektu,
decyzje o zakazie produkcji, importu, wprowadzania do obrotu,
akty prawa miejscowego w postaci rozporządzeń wojewody i uchwał
samorządów terytorialn. określające sposoby użytkowania terenów
i porządkujące funkcje istniejące i przyszłe zagospodarowanie
(miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego),
inne programy i plany mające charakter dokumentów strategicznych lecz
nie tworzących prawa lokalnego.
Wykorzystanie uprawnień organów do zarządzania programem wiąże się
m.in. z zastosowaniem w pełnym wymiarze procedur wspomagających procesy
decyzyjne. Chodzi tu o wdrożenie w praktyce decyzyjnej Dyrektyw 85/337/EWG
i 97/11/WE
dotyczących sporządzania ocen oddziaływania na środowisko
(oraz Konwencji z Aarhus o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa
w podejmowaniu decyzji i dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących
środowiska (Dz. U. 2003, Nr 78, poz. 706).
Nadanie właściwego znaczenia oceny oddziaływania na środowisko jako
procedury istotnie wspomagającej decyzje,które niejednokrotnie mogą stanowić
dylematy, wymaga w szczególności :
pełnej znajomości – przez pracowników organów uprawnionych do stosowania
OOŚ – zasad i wytycznych obowiązujących w tej procedurze opartych na
wykładni aktów międzynarodowych, konwencji i praktyce w tej dziedzinie z
innych krajów,
formułowania, w wydawanym przez organ postanowieniu, zakresu przyszłego
raportu OOŚ w dostosowaniu do problemów środowiskowych jakie może
tworzyć realizacja zamierzenia inwestycyjnego w danych warunkach, jak
również ustalania w tych postanowieniach metod oceny i wariantów
przedsięwzięcia w nawiązaniu do właściwości inwestycji i warunków
środowiska,
rozszerzania wymagań opracowania raportu OOŚ na wszelkie dokumenty
strategiczne, które mogą znacząco wpływać na środowisko,
zgodnie
z zaleceniami Dyrektywy 2001/42/WE w sprawie strategicznych ocen
oddziaływania na środowisko.
prowadzenia zintegrowanego procesu decyzyjnego w odniesieniu do
przedsięwzięć mających znaczenie dla rozwoju zrównoważonego miasta i
gminy – wykorzystując do tego celu procedurę OOŚ i włączając do
wymagań zakresu przyszłego raportu także kryteria społeczne i
gospodarcze,
które rozpatrywane łącznie z kryteriami przyrodniczymi
mogłyby stanowić dla decydenta postawę do przyszłych rozstrzygnięć.
Podkreślić należy, że wykorzystanie procedury OOŚ umożliwia organowi
w postanowieniu o zakresie raportu OOŚ postawienia warunków zbadania
wszystkich skutków istotnych dla realizacji POŚ jakie mogą być wywołane
zarówno przez inwestycję wchodzącą w jej zakres jak też podejmowaną z mocy
innych aktów prawa np. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Wśród innych, nowych instrumentów prawnych szczególne znaczenie
posiadać będą procedury udzielania pozwoleń zintegrowanych wprowadzone
2
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
zgodnie z Dyrektywą Rady 96/61/WE, tzw. IPPC w sprawie zintegrowanego
zapobiegania i ograniczania zanieczyszczeń. Obowiązkiem posiadania tych
pozwoleń objęte są podmioty gospodarcze posiadające instalacje mogące
powodować zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo
środowiska jako całości11.
Pozwolenia zintegrowane udzielane będą podmiotom łącznie w zakresie
wszystkich oddziaływań instalacji obejmujących: powietrze, wodę, powierzchnię
ziemi, odpady stałe, hałas i pola elektromagnetyczne, stosownie do standardów
jakie odpowiadają najlepszym dostępnym technikom (BAT), uwzględniając
w tym jednocześnie wymóg minimalizacji zużycia energii i surowców oraz
zapobiegania awariom przemysłowym.
7.1.2. Instrumenty ekonomiczne :
Do narzędzi tego rodzaju pozostających zasadniczo w rękach
administracji szczebla krajowego, w tym Ministerstwa Finansów, należą
ekonomiczne instrumenty finansowo–rynkowe wpływające na zmiany zachowań
podmiotów gospodarczych i społeczeństwa :
opłaty emisyjne,
kary,
podatki i ulgi podatkowe (w tym podatek węglowy na paliwa kopalne)
subsydia i kredyty preferencyjne,
transfery technologiczne,
instrumenty rynkowe i wspomagające działania rynku :
handel emisjami,
„zielone” certyfikaty,
dobrowolne zobowiązania.
Obok już istniejących narzędzi, których rola i funkcja jest powszechna, zwrócić
trzeba uwagę na nowe formy jak handel emisjami i zielone certyfikaty.
Pozytywne rezultaty programów pilotujących wskazały, że racjonalny
system handlu emisjami może ułatwić wypełnianie coraz ostrzejszych norm
i standardów emisji.
Wprowadzenie systemu wymaga jednak zapewnienia tak dla
przedsiębiorstw uczestniczących
jak i pozostającym poza systemem
jednakowych
warunków konkurencji, objęcia nim wszystkich znaczących
źródeł emisji, efektywności ekonomicznej i skuteczności wdrożenia, co
odsuwa w czasie realizację tego instrumentu w najbliższych latach.
„Zielone certyfikaty” to rozwiązania prorynkowe polegające na
zobowiązaniu ilościowym wymuszania nabywania energii ze źródeł
odnawialnych. Rozwiązania prawne dla przyszłego funkcjonowania tego
instrumentu obowiązują już w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i
Polityki Społecznej z dnia 30 maja 2003 roku o szczegółowym zakresie
obowiązku zakupu energii elektrycznej i ciepła z odnawialnych źródeł energii...
(Dz. U. Nr 104 poz. 971).
Oczekuje się, że dzięki popytowi na zielone certyfikaty nastąpi wzrost
inwestycji, przyrost mocy i produkcji energii ze źródeł odnawialnych.
11
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 26 lipca 2002 roku (Dz. U. Nr 122 poz. 1055).
3
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
7.1.3. Instrumenty organizacyjne :
Elementem ułatwiającym i korzystnie wpływającym na realizację RPOŚ są
systemy zarządzania środowiskowego (SZŚ) dobrowolnie wdrażane przez
podmioty gospodarcze i nieprodukcyjne jednostki (organizacje). Są to :
Certyfikat ISO 14001 zgodny z normą PN-EN ISO 14001 uzyskiwany od
akredytowanych jednostek certyfikujących lecz niezależny od organów
administracji rządowej.
Eko – Zarządzanie i Audyt Wspólnoty – EMAS preferowany Rozporządzeniem
nr 761/2001, w którym promuje się doskonalenie systemów zarządzania
zgodnych z normą ISO 14001 ale wykraczający istotnie poza obowiązki
tego standardu.
Ruch czystej produkcji animowany przez Polskie Centrum Czystej Produkcji
przy Politechnice Śląskiej i stowarzyszenia działające przy NOT i GIG
w którym uczestniczy ponad 600 przedsiębiorstw realizując wymaganie
ukierunkowane na poprawę wskaźników energo- i materiałochłonności.
Program ‘Odpowiedzialność i Troska’ obejmujący duże przedsiębiorstwa
chemiczne kraju i animowany przez Polską Izbę Przemysłu Chemicznego.
Eko-Znak – Komitet działający przy Polskim Centrum Badań i Certyfikacji
opracowujący kryteria oceny wyrobów, na podstawie których wystawiane
są certyfikaty.
System HACCP – obejmujący zarządzanie bezpieczeństwem w zakładach
przemysłu spożywczego.
Koncepcja SZŚ zakłada przebudowę zasad oraz procedur zarządzania
procesami wytwórczymi lub świadczeniem usług, a w przypadku EMAS w ogóle
zasad funkcjonowania danej organizacji, by związane z tym oddziaływania na
środowisko były precyzyjnie identyfikowane oraz eliminowane, a jeżeli jest to
niemożliwe, systematycznie ograniczane i kontrolowane w sposób
zintegrowany z podstawowymi celami działalności. Wymaga to ustanowienia
i praktycznego wdrożenia procedur identyfikacji aspektów środowiskowych
planowania strategicznego i operacyjnego oraz monitorowania działalności
(systemowe audyty wewnętrzne i zewnętrzne, śledzenie oddziaływania i ich
skutków, ocena realizacji planów i osiągania celów) i przepływu informacji a
także innych pomocniczych procedur i instrukcji, służących sprawnemu
funkcjonowaniu SZŚ.
Podstawowym wymaganiem SZŚ jest osiąganie systematycznego
zmniejszania wpływów na środowisko w drodze zintegrowanego procesu
decyzyjnego łączącego ochronę środowiska z systemem zarządzania
przedsiębiorstwem.
Wdrożenie systemu EMAS jest zarówno celem polityki ekologicznej
zawartej w II PEP, jak i narzędziem ułatwiającym administrowanie i zarządzanie
środowiskiem w przedsiębiorstwach (jednostkach organizacyjnych). Zgodnie
z jego zapisami w systemie mogą uczestniczyć nie tylko jednostki gospodarcze
czy przemysłowe, ale także inne jednostki, w tym organy administracji,placówki
edukacyjne, usługowe
itp. o ile oddziaływują one w jakikolwiek sposób
bezpośredni lub pośredni na środowisko.
4
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
W ramach tego systemu12 organem upoważnionym do rejestracji będzie
wojewódzki wydział ochrony środowiska,co wymaga wprowadzenia stosownych
zmian w ustawie Prawo ochrony środowiska.
Do systemu EMAS w pierwszym rzędzie należy zachęcać
przedsiębiorstwa o szczególnym, potencjalnym wpływie na środowisko
podlegające wymaganiom Dyrektywy IPPC, posiadające certyfikat ISO14001,a
także władze środowiskowe wyższych szczebli zarządzania.
Inne :
Narzędziami znacznie podnoszącymi efektywność realizacji polityki
ekologicznej będzie w przyszłości prowadzenie zintegrowanych rejestrów
uwalniania i transferu zanieczyszczeń (PRTR), umożliwiających raportowanie w
oparciu o bazy danych wszelkich informacji środowiskowych włączając w to
opłaty, system raportów o awariach przemysłowych i eksploatacji instalacji. Do
czasu uruchomienia tego systemu konieczna jest realizacja wojewódzkiego PO
i powiatowych programów przy maksymalnie jawnym gromadzeniu informacji
przez prowadzące organy i pełnej wymiany tych danych. Istotnym elementem
jest zapewnienie m.in. skuteczności w egzekwowaniu zbierania opłat i kar m.in.
przez zintensyfikowanie współpracy instytucjonalnej pomiędzy administracją
samorządową i państwową.
7.1.4. Instrumenty edukacyjno-informacyjne :
Operatywność zarządzających programem w zakresie stosowania tych
narzędzi stanowi jeden z podstawowych warunków powodzenia realizacji
polityki ekologicznej w obszarze objętym programem.
Instrumenty te obejmują :
upowszechnianie
ustaleń
POŚ
wśród
pracowników
organów
samorządowych realizujących program,
system szkolenia i dokształcania w zakresie ochrony środowiska,
integrację działań na rzecz realizacji POŚ pomiędzy różnymi szczeblami
zarządzania,
aktywne formy powiązań władz samorządowych ze społecznością
i mediami przez promocję POŚ i PGO na tle polityki ekologicznej
kraju i regionu prowadzoną np. w szkołach, organizację konferencji
związanych z wykonywanym programem i upowszechniające
wskazane zmiany zachowań przedsiębiorstw i społeczności
sprzyjające realizacji zasad zrównoważonego rozwoju,
stałe zwiększanie informacji udostępnianej w sieci Internet w drodze
rozbudowy i aktualizacji zasobów informacyjnych, wymiany informacji
pocztą elektroniczną, udostępniania i konsultowania projektów i
dokumentów m.in. weryfikowanego w 2008 r. Programu.
Zagadnienia edukacyjno-informacyjne zostały włączone do podstawowej
części Programu ochrony środowiska w postaci jego celów szczegółowych.
Cenny udział społeczeństwa w działalności organów zarządzających ochroną
środowiska i w procesach decyzyjnych będzie ulegał rozszerzaniu.
Konwencja o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w
podejmowaniu decyzji oraz o dostępie do sprawiedliwości w sprawach
12
Program Promocji Systemów Zarządzania Środowiskowego w Polsce. Ministerstwo Środowiska, luty 2003.
5
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
dotyczących środowiska podpisana w 1999roku w Aarhus została ratyfikowana
przez Polskę a jej tekst został ogłoszony w Dz. U. Nr 78 z 2003 r. Oznacza to,
że stanowi ona część krajowego porządku prawnego i powinna być
bezpośrednio stosowana.
7.2. Kontrola realizacji programu :
Kontrola realizacji programu ochrony środowiska prowadzona będzie
poprzez monitorowanie :
środowiska w zakresie jego stanu oraz zmian spowodowanych presją
przemysłu, gospodarki komunalnej, transportu, inne,
działań Urzędu Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem na rzecz realizacji
celów określonych w Programie Ochrony Środowiska,
efektów realizacji Programu.
7.2.1. Monitoring stanu środowiska :
Podstawą monitoringu stanu środowiska Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem
powinny być dane uzyskiwane corocznie na zasadzie abonamentu z Głównego
Urzędu Statystycznego i z Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska.
Dane te będą charakteryzować stan środowiska, obiekty uciążliwe lub
zagrażające środowisku, wielkości emisji zanieczyszczeń oraz niektóre dane
charakteryzujące stan sanitarny środowiska.
Dane te, których ilość może obejmować do 70 informacji będą mogły
być przekazywane drogą elektroniczną. Wymaga to jednak
specjalistycznego wyposażenia Urzędu Gminy i Miasta oraz
odpowiedniego oprogramowania umożliwiającego interpretację graficzną
danych dla uzyskiwania trendów zmian w środowisku.
7.2.2. Monitoring działań Urzędu Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem na rzecz
realizacji celów określonych Programem Ochrony Środowiska :
Monitoring efektów działań bezpośrednich lub pośrednich Urzędu Gminy
realizowany będzie w zakresie wszystkich celów strategicznych określonych
Programem Ochrony Środowiska.
Poprawa jakości i ochrona zasobów środowiska przyrodniczego
jakość ścieków odprowadzanych przez duże z-dy przemysłowe,
szczególnie w zakresie substancji szczególnie szkodliwych
oraz związków biogennych.
ilość urządzeń oczyszczających na kanalizacji deszczowej,
procent ludności mieszkającej na obszarach zagrożonych hałasem
(przekroczone wartości progowe) lub narażonej na
ponadnormatywny
hałas
(przekroczone
poziomy
dopuszczalne),
liczba zakładów przemysł. punktów usługowo –rzemieślniczych,
rozrywkowych itp. powodujących przekroczenie norm hałasu
w stosunku do ogólnej zewidencjonowanej liczby obiektów ,
długość wybudowanych ekranów akustycznych ograniczających
przenikanie hałasu do osiedli i mieszkań oraz procent
6
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
„zabezpieczonej”w ten sposób ludności w stosunku do ogółu
ludności zagrożonej hałasem,
powierzchnia zrealizowanych pasów zieleni izolacyjnej,
środki wydatkowane na eliminację uciążliwości hałasowej na 1 mk
(zł/osobę),
liczba zagrożonych gatunków roślin naczyniowych w ogólnej liczbie
gatunków roślin wyższych w gminie,
liczba zagrożonych gatunków ptaków w og. liczbie gatunków
ornitofauny gminy,
liczba zagrożonych siedlisk przyrodniczych w ogólnej liczbie siedlisk
na terenie gminy,
procent udziału powierzchni obszarów objętych ochroną na
podstawie ustawy o ochronie przyrody, do całej powierzchni,
procent pomników przyrody ożywionej poddanych procesom
konserwacji do całej ilości zarejestrowanych obiektów,
średnioroczne
stężenia
podstawowych
i
specyficznych
zanieczyszczeń powietrza lub częstość występowania
przekroczeń standardów imisji (g/m3),
liczba dni w roku, w których wystąpiło przekroczenie wartości
dopuszczalnych ozonu,
emisja roczna podstawowych zanieczyszczeń powietrza według
źródeł ich powstawania (energetyka, technologie przemysłowe,
niska emisja, źródła mobilne) – (Mg/rok),
wielkość redukcji emisji danego gazu lub pyłu w wyniku oddania
projektu (przedsięwzięcia) do realizacji (Mg/r, %),
wielkość nakładów inwestycyjnych poniesionych na redukcję emisji
(zł/  kg),
nakłady inwestycyjne na ochronę powietrza ogółem (tys. zł/rok),
wielkość redukcji gazów cieplarnianych lub w przeliczeniu na CO2
w wyniku oddania przedsięwzięcia do użytku (kg/r, %).
Rozwój i poprawa funkcjonowania infrastruktury technicznej mającej
wpływ na jakość życia mieszkańców i środowisko :
procentowy przyrost długości sieci kanalizacyjnej,
zużycie wody na jednego mieszkańca i dobę,
procentowa strata wody w sieci wodociągowej,
długość nowych odcinków dróg oddanych do użytku, procent
zrealizowania wymaganych zabezpieczeń akustycznych,
długość zmodernizowanych dróg, w tym procent zrealizowania
wymaganych zabezpieczeń akustycznych,
procent dróg gdzie dokonano naprawy nawierzchni w stosunku do
sumy dróg, na których powinno się dokonać napraw.
Proekologiczne zagospodarowanie terenów poprzemysłowych i skażonych
procentowy udział powierzchni gruntów poprzemysłowych w gminie
wymagających przeprowadzenia rekultywacji,
7
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
procentowy udział gleb w obszarach poprzemysłowych, którym
przywrócono wartości użytkowe do sumy powierzchni terenów
poprzemysłowych.
Proekologiczne gospodarowanie zasobami terenów zielonych gminy :
procent nakładów z budżetu gminy na utrzymanie zieleni do całości
nakładów na ochronę środowiska w roku,
procent nakładów w spółdzielniach mieszkaniowych na utrzymanie
zieleni terenów spółdzielni w całości nakładów ponoszonych
przez spółdzielnie w roku.
Racjonalne gospodarowanie zasobami energii, wody i surowców :
stosunek roczn.poboru wód podziemnych do powierzchniowych
roczne zużycie en. elektrycznej w przeliczeniu na mieszkańca
roczne zużycie wody przez zakłady przemysłowe,
procentowy udział energii wytworzonej ze źródeł energii odnawialnej
do całej ilości zużytej energii,
liczba przedsięwzięć wykorzystujących substytuty kopalin,
zużycie roczne energii ogółem do wartości produkcji sprzedanej
wielkość redukcji zużycia energii w wyniku oddania projektu
(przedsięwzięcia) do realizacji (GJ/r, %),
wielkość nakładów inwestycyjnych poniesionych na zmniejszenie
energochłonności (zł/GJ),
efektywność produkcji energii odnawialnej w wyniku oddania
przedsięwzięcia do użytku w stosunku do poniesionych kosztów
Racjonalizacja gospodarowania odpadami :
ilość wytwarzanych odpadów komunalnych (Mg/M/rok),
stopień pokrycia mieszkańców zorganizowaną zbiórką (w %),
udział zebranych selektywnie odpadów ulegających biodegradacji
(w procentach),
udział
składowanych
odpadów
ulegających
biodegradacji
(w procentach),
udział zebranych odpadów niebezpiecznych ze strumienia odpadów
komunalnych (w procentach),
udział odpadów z sektora komunalnego na wysypiskach ( % )
udział odpadów z sektora gospodarczego składowanych na
składowiskach (w procentach),
stopień wykorzystania gospodarczego odpadów przemysłowych
ilość wytworzonych osadów ściekowych
(w Mgsm/rok),
ilość osadów wykorzystanych na cele rolnicze (w Mgsm/rok),
ilość osadów wykorzystanych na cele przemysłowe(Mgsm/rok),
ilość osadów przekształconych termicznie (w Mgsm/rok),
ilość odpadów wytworzona w sektorze gospodarczym (Mg/rok),
ilość odpadów z sektora gospodarczego poddanych odzyskowi
(Mg/rok),
8
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
ilość
odpadów
z
sektora
gospodarczego
poddanych
unieszkodliwianiu przez składowania (w Mg/rok),
nakłady inwestycyjne na gospodarkę odpadami (w zł/rok),
udział społeczeństwa w działaniach dla poprawy gospodarki
odpadami wg oceny jakościowej (w procentach),
ilość interwencji (wniosków) zgłaszanych przez mieszkańców (np.
dzikie wysypiska),
ilość, jakość, skuteczność kampanii edukacyjno-informacyjnych
Zapewnienie bezpieczeństwa chemicznego i biologicznego awarie przem :
liczba stwierdzonych kolizji i wypadków z udziałem substancji
niebezpiecznych,
liczba awarii przemysł. które spowodowały niekontrolowane
rozprzestrzenianie się substancji niebezpiecznych,
liczba kontroli w z-dach stwarzających zagrożenie wystąpienia
poważnych awarii,
powierzchnia terenów objętych klęskami żywiołowymi,
środki finansowe wydatkowane na usuwanie skutków klęsk
żywiołowych.
Rozbudowa systemów monitorowania stanu środowiska :
ilość oznaczeń jakości oczyszczonych ścieków po oczyszczalni
częstotliwość prowadzenia badań ilości i jakości oczyszczonych
ścieków po oczyszczalni komunalnej
ilość punktów pomiaru hałasu komunikacyjnego – monitoring
okresowy,
częstotliwość prowadzenia badań emisji hałasu komunikacyjnego na
wyznaczonych punktach.
Rozwój edukacji i informacji ekologicznej poszerzanie dialogu społecznego
ilość osób, które brały udział w szkoleniach z zakresu ochrony
środowiska, w tym zatrudnionych :
w administracji,
w przemyśle i usługach,
w szkolnictwie wszystkich szczebli,
liczba dzieci i młodzieży uczestniczących w różnych formach
edukacji ekologicznej,
ilość artykułów o środowisku pojawiających się w czasopismach
regionalnych,
ilość audycji o problematyce ochrony środowiska, które zostały
wyemitowane w radiu i telewizji,
ilość spotkań dyskusyjnych o problemach środowiska, które zostały
zorganizowane przez Urząd Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem
ilość konkursów, rajdów, wystaw o problematyce ekologicznej,
ilość spotkań Rady Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem, na których
poruszano zagadnienia ochrony środowiska,
9
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
8.
STRESZCZENIE
Program ochrony środowiska obszarowo dotyczy granic administracyjnych
Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem.
Obowiązek sporządzenia Programu
Ochrony
Środowiska oraz stanowiącego jego integralną część Planu
Gospodarki Odpadami nałożony został ustawą Prawo ochrony środowiska.
Uchwalony przez Radę Gminy Program Ochrony Środowiska, a także Plan
Gospodarki Odpadami stanowi podstawowe narzędzie realizacji II Polityki
Ekologicznej Państwa, równocześnie transponując ustalenia Programu ochrony
środowiska i Planu gospodarki odpadami dla Województwa podkarpackiego i
dla Powiatu niżańskiego.
Projekt Programu uwzględnia zarówno wytyczne z dokumentów szczebla
wojewódzkiego, powiatowego jak i dokumentów dotyczących bezpośrednio
Gminy. W związku z tym treści obu dokumentów oparto na :
Programie Ochrony Środowiska dla Województwa Podkarpackiego,
Strategii Rozwoju Województwa Podkarpackiego na lata 2000-2006,
Programie Ochrony Środowiska dla Powiatu Niżańskiego,
Planie Rozwoju Lokalnego Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem,
Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodar. Przestrzennego,
Głównych i szczegółowych celach strategicznych rozwoju Gminy.
Program Ochrony Środowiska wytycza wynikające z podanych uprzednio
dokumentów cele polityki ekologicznej służące do osiągnięcia zrównoważonego
rozwoju Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem oraz pola strategiczne :
Ochronę i poprawę jakości środowiska,
Racjonalne użytkowanie zasobów środowiska,
Współpracę transgraniczną,
Edukację ekologiczną,dostęp do informacji, poszerzanie dialogu społeczn.
Ponadto Program uwzględnia cele strategiczne wynikające z poszczególnych
pól strategicznych podanych w Wojewódzkim Programie Ochrony Środowiska.
Program Ochrony Środowiska Gminy Rudnik nad Sanem obejmuje :
Charakterystykę Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem w tym :
przestrzeń gospodarczo-społeczną gminy,
infrastrukturę techniczną i gospodarkę komunalną,
środowisko przyrodnicze.
Przyczyny zagrożeń oraz tendencje zmian w środowisku przyrodniczym
miasta i gminy.
Identyfikację celów dla ochrony środowiska.
Strategię działań dla poprawy stanu środowiska.
Listę priorytetów krótkookresowych i średniookresowych.
Harmonogram wraz z kosztami realizacji Programu ... oraz źródłami jego
finansowania.
Zarządzanie Programem.
Gmina i Miasto Rudnik nad Sanem zlokalizowana jest w powiecie
niżańskim, w północnej-wschodniej części województwa podkarpackiego. W
terenie gminy położone jest miasto Rudnik nad Sanem i 4 sołectwa:
10
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Chałupki,Kopki Przędzel i Przędzel Kolonia . Od południa graniczy z gminą
Nowa Sarzyna i Jeżowe, od wschodu przylega do gmin Krzeszów i Ulanów, a
od północy i zachodu z gminą Nisko. Rudnik nad Sanem ma dogodne
połączenia drogowe
z Niskiem, siedzibą Powiatu oraz Rzeszowem siedzibą
Województwa Podkarpackiego. Gmina Rudnik nad Sanem
zajmuje
powierzchnię c. 79. km2, liczba ludności wynosi c. 10 tyś. mieszkańców
ogółem.
Miasto Rudnik nad Sanem pełni rolę centralnego miejsko-gminnego
ośrodka usługowego, natomiast wsie Kopki i Przędzel
są ośrodkami
wspomagającymi ośrodek gminny i wyposażone są w zwiększony program
usługowy.
Pozostałe ośrodki wiejskie wyposażone są w podstawowe, niezbędne dla
obsługi wsi usługi.
Rudnik nad Sanem jest jednym z najstarszych ośrodków koszykarstwa
artystycznego i użytkowego w Polsce. W 1878 roku właściciel dóbr rudnickich
założył szkołę koszykarską, tym samym rozpoczął się rozwój tego rzemiosła w
Rudniku nad Sanem i okolicznych miejscowościach.
Wytwarzane są z wikliny produkty, artykuły powszechnego użytku, wyroby
artystyczne,z których znaczna część jest eksportowana.
Gmina i Miasto Rudnik nad Sanem położona jest w Kotlinie Sandomierskiej,
w obrębie trzech mezoregionów : Płaskowyżu Kolbuszowskiego, Płaskowyżu
Tarnogrodzkiego i Równiny Biłgorajskiej.
Od zachodu i południa rozpościerają się tereny Puszczy Sandomierskiej, od
północy Lasy Janowskie, a od zachodu Puszcza Solska. Rozległe lasy,
enklawy pierwotnej przyrody, liczne zbiorniki wodne, rzeki i strumienie, piękne
krajobrazy, niezanieczyszczone środowisko, zabytki i pomniki historii
uatrakcyjniają turystycznie region. Równie bogata jest fauna i flora.
Główną rzeką regionu jest San, wyjątkowo malowniczy, pięknie wkomponowany
w krajobraz. Ze wschodu na zachód płynie w piaszczystym płytkim korycie
Tanew, wpadająca do Sanu w okolicach Ulanowa. Lewobrzeżny dopływ Sanu,
Rudna (Ruda), łączy się z Sanem w Rudniku.
Turystyce sprzyja także klimat
upalne, słoneczne lata, z niewielką ilością
opadów, zimy dość łagodne, umiarkowanie śnieżne.
Na terenie gminy znajduje się kilkadziesiąt zabytków oraz obiektów
zainteresowania konserwatorskiego. Badania archeologiczne wskazują, że
osadnictwo na terenie obecnego Rudnika istniało już w epoce brązu. Pierwsze
próby założenia miasta o nazwie Rudnik podjeto w 1552 roku, niemniej do
powstania miasta na prawie magdeburskim doszło 5 lat później, w 1557 roku.
Wyciąg z aktu lokacyjnego znajduje się w "Metryce Koronnej", karty 374-375.
Jeszcze w tym samym roku teren miasta został rozmierzony, wytyczono rynek,
ulice, działki dla mieszczan, rozpoczęła się budowa domów. Z lat 60. i 70. XVI
wieku pozostało szereg wzmianek w dokumentach wskazujących na istnienie i
szybką rozbudowę miasta, poświadczona jest również działalność władz
miejskich. Miasto zdobi pomnik hrabiego Hompescha, który był inicjatorem i
twórcą rzemiosła wikliniarskiego. Nad niską, głównie parterową i jednopiętrową
zabudową centrum miasta góruje zwarta sylwetka kościoła parafialnego, pw.
Świętej Trójcy. Parafia powstała w 1585 roku. Centrum rozrastającego się
miasta pozostaje nadal obszerny rynek, otoczony zwartą zabudową. W ciągu
11
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
dookolnej zabudowy placu wyróżnia się narożny budynek dawnego Banku
Kredytowego.
Na południowym krańcu miasta wznoszą się pozostałości zespołu pałacowego
hr. Tarnowskich.Zespół parkowo-pałacowy wraz z otoczeniem to obiekt o
najwyższym potencjale komercyjnym (turystyka) na terenie gminy i miasta
Rudnik nad Sanem.
Jego usytuowanie pomiędzy miastem a proponowaną lokalizacją przystani
rzecznej nieopodal promu do Bielin sprzyja zagospodarowaniu go na cele
turystyki, sportu i rekreacji.
Ponadto do rejestru zabytków został wpisany budynek dawnego
Nadleśnictwa Rudnik, Młyn i Elektrownia, Budynek mieszkalny Rynek 29,
Cmentarze I wojny światowej (Przędzel,Rudnik), Kościół parafialny Kopki.
Walory Gminy j.w. nie są dostatecznie wykorzystane ze względu na brak
bazy hotelarsko-restauracyjnej.
Niemniej korzystne warunki przyrodniczo–krajobrazowe, bogactwo fauny i
flory, cieki wodne, niezanieczyszczone powietrze oraz piękne lasy stwarzają
korzystne warunki do harmonijnego obcowania ludzi ze środowiskiem
naturalnym.
Struktura demograficzna ludności jest istotnym elementem rozwoju
gminy. Decyduje m. in. o kształcie rynku pracy, potrzebach edukacyjnych,
spodziewanych kierunkach migracji, zadaniach z zakresu opieki społecznej.
Struktura wiekowa ludności jest korzystna. Ponad połowa populacji gminy (ca
57%) jest w wieku produkcyjnym.
Potencjał gospodarczy Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem tworzą małe i
średnie podmioty gospodarcze o różnorodnym profilu działalności: przetwórstwo i rzemiosło (głównie wikliny), produkcja żywności, gospodarka leśna,
usługi transportowe budowlane, agroturystyka, rekreacja , wypoczyneki i inne.
Najwięcej bo 46% ogólnej liczby podmiotów gospodarczych zajmuje się
handlem, są to przeważnie małe prywatne sklepy w większości spożywcze, 6 %
podmiotów prowadzi usługi budowlane, 28% to przemysł i przetwórstwo
przemysłowe, 4 % transport i gospodarka magazynowa.
Pozostałe podmioty
stanowią własność samorządu i są to placówki edukacji ,kultury isportu i usług
komunalnych.
Gm. Rudnik nad Sanem pod względem klimatycznym posiada korzystne
warunki do rozwoju gospodarki rolnej, znajduje się w strefie klimatu
umiarkowanego, w którym okres wegetacji trwa ponad 210 dni i można w nim
uprawiać większość roślin. Gmina Rudnik nad Sanem jest gminą rolniczą.
Udział użytków rolnych w ogólnej powierzchni gminy wynosi 41,8%, tak
niewielki udział użytków rolnych spowodowany jest przede wszystkim
występowaniem dość dużych powierzchni lasów. Lasy i grunty leśne na terenie
gminy zajmują powierzchnię c. 3635 ha co stanowi 46,2% ogólnej powierzchni
gminy.
W Gminie Rudnik nad Sanem ponad połowa ogółu gospodarstw znajduje
się w grupie obszarowej od 1–5 ha, kilkanaście procent w grupie gospodarstw
5–10 ha, a tylko < 1% to gospodarstwa powyżej 15 ha. Dane te są zbliżone do
struktury obszarowej w województwie podkarpackim.
Średnia powierzchnia gospodarstwa : gmina Rudnik nad Sanem – 2,80 ha
województwo podkarpackie – 3,50 ha, Polska – 7,00 ha.
12
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
O możliwościach produkcyjnych rolnictwa decyduje poza jakością rolniczej
przestrzeni produkcyjnej ilość ziemi użytkowanej rolniczo. W ogólnej powierzchni gminy użytki rolne stanowią 41,8% i zajmują powierzchnię 3295 ha, w
tym grunty orne 2810 ha.
Największy udział posiadają gleby klasy V i VI. Występują one na
obszarze całej gminy. Miejscowości te posiadają mało korzystne warunki
glebowe, gleby zaliczane są do kompleksu żytniego dobrego i słabego.
Gleb najlepszych w klasach od I do III jest niewiele, należą do kompleksu
pszennego bardzo dobrego i dobrego.
Tego rodzaju struktura gospodarstw rolnych oraz warunki glebowe (przeważają
gleby o niskiej bonitacji rolniczej kl.III-2,5% kl.IV.-3% kl.V-35% kl.VI-30%) nie
sprzyjają racjonalizacji produkcji rolniczej, adaptacji do warunków gospodarki
rynkowej oraz reorientacji zawodowej i podejmowaniu inicjatyw gospodarczych.
Dominującą funkcją gminy jest produkcja żywności.
Podstawowym
kierunkiem produkcji rolnej jest uprawa zbóż i ziemniaków. W gminie hoduje
się głównie trzodę chlewną, bydło mleczne i rzeźne, drób.
W celu zapewnienia warunków prawidłowego funkcjonowania gminy
intensywnie rozbudowuje ona posiadaną infrastrukturę, przeznaczając na
inwestycje znaczną część swojego budżetu. Modernizacja i rozbudowa
infrastruktury jest podporządkowana trzem głównym celom :
 stworzeniu warunków rozwoju przedsiębiorczości i dr. wytwórczości,
 podniesieniu warunków socjalno - bytowych lokalnej społeczności.
 stworzeniu warunków sprzyjających rozwojowi gminy z zachowaniem
naturalnych walorów obszaru
Główne inwestycje ostatnich lat były realizowane w zakresie budowy,
bądź rozbudowy w Gminie sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, gazowej,
elektrycznej i telefonicznej, remontu dróg powiatowych i gminnych, budowy,
rozbudowy lub remontu obiektów oświatowych, kulturalnych, ponadto
modernizacja oczyszczalni ścieków, rozwój sieci handlu i usług,
rozbudowa kompleksu wypoczynkowo–rekreacyjnego .
Do podstawowych przyczyn, których skutkiem może być wyraźne
przekształcenie lub pogorszenie stanu środowiska można zaliczyć:
zakładany przestrzenny rozwój gminy, w tym układów komunikacyjnych
powodujący trwałe zajęcie terenów zieleni głównie nieurządzonej, a także
przekształcenie rzeźby terenu,
zmniejszanie zasobów wód podziemnych, z uwagi na przewidywane
zajmowanie terenów niezainwestowanych,stanowiące obszary ich
alimentacji
możliwość
zanieczyszczenia
warstwy
wodonośnej
substancjami
ropopochodnymi i innymi związkami szkodliwymi, stosowanymi w
różnorodnej działalności gospodarczej prowadzonej terenie Gminy i
Miasta Rudnik nad Sanem
pobór wody i odprowadzanie ścieków z sektora komunalnego i gospodarczego
oraz spływy opadowe z terenów zanieczyszczonych,w tym z infrastruktury
komunikacyjnej,
emisja zanieczyszczeń do atmosfery z :
energetycznego spalania paliw, w tym ze źr.lokalnych (niska emisja),
13
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
procesów technologicznych (przemysłowych),
transportu drogowego,
emisja hałasu:
komunikacyjnego (transport samochodowy i kolejowy),
przemysłowego oraz obiektów usługowych, gastronomicznych i sportoworekreacyjnych,
elektromagnetyczne promieniowanie niejonizujące,
nadzwyczajne zagrożenia środowiska wynikające z zagospodarowania terenu
gminy, funkcjonowania na Ukrainie, Słowacji i Węgrzech elektrowni
jądrowych, a także ekstremalnych zjawisk pogodowych.
Wymienione przyczyny mogą stanowić rzeczywiste lub potencjalne
zagrożenie dla wszystkich elementów środowiska oraz warunków życia i
zdrowia mieszkańców gminy.
Analiza stanu środowiska przyrodniczego Gminy i jego zmian pozwala
zidentyfikować kierunki działań na rzecz usuwania przyczyn, które powodują
niekorzystne trendy w środowisku.
Niniejszy Program ochrony środowiska przyjmuje jako cele strategiczne
dla ochrony środowiska przyrodniczego Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem :
 poprawę jakości i ochronę zasobów środowiska przyrodniczego,
 rozwój i poprawę funkcjonowania infrastruktury technicznej mającej
wpływ na jakość życia mieszkańców i środowisko,
 proekologiczne
zagospodarowanie
terenów
poprzemysł.
i skażonych,
 proekologiczne gospodarowanie zasobami terenów zielonych ,
 racjonalne gospodarowanie zasobami energii, wody i surowców,
 racjonalne gospodarowanie odpadami,
 przeciwdziałanie
poważnym
awariom
i
zapewnienie
bezpieczeństwa chemicznego i biologicznego,
 rozbudowę systemów monitorowania stanu środowiska,
 dalszy rozwój edukacji i informacji ekologicznej oraz poszerzanie
dialogu społecznego.
Wyszczególnione powyżej cele są zgodne z Polityką Ekologiczną Państwa
i Województwa Podkarpackiego oraz oddają specyfikę problemów związanych
z ochroną środowiska przyrodniczego gminy i miasta. Dla osiągnięcia celów
strategicznych konieczne będą realizacje celów szczegółowych.
W ramach celu strategicznego „Poprawa jakości i ochrona zasobów
środowiska przyrodniczego” winny być realizowane następujące cele
szczegółowe:
Osiągnięcie zadowalającego stanu czystości wód powierzchniowych i
podziemnych oraz zachowanie walorów przyrodniczych gminy.
Ograniczanie emisji pyłów i gazów do krajowych poziomów standardów
czystości powietrza.
Poprawa stanu klimatu akustycznego na terenie silnie zurbanizowanym
14
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
W celu strategicznym „Rozwój i poprawa funkcjonowania infrastruktury
technicznej mającej wpływ na jakość życia mieszkańców i środowisko”powinny
być realizowane cele szczegółowe :
Rozwój i poprawa funkcjonowania systemów wodociągowych i
kanalizacyjnych.
Rozwój sieci drogowej w aspekcie minimalizacji jej wpływu na środ.
W
celu
strategicznym
„Proekologiczne
zagospodarowanie
poprzemysłowych i skażonych terenów” powinno się realizować jeden
podstawowy cel szczegółowy .
Przywrócenie użytkowej wartości gleb terenów poprzemysłowych
W celu strategicznym „Proekologiczne gospodarowanie zasobami terenów
zielonych”’powinno się realizować :
Rozszerzenie zakresu zalesień, ustalenie lokalizacji zalesień
Zwiększenie atrakcyjności terenów rekreacyjnych w gminie.
W celu strategicznym „Racjonalne gospodarowanie zasobami energii,
wody i surowców" powinno się realizować :
Zmniejszenie zużycia energii w gospodarstwach domowych i gospodarce
komunalnej.
Dla realizacji celu strategicznego „Racjonalizacja gospodarowania
odpadami” generalnie powinno się działać zgodnie
z Planem gospodarki
odpadami
Dla realizacji celu strategicznego „Przeciwdziałanie poważnym awariom
i zapewnienie bezpieczeństwa chemicznego i biologicznego” powinno się
działać w ramach celów szczegółowych :
Ochrona wód podziemnych i powierzchniowych przed awaryjnymi
wyciekami transportowanych substancji.
W ramach celu strategicznego „Rozbudowa systemów monitorowania
stanu środowiska” powinno się realizować :
Modernizację systemu monitoringu jakości wody i ścieków.
W celu strategicznym dotyczącym „Dalszego rozwoju edukacji i informacji
ekologicznej oraz poszerzania dialogu społecznego” należy realizować cele
szczegółowe :
Propagowanie idei ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju
Cele strategiczne i szczegółowe Programu zrealizowane zostaną głównie
na drodze działań inwestycyjnych – koszty realizacji programu, oraz ich rozdział
na cykle krótkookresowy i średniookresowy należy przyjmować jako dane
szacunkowe, a nie ostateczne.
9.TERMINOLOGIA PRZYJĘTA W PROGRAMIE OCHRONY ŚROD.
Program ochrony środowiska na wszystkich uczestnikach procesów
decyzyjnych i inwestycyjnych stosowanie jednakowej terminologii dotyczącej
15
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
całokształtu ochrony środowiska. Poniżej podane zostały znaczenia zwrotów
użytych w opracowaniu.
9.1. Terminologia z zakresu rozwoju zrównoważonego :
Ochrona środowiska – rozumie się przez to podjęcie lub zaniechanie działań
umożliwiających zachowanie lub przywracanie równowagi przyrodniczej
ochrona ta polega w szczególności na :
racjonalnym kształtowaniu środowiska i gospodarowaniu zasobami
środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju,
przeciwdziałaniu zanieczyszczeniom,
przywracaniu elementów przyrodniczych do stanu właściwego.
Organizacja ekologiczna – rozumie się przez to organizacje społeczne, których
statutowym celem jest ochrona środowiska.
Równowaga przyrodnicza – jest to taki stan, w którym na określonym obszarze
istnieje równowaga we wzajemnym oddziaływaniu: człowieka, składników
przyrody żywej i układu warunków siedliskowych tworzonych przez
składniki przyrody nieożywionej.
Środowisko – rozumie się przez to ogół elementów przyrodniczych, w tym także
przekształconych w wyniku działalności człowieka, a w szczególności
powierzchnię ziemi,kopaliny, wody, powietrze, zwierzęta, rośliny, krajobraz
oraz klimat.
Zrównoważony rozwój –rozumie się przez to rozwój społeczno gospodarczy w
którym następuje proces integrowania działań politycznych,gospodarczych
i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości
podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania
możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych
społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i
przyszłych pokoleń.
9.2 Terminologia z zakresu ochrony środowiska :
Emisja – rozumie się przez to wprowadzane bezpośrednio lub pośrednio
w wyniku działalności człowieka, do powietrza, wody, gleby lub ziemi
substancje
lub
energie(ciepło,
hałas,
wibracje
lub
pola
elektromagnetyczne)
Hałas – rozumie się przez to dźwięki o częstotliwościach
16 Hz – 16 000 Hz
Obszar chronionego krajobrazu jest terenem chronionym głównie ze względu
na wyróżniające się krajobrazowo teren o zróżnicowanych ekosystemach,
wartościowe ze względu na możliwości zaspokajania potrzeb związanych
z masową turystyką i wypoczynkiem lub istniejące albo odtwarzane
korytarze ekologiczne. Celem tworzenia obszarów chronionego krajobrazu
może być w szczególności zapewnienie powiązania terenów poddanych
ochronie w system obszarów chronionych.
Organ ochrony środowiska – rozumie się przez to organy administracji
powołane do wykonywania zadań publicznych z zakresu ochrony
środowiska
stosowanie do ich właściwości określonej w tytule VII w
dziale I Ustawy o ochronie środowiska.
16
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Oddziaływanie na środowisko – rozumie się również jako oddziaływanie na
zdrowie ludzi.
Pomnikami przyrody – to pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub
ich skupienia o szczególnej wartości naukowej, kulturowej, historyczno
-pamiątkowej i krajobrazowej odznaczające się indywidualnymi cechami
wyróżniającymi je wśród innych tworów,w szczególności sędziwe i
okazałych rozmiarów drzewa i krzewy gatunków rodzimych lub obcych,
źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe, jaskinie.
Pola elektromagnetyczne – rozumie się przez to pole elektryczne, magnetyczne
oraz elektromagnetyczne o częstotliwościach od 0 Hz do 300 GHz.
Poważna awaria – rozumie się przez to zdarzenie, w szczególności emisję,
pożar lub eksplozję, inne powstałe w trakcie procesu przemysłowego,
magazynowania lub transportu, w których występuje jedna lub więcej
niebezpiecznych substancji, prowadzące do natychmiastowego powstania
zagrożenia życia lub zdrowia ludzi lub środowiska lub powstania takiego
zagrożenia z opóźnieniem.
Powierzchnia ziemi – rozumie się przez to naturalne ukształtowanie terenu,
glebę oraz znajdującą się pod nią ziemię do głębokości oddziaływania
człowieka, z tym że pojęcie „ gleba ” oznacza górną warstwę litosfery,
złożoną z części mineralnych, materii organicznej, wody, powietrza i
organizmów, obejmującą wierzchnią warstwę gleby i podglebie.
Powietrze – rozumie się przez to powietrze znajdujące się w troposferze,
z wyłączeniem wnętrz budynków i miejsc pracy.
Poziom hałasu – rozumie się przez to równoważny poziom dźwięku A wyrażony
w decybelach (dB).
Poziom substancji w powietrzu – rozumie się przez to stężenie substancji
w powietrzu w odniesieniu do ustalonego czasu lub opad takiej substancji
w odniesieniu do ustalonego czasu i powierzchni.
Pozwolenie, bez podania jego rodzaju – rozumie się przez to pozwolenie na
wprowadzanie do środowiska substancji lub energii, o którym mowa w art.
181 ust. 1 Prawa ochrony środowiska.
Standardy emisyjne – rozumie się przez to dopuszczalne wielkości emisji.
Standardy jakości środowiska – rozumie się przez to wymagania, które muszą
być spełnione w określonym czasie przez środowisko jako całość lub jego
poszczególne elementy przyrodnicze.
Substancje – rozumie się przez to pierwiastki chemiczne oraz ich związki,
mieszaniny lub roztwory występujące w środowisku lub powstałe w wyniku
działalności człowieka.
Substancje niebezpieczne – rozumie się przez to jedną lub więcej substancji
albo mieszaniny substancji, które ze względu na swoje właściwości
chemiczne, biologiczne, lub promieniotwórcze mogą, w razie
nieprawidłowego obchodzenia się z nimi, spowodować zagrożenie życia
lub zdrowia, ludzi lub środowiska.Substancją niebezpieczną może być
surowiec, produkt, półprodukt, odpad, a także substancja powstała w
wyniku awarii.
Użytki ekologiczne – rozumie się przez to zasługujące na ochronę „pozostałości
ekosystemów mających znaczenie dla zachowania unikatowych typów
środowisk i ich zasobów genowych”. Należą do nich: torfowiska, bagna,
nieużytkowane łąki i sady, drobne zbiorniki śródpolne i śródleśne, kępy
drzew i krzewów, skarpy, jary, wąwozy, trzcinowiska itp.
17
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Wielkość emisji – rozumie się przez to rodzaj i ilość wprowadzanych substancji
lub energii w określonym czasie oraz stężenia lub poziomy substancji lub
energii, w szczególności w gazach odlotowych, wprowadzanych ściekach
oraz wytwarzanych odpadach.
Zakład – rozumie się przez to jedną lub kilka instalacji wraz z terenem, do
którego prowadzący instalacje posiada tytuł prawny, oraz znajdującymi się
na nim urządzeniami.
Zanieczyszczenie – rozumie się przez to emisję, która jest szkodliwa dla
zdrowia ludzi lub stanu środowiska, powoduje szkodę w dobrach
materialnych, pogarsza walory estetyczne środowiska lub koliduje z
innymi, uzasadnionymi sposobami korzystania ze środowiska.
9.3 Terminologia z zakresu gospodarki wodno-ściekowej
Eutrofizacja – rozumie się przez to wzbogacanie wody biogenami, w
szczególności związkami azotu lub fosforu, powodującymi przyspieszony
wzrost glonów oraz wyższych form życia roślinnego, w wyniku którego
następują niepożądane zakłócenia biologicznych stosunków w środowisku
wodnym oraz pogorszenie jakości tych wód.
Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne – rozumie się przedsiębiorcę w
rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej, jeżeli prowadzi
działalność gospodarczą
w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę
lub zbiorowego odprowadzania ścieków, oraz gminne jednostki
organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, prowadzące tego
rodzaju działalność.
Przyłącze kanalizacyjne – odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację
kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za
pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku –
od granicy nieruchomości.
Przyłącze wodociągowe – odcinek przewodu łączącego sieć wodociągową
z wewnętrzną instalacją wodociągową w nieruchomości odbiorcy usług
wraz z zaworem za wodomierzem głównym.
Ścieki – rozumie się przez to wprowadzane do wód lub do ziemi:
wody zużyte na cele bytowe lub gospodarcze,
ciekłe odchody zwierzęce, z wyjątkiem gnojówki i gnojowicy
przeznaczonych do rolniczego wykorzystania w sposób i na
zasadach określonych w przepisach o nawozach i nawożeniu,
wody opadowe lub roztopowe, ujęte w systemy kanalizacyjne,
pochodzące z powierzchni zanieczyszczonych,
w tym z centrów
miast ,terenów przemysłowych i składowych, baz transportowych
oraz dróg i parkingów o trwałej nawierzchni,
wody odciekowe z składowisk odpadów,wykorzystane solanki, wody
lecznicze i termalne,
wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód
wprowadzanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji
zawartych w wodzie wprowadzanej do górotworu są tożsame
z rodzajami i ilością zawartymi w pobranej wodzie,
18
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
wody
wykorzystywane, odprowadzane z obiektów gospodarki
rybackiej, jeżeli występują w nich nowe substancje lub zwiększone
zostaną ilości substancji zanieczyszczających.
Ścieki bytowe–rozumie się przez to ścieki z budynków przeznaczonych na
pobyt ludzi, z osiedli mieszkaniowych oraz terenów usługowych,
powstające w szczególności w wyniku ludzkiego metabolizmu oraz
funkcjonowania gospodarstw domowych.
Ścieki komunalne – rozumie się przez to ścieki bytowe lub mieszaninę ścieków
bytowych ze ściekami przemysłowymi albo wodami opadowymi lub
roztopowymi.
Ścieki przemysłowe – rozumie się przez to ścieki odprowadzane z terenów, na
których prowadzi się działalność handlową lub przemysłową albo
składową, niebędące ściekami bytowymi lub wodami opadowymi.
Sieć – przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i
urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub którymi odprowadzane
są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowokanalizacyjnego.
Urządzenia kanalizacyjne – sieci kanalizacyjne, wyloty urządzeń służących do
wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, przepompownie ścieków
oraz urządzenia podczyszczające i oczyszczające ścieki.
Urządzenia wodociągowe–ujęcia wód powierzchniowych,podziemnych, studnie
publiczne, urządzenia służące do magazynowania i uzdatniania wód, sieci
wodociągowe, urządzenia regulujące ciśnienie wody.
Urządzenia wodne – rozumie się przez to urządzenia służące kształtowaniu
zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich, a w szczególności :
budowle : piętrzące, upustowe, przeciwpowodziowe, regulacyjne, a także
kanały i rowy,
obiekty zbiorników i stopni wodnych,
stawy,
obiekty służące do ujmowania wód powierzchniowych i podziemnych
obiekty energetyki wodnej,
wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania ścieków do
wód,
stałe urządzenia służące do połowu ryb lub pozyskiwania innych
organizmów wodnych,
mury oporowe, bulwary, nabrzeża, pomosty, przystanie, kąpieliska,
urządzenia służące do dokonywania przewozów międzybrzegowych.
Wody podziemne – rozumie się przez to wody występujące pod powierzchnią
ziemi w wolnych przestrzeniach skał skorupy ziemskiej, tworzące,
w zależności od głębokości występowania wody, przypowierzchniowe
oraz głębsze użytkowe poziomy wodonośne.
Wody przeznaczone do spożycia – wody przeznaczone do picia, gotowania,
przygotowywania pożywienia, innych celów w gospodarstwach domowych
każdą wodę używaną do produkcji żywności, środków farmaceutycznych i
kosmetycznych, a także na potrzeby basenów kąpielowych i pływalni.
Wprowadzanie ścieków do ziemi – to także wprowadzanie ścieków do gleby.
9.4. Terminologia z zakresu gospodarki odpadami :
19
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Centralna sortownia (CS)–obiekt, w którym dokonuje się sortowania mieszaniny
dostarczonych materiałów (odpadów) na frakcje w określonym rodzaju,
w celu pozyskania z mieszaniny surowców wtórnych, w CS dokonuje się
segregacji centralnie, w przeciwieństwie do selektywnego zbierania – czyli
segregacji „u źródła”.
Gospodarowanie odpadami – to zbieranie, transport, odzysk i unieszkodliwianie
odpadów, w tym również nadzór nad takimi działaniami oraz nad
miejscami unieszkodliwiania odpadów.
Komunalne osady ściekowe – rozumie się przez to pochodzący z oczyszczalni
ścieków osad z komór fermentacyjnych oraz innych instalacji służących do
oczyszczania ścieków komunalnych oraz innych ścieków o składzie
zbliżonym do składu ścieków komunalnych.
Kompostownia – zakład przerobu odpadów komunalnych pochodzenia
biologicznego na kompost; ze względu na charakter i czystość
dostarczonych materiałów do procesu i stopień wykorzystania kompostu,
jak również warunki lokalizacyjne stosuje się różny stopień wyposażenia w
środki techniczne,
kompostowanie może przebiegać w komorach
zamkniętych ( bioreaktory ), w warunkach naturalnych ( kompostowanie
pryzmowe )
lub w układzie mieszanym ( komory i pryzmy ).
Kontener (pojemnik) grupowy – kontener grupowy lub pojemnik stacjonarny
używany przez kilka, kilkanaście lub kilkadziesiąt domów.
Magazynowanie odpadów to czasowe przetrzymywanie lub gromadzenie
odpadów przed ich transportem, odzyskiem lub unieszkodliwianiem.
Odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej
z
kategorii określonych z załączniku nr 1 do Ustawy o odpadach, których
posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do ich pozbycia jest
zobowiązany.
Odpady komunalne - odpady powstające w gospodarstwach domowych,
a także nie zawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych
wytwórców odpadów,
które ze względu na swój charakter lub skład są
podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych.
Odpady medyczne – są to odpady powstające w związku z udzielaniem
świadczeń zdrowotnych oraz prowadzeniem badań i doświadczeń
naukowych w zakresie medycyny.
Odpady niebezpieczne:
należące do kategorii lub rodzajów odpadów określonych na liście A
załącznika nr 2 do ustawy o odpadach oraz posiadające co najmniej
jedną z właściwości wymienionych w załączniku nr 4 w /w ustawy lub
należące do kategorii lub rodzajów odpadów określonych na liście B
załącznika nr 2 do w/w ustawy i zawierające którykolwiek ze
składników wymienionych w załączniku nr 3 do ustawy oraz
posiadające co najmniej jedną z właściwości wymienionych w
załączniku nr 4 do ustawy.
Odpady obojętne – odpady, które nie ulegają istotnym przemianom fizycznym,
chemicznym, biologicznym, są nierozpuszczalne, nie wchodzą w reakcje
fizyczne ani chemiczne, nie powodują zanieczyszczenia środowiska lub
zagrożenia dla zdrowia ludzi, ulegają biodegradacji, nie wpływają
niekorzystnie na materię, z którą się kontaktują, ogólna zawartość
zanieczyszczeń w tych odpadach oraz zdolność do ich wymywania, a
20
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
także negatywne oddziaływanie na środowisko odcieku muszą być
nieznaczne, a w szczególności nie powinny stanowić zagrożenia dla
jakości wód powierzchniowych, wód podziemnych, gleby i ziemi.
Opady ulegające biodegradacji – rozumie się przez to odpady, które ulegają
rozkładowi tlenowemu lun beztlenowemu przy udziale mikroorganizmów.
Odpady uliczne – odpady ze sprzątania i oczyszczania placów i ulic oraz
z opróżniania koszy ulicznych.
Odpady weterynaryjne – są to odpady powstające w związku z badaniem,
leczeniem zwierząt lub świadczeniem usług weterynaryjnych, a także
z prowadzeniem badań naukowych i doświadczeń na zwierzętach.
Odpady wielkogabarytowe – odpady takie jak stare meble, sprzęt gospodarstwa
domowego, części maszyn rolniczych lub całe maszyny już nieużywane
w gospodarstwach rolnych, itp., których nie można zbierać w ramach
normalnego systemu zbiórki odpadów komunalnych z powodu ich
rozmiaru, do nich zalicza się również wraki pojazdów samochodowych.
Odpady gospodarstw domowych-odpady związane bezpośrednio z bytowaniem
wytwarzane i wyrzucane z gospodarstw domowych.
Odpady z obiektów użyteczności publicznej oraz obsługi ludności – to odpady
powstające w urzędach organów administracji publicznej, zakładach opieki
zdrowotnej (bez odpadów niebezpiecznych) i opieki społecznej, szkołach
i placówkach w rozumieniu przepisów o systemie oświaty, placówkach
kulturalno-oświatowych oraz jednostkach więziennictwa, zakładach
poprawczych i schroniskach dla nieletnich.
Odpady z pielęgnacji terenów zielonych (odpady ogrodowe, parkowe) – trawa,
liście, zwiędnięte kwiaty i gałęzie pochodzące z pielęgnacji i
porządkowania trawników, przydomowych ogródków, terenów ogródków
działkowych, rekreacyjnych oraz parków, cmentarzy, przydrożnych drzew
itp.
Odzysk – to wszelkie działania niestwarzające zagrożenia dla życia, zdrowia
ludzi lub dla środowiska, polegające ma wykorzystaniu odpadów w całości
lub w części, lub prowadzące do odzysku z odpadów substancji,
materiałów lub energii i ich wykorzystania, określone w załączniku nr 5
ustawy o odpadach.
Oleje odpadowe – rozumie się przez to wszelkie oleje smarowe lub przemysłowe, które
nie nadają się już do zastosowania, do którego były pierwotnie przeznaczone, a
w szczególności zużyte oleje z silników spalinowych i oleje przekładniowe, a
także oleje smarowe i oleje hydrauliczne.
PCB – rozumie się przez to polichlorowane difenyle, polichlorowane trifenyle,
monometylotetrachlorodifenylometan, monometylodichlorodifenylometan,
monometylodibromodifenylometan i mieszaniny zawierające te substancje
w ilości powyżej 0,005% wagowo łącznie.
Posiadacz odpadów – to każdy, kto faktycznie włada odpadami (wytwórca
odpadów, inna osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka
organizacyjna) domniemywa się, ze władający powierzchnią ziemi jest
posiadaczem
odpadów znajdujących się na tej nieruchomości.
Recykling – to taki odzysk, który polega na powtórnym przetwarzaniu substancji
lub materiałów zawartych w odpadach w procesie produkcyjnym w celu
uzyskania substancji lub materiału o przeznaczeniu pierwotnym lub o
innym przeznaczeniu, w tym też recykling organiczny, z wyjątkiem
odzysku energii.
21
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Składowisko odpadów – to obiekt budowlany przeznaczony do składowania
odpadów.
Spalarnia odpadów–rozumie się przez to instalację, w której zachodzi termiczne
przekształcanie odpadów w celu ich unieszkodliwienia.
System donoszenia (zbiórka stacjonarna) – system zbierania odpadów
gromadzonych w stacjach gromadzenia lub dużych pojemnikach (rzędu
kilku m3), czyli kontenerach grupowych obsługujących kilka lub więcej
posesji.
System dwupojemnikowy – selektywne zbieranie odpadów wg prostego
podziału tylko na dwie grupy, istnieje kilka wariantów podziału :
System dualny – podział na frakcję wspólnie zbieranych surowców
wtórnych, kierowaną do sortowni i resztę, kierowaną na składowisko
Podział mokre-suche : frakcja mokra–głównie bioodpady, kierowana jest
do kompostowni, frakcja sucha do sortowni;
Podział na mokre-reszta – mokre trafiają do kompostowni, a reszta trafia
na składowisko, bądź podlega dalszemu podziałowi realizowanemu
przez system zbiórki (np. odzysk papieru, szkła itd.)
System odbierania – wyróżnia się dwa podsystemy: „od drzwi do drzwi” i „przy
krawężniku”.
Unieszkodliwianie odpadów – polega na poddaniu odpadów procesom
przekształceń biologicznych, fizycznych lub chemicznych określonym w
załączniku nr 6 do ustawy o odpadach w celu doprowadzenia ich do
stanu, który nie stwarza zagrożenia życia, zdrowia ludzi oraz środowiska.
Wytwórcy odpadów – to każdy, którego działalność powoduje powstawanie
odpadów oraz każdy, kto przeprowadza wstępne przetwarzanie,
mieszanie inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych
odpadów
Zakład odzysku (unieszkodliwiania) odpadów – obiekt, w którym dokonuje się
czynności związanych z wykorzystaniem lub unieszkodliwianiem odpadów
(termiczne przekształcenia odpadów, kompostowanie, recykling).
Zakład recyklingu (ZR) – obiekt, w którym dokonuje się przygotowania do
zagospodarowania (wywozu i sprzedaży) zebranych surowców wtórnych (np.
makulatury, stłuczki szklanej, metali) poprzez usunięcie zanieczyszczeń
i balastu, ewentualnie frakcjonowanie (sortowanie na różne gatunki, np.
makulatura–na twardą, gazetową,mieszaną,a stłuczkę szklaną na białą,
kolorową i mieszaną) i zmniejszenia rozmiarów na potrzeby transportowe
przy zastosowaniu prasy.
Zbieranie odpadów – rozumie się przez to każde działanie, w szczególności
umieszczanie w pojemnikach, segregowanie i magazynowanie odpadów,
które ma na celu przygotowanie ich do transportu do miejsc odzysku lub
unieszkodliwiania.
Zbieranie „od drzwi do drzwi” – wariant systemu odbierania polegający na
zbieraniu odpadów gromadzonych w przydomowym pojemniku,
osoba
zbierająca musi każdorazowo wejść po pojemnik na teren posesji, a po
opróżnieniu odstawić pojemnik na miejsce.
Zbieranie „przy krawężniku” – wariant systemu odbierania, wymaga ustalenia i
przestrzegania harmonogramu zbiórki; użytkownik pojemnika na odpady
wystawia go przez posesję rano w dzień zbiórki; zbierający po poróżnieniu
zostawia pojemnik na ulicy, a użytkownik zabiera go na teren posesji
22
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
system ten często wykorzystuje się do zbiórki bezpojemnikowej, np. w
workach foliowych bezzwrotnych.
Zbieranie selektywne – jest to system oddzielnego zbierania dwóch lub więcej
grup odpadów z podziałem według jasno określonych cech.
MATERIAŁY ŹRÓDŁOWE
II Polityka Ekologiczna Państwa uchwalona przez Sejm RP w dn. 8 maja 2003
Ministerstwo Ochrony Środowiska, Warszawa.
Program Ochrony Środowiska dla Województwa Podkarpackiego.
Zarząd Województwa Podkarpackiego. 2003.
Program Ochrony Środowiska dla Powiatu Niżańskiego.
Zarząd Powiatu Niżańskiego. 2004.
Materiały opracowane przez jednostki organizacyjne i administracyjne : Urząd
Marszałkowski Województwa Podkarpackiego, Podkarpacki Urząd
Wojewódzki, Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska, Urząd Gminy
i Miasta Rudnik nad Sanem. rok 2004.
Atlas posterunków wodowskazowych dla potrzeb państwowego monitoringu
Środowiska. PIOŚ 1995-1996. Biblioteka Monitoringu Środowiska, W-wa
Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa. 1994a. Polska. Zawartość siarki
w glebie. Mapa 1:500 000. Puławy.
Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa. Stan zanieczyszczenia gleb
metalami ciężkimi. Mapa 1:500 000. Puławy.
Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa. 1995. Biblioteka Monitoringu
Środowiska, Warszawa.
Kostrowicki A. S. Świat zwierząt Geografia Polski. Środowisko przyrodnicze
Red. L. Starkel. PWN Warszawa 1991.
Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań. GUS. 2003.
Program ochrony przyrody Nadleśnictwa Rudnik lata 2001 - 2010
Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej,OPrzemyśl, Prac. Sozologiczna
Ochrona środowiska. GUS. 2003.
Program Promocji Systemów Zarządzania Środowiskowego w Polsce. 2003.
Ministerstwo Środowiska.
Raport –Wody powierzchniowe a gospodarka wodno ściekowa w województwie
podkarpackim. PIOŚ,1998-2003. Biblioteka Monitoringu Środowiska.
Raporty o stanie środowiska w województwie rzeszowskim lub województwie
podkarpackim. PIOŚ. 1995-2002. Biblioteka Monitoringu Środowiska .
Roman M. Standardy jakości i ochrony śródlądowych wód powierzchniowych
w przepisach unii Europejskiej i przepisach polskich. Monografie, seria :
Wodociągi i Kanalizacja, nr 1. PZITS, Warszawa.
Plan rozwoju lokalnego Gminy i Miasta Rudnik nad Sanem na lata 2004-2013
Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego
23
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Stan środowiska w województwie podkarpackim. IOŚ, WIOŚ 2000. Biblioteka
Monitoringu Środowiska, Rzeszów oraz w Internecie.
Strategia rozwoju województwa podkarpackiego na lata 2000-2006. Zarząd
Województwa Podkarpackiego.
Ustawa - Prawo ochrony środowiska z 27 kwietnia 2001 (Dz. U. 62, poz. 627)
Ustawa o finansowaniu wspierania inwestycji z 20 marca 2002 (DzU.41poz363)
Ustawa o warunkach dopuszczalności i nadzorowania pomocy publicznej
dla przedsiębiorców z dnia 27 lipca 2002 roku (Dz. U. 141 poz. 1177)
WUS. Rocznik statystyczny województwa podkarpackiego. Rzeszów. 2005.
Mapy poglądowe
- Gmina Rudnik nad Sanem
–
orientacja
24
mapa nr 1
P R O G R A M O C H R O N Y Ś R O D OW I S K A G MI N Y I MI A S TA R U D N I K N A D S A N E M
Mapa 1. Lokalizacja gminy Rudnik nad Sanem
25
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Create flashcards