Prezentacja-Poznań

advertisement
Rafał Rutkowski
Wojciech Sroka
Poznań 2016
ICD – 10
ZABURZENIA PREFERENCJI SEKSUALNYCH

A.
B.
C.

Osoba odczuwa:

Fetyszyzm

Transwestytyzm fetyszystyczny

Ekshibicjonizm

Voyeuryzm

Pedofilia

Sadomasochizm

Złożona parafilia

Inne parafilie

Parafilia nieokreślona
powtarzający się, nasilony popęd;
ma
wyobrażenia
seksualne
dotyczące
niezwykłych
przedmiotów lub działań;
realizuje ten popęd zgodnie z jego
odczuciem i z tego powodu
wyraźnie cierpi;
preferencja występuje co najmniej
od 6 miesięcy.
CO WIEMY NA TEMAT
SPRAWCÓW PRZESTĘPSTW SEKSUALNYCH?
Sprawcy nadużyć seksualnych
względem dzieci:
Sprawcy zgwałceń:

Zazwyczaj – młodzi mężczyźni;

W przeszłości zachowania antyspołeczne;

Często stosują przemoc o większym natężeniu
niż jest to konieczne do obezwładnienia ofiary;

Złożona motywacja –
upokarzanie;

Deficyty w zakresie empatii względem ofiar;

Aktywność seksualna wykorzystywana
zaspokajania pozaseksualnych potrzeb;

kontrola,
Często motywowani gniewem.

Różne grupy wiekowe;

Częściej stosują uwodzenie,
stopniowo zdobywają zaufanie
ofiar,
rzadziej
stosują
przemoc;

Niska samoocena i poczucie
niedostosowania;

Częściej występuje obawa
przed nawiązywaniem relacji/
bliskich związków z dorosłymi.
dominacja,
do
(Duffy, 2004)
SPRAWCY PRZESTĘPSTW SEKSUALNYCH
PREFERENCYJNI:
SYTUACYJNI:

Typ uwodzący;

Typ regresywny;

Typ introwertywny;

Typ moralnie
nieróżnicujący;

Typ sadystyczny.

Typ seksualnie
nieróżnicujący;

Typ niedostosowany.
ZAŁOŻENIA PROPONOWANEGO MODELU
ODDZIAŁYWAŃ TERAPEUTYCZNYCH

Podmiotowy model rozumienia przyczyn nadużycia (odpowiedzialny sprawca);

pozwala na kształtowanie motywacji do podjęcia pracy psychokorekcyjnej;

Świadomościowy
behawioralny);

pozwala na koncentrację na uchwytnych determinantach zachowania należących do
świata wewnętrznego jednostki (myśli, emocje, fantazje);

wyposaża w konkretne narzędzia / umiejętności samozarządzania;

pozwala na zaplanowanie i ograniczenie czasu terapii;

Nadużycie seksualne jako specyficzny i powtarzalny wzorzec regulacji napięć
(model cyklu dewiacyjnego);

pozwala na identyfikację tzw. sygnałów prodromalnych zachowań dewiacyjnych i
odpowiednio wczesną interwencję;

wyposaża w wiedzę na temat czynników ryzyka powrotności do przestępstwa.
model
terapii
(paradygmat
poznawczy,
poznawczo-
Zubożałe więzi
rodzicielskie
Zubożałe więzi (relacje
interpersonalne)
Poczucie bezradności;
Wzmaga podatność
(wrażliwość) na:
Doświadczenia seksualne
w okresie dojrzewania
Radzenie sobie ze
stresem za pomocą seksu
Proces warunkowania
Predestynacja do nadużyć
seksualnych
Wpływy odhamowujące
Okazja do nadużyć
Nadużycie
Podejście przyczynowe do
przestępczości seksualnej
Proces warunkowania
(natrenowanie)
(Marshall & Marshall, 2000)
Usprawiedliwianie
nadużyć seksualnych
Przekaz społecznokulturowy
1.
-
Niewydolne środowisko wychowawcze:
Lekceważenie problemów dziecka;
Brak interwencji;
Wypaczony model wsparcia;
Brak ochrony (protekcji).
2. Wydarzenia kształtujące (dzieciństwo /
adolescencja):
Nadużycia: fizyczne, seksualne;
Problemy rozwojowe: negatywne środowisko/
więzi społeczne; zawężone spektrum
reakcji emocjonalnych;
Problemy interpersonalne: wypaczony model
rodzicielski;
problemy
w
zakresie
przeżywania bliskości.
5. Filtr informacji zwrotnych:
Usprawiedliwienia; odrzucanie sprzeczności;
wzorzec uzależnieniowej kontroli doznań;
wytrenowanie zachowań skutecznych.
3. Utrwalone wzorce reagowania:
Krytyczne cechy osobowościowe:
Izolacja społeczna; preferowanie zachowań
autoerotycznych; fetyszyzm; buntowniczość;
agresja; skłonność do kłamstw; poczucie
uprawnienia.
Mapa poznawcza i zachowania trwałe i
powtarzalne:
Struktura: marzenia/fantazje z silną komponentą
wizualną; koszmary senne;
Dialog wewnętrzny: trwałe przekonania odnośnie
przyczyny,
skutku,
prawdopodobieństwa;
uogólnienia/generalizacje;
Tematy: władza, kontrola, przemoc, zemsta;
Pobudzenie kinestetyczne: początkowo spowodowane silnymi doświadczeniami agresji;
następnie wzmożone zapotrzebowanie na
wysoki poziom stymulacji.
4. Zachowania względem innych/siebie:
Dzieciństwo: okrucieństwo względem zwierząt i dzieci; agresywne zabawy o powtarzalnym wzorcu;
lekceważenie innych; piromania; kradzieże; wandalizm;
Adolescencja/dorosłość: zachowania napastliwe; zgwałcenia; pobicia; uprowadzenia; zabójstwo (bez
komponenty seksualnej i z obecną komponentą seksualną).
wg: Ressler, Burgess, Douglas (1992)
cykl dewiacyjny
podniecenie
dewiacyjne
(fantazje
z masturbacją)
wyrzuty sumienia
lub strach
pozornie
nieważne decyzje
(PND)
lub rozmyślny zamiar
zapewnienie
sobie tajemnicy
czynnik
wysokiego
ryzyka
atak
omotanie
lub użycie siły
wybór celu
planowanie
i fantazje
dewiacyjne
Salter (2003)
OBSZARY TERAPII DOTYCZĄCE BEZPOŚREDNIO
PRZESTĘPSTWA














Linia życia
Samoocena
Akceptacja odpowiedzialności:
zaprzeczanie/ minimalizacja;
zniekształcenia poznawcze;
szkody wyrządzone ofiarom;
empatia
Umiejętności (style) radzenia sobie
Związki intymne
Fantazje / preferencje
Ścieżki prowadzące do przestępstwa
Samokontrola / samozarządzanie / dobre życie
Sygnały ostrzegawcze: indywidualne i pochodzące od innych
Grupa wsparcia: profesjonaliści, osoby bliskie, inni.
Wykazują
samo-upośledzające
praktykowanie zadań;

Są mniej skłonni do tego, aby zaangażować się w zmianę;

Koszty znalezienia się w sytuacjach, które mogą zagrażać ich
wizerunkowi we własnych oczach spostrzegają jako wyższe;

zachowania,
rzadsze
Nie spodziewają się, że zmiana przyniesie im korzyści;

Są bardziej skłonni do poddawania się, zaprzestawania starań;

Wykazują wyższe prawdopodobieństwo porzucania strategii
zapobiegawczych;

Wykazują więcej zniekształceń poznawczych;

Mają ubogą reprezentację poznawczą samych siebie;

Są nadwrażliwi na informacje zwrotne (zwłaszcza negatywne);

Doświadczają częstszych i silniejszych wahań
(intensywniejsze doznawanie stresu emocjonalnego)
nastroju
OSOBY O NISKIEJ SAMOOCENIE:

Stany emocjonalne
związane z niską
samooceną:
Depresja
Lęk
(jako cecha)
Poczucie
beznadziejności
Fantazje
samobójcze
Samoocena jest związana z zachowaniem agresywnym;

Zachodzi związek pomiędzy niską samooceną a
przestępczością seksualną:

deficyty empatii,
wąski zakres kompetencji społecznych,
deficyty w zakresie intymności,
samotność;




Niska samoocena może powodować, że jednostka
skieruje swoje tendencje agresywne w stronę obiektów
spostrzeganych jako słabsze, tj: dzieci, kobiet, osób
starszych (sprawcy o niskiej samoocenie mają niższy
poziom empatii względem ofiar);

Przestępcy seksualni z niską samooceną bywają:

bardziej lękowi,
bardziej podatni na negatywne nastroje (tzw. ‘ostry’
czynnik ryzyka).

SAMOOCENA A PRZESTĘPCZOŚĆ SEKSUALNA:

Podniesiona
samoocena:
Podnosi
wiarę we
własną
zdolność
sprostania nowym
zadaniom;
Wzmacnia
wysiłki
na rzecz zmiany;
Wzbudza
wiarę, że
zmiana będzie dla
danej
osoby
korzystna.
W jaki sposób sprawcy mogą próbować ochronić swoją
samoocenę?
•
Nawiązując społeczne oraz romantyczne relacje z
osobami o niskiej samoocenie;
•
Poniżając swoje ofiary;
•
Skupiając się na przedstawianiu samych siebie w
korzystnym świetle;
•
Porównując własne przestępstwa z przestępstwami
innych;
•
Angażując się w zachowania
stanowiące przejaw uprzedzeń;
•
Unikając sytuacji „ryzykownych” (jak np. terapia
grupowa), w których mogą otrzymywać negatywne
informacje zwrotne;
•
Uznając swoje zachowania za „chorobę”;
•
Spostrzegając samych siebie jako ofiary.
stereotypowe
lub
SAMOOCENA A PRZESTĘPCZOŚĆ SEKSUALNA:

Podniesiona
samoocena:
Podnosi
wiarę we
własną
zdolność
sprostania nowym
zadaniom;
Wzmacnia
wysiłki
na rzecz zmiany;
Wzbudza
wiarę, że
zmiana będzie dla
danej
osoby
korzystna.
KONCEPCJA
KOGNITYWNO - BEHAWIORALNA






zachowanie seksualne – rezultat uczenia się;
nabywanie nawyków;
Warunkowanie;
wzmocnienia – seksualna reakcja;
środowisko – obserwacja (korzystanie z pornografii), uczenie uczestniczące
(bycie ofiarą aktów przemocy, również seksualnej), modelowanie;
utrwalanie –
 zachowania
masturbacyjne z towarzyszącymi im fantazjami
erotycznymi torującymi drogę do ich realizacji w rzeczywistości.
 przebywanie osoby w środowisku akceptującym nietypowe lub
dewiacyjne nawyki seksualne.
 brak konsekwentnej postawy opiekunów w przypadku demaskacji
preferencji nieletniego (bagatelizowanie – demonizowanie bądź też
brak reakcji).
(Marschall, Laws 1990)
CELE ODDZIAŁYWAŃ
-
wykształcenie / wyuczenie społecznie
akceptowanych
sposobów
radzenia
sobie
z
napięciem, agresją, negatywnymi emocjami u
sprawców;
-
nauczenie się kontroli zachowań i zaspokajania
potrzeb w niedestrukcyjny / bardziej konstruktywny
sposób;
-
zmniejszenie prawdopodobieństwa ryzyka powrotu
do zachowań niepożądanych.
Grupa terapeutyczna

selekcja – sprawcy przestępstw
z art. 197 – 203 kk popełnionych
w związku z zaburzeniami
preferencji seksualnych;

liczebność grupy – 8 osób;

dwoje prowadzących;

miejsce i czas trwania – oddział
terapeutyczny Z.K. w Rzeszowie
Fazy programu
Program Terapii Sprawców
Przemocy Seksualnej składa
się z trzech różnych faz.
Fazy podzielone są na
moduły; które zawierają po
kilka sesji, czyli spotkań
grupowych o charakterze
terapeutycznym.
Faza Pierwsza - w tej fazie
uczestnicy mają za zadanie
określenie cech
charakterystycznych swoich
zachowań przestępczych.
Faza Druga Empatia względem
ofiar. Faza ma na celu
wzbudzenie w uczestnikach
poczucie empatii względem
ofiar przestępstwa.
Faza Trzecia Zapobieganie
powrotności. Faza ta zakłada
uczenie samozarządzania i
poznawczej restrukturalizacji
poprzez identyfikację nowych
strategii myślowych radzenia
sobie z sytuacjami wysokiego
ryzyka.
STRUKTURA PROGRAMU

-
-
-
Faza PIERWSZA – indywidualne
zachowania przestępcze
kontrakt;
przyznanie się do czynu (arkusz przestępstwa);
obawy i lęki;
indywidualna biografia;
praca nad strukturą decyzyjną przestępstwa;
bilans kosztów i zysków z popełnionego
przestępstwa;
cele dążenia vs. cele unikania;
problem natychmiastowej gratyfikacji.
Łańcuch decyzyjny
Sytuacja:
konflikt
Myśli / autodialog:
przypisywanie innym
wrogich zamiarów
Emocje:
złość
Zachowanie:
przemoc
Łańcuch decyzyjny
Sytuacja:
konflikt
Myśli / autodialog:
przypisywanie innym
próba zrozumienia,
wrogich zamiarów
wczucia się
Emocje:
złość
stonowane
Zachowanie:
przemoc
SPOKÓJ
5 sfer funkcjonowania
Przekonania i
postawy
Styl życia
Zainteresowania
i fantazje
seksualne
Związki i relacje
interpersonalne
Emocje
FANTAZJE SEKSUALNE

każde marzenie na jawie, które zawiera elementy erotyczne i jest
stymulujące seksualnie (Rokach 2001);

wyuczony proces myślowy, pozwalający jednostce na stworzenie
pewnego rodzaju obrazu mentalnego składającego się z grupy symboli
zespolonych w scenariusz, w którym jednostka ma do odegrania
określoną rolę w sekwencji wydarzeń, do pewnego stopnia
zorganizowanej i możliwej do udramatyzowania (Carlson, Havelock
1977);

procesy
wyobrażeniowe,
którym
towarzyszy
wycofanie
z
natychmiastowych wymagań świata zewnętrznego i zawężenie w
koncentracji na wewnętrznym świecie jednostki (Singer 1966);
ROLA I TREŚĆ FANTAZJI SEKSUALNYCH

mogą być substytutem zachowania lub mogą przygotowywać drogę dla
przyszłego zachowania (Beres 1960);

mogą wzbudzać, intensyfikować podniecenie seksualne lub być odpowiedzią na
istniejący stan podniecenia (Rokach 2001).

stanowią wypadkową przeszłych doświadczeń, stylu poznawczego, osobowości i
indywidualnego poziomu kreatywności (Briere, Smiljanich i Henschel 1994);

w wysokim stopniu zależą od tego co jednostka czyta, widzi, słyszy i
bezpośrednio doświadcza (Jones i Barlow 1990);

mogą zawierać rekonstrukcje uprzednich doświadczeń seksualnych lub kreacje
doświadczeń wyobrażeniowych (Rokach 2001);

składają
się z behawioralnych,
relacyjnych,
spostrzeżeniowych
demograficznych elementów (Hazelwood i Warren 1995).
i
MODEL TREŚCI FANTAZJI SEKSUALNYCH SPRAWCÓW
WG GEE, DEVILLY I WARD (2004)
treść
brak
Fantazje
przestępcze
Poziom I
------------------------------------------------------------------------------------------------Fantazje ogólne
Poziom II
demograficzne
niespecyficzne
specyficzne
behawioralne
demograficzne
demograficzne
relacyjne:
ja, wzajemność,
inni
behawioralne
behawioralne
sytuacyjne
relacyjne:
ja, wzajemność,
inni
relacyjne:
ja, wzajemność,
inni
samopercepcyjne
sytuacyjne
sytuacyjne
samopercepcyjne
samopercepcyjne
PROFIL TREŚCI FANTAZJI SEKSUALNYCH
U SPRAWCÓW MOLESTOWANIA DZIECI (1)
Faza przedprzestępcza
50% < sprawców – fantazje
seksualne o treści ogólnej;
20% sprawców – niespecyficzne dla
przestępstwa fantazje, ograniczone
pod względem detali.
już od najmłodszych lat, angażowanie
się w fantazje, które zawierały
specyficzne dla przestępstwa
tematy deklarowali sprawcy, z
których jeden był tzw. „drapieżcą
seksualnym”, podczas gdy drugi
spełniał kryteria pedofilii z DSM – IV
– TR.
PROFIL TREŚCI FANTAZJI SEKSUALNYCH
U SPRAWCÓW MOLESTOWANIA DZIECI (2)
Wstępny łańcuch
przestępstwa
ogólne tematy fantazji seksualnych
stopniowo zanikają;
niespecyficzne dla przestępstwa
tematy fantazji ograniczone do
wczesnych faz wstępnego cyklu
przestępczego
coraz częściej pojawiają się tematy
specyficzne dla przestępstwa
30% sprawców
PROFIL TREŚCI FANTAZJI SEKSUALNYCH
U SPRAWCÓW MOLESTOWANIA DZIECI (3)
Pierwsze przestępstwo
przynosi przerwę zarówno w tematach
ogólnych fantazji seksualnych jak i w
niespecyficznych dla przestępstwa;
fantazje specyficzne dla przestępstwa
są jedynymi treściami fantazji,
obecnymi w pierwszym przestępstwie
przy ograniczonej liczbie szczegółów
50% < sprawców
dominacja kategorii behawioralnej
stadium następujące po przestępstwie
bywa na ogół pozbawione fantazji
seksualnych.
PROFIL TREŚCI FANTAZJI SEKSUALNYCH
U SPRAWCÓW MOLESTOWANIA DZIECI (4)
Cykl nawrotów

ponownie pojawiają się zarówno ogólne fantazje seksualne
jak i tematy specyficzne dla przestępstwa;

ogólne fantazje seksualne powracają na poziomie podobnym
do tego z fazy przedprzestępczej;

75% sprawców w czasie nawrotów przestępstw rozwija
specyficzne dla przestępstwa tematy fantazji

następuje jakościowa eskalacja fantazji seksualnych i zmiana w
behawioralnej zawartości w kierunku bardziej praktycznych
zachowań, włączaniu bardziej dziwacznych lub przemocowych
doświadczeń w fantazjach skoncentrowanych na przestępstwie

podczas nawrotów, fantazje uzyskują szczegóły, intensywność i
szerszy zakres

podobnie jak we wstępnym okresie postprzestępczym, stadium
następujące po nawrocie bywa na ogół pozbawione fantazji
seksualnych.
PROFIL TREŚCI FANTAZJI SEKSUALNYCH
U SPRAWCÓW MOLESTOWANIA DZIECI (5)
Faza postprzestępcza

zaprzestanie zachowań przestępczych, przestępstwo zostało
wykryte lub sprawca podejmuje świadomą decyzję aby
powstrzymać się od dalszych przestępstw;

80% sprawców przyznaje się do jakiejś formy fantazji
seksualnych podczas tej fazy; powracają zarówno ogólne tematy
fantazji seksualnych jak i specyficzne dla przestępstwa ze
względu na

ogólne ograniczenie potencjalnych możliwości rozładowania
seksualnego sprawców (spowodowane pozbawieniem wolności
lub problemami w związku, które wywodzą się z zachowań
przestępczych);

wysoki odsetek sprawców aktywnie usiłuje powstrzymać
specyficzne dla przestępstwa tematy fantazji – sprawca ocenia
takie fantazje jako związane z okresami przestępczej działalności
i dlatego chce ich unikać, lub takie fantazje przypominają mu o
wynikających z zachowań przestępczych negatywnych
konsekwencjach (dla siebie, ofiar lub obu stron).
ZMIANY W TREŚCI FANTAZJI SEKSUALNYCH W PRZEBIEGU
CYKLU PRZESTĘPCZEGO
Faza przedprzestępcza
Cykl nawrotów
Wstępny łańcuch przestępstwa
Pierwsze przestępstwo
Faza postprzestępcza
wg Gee, Devilly i Ward (2004)
CELE DĄŻENIA VS. CELE UNIKANIA
 Cel
1.
2.
3.
4.
5.
dążenia:
Konkretny
Osiągalny
Stopniowalny
Mierzalny
Satysfakcjonujący
STRUKTURA PROGRAMU

-
-
Faza DRUGA – trening empatii
względem ofiary
doświadczenie własnej podatności na
zranienia;
uzyskanie świadomości cierpienia ofiary;
list „od ofiary”.
EMPATIA

zdolność do postawienia siebie na miejscu drugiej osoby i
odbierania w podobny sposób zachodzących wydarzeń oraz
odczuwania podobnych emocji (np. radości i smutku) (cyt. za:
Aronson, Wilson i Akert, 1997);

jedna z licznych i mających podstawowe znaczenie umiejętności
społecznych (Argyle ,1999) ;

reakcja afektywna odpowiadająca bardziej odczuciom cudzym
niż własnym (Hoffman, 2006), lub też:

proces poznawczy odnoszący się do zdolności przyjmowania
odmiennej aniżeli własna perspektywy (Davis, 1999),
determinującej dyskomfort obserwatora w obliczu cierpienia
innych osób.
Etap procesu przestępczego
Funkcja zniekształcenia poznawczego
Kategoria nadrzędna
1.
Przypadkowe okoliczności…
2.
… ujęte w kontekście
3.
Zastosowane strategie
4.
Konsekwencje
1.
Przypadkowe okoliczności…
2.
… ujęte w kontekście
3.
Zastosowane strategie
4.
Konsekwencje
Próby
lansowania
mniejszej
odpowiedzialności
(akceptuje Obarczanie winą czynników
odpowiedzialność używając zwrotów wzbudzających wątpliwości u ofiary) zewnętrznych
Ukryta strategia zaradcza (naiwność odnosząca się do konsekwencji dla
ofiary)
Rola rodziców w procesie nadużycia (zaufanie rodziców ułatwiło
dokonanie nadużycia)
Zniekształcenia myślowe ułatwiające zaangażowanie ofiary (poczuł, że
ofierze „podobało się” nadużycie)
Usprawiedliwienie poprzez przyczyny społeczne (winą za kolejne
nadużycia obarcza brak nadzoru i wsparcia)
Lansuje siebie jako ofiarę (eksponuje siebie jako ofiarę w odniesieniu do
„własnej izolacji”)
W jawny sposób przywraca relację (w serdeczny/zażyły sposób rozpoczyna Wtórna rewiktymizacja
list do ofiary i jej rodziny)
Bagatelizowanie zachowania (umniejsza znaczenie przestępstwa
spekulując na temat krzywdy)
Umacnianie kontroli (poznawcze) (subtelnie „odczytuje” obecne myśli i
pragnienia ofiary)
Umacnianie kontroli (emocjonalne) („zapewnia” ofierze własne wsparcie)
Umacnianie kontroli (interpersonalne) (w czuły sposób obiecuje
reintegrację rodziny)
Wyraźna rewiktymizacja (otwarcie dehumanizuje ofiarę)
1.
2.
Przypadkowe okoliczności…
… ujęte w kontekście
3.
Zastosowane strategie
4.
Konsekwencje
Nie utożsamia się ze sprawcą (status społeczny umożliwił nadużycie)
‘Ja’ jako nie-sprawca
Zastrzega sobie nadrzędne znaczenie (egoistycznie przytacza bieżące
zadowolenie z obecnego stylu życia)
Wtórna ekspozycja zmiany (obecny status pacjenta wzbudza
odpowiedzialność)
Wyraźna ekspozycja zmiany (zachowanie kontroluje teraz poprzez
wyczulenie na ofiarę)
KRYTERIA OCENY POZIOMU EMPATII W ‘APOLOGY LETTERS’
(WEBSTER, 2002)

Kontrola (poznawcza i/lub emocjonalna i/lub interpersonalna): próba intelektualnego
kontrolowania ofiary poprzez sugestie co do sposobu postrzegania, rozumienia rzeczywistości;
aspekt interpersonalny może przybierać postać wywierania wpływu przez sprawcę co do tego, w
jaki sposób ofiara powinna zachowywać się w relacji z nim; często mniej lub bardziej otwarcie
podpowiada ofierze konkretne uczucia lub zachowania wobec siebie.

„Ja” jako ofiara (sprawcy nadużyć względem dzieci): sprawca usiłuje zasugerować ofierze żal
dla samego siebie; celem nadrzędnym jest sprawienie by ofiara dostrzegła, że sprawca „również
cierpi”.

Postawa egocentryczna/„ważny jestem ja” (sprawcy nadużyć względem dorosłych): odnosi
się do zastosowania przez sprawcę sformułowań, które sugerują, że to on jest najważniejszy.

Zaprzeczenie krzywdzie/konsekwencjom: odnosi się do skłonności sprawcy do używania
sformułowań, które sugerują ofierze, że „wszystko jest w porządku”; można to także traktować jako
próbę przywrócenia dawnych „relacji”.

Stosunek do zmiany zachowania: pacjenci mogą często mówić o zmianie, ale w sposób
pozostawiający wiele wątpliwości co do ich własnego zaangażowania w proces terapii.

Zintelektualizowana rewiktymizacja lub postawa rewiktymizująca: odnosi się do jawnego i
niejawnego stosowania sformułowań rewiktymizujących ofiarę.

Minimalizacja: pacjenci często otwarcie lub subtelnie przyjmują stanowisko kwestionujące ich
własne zachowanie oraz jego znaczenie.

Odpowiedzialność: odnosi się do poczucia odpowiedzialności sprawcy za popełnione
przestępstwo.
STRUKTURA PROGRAMU

-
-
-
Faza TRZECIA – zapobieganie
nawrotom
określenie alternatywnej do przestępczej
struktury decyzyjnej;
określenie indywidualnych strategii
minimalizacji ryzyka powrotności;
opracowanie „planu awaryjnego”
(indywidualnego systemu wsparcia).
Czynniki należące do kontekstu sytuacyjnego:

Wsparcie
ze
strony
pozostałego
terapeutycznego) personelu;
Akceptacja przez innych skazanych;

(nie

Czynniki związane z terapeutą oraz relacją
terapeutyczną:

Właściwości terapeuty;
Styl prowadzenia terapii;
Relacja terapeuta – pacjent;



Zakres i częstość angażowania się w społeczne
oraz sprawiające przyjemność formy aktywności;

Umiejętności
typu
akademickiego
umiejętności zawodowe;

Pozytywne stwierdzenia o sobie.
oraz
PODNOSZENIE SAMOOCENY

Rozróżniaj między
przestępcą
jako
osobą
a
jego
zachowaniem;
Wzmacniaj
strony;
mocne
Wzmacniaj wysiłek;
Przypominaj
pacjentom o poczynionych przez nich
postępach;
Dostosuj
stopień
trudności zadań do
poziomu
samooceny pacjenta.
Wypisz od 6 do 8 pozytywów o sobie, w co
najmniej
czterech,
spośród
poniższych
kategorii:

Praca

Sport / czas wolny

Relacje towarzyskie /przyjaciele

Relacje intymne

Wiedza

Właściwości osobiste

Wygląd

Spośród trzech nie wybranych: z jakich cech
mógłbyś być dumny?
PRZYKŁAD ĆWICZENIA W GRUPIE

W
jaki
sposób
sprawcy
mogą
próbować ochronić
swoją samoocenę?
Stosując
zniekształcenia
poznawcze.
Tego, w co wierzę
nauczyłem
się
słuchając jak o tym
mówię.
WSKAŹNIKI RECYDYWY U SPRAWCÓW PRZESTĘPSTW SEKSUALNYCH
(LECZONYCH W PODEJŚCIU POZNAWCZO – BEHAWIORALNYM
I NIEPODDAWANYCH LECZENIU W WARUNKACH STACJONARNYCH)
45
40
35
30
25
20
leczeni
nieleczeni
15
10
5
0
nieleczeni
Pithers (1989)
leczeni
Hanson (1993)
Marques
(1994)
Grossman, Martis, Fichtner (1999)
WSKAŹNIKI RECYDYWY U SPRAWCÓW PRZESTĘPSTW SEKSUALNYCH
(LECZONYCH W PODEJŚCIU POZNAWCZO – BEHAWIORALNYM
I NIEPODDAWANYCH LECZENIU W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH)
60
50
40
30
leczeni
nieleczeni
20
10
nieleczeni
0
Abel (1988)
leczeni
Marshall &
Barbaree
(1988)
Marshall (1991)
TRUDNOŚCI W NAWIĄZANIU RELACJI TERAPEUTYCZNEJ








Brak dobrowolności
Posiadanie dysfunkcjonalnych przekonań o terapii
Pacjenci – niezbyt szczerzy, zamknięci (przynajmniej na początku
terapii)
Uwikłanie w działalność przestępczą – konflikt zaufania wobec
terapeuty
Spostrzeganie terapeutów jako część „systemu” (nie jako
sprzymierzeńców)
Pacjentom trudno uwierzyć, że terapeuci rzeczywiście interesują się
ich problemami
Brak zaufania – postrzeganie terapeutów jako znacznie różniących się
pod względem demograficznym, światopoglądowym
Terapeuci mogą mieć negatywne przekonania o pacjentach
(Beck, Wright, Newman, Liese, 2007)
RELACJA TERAPEUTYCZNA

Nie jest dziełem przypadku – powinna być aktywnie
tworzona;

Prowadzenie
terapii
wymaga
obserwacji
zmian
zachodzących w interakcjach między terapeutą a pacjentem;

Zbudowanie relacji terapeutycznej – niełatwe ale możliwe.
BUDOWANIE RELACJI
 Początek
leczenia
–
pierwsze
interakcje;
zbudowanie relacji terapeutycznej i wprowadzanie
pacjenta w poznawcze modele leczenia;
 Podstawowe
zadania
terapeuty:
słuchanie,
parafrazowanie
wypowiedzi,
demonstrowanie
autentyczności i pozytywnego stosunku do pacjenta;
 Nie
osądzanie – komunikowanie w taki sam sposób
jak z innymi pacjentami.
BUDOWANIE ZAUFANIA

Prowadzenie terapii w regularnych odstępach czasowych;

Punktualność;

Unikanie sądów wartościujących dotyczących pacjenta, jego
rodziny, płci, pochodzenia społecznego;

Terapeuta modelujący prawidłowy styl życia.
Download
Random flashcards
bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

Create flashcards