5.4. Otwory piezometryczne

advertisement
Projekt geologiczno – techniczny prac wiertniczych na rok 2014
Załącznik nr 1 do Umowy FZU/GZ-Z78/13
PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A.
Oddział Kopalnia Węgla Brunatnego Turów
w Bogatyni
Temat:
PROJEKT GEOLOGICZNO-TECHNICZNY
PRAC WIERTNICZYCH NA ROK 2014
( projekt liczy 29 strony)
Autorzy:
mgr Zbigniew Marek
mgr Jacek Nowak
Bogatynia, lipiec 2013
SPIS TREŚCI
1. WSTĘP ...........................................................................................................................................................4
1.1. Podstawy formalne opracowania ........................................................................................................... 4
1.2. Cel i zakres opracowania ....................................................................................................................... 4
1.3. Materiały wykorzystane .......................................................................................................................... 5
2. CHARAKTERYSTYKA REJONU PROJEKTOWANYCH PRAC WIERTNICZYCH .......................................7
2.1. Położenie administracyjne, geograficzne, morfologia terenu i hydrografia ............................................ 7
2.2. Ogólna charakterystyka budowy geologicznej ....................................................................................... 7
2.3. Stan zagospodarowania rejonu projektowanych prac wiertniczych ....................................................... 9
2.4. Aktualny i projektowany stan eksploatacji i zwałowania wewnętrznego ................................................ 9
3. ANALIZA WARUNKÓW HYDROGEOLOGICZNYCH I STANU ODWODNIENIA ZŁOŻA ORAZ
OKREŚLENIE POTRZEB W ZAKRESIE ROZBUDOWY SYSTEMU ODWODNIENIA WGŁĘBNEGO,
ROZPOZNANIA I MONITORINGU WÓD WGŁĘBNYCH ...........................................................................11
4. ANALIZA WARUNKÓW GEOLOGICZNO-INŻYNIERSKICH ZŁOŻA ORAZ OKREŚLENIE POTRZEB W
ZAKRESIE ZABEZPIECZENIA GEOTECHNICZNEGO PROWADZENIA EKSPLOATACJI I
ZWAŁOWANIA WEWNĘTRZNEGO ...........................................................................................................13
5. PROJEKT PRAC GEOLOGICZNO-WIERTNICZYCH I INSTALACYJNYCH ..............................................15
5.1. Otwory studzienne ................................................................................................................................ 15
5.1.1. Lokalizacja, ilość i głębokość oraz przewidywany profil otworów studziennych ........................15
5.1.2. Technologia wiercenia i zabudowy otworów studziennych ........................................................16
5.1.3. Obserwacje i badania terenowe podczas wierceń otworów pod zabudowę kolumny filtrowej ..17
5.2. Otwory przelewowe .............................................................................................................................. 17
5.2.1. Lokalizacja, ilość i głębokość oraz przewidywany profil otworów przelewowych ......................17
5.2.2. Technologia wiercenia i zabudowy otworów przelewowych ......................................................18
5.2.3. Obserwacje i badania terenowe podczas wierceń .....................................................................18
5.3. Otwory odwodnieniowe kierunkowe ..................................................................................................... 19
5.3.1. Lokalizacja, ilość i długość kierunkowych otworów odwodnieniowych ......................................19
5.3.2. Technologia wiercenia i zabudowy kierunkowych otworów odwodnieniowych .........................19
5.4. Otwory piezometryczne ........................................................................................................................ 19
5.4.1. Lokalizacja, ilość i głębokość oraz przewidywany profil projektowanych otworów
piezometrycznych ......................................................................................................................19
5.4.2. Technologia wiercenia i zabudowy otworów piezometrycznych ................................................20
5.4.3. Obserwacje i badania terenowe podczas wierceń .....................................................................21
5.5. Otwory hydrogeologiczno-badawcze ................................................................................................... 21
5.5.1. Lokalizacja, ilość i głębokość oraz przewidywany profil otworów hydrogeologiczno-badawczych
...................................................................................................................................................21
5.5.2. Technologia wiercenia i zabudowy otworów hydrogeologiczno-badawczych ...........................22
5.5.3. Obserwacje i badania terenowe podczas wierceń .....................................................................23
5.6. Otwory inklinometryczne ...................................................................................................................... 24
5.6.1. Lokalizacja i głębokość oraz przewidywany profil otworu inklinometrycznego ..........................24
5.6.2. Technologia wiercenia i zabudowy otworów inklinometrycznych ..............................................24
5.6.3. Obserwacje i badania terenowe podczas wierceń .....................................................................25
5.7. Otwory hydrogeologiczne przeznaczone do renowacji ........................................................................ 25
5.8. Otwory hydrogeologiczne przeznaczone do nadbudowy ..................................................................... 25
6. ZAKRES BADAŃ LABORATORYJNYCH PRÓBEK WĘGLA BRUNATNEGO I GRUNTÓW
NADKŁADOWYCH ......................................................................................................................................26
7. ROBOTY GEODEZYJNE .............................................................................................................................27
9. NADZÓR GEOLOGICZNY I INWESTORSKI...............................................................................................27
10. HARMONOGRAM REALIZACJI WIERCEŃ ..............................................................................................28
2
SPIS TABEL
Tabela 1. Zestawienie parametrów technicznych wiercenia i zafiltrowania otworów studziennych.
Tabela 2. Zestawienie parametrów technicznych wiercenia i zafiltrowania otworów przelewowych.
Tabela 3. Zestawienie parametrów technicznych wiercenia i zafiltrowania otworów piezometrycznych.
Tabela 4. Zestawienie parametrów technicznych wiercenia i zabudowy rurek piezometrycznych w otworach
hydrogeologiczno-badawczych.
PROJEKTY GEOLOGICZNO-TECHNICZNE OTWORÓW
Zał. 1.
Projekt geologiczno-techniczny otworu studziennego HSN-XVIII.
Zał. 2.
Projekt geologiczno-techniczny otworu studziennego HSN-XIX.
Zał. 3.
Projekt geologiczno-techniczny otworu studziennego HOpp-24.
Zał. 4.
Projekt geologiczno-techniczny otworu studziennego HOpp-25.
Zał. 5.
Projekt geologiczno-techniczny otworu studziennego HSdr-15.
Zał. 6.
Projekt geologiczno-techniczny otworu studziennego HSdr-16.
Zał. 7.
Projekt geologiczno-techniczny otworu studziennego HSdr-6bis2.
Zał. 8.
Projekt geologiczno-techniczny otworu studziennego HSp-73.
Zał. 9.
Projekt geologiczno-techniczny otworu przelewowego HOp-128.
Zał. 10. Projekt geologiczno-techniczny otworu obserwacyjnego HPp-3/13bis.
Zał. 11. Projekt geologiczno-techniczny otworu obserwacyjnego HPzZ-18.
Zał. 12. Projekt geologiczno-techniczny otworu obserwacyjnego HP-5w/49.
Zał. 13. Projekt geologiczno-techniczny otworu obserwacyjnego HP-7/57.
Zał. 14. Projekt geologiczno-techniczny otworu obserwacyjnego BH-19/42.
Zał. 15. Projekt geologiczno-techniczny otworu obserwacyjnego BH-7,5/43.
Zał. 16. Projekt geologiczno-techniczny otworu obserwacyjnego BH-5,5/44.
Zał. 17. Projekt geologiczno-techniczny otworu inklinometrycznego IN-32.
Zał. 18. Projekt geologiczno-techniczny otworu inklinometrycznego IN-33.
SPIS ZAŁĄCZNIKÓW GRAFICZNYCH
Zał. graf. 1. Mapa sytuacyjno-wysokościowa z lokalizacją projektowanych wierceń (1:10.000).
3
1. WSTĘP
1.1. Podstawy formalne opracowania
Projekt geologiczno techniczny prac wiertniczych na rok 2014 wykonano w ramach zakresu prac Działu
Geologicznego (TGG) PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. Oddział Kopalnia Węgla
Brunatnego Turów w Bogatyni.
1.2. Cel i zakres opracowania
Celem opracowania jest przedstawienie projektu prac wiertniczych dla potrzeb rozbudowy systemu
odwodnienia wgłębnego, rozpoznania i monitoringu wód wgłębnych, rozpoznania i monitoringu warunków
geotechnicznych prowadzenia robót górniczych, dodatkowego rozpoznania jakości i zalegania węgla oraz
własności i zalegania utworów trudnourabialnych złoża „Turów”.
Kopalnia Turów realizuje następujące grupy otworów wiertniczych, niezbędnych dla prawidłowego
przygotowania i prowadzenia eksploatacji złoża i zwałowania wewnętrznego:

studnie wewnętrzne i zewnętrzne (HSz, HS, HSN, HSw, HSp, HOpp, HSdr, OR)  odwadniające
praktycznie wszystkie poziomy wodonośne;

otwory spływowe (TF)  odwiercone do chodników odwodnieniowych, mające za zadanie poprawę stanu
odwodnienia serii nadkładowej;

otwory przelewowe (odprężające HOp)  zlokalizowane w odkrywce, służące do odprężania i obserwacji
położenia zwierciadła wody w serii podwęglowej i międzywęglowej;

drenażowe otwory kierunkowe wiercone z wyrobiska dla uzupełnienia systemu odwadniania wgłębnego;

piezometry zewnętrzne (HPz)  zlokalizowane na przedpolu odkrywki, poza zasięgiem docelowej
eksploatacji, służące do kontroli rozwoju leja depresji na terenach przyległych, w tym na obszar Czech
i Niemiec;

piezometry wewnętrzne (HP)  zlokalizowane na przedpolu odkrywki, w zasięgu docelowej eksploatacji,
służące do kontroli postępu odwodnienia i zabezpieczenia potrzeb eksploatacji;

piezometry wewnętrzne (HPp)  zlokalizowane w odkrywce, służące do kontroli postępu odwodnienia
serii międzywęglowej i podwęglowej;

piezometry zewnętrzne i wewnętrzne na filarze rzeki Nysy Łużyckiej (HPzF i HPzN)  służące do kontroli
stanu zawodnienia zwałowiska wewnętrznego i wpływu odwodnienia na teren Niemiec;

piezometry na zwałowisku wewnętrznym (HPzZ, HPzW, HPO i HPE)  służące do oceny warunków
wodnych w podłożu oraz w korpusie zwałowiska wewnętrznego oraz do śledzenia tempa odbudowy
zwierciadła wody w rejonach przygranicznych;

otwory z zabudową czujników ciśnień porowych (HPE)  służące do monitorowania wahań ciśnienia
porowego w gruntach zwałowych;

inklinometry i hydroinklinometry (IN, IF, IP, IZw)  otwory z zabudową rur inklinometrycznych, służące do
pomiaru przemieszczeń wgłębnych warstw oraz wahań zwierciadła wody;

otwory do bieżącego rozpoznania węgla, wykorzystywane często do zabudowy rur piezometrycznych lub
inklinometrycznych.
W poprzednich latach rozwój hydrogeologicznej sieci obserwacyjnej podporządkowany był głównie
potrzebom zabezpieczenia eksploatacji, co dało dobre rozpoznanie w kompleksie nadwęglowym, ale
stosunkowo słabe i nierównomierne w kompleksach międzywęglowym i podwęglowym. W związku
4
z powyższym w niniejszym projekcie przewiduje się wykonanie otworów obserwacyjnych w celu
uzupełnienia wszystkich wymienionych wyżej grup otworów i stworzenia sieci obserwacyjnej, która oprócz
zapewnienia bezpieczeństwa eksploatacji, pozwoli na dokładniejszą ocenę oddziaływania Kopalni Turów na
tereny przyległe oraz bardziej optymalne projektowanie systemu odwodnienia.
Lokalizacja oraz ilość i głębokość zaprojektowanych otworów wiertniczych: otworów odwodnieniowych,
obserwacyjnych, inklinometrów, zostały określone na podstawie analizy warunków hydrogeologicznych
i stanu odwodnienia złoża oraz warunków geologiczno-inżynierskich prowadzenia eksploatacji. Niniejszy
projekt obejmuje:
a. w zakresie rozbudowy systemu odwodnienia wgłębnego:

wiercenia i zafiltrowanie studni odwodnieniowych;

wiercenia i zabudowę otworów przelewowych;

wiercenia kierunkowych otworów odwodnieniowych;

renowację i nadbudowę niezbędnych studni istniejących;
b. w zakresie rozbudowy systemu monitoringu wód podziemnych:

wiercenia zafiltrowanie otworów piezometrycznych;

renowację i nadbudowę niezbędnych piezometrów istniejących;

wiercenia otworów hydrogeologiczno-badawczych dla zabudowy piezometrów oraz dla rozpoznania
jakości i zalegania węgla oraz właściwości nadkładu w zakresie jego urabialności;
c.
w zakresie rozbudowy systemu monitoringu deformacji wgłębnych zboczy wyrobiska odkrywkowego
i zwałowiska wewnętrznego:

d.
wiercenia i zabudowę otworów inklinometrycznych.
w zakresie rozpoznania jakości i zalegania węgla oraz urabialności utworów nadkładowych  wiercenia
otworów hydrogeologiczno-badawczych z poszerzonym zakresem badań i opróbowaniem otworów.
1.3. Materiały wykorzystane
[1].
Mapa wyrobisk górniczych w skali 1:5000.
Dział Mierniczy KWB Turów, Bogatynia lipiec 2013.
[2].
Dodatek nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża węgla brunatnego Turów w kategoriach A+B.
Przedsiębiorstwo Robót Geologiczno-Wiertniczych PRGW Sp. z o.o., Sosnowiec, 2003.
[3].
Dodatek nr 3 do Projektu zagospodarowania złoża węgla brunatnego Turów.
PROGiG Sp. z o.o., Wrocław, kwiecień 2004.
[4].
Koncepcja odwadniania wgłębnego Pola Południowego PGE KWB Turów S.A. – Przedstawienie stanu
wyjściowego oraz założeń do modernizacji i dalszego rozwoju systemu odwodnienia wgłębnego.
Biuro Projektów Górniczych i Geologicznych PROGiG Sp. z o.o., Wrocław, listopad 2008.
[5].
Aktualizacja górniczo-technologiczna założeń eksploatacji złoża i zwałowania nadkładu dla
projektowanego docelowego kształtu wyrobiska odkrywkowego (BOT KWB Turów S.A.).
Biuro Projektów Górniczych i Geologicznych PROGiG Sp. z o.o., Wrocław, listopad 2008.
5
[6] Plan Ruchu PGE KWB Turów S.A. na lata 2013  2015.
PGE GiEK S.A. Oddział KWB Turów, Bogatynia, wrzesień 2012.
[7] Koncepcja docelowego odwodnienia w polu północnym. Docelowy system odwodnienia podłoża
zwałowiska wewnętrznego formowanego w polu północnym (PGE KWB Turów SA).
proGiG-projekt, Wrocław, grudzień 2009.
[8] Dokumentacja utworów trudnourabialnych w nadkładzie złoża węgla brunatnego Turów. Etap I i II.
proGiG-projekt, Wrocław, Etap I - wrzesień 2009, Etap II - kwiecień 2010.
[9] Dokumentacja geologiczno-inżynierska określająca warunki geologiczno-inżynierskie eksploatacji złoża
węgla brunatnego Turów.
proGiG-projekt, Wrocław, sierpień 2010.
[10] Dokumentacja hydrogeologiczna określająca warunki hydrogeologiczne w związku z projektowaniem
odwodnień do wydobywania kopalin ze złoża w odkrywkowym zakładzie górniczym Kopalnia Węgla
Brunatnego Turów.
proGiG-projekt, Wrocław, kwiecień 2011.
6
2. CHARAKTERYSTYKA REJONU PROJEKTOWANYCH PRAC WIERTNICZYCH
2.1. Położenie administracyjne, geograficzne, morfologia terenu i hydrografia
Projektowane prace wiertnicze będą prowadzone na złożu węgla brunatnego „Turów”, które eksploatowane
jest przez Oddział Kopalnia Węgla Brunatnego Turów w Bogatyni należący do PGE Górnictwo i Energetyka
Konwencjonalna S.A. z siedzibą w Bełchatowie. Pod względem administracyjnym złoże położone jest
w południowo-zachodniej części województwa dolnośląskiego, w powiecie zgorzeleckim, na terenie gminy
Bogatynia, przy granicy państwowej z Niemcami od zachodu i Czechami od południa i wschodu.
Prace wiertnicze będą prowadzone w granicach obszaru górniczego „Turoszów-Bogatynia”.
Złoże „Turów” leży w obrębie Pogórza Izerskiego, w Obniżeniu Żytawsko-Zgorzeleckim  zapadlisku
tektonicznym składającym się z dwóch niewielkich kotlin: Turoszowskiej i Zgorzeleckiej, rozdzielonych
granitoidowym Zrębem Działoszyna (280 ÷ 350 m n.p.m.), przez który w sposób antecedentny przełamuje
się Nysa Łużycka. Obniżenie Żytawsko-Zgorzeleckie jest wydłużoną strukturą o kierunku ENE-WSW,
długości 15 km i szerokości 7 km, rozciągającą się na terytorium Niemiec, Polski i Czech. Zasadnicza część
tego obniżenia – Kotlina Turoszowska  jest kotliną śródgórską, zaznaczając się w morfologii jako lekko
pofałdowany teren o rzędnych wysokościowych 220  320 m n.p.m., obramowany łańcuchem niewysokich
wzgórz.
Sieć hydrograficzna na omawianym terenie jest dość dobrze rozwinięta. Złoże leży w obrębie zlewni Nysy
Łużyckiej  rzeki granicznej z Niemcami, która jest lewostronnym dopływem rzeki Odry. Nysa Łużycka
wypływa z terytorium Czech i płynie w kierunku północno-wschodnim, wzdłuż granicy zachodniej złoża,
przełomową doliną o szerokości 0,5 ÷ 2 km, zaznaczającą się szczególnie między miejscowościami
Trzciniec i Hirschfelde. Od północny przedmiotowy rejon graniczy z rzeką Miedzianką  prawobrzeżnym
dopływem Nysy Łużyckiej, biorącym swoje źródła z północno-zachodnich stoków Gór Izerskich w Czechach.
2.2. Ogólna charakterystyka budowy geologicznej
Projektowane prace wiertnicze prowadzone będą w obszarze złoża węgla brunatnego „Turów”, w obrębie
niecki żytawskiej. Niecka żytawska stanowi wydłużoną strukturę o kierunku ENE-WSW, o długości 15 km
i szerokości 7 km, rozciągającą się na terytorium Niemiec, Polski i Czech. Zasadnicza część tego obniżenia
leży na terytorium Polski, zaznaczając się w morfologii jako lekko pofałdowany teren o rzędnych
wysokościowych od 220 do 320 m n.p.m., obramowany łańcuchem niewysokich wzgórz. Niżej położony jest
obszar w dolinie rzeki Nysy Łużyckiej mający rzędne od 220 do 230 m n.p.m. Od wschodu i południa teren
opasują wzniesienia (do 367,7 m n.p.m.  Góra Granicznik), przez które przebiega granica państwowa
polsko-czeska.
Nieckę żytawską wypełniają mioceńskie utwory trzeciorzędowej serii brunatno-węglowej, wykształcone
w postaci iłów, piasków i żwirów z przewarstwieniami i pokładami węgla brunatnego. Osady te tworzą kilka
cykli sedymentacyjnych o łącznej miąższości dochodzącej do 350 m. Utwory trzeciorzędowe pokryte są
warstwą osadów czwartorzędowych, na ogół nie przekraczającą miąższości kilkunastu metrów. Litologicznie
są to piaski fluwioglacjalne, żwiry i gliny oraz holoceńskie piaski i żwiry tarasów rzecznych, a także ilaste
zwietrzeliny bazaltoidów i towarzyszących im brekcji i tufów. W profilu złoża wyróżnia się następujące
kompleksy litostratygraficzne:

kompleks czwartorzędowy (Q)  fluwioglacjalne gliny piaszczyste i pylaste oraz fluwialne piaski i żwiry,
które tworzą kilkunastometrową pokrywę osadów trzeciorzędowych;
7

kompleks nadwęglowy (Inw)  najgrubszy (do 200 m) i najbardziej zróżnicowany litologicznie zespół
osadów wykształcony w postaci warstw iłów piaszczystych, piasków i żwirów o różnym stopniu zailenia
oraz bardzo nieregularnych warstw i soczew węglowych;

III pokład węgla (Cb3)  występujący szczątkowo w części północnej, bezpośrednio na II pokładzie,
wykształcony głównie w postaci węgli ksylitowych i ziemisto-ksylitowych;

kompleks międzywęglowy górny (Imwg)  to warstwy ilaste, często zawęglone, rozdzielające pokłady II
i III na południe od linii tzw. rozszczepienia pokładu węgla, o miąższości sięgającej maksymalnie 60 m;

II pokład węgla (Cb2)  najbardziej rozprzestrzeniony i najgrubszy pokład węgla o średniej miąższości
ok. 15 m i maksymalnej ok. 65 m, którą osiągał w części północnej złoża, łącząc się z pokładem III;
wykształcony jest w postaci węgli ziemistych zwartych, z cienkimi wkładkami węgli ksylitowych,
w partiach spągowych dość licznie przewarstwionych iłem;

kompleks międzywęglowy dolny (Imwd)  zespół warstw ilastych, mniej lub bardziej zapiaszczonych
i piasków w różnym stopniu zailonych oraz wkładek i przerostów węgla brunatnego, zazwyczaj
zailonego, o łącznej miąższości od kilku metrów w części centralnej złoża, do ponad 140 m w części
zachodniej;

I pokład węgla (Cb1)  jednolita, z nielicznymi i drobnymi przerostami w partii spągowej, ława węgla,
głównie ziemistego, charakteryzującego się wysokim stopniem uwęglenia; występuje głównie
w częściach centralnych złoża, osiągając miąższość do 35 m, w partiach brzegowych ulega
wyklinowaniu bądź odcięty jest dyslokacjami brzegów niecki;

kompleks podwęglowy (Ipw)  zespół zróżnicowanych litologicznie osadów ilasto-piaszczystych,
o miąższości sięgającej maksymalnie 80 metrów, wypełniających zagłębienia podłoża, w dużej mierze
wyrównując jego zaburzoną morfologię. Dominujące w składzie kompleksu iły kaolinowe cechują się
obecnością bardzo zmiennej domieszki materiału piaszczystego i żwirowego;

kompleks zwietrzelin (Zgr, Zba, Zw)  pokrywy o miąższości do kilkudziesięciu metrów wykształcone
przede wszystkim w postaci silnie skaolinizowanych zwietrzelin granitowych (Zgr), którym towarzyszą
ilaste zwietrzeliny bazaltoidów (Zba) oraz brekcji oraz tufów;

podłoże krystaliczne (Pk)  skały magmowe (granity rumburskie i zawidowskie) oraz metamorficzne
(granitognejsy, gnejsy, łupki krystaliczne, kataklazyty), na których rozwinęły się utwory wulkaniczne
i piroklastyczne kilku generacji.
Złoże „Turów” i jego otoczenie charakteryzują się silnym zaangażowaniem tektonicznym. Podłoże
krystaliczne złoża pocięte jest uskokami, wzdłuż których doszło do uformowania się elementów
strukturalnych o charakterze rowów i zrębów tektonicznych. Najistotniejsze uskoki to uskok główny,
o przebiegu W-E, dzielący złoże na dwie różniące się strukturalnie części oraz uskok południowy,
zlokalizowany w części południowej złoża. Głównym dyslokacjom towarzyszą podrzędne uskoki
o niewielkich zrzutach i zasięgach. W przypowierzchniowych partiach złoża występują dodatkowo
zaburzenia glacitektoniczne w formie skomplikowanych i niekiedy porozrywanych fałdów oraz synklin,
o stromo nachylonych skrzydłach.
Warunki hydrogeologiczne złoża kształtowane są przez trzy piętra wodonośne:

piętro czwartorzędowe, reprezentowane jest przez horyzonty wodonośne występujące w osadach dolin
rzecznych, osadach piaszczysto-żwirowych poza dolinami rzek oraz w gruntach nasypowych zwałowisk;

piętro trzeciorzędowe, w którym wyróżnia się trzy zasadnicze poziomy: nadkładowy, międzywęglowy
oraz podwęglowy; są one związane z przewarstwieniami oraz soczewami piasków i żwirów
występujących wśród iłów i węgli, pozostających jednak w wyraźnym związku hydraulicznym;

piętro trzeciorzędowo-paleozoiczne, tworzą je spękania skał krystalicznych podłoża oraz jego
zwietrzeliny i charakteryzuje się występowaniem wód naporowych.
8
2.3. Stan zagospodarowania rejonu projektowanych prac wiertniczych
Projektowane prace wiertnicze prowadzone będą w granicach obszaru górniczego „Turoszów-Bogatynia”
(zał. graf. nr 1). Zasadniczą część obszaru górniczego zajmuje wyrobisko odkrywkowe wraz ze
zwałowiskiem wewnętrznym i terenem bezpośrednio do niego przyległym oraz przedpole eksploatacji.
W obrębie wyrobiska odkrywkowego wyróżnia się obszary robót górniczych obejmujące pola wydobywcze
i zwałowiska wewnętrzne wraz z towarzyszącą infrastrukturą techniczną, na która składają się: układ
technologiczny, układ zasilania energetycznego, systemy odwodnienia wgłębnego i powierzchniowego oraz
układu wewnętrznej komunikacji drogowej Kopalni. W granicach obszaru górniczego poza czynnym
wyrobiskiem odkrywkowym zlokalizowane są obiekty budowlane zakładu górniczego: zabudowania, obiekty
zasobnika i sortowni węgla, estakada węglowa, obiekty oczyszczalni wód kopalnianych itp.
Wyrobisko odkrywkowe w wyniku dotychczasowych prac eksploatacyjnych osiągnęło swoje docelowe
granice w rejonie północnym, wschodnim, zachodnim oraz południowo-zachodnim złoża. W przyszłych
latach eksploatacji sukcesywnie będą formowane: wschodni odcinek zbocza południowego oraz południowy
odcinek zbocza wschodniego. Większość terenów, gdzie prowadzone będą prace wiertnicze, znajduje się
w posiadaniu PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. – wyrobisko odkrywkowe wraz ze
zwałowiskami
wewnętrznymi,
niemal
całość
południowego
i
południowo-wschodniego
przedpola
eksploatacji. Pozostała niewielka część terenów znajdujących się w granicach docelowej odkrywki pozostaje
w posiadaniu instytucji i agencji państwowych, jednostek samorządu terytorialnego, przedsiębiorstw oraz
osób prywatnych. Tereny te są przejmowane przez Kopalnię zgodnie z harmonogramem rozwoju odkrywki.
W otoczeniu wyrobiska odkrywkowego zlokalizowane są elementy zewnętrznej sieci drogowej (w tym odcinki
dwóch dróg wojewódzkich: BogatyniaZgorzelec oraz SieniawkaZatonie), elementy sieci energetycznych
oraz cieki zewnętrznej sieci hydrograficznej (w tym dwie główne rzeki: Nysa Łużycka oraz Miedzianki wraz
z dopływami oraz kopalniane rowy odwodnieniowe). Tereny położone na południe od wyrobiska
odkrywkowego Kopalni Turów mają charakter leśno-rolniczy.
Lokalizacja tych obiektów jest zaznaczona na załączniku graficznym nr 1 i była uwzględniana przy
wyznaczaniu lokalizacji projektowanych otworów wiertniczych.
2.4. Aktualny i projektowany stan eksploatacji i zwałowania wewnętrznego
Aktualnie roboty eksploatacyjne prowadzone są już tylko w południowym polu wydobywczym, które obecnie
stanowi zasadniczy rejon wydobycia węgla. W latach 2013 ÷ 2016 roboty eksploatacyjne w polu
południowym prowadzone będą selektywnie, jednocześnie w II i I pokładzie węgla. Sukcesywnie w miarę
postępu robót formowane będzie docelowe zachodnie zbocze wyrobiska odkrywkowego. Od roku 2016 do
zakończenia robót górniczych w roku 2040 prowadzona w południowym polu wydobywczym eksploatacja
odkrywkowa postępować będzie pełnym, rozwiniętym frontem, składającym się z 13 ÷ 15 zasadniczych
poziomów eksploatacyjnych. Roboty górnicze prowadzone będą głównie z wachlarzowym postępem robót,
gdzie sukcesywnie w kierunku od zachodu na wschód formowane będzie docelowe południowe zbocze
odkrywki. W latach 2036 ÷ 2040, tj. w końcowym okresie eksploatacji, poszczególne fronty robocze zarówno
odkrywki jak zwałowiska wewnętrznego, w postępach równoległych w kierunku wschodnim osiągną
położenia docelowe, ostatecznie formując zbocza docelowe odkrywki: zbocze wschodnie oraz wschodni
odcinek zbocza południowego.
Po zamknięciu w roku 2006 zwałowiska zewnętrznego zwałowanie nadkładu odbywa się wyłącznie
w wyrobisku odkrywkowym wypełniając przestrzeń po wyeksploatowaniu zasobów węgla brunatnego.
Obecnie podstawowym odbiornikiem nadkładu z frontów eksploatacyjnych odkrywki jest zwałowisko
9
północne. Od IV kwartału 2008 roku na zwałowisku północnym prowadzony jest odzysk odpadów
paleniskowych polegający na ich deponowaniu wspólnie z nadkładem węgla brunatnego. Rozwój
zwałowania przewiduje w latach 2013 ÷ 2015 sukcesywną rozbudowę kolejnych poziomów zwałowych aż do
osiągnięcia najwyższych planowanych rzędnych wierzchowiny 295 m n.p.m. Począwszy od roku 2012
najniższe poziomy zwałowe w coraz większym stopniu formowane są już poza linią uskoku głównego
w południowym polu wydobywczym. W latach od 2016 do zakończenia eksploatacji w roku 2040 zwałowanie
nadkładu będzie prowadzone w części centralnej i zachodniej wyrobiska odkrywkowego i rozwijane w ślad
za postępującymi w kierunku południowym i wschodnim frontami eksploatacyjnymi odkrywki. Ze względu na
zwiększone zadania w ilości zbieranego nadkładu zwałowaniem objęty zostanie również północno-wschodni
obszar wyrobiska odkrywkowego, zlokalizowany między wysadem granitowo-bazaltowym a uformowanym
stałym zboczem transportowym północnego zwałowiska wewnętrznego. W latach 2021  2025 piętra
północnego zwałowiska wewnętrznego dowiązywać się będą do uformowanej w latach poprzednich bryły
zwałowiska południowo-zachodniego, a piętra najwyższe zaczną „przykrywać” to zwałowisko od około 2025
roku, osiągając docelową rzędną zwałowiska wewnętrznego 295 m n.p.m. Zwałowanie będzie następnie
kontynuowane w części zachodniej i w coraz większym zakresie będzie rozwijane także w polu południowym
w miarę odsłaniania jego spągu. Będzie formowane sukcesywnie, za postępującymi w kierunku wschodnim
frontami eksploatacyjnymi odkrywki. W latach 2026  2030 zwałowisko wewnętrzne osiągnie docelową
rzędną wierzchowiny 295 m n.p.m. wzdłuż całej zachodniej części wyrobiska łącznie z dotychczasowym
zwałowiskiem południowo-zachodnim. W latach następnych, aż do końca eksploatacji, w wachlarzowym
i wachlarzowo-równoległym postępie frontów roboczych zwałowanie wewnętrzne będzie kontynuowane
w kierunku wschodnim za postępującymi frontami eksploatacyjnymi.
Osiągnięty po zakończeniu eksploatacji stan wyrobiska końcowego i zwałowiska wewnętrznego będzie
w okresie późniejszym odpowiednio dostosowany do zamierzonej rekultywacji i ostatecznego
zagospodarowania. Przewiduje się leśny i wodny kierunek rekultywacji wyrobiska końcowego Kopalni.
Tereny położone powyżej 225 m n.p.m. będą zagospodarowane w kierunku leśnym, natomiast tereny
położone poniżej tej rzędnej będą wypełnione wodą, przy wykorzystaniu wód z rzek Nysy Łużyckiej
i Miedzianki. Przygotowanie wyrobiska końcowego – odpowiedniego ostatecznego ukształtowania zboczy
zwałowiska wewnętrznego i nie zazwałowanych zboczy odkrywki, będzie się wiązał z koniecznością
przemieszczeń bardzo dużych mas ziemnych.
10
3. ANALIZA WARUNKÓW HYDROGEOLOGICZNYCH I STANU ODWODNIENIA ZŁOŻA ORAZ
OKREŚLENIE POTRZEB W ZAKRESIE ROZBUDOWY SYSTEMU ODWODNIENIA
WGŁĘBNEGO, ROZPOZNANIA I MONITORINGU WÓD WGŁĘBNYCH
Jak już wspomniano w rozdziale 2.2 w rejonie Kopalni Turów wydzielić można następujące struktury
wodonośne:

czwartorzędowe piętro wodonośne;

trzeciorzędowe piętro wodonośne:


nadkładowy poziom wodonośny (na południowym przedpolu Kopalni Turów wydzielono nadkładowy
górny oraz nadkładowy dolny poziom wodonośny);

międzywęglowy poziom wodonośny;

podwęglowy poziom wodonośny;
trzeciorzędowo-paleozoiczne piętro wodonośne.
Warstwami izolacyjnymi, rozdzielającymi poziomy wodonośne trzeciorzędu są pokłady węgli brunatnych.
Jedynie w obszarze tzw. filara rzeki Nysy Łużyckiej i filara rzeki Miedzianki (zachodni oraz wschodni rejon
wyrobiska odkrywkowego) wydzielić można dwa poziomy wodonośne w połączonym II i III pokładzie węgla
(w jego górnej oraz dolnej części), które korelować należy z nadkładowym górnym i dolnym poziomem
wodonośnym na pozostałym obszarze.
Na stan warunków hydrogeologicznych wyrobiska odkrywkowego Kopalni Turów, znaczący wpływ wywiera
tektonika górotworu. Wśród licznych dyslokacji dominujące znaczenie mają:

uskok główny;

uskok południowy;

uskok Białopola;

uskok nr 12.
Uskoki te mają blokujący charakter dla przepływu wód podziemnych. Powoduje to, że w wyrobisku
odkrywkowym i na jego przedpolu wydzielić można oddzielne strefy, różnie reagujące na odwadnianie
i charakteryzujące się odmiennymi warunkami zawodnienia. Pozwoliło to między innymi na podział
południowego przedpola Kopalni Turów na dwie różne, pod względem hydrogeologicznym, części:
zachodnią oraz wschodnią.
Wieloletnie odwadnianie wgłębne realizowane w Kopalni Turów spowodowało wytworzenie leja depresji
wokół wyrobiska odkrywkowego. W ostatnich latach nie obserwuje się już jego istotnego rozwoju w rejonie
południowego i południowo-wschodniego przedpola Kopalni, pomimo rozwoju robót górniczych w tym
kierunku. Z przeprowadzonych obliczeń prognostycznych wynika, że pogłębienie depresji powierzchni
piezometrycznych wód podziemnych nastąpi tylko w bezpośrednim sąsiedztwie odkrywki. W dalszej
odległości (setki metrów) następować będzie stabilizacja położenia zwierciadeł wód lub wręcz ich odbudowa.
Zjawiska te uzależnione będą od tempa prowadzenia robót górniczych oraz rozwoju systemu odwodnienia
wgłębnego. Można również sądzić, że w swoim kształcie lej depresji zbliża się do maksymalnego zasięgu.
Lej ten nie przekroczy zasięgu występowania wychodni skał podłoża przedtrzeciorzędowego, które
występują w niedalekiej odległości (setki metrów) od górnej krawędzi docelowych zboczy Kopalni. Na
południowym przedpolu Kopalni występował będzie w odległości 150  200 m od docelowej górnej krawędzi
odkrywki, w części południowo-wschodniej w odległości 200  750 m. Swoim zasięgiem nie przekroczy
terenu górniczego Kopalni Turów.
Oceniając obecny stan udokumentowania warunków hydrogeologicznych złoża „Turów” należy stwierdzić,
że ich dobre rozpoznanie występuje w północnym polu wydobywczym Kopalni Turów i dotyczy tam
wszystkich występujących struktur wodonośnych a średnie lub nawet słabe w południowym polu
11
wydobywczym oraz na jego południowym przedpolu i dotyczy międzywęglowego i podwęglowego poziomu
wodonośnego.
Wyniki analiz potrzeb wykonania nowych wierceń dla dalszego rozwoju systemu odwadniania wgłębnego,
minimalizowania jego niekorzystnego oddziaływania na środowisko wód podziemnych w rejonie Kopalni oraz
ich dalszego rozpoznania i monitoringu wymagają zaprojektowania i wykonania:

jednej studni odwodnieniowej (HSN-XVIII) zlokalizowanej na północno-zachodnich obrzeżach wyrobiska.
Ma ona uzupełnić istniejący system studzienny, którego celem jest odcięcie dopływów wód
podziemnych: czwartorzędowych (z doliny rzeki Nysy Łużyckiej) i z pokładu węgla (ze zbocza filara
ochronnego) w podłoże i korpus zwałowiska północnego;

jednej studni odwodnieniowej (HSN-XIX ) zlokalizowanej w środkowej cząści filara Nysy. Jej zadaniem
będzie ograniczenie dopływów do zespołu studni drenażowych HSdr-14 i likwidacja wycieków ze skarp
węglowych;

pięciu studni odwodnieniowych i drenażowych (Opp-24, HOpp-25, HSdr-15, HSdr-16, HSdr-6bis2),
zlokalizowanych w północnej części zwałowiska wewnętrznego. Ich zadaniem będzie poprawienie stanu
odwodnienia zwałowiska wewnętrznego oraz odprowadzenie wody z drenaży podzwałowych przed
planowanym dalszym zwałowaniem;

jednej studni odwodnieniowej (HSp-73), zlokalizowanej w południowo-zachodniej części wyrobiska
w skrzydle wiszącym Uskoku Południowego, w rejonie pompowni T-6. Jej celem będzie likwidacja
samowypływów z utworów międzywęglowych;;

jednego otworu przelewowego (HOp-128), zlokalizowanego w centralnej części wyrobiska. Jego
zadaniem będzie rozpoznanie zawodnienia i zmniejszanie ciśnienia wód poziomu podwęglowego;

kierunkowych otworów odwodnieniowych zlokalizowanych w południowym polu wydobywczym. Ich
zadaniem będzie intensyfikacja odwodnienia nadkładu w miejscach obserwowanych wycieków
i wypływów ze skarp oraz w miejscach, gdzie nie zostały zdrenowane utwory wodonośne filtrami
spływowymi;

jednego otworu piezometrycznego (HPp-3/13bis) zlokalizowanego na „starym zwałowisku”. Jego
zadaniem będzie kontrola postępu odwodnienia serii międzywęglowej i podwęglowej;

jednego otworu piezometrycznego (HPzZ-18) zlokalizowanego w południowo-zachodniej części
zwałowiska wewnętrznego. Jego zadaniem będzie obserwacja międzywęglowego poziomu
wodonośnego;

dwóch piezometrów (HP-5w/49, HP-7/57) zlokalizowanych w południowo-wschodniej części odkrywk.
Ich zadaniem będzie monitoring nadkładowego poziomu wodonośnego;

trzech otworów hydrogeologiczno-badawczych (BH-19/42, BH-7,5/43 i BH-5,5/44), zlokalizowanych
w południowej części pola wydobywczego. Ich celem ich jest uściślenie rozpoznania warunków
zalegania pokładów węgla (Cb1 i Cb2) oraz (po zabudowie kolumn piezometrycznych) prowadzenie
monitoringu stanu zawodnienia w kompleksach nadkładowym i podwęglowym;

dwóch otworów z zabudową rur inklinometrycznych (IN-32, IN-33). Pierwszy zlokalizowany będzie w
północno-zachodniej części zwałowiska wewnętrznego. Jego zadaniem będzie monitoring deformacji
wgłębnych i stateczności zwałowiska wewnętrznego w rejonie zbiornika ZBr-2. Drugi zlokalizowany
będzie na północno-zachodnim obrzeżu składowiska produktów odsiarczania spalin z Elektrowni Turów.
Jego zadaniem będzie monitoring deformacji wgłębnych w rejonie wyrwy która powstała w wyniku
powodzi z 2010 roku.
12
4. ANALIZA WARUNKÓW GEOLOGICZNO-INŻYNIERSKICH ZŁOŻA ORAZ OKREŚLENIE
POTRZEB W ZAKRESIE ZABEZPIECZENIA GEOTECHNICZNEGO PROWADZENIA
EKSPLOATACJI I ZWAŁOWANIA WEWNĘTRZNEGO
Prowadzenie eksploatacji złoża „Turów” odbywa się w mocno skomplikowanych warunkach geologicznogórniczych.
W oparciu o analizę warunków geologiczno-inżynierskich prowadzenia eksploatacji złoża określono czynniki,
które determinują warunki stateczności skarp i zboczy wyrobiska odkrywkowego oraz zwałowisk
wewnętrznych.
W przypadku skarp i zboczy wyrobiska odkrywkowego są to:

możliwość występowania osłabień strukturalnych wzdłuż kontaktów typu węgiel-ił w spągu II pokładu
węgla, a przede wszystkim I pokładu, powstałych wskutek procesów odprężeniowych w trakcie i po
uformowaniu zbocza oraz wskutek naruszenia kontaktu (poślizgi śródwarstwowe) w okresie formowania
złoża – dotyczy to głównie stref przyuskokowych bloku skrzydła zrzuconego uskoku południowego;

możliwość obecności osłabień litologicznych w strefie stropowej zwietrzelin skał podłoża; dotyczy to
głównie ilastych odmian zwietrzelin skał bazaltoidowych;

konsekwentne, w stosunku do zbocza, nachylenia powierzchni kontaktowych typu węgiel-ił w spągach
pokładów węgla oraz powierzchni stropowej kompleksu zwietrzelin;

warunki hydrogeologiczne, w tym możliwość wtórnego nawadniania ww. powierzchni strukturalnych
wskutek infiltracji wód resztkowych lub opadowych poprzez spękania odprężeniowe;

obecność uskoku południowego oraz uskoków towarzyszących o przebiegu zgodnym z rozciągłością
zbocza południowego;

możliwość osłabienia masywu gruntowego zwłaszcza kompleksów podwęglowego i międzywęglowego
w strefach przyuskokowych;

procesy odprężeniowe, które mogą powodować osłabienia górotworu; istotnego wpływu procesów
odprężeniowych na wytrzymałość kontaktów typu węgiel/ił należy się spodziewać zwłaszcza w obrębie
I pokładu węgla.
W przypadku skarp i zboczy zwałowiska wewnętrznego są to:

dominujący udział w nadkładzie (ponad 80 %) utworów spoistych, bardzo podatnych na uplastycznienie
i upłynnienie pod wpływem wilgoci w trakcie procesów urabiania, transportu i zwałowania;

występowanie w utworach serii iłów międzywęglowych wód zawieszonych w odizolowanych soczewkach
oraz związanych  uwalniających się dopiero w trakcie urabiania i transportu pod wpływem zjawiska
tiksotropii;

często niekorzystne ukształtowanie podłoży zwałowisk, zwłaszcza duże nachylenia podłoża zwałowisk
wewnętrznych, wynikające z budowy geologicznej spągu złoża;

duża podatność powierzchni zwałowisk na procesy erozji wodnej;

niesprzyjające warunki atmosferyczne;

duża intensywność formowania zwałowisk.
Czynniki te w określonych sytuacjach mogą sprzyjać powstawaniu osuwisk skarp, a nawet dużych
fragmentów zboczy wyrobiska odkrywkowego oraz wewnętrznych zwałowisk nadkładu. W przeszłości
dochodziło z takich powodów do lokalnych zagrożeń zarówno dla ruchu Kopalni, eksploatacji złoża jak i dla
bezpośredniego otoczenia Kopalni.
13
Dodatkowym czynnikiem silnie rzutującym na geologiczno-inżynierskie warunki eksploatacji złoża jest
występowanie w przestrzeni nadkładu utworów trudnourabialnych. Utwory te
charakteryzują się
właściwościami fizyczno-mechanicznymi znacznie przekraczającymi wartości dopuszczalne przez klasyczne
technologie odkrywkowe. Sytuacja ta jest dodatkowo skomplikowana zaburzeniami tektonicznymi,
nieregularnością występowania oraz zmienną miąższością warstw tych utworów. Występujące w nadkładzie
złoża Turów utwory trudnourabialne to grunty o wysokich oporach kopania i wysokiej abrazywności
w stosunku do elementów skrawających koparki. Urabianie nadkładu w rejonach występowania gruntów
trudnourabialnych jest przyczyną szeregu utrudnień w prowadzeniu prawidłowego i efektywnego procesu
urabiania. W związku z powyższym konieczne jest kontynuowanie rozpoznania ich własności i zalegania
w przestrzeni nadkładu złoża. Rozpoznanie to jest niezbędne do modernizacji koparek istniejących oraz
projektowania maszyn nowych przy uwzględnieniu własności fizyczno-mechanicznych utworów
trudnourabialnych.
Kopalnia Turów prowadzi szereg działań mających na celu eliminację lub ograniczenie skutków zagrożeń
geotechnicznych
i
utrudnień
eksploatacyjnych
powodowanych
trudnymi
warunkami
geologiczno-
inżynierskimi. Należą do nich między innymi rozpoznawanie, monitoring i przeciwdziałania potencjalnym
zagrożeniom geotechnicznym, które to działania z kolei obejmują m.in. wiercenia geologiczne. Wiercenia
geologiczne są wykonywane w większości dla rozbudowy systemu odwodnienia, systemu monitoringu wód
wgłębnych, systemu monitoringu deformacji wgłębnych w otworach inklinometrycznych, systemu kontroli
ciśnień porowych w górotworze zwałowisk oraz dla potrzeb bieżącego uściślania rozpoznania zalegania
i jakości węgla, właściwości i występowania utworów trudnourabialnych w nadkładzie złoża.
Wyniki analizy potrzeb wykonania nowych wierceń dla systemów zabezpieczenia geotechnicznego
prowadzenia eksploatacji i zwałowania są następujące:
a. uzupełnienia wymaga istniejąca sieci otworów inklinometrycznych o otwory IN-32 i IN-33,
zlokalizowanych w północnej części zwałowiska wewnętrznego;
b. dalszego uściślania wymaga rozpoznanie własności geomechanicznych kontaktów typu węgiel/ił
w strefach spągowych pokładów węgla oraz gruntów stref stropowych kompleksu zwietrzelin  w tym
celu we wszystkich wierceniach rdzeniowanych należy dokonywać poboru próbek typu NNS tych
kontaktów i poddać je odpowiednim badaniom laboratoryjnym;
c.
dalszego uściślania wymaga rozpoznawanie własności i zalegania w przestrzeni nadkładu złoża
utworów trudnourabialnych  w tym celu we wszystkich wierceniach rdzeniowanych należy dokonywać
poboru próbek typu NNS tego typu utworów i poddać je odpowiednim badaniom laboratoryjnym.
14
5. PROJEKT PRAC GEOLOGICZNO-WIERTNICZYCH I INSTALACYJNYCH
5.1. Otwory studzienne
5.1.1. Lokalizacja, ilość i głębokość oraz przewidywany profil otworów studziennych
Zadaniem projektowanych studni jest odwadnianie wyprzedzające rejonu eksploatacji oraz otoczenia
wyrobiska odkrywkowego w praktycznie wszystkich poziomach wodonośnych.
Rozwój eksploatacji powoduje konieczność rozbudowy systemu odwodnienia wgłębnego. Część otworów
studziennych w wyniku ścinania i długiej eksploatacji musi być odtwarzana lub zastąpiona nowymi otworami.
W ramach projektu wierceń na rok 2014 w celu zabezpieczenia prawidłowej eksploatacji systemu
zaplanowano wykonanie 8 otworów studziennych. Przy określaniu lokalizacji i głębokości projektowanych
studni uwzględniono:

aktualne rozmieszczenie eksploatowanych urządzeń odwadniających;

rozmieszczenie projektowanych i nie zrealizowanych dotychczas elementów odwodnienia oraz będące
aktualnie w realizacji;

aktualne i projektowe położenie frontów górniczych (nadkładowych, węglowych i zwałowych);

zaleganie i rozmieszczenie warstw wodonośnych wg aktualnego rozpoznania (stan na 30.06.2012);
Szczegółowa lokalizacja projektowanych otworów odwodnienia wgłębnego przedstawiona jest na załączniku
graficznym nr 1.
Łącznie projektuje się wykonanie 8 otworów studziennych o łącznym metrażu ok. 615 m (w tym ok. 20 %
wierceń rezerwowych).
Na podstawie materiałów dotyczących budowy geologicznej określono przypuszczalne profile studni, które
stanowiły materiał wyjściowy dla zaprojektowania technologii wiercenia i filtrowania studni.
Studnia HSN-XVIII
Studnia HSN-XVIII zlokalizowana będzie w rejonie zbiornika ZbR-2 na zwałowisku wewnętrznym. Jej
zadaniem będzie odcięcie dopływu wód podziemnych czwartorzędowych i węglowych pochodzących z
infiltracji opadów i dopływów z doliny Nysy oraz likwidacja występujących w tym rejonie samowypływów.
Studnię planuje odwiercić się z poz. +216 do głębokości 28 m. W otworze należy zabudować kolumnę
filtrową o średnicy wewnętrznej nie mniejszej niż 250 mm z filtrem szczelinowym lub siatkowym. Kolumnę
obsypać obsypką filtracyjną do około 1 m poniżej terenu. Powyżej wykonać korek iłowy. Przewidywany profil
litologiczny wiercenia i schemat zabudowy studni przedstawiony jest na zał. nr 1 i uściślony będzie przez
geologa dozoru po odwierceniu otworu. Po zabudowaniu kolumny filtrowej teren wokół otworu w promieniu
1 m utwardzić żwirem.
Studnia HSN-XIX
Studnia HSN-XIX o głębokości 68 m zlokalizowana będzie w środkowej części filara Nysy Łużyckiej na
poziomie +220 do. Jej zadaniem będzie zmniejszenie dopływu do zespołu studni drenażowych HSdr-14. W
otworze należy zabudować kolumnę filtrową o średnicy wewnętrznej nie mniejszej niż 250 mm z filtrem
szczelinowym lub siatkowym. Kolumnę obsypać obsypką filtracyjną do około 2 m poniżej terenu. Powyżej
wykonać korek iłowy. Przewidywany profil litologiczny wiercenia i schemat zabudowy studni przedstawiony
jest na zał. nr 2 i uściślony będzie przez geologa dozoru po odwierceniu otworu. Po zabudowaniu kolumny
filtrowej teren wokół otworu w promieniu 1 m utwardzić żwirem.
15
Studnie HOpp-24, HOpp-25, HSdr-15, HSdr-16 i HSdr-6bis2
Studnie zlokalizowane będą na zwałowisku wewnętrznym w jego północnej części. W ramach badań stanu
zwałowiska północnego we wrześniu 2011 roku oraz w czerwcu 2012 roku w rejonie deformacji Z-48,
wykonano łącznie 8 sondowań sondą Hyson-200 do głębokości około 35 m z pomiarem zwierciadła wody
(lub ciśnień porowych). Stwierdzono występowanie zwierciadła wody na głębokości od kilku do kilkunastu
metrów. W roku 2012 wykonano studnie HOpp-17bis, HOpp-18 i HOpp-19, a w roku 2013 studnie HOpp-20,
HOpp-21 i HSdr-4bis2 w których nawiercono dość mocno zawodnione warstwy. Ze względu na planowane
dalsze zwałowanie stwierdza się potrzebę intensyfikacji odwodnienia tego rejonu poprzez uzupełnienie
bariery studni. Otwory planuje się odwiercić z poz. od +197 do +126 do planowanej głębokości (głębokości
podano w zbiorczej tabeli nr 1), następnie zabudować kolumnę filtrową o średnicy wewnętrznej nie mniejszej
niż 300 mm z filtrem szczelinowym lub siatkowym. Kolumnę obsypać obsypką filtracyjną od około 10 m
poniżej terenu. Pozostałą przestrzeń wypełnić urobkiem. Przewidywane profile litologiczny wiercenia i
schematy zabudowy studni przedstawione są na zał. nr 3, 4, 5, 6, 7 i uściślone będą przez geologa dozoru
po odwierceniu otworów. Po zabudowaniu kolumny filtrowej teren wokół otworu w promieniu 1 m utwardzić
żwirem.
Studnia HSp-73
Studnia zlokalizowana będzie w rejonie pompowni T-6 w skrzydle wiszącym Uskoku Południowego
na poz.+192 i będzie miała za zadanie redukcję ciśnienia wód poziomu międzywęglowego w skrzydle
wiszącym Uskoku Południowego, w rejonie gdzie występowały samowypływy. Wiercenie otworu zakończyć
po zawierceniu w węglu brunatnym (Cb1) na głębokości około 118 m. W otworze zabudować kolumnę
filtrową o średnicy wewnętrznej nie mniejszej niż 250 mm z filtrem szczelinowym lub siatkowym. Kolumnę
obsypać obsypką filtracyjną od około 18 m poniżej terenu. Wyżej wykonać korek iłowy o grubości 8 m.
Pozostałą przestrzeń wypełnić urobkiem. Przewidywany profil litologiczny wiercenia i schemat zabudowy
studni przedstawiony jest na zał. nr 8 i uściślony będzie przez geologa dozoru po odwierceniu otworów. Po
zabudowaniu kolumny filtrowej teren wokół otworu w promieniu 1 m utwardzić żwirem.
5.1.2. Technologia wiercenia i zabudowy otworów studziennych
Otwory studzienne planuje się wykonać systemem „na sucho”. Wiercenie „na sucho” prowadzone będzie
w rurach osłonowych o średnicy docelowej umożliwiającej zapuszczenie kolumny filtrowej o średnicy
wewnętrznej  250 mm lub  300 mm. Po dowierceniu do planowanej głębokości należy postawić kolumnę
filtrową składającej się z odcinków filtra, rury podfiltrowej długości min. 6 m i nadfiltrowej wyprowadzonej
ok. 0,6 m ponad powierzchnię terenu. Kolumnę obsypać materiałem filtracyjnym wg wskazań geologa
dozoru sukcesywnie wyciągając rury obsadowe Po zakończeniu prac należy wykonać pompowanie
oczyszczające.
16
Zestawienie parametrów technicznych wiercenia i filtrowania otworów studziennych zawiera tabela 1.
Tabela 1
Zestawienie parametrów technicznych wiercenia i zafiltrowania otworów studziennych.
Głębokość
Rzędna
wiercenia/
wiercenia
zabudowy
[m n.p.m.]
[m]
Przedział
zalegania
Rodzaj
Długość
w-wy
filtra
filtra
wodonośnej (średnica)
[m]
[mm]
od  do
[m p.p.t.]
Korek
iłowy
od  do
[m p.p.t.]
Obsypka
od  do
[m p.p.t.]
L.p.
Numer
otworu
1
HSN-XVIII
216
28,0/28,0
2,0  22,0
250
14
0,0  1,0
1,0  28,0
2
HSdr-6bis2
193
52,0/52,0
40,0  46,0
300
6
0,5  10,0
10,0  52,0
3
HSdr-15
193
94,0/94,0
82,0  88,0
300
6
5,0  10,0
10,0  94,0
4
HSdr-16
197
104,0/104,0
22,0  98,0
300
12
0,5  10,0
10,0  104,0
5
HOpp-24
150
92,0/92,0
15,0  86,0
300
11
5,0  10,0
10,0  92,0
6
HOpp-25
126
67,0/67,0
15,0  60,0
300
18
5,0  10,0
10,0  67,0
7
HSp-73
192
118,0/118,0
46,0  110,0
250
22
10,0  18,0
18,0  118,0
8
HSN-XIX
219
68,0/68,0
2,0  58,0
250
30
0,0  2,0
2,0  68,0
Schematy konstrukcji otworów studziennych przedstawiają zał. nr 1 ÷ 8.
5.1.3. Obserwacje i badania terenowe podczas wierceń otworów pod zabudowę kolumny
filtrowej
W trakcie wiercenia otworów przewiduje się realizację następujących badań:

pobieranie próbek z każdej przewiercanej warstwy, lecz nie rzadziej niż co 1 m, w celu wykonania opisu
litologicznego otworu;

pobieranie próbek z utworów piaszczysto-żwirowych do granulometrycznych analiz sitowych oraz próbek
wody do badań fizyko-chemicznych; próbki do badań granulometrycznych powinny być pobierane do
woreczków foliowych zaopatrzonych w metryczkę z opisem próbki;

pomiary głębokości zwierciadła wody po ustabilizowaniu z każdej przewierconej warstwy wodonośnej,
a w przypadku samowypływu pomiar wydajności.
5.2. Otwory przelewowe
5.2.1. Lokalizacja, ilość i głębokość oraz przewidywany profil otworu przelewowego
Ciśnienie wody poziomu podwęglowego w polu północnym stabilizuje się na rzędnych ok. +5 w byłym
obszarze zalewowym nr I i podnosi się w kierunku północnym do rzędnej ok. +58 w rejonie otworu HOp-67
na północy, w kierunku wschodnim do rzędnej powyżej +90 w rejonie pompowni T II/4, w kierunku
17
południowym do rzędnej ok. +70 w rejonie otworu BH-7/39. W 2014 roku przewiduje się odwiercenie jednego
otworu odprężającego (HOp-128) w skrzydle wiszącym Uskoku Głównego.
Wraz z postępem eksploatacji w kierunku południowym odsłaniany jest spąg pierwszego pokładu węgla.
Istnieje potrzeba odprężania wód podziemnych poziomu powęglowego.
Projektowany otwór należy wykonać na południe od Uskoku Głównego. Otwór należy wiercić z poziomu +35
do głębokości 40 m. Szczegółowa lokalizacja projektowanego otworu jest przedstawiona na zał. graf. nr 1.
Konstrukcja otworu (średnica) umożliwi w razie potrzeby zabudowę agregatu pompowych.
5.2.2. Technologia wiercenia i zabudowy otworu przelewowego
Otwór przelewowy projektuje się wykonać systemem obrotowym „na sucho”. Wiercenie prowadzone będzie
w rurach osłonowych o średnicy docelowej umożliwiającej zapuszczenie kolumny filtrowej o średnicy
wewnętrznej  250 mm i wykonanie co najmniej 2 cm żwirowej warstwy filtracyjnej wokół kolumny filtrowej.
Tabela 2
Zestawienie parametrów technicznych wiercenia i zafiltrowania otworów przelewowych
L.p.
Numer
otworu
Rzędna
wiercenia
[m n.p.m.]
Głębokość
wiercenia/
zabudowy
[m]
Przedział
zalegania
w-wy
wodonośnej
od  do
[m p.p.t.]
Rodzaj
filtra
(średnica)
[mm]
Długość
filtra
[m]
Obsypka
żwirowa
od  do
[m p.p.t.]
Wypełnienie
iłem
od  do
[m p.p.t.]
1
HOp-128
35
40,0/40,0
10,0  32,0
250
15
5,0  10,0
10,0  15,0
Przewidywany profil litologiczny wiercenia i schemat zabudowy otworu przedstawiony są na zał. nr 9
i uściślony będzie przez geologa dozoru po odwierceniu otworu.
5.2.3. Obserwacje i badania terenowe podczas wiercenia
W trakcie wiercenia otworu przelewowego przewiduje się realizację następujących badań:

pobieranie próbek z każdej przewiercanej warstwy, lecz nie rzadziej niż co 2 m w celu wykonania opisu
litologicznego otworu;

pobieranie próbek z utworów piaszczysto-żwirowych do granulometrycznych analiz sitowych oraz próbek
wody do badań fizyko-chemicznych; próbki do badań granulometrycznych powinny być pobierane do
woreczków foliowych zaopatrzonych w metryczkę z opisem próbki;

pomiary głębokości zwierciadła wody po ustabilizowaniu z każdej przewierconej warstwy wodonośnej,
a w przypadku samowypływu pomiar wydajności;

po zakończeniu wiercenia należy przeprowadzić pompowanie oczyszczająco-pomiarowe.
18
5.3. Otwory odwodnieniowe kierunkowe
5.3.1. Lokalizacja, ilość i długość kierunkowych otworów odwodnieniowych
Odwodnieniowe otwory kierunkowe wiercone będą z wyrobiska i mają za zadanie uzupełnienie systemu
odwadniania wgłębnego.
Dla zintensyfikowania odwodnienia nadkładu w polu południowym w miejscach obserwowanych wycieków
i wypływów ze skarp oraz w miejscach gdzie nie zostały zdrenowane utwory wodonośne filtrami spływowymi
i studziennymi przewiduje się wiercenie drenażowych otworów kierunkowych na poziomach od +160 do
+225. W zależności od potrzeb, z jednego stanowiska wykonanych zostanie jeden lub kilka otworów
kierunkowych ułożonych wachlarzowo w płaszczyźnie poziomej i pionowej. Przewiduje się wykonanie ok. 30
otworów o łącznym metrażu około 1500 m.
Rejony projektowanych wierceń otworów kierunkowych przedstawiono na zał. graf. nr 1.
5.3.2. Technologia wiercenia i zabudowy kierunkowych otworów odwodnieniowych
Projektuje się wykonanie ok. 30 szt. otworów kierunkowych o długości ok. 50 m każdy, pod kątem
ok. 3º 15º. Otwory będą wykonane w wiązkach po kilka sztuk z jednego stanowiska wiertniczego.
Rurę obsadową wstępną o średnicy Ø 132 mm i długości 4,5 m należy zacementować. Wiercenie będzie
prowadzone w rurach osłonowych Ø 108 mm. Przed zapuszczeniem przewodu filtrowego otwór należy
przepłukać. Po wprowadzeniu przewodu filtrowego PEHD (o średnicy Ø 63 mm i o szerokości szczelin
1  2 mm) do przestrzeni rurowej wycofane zostaną rury osłonowe Ø 108 mm. Wylot przewodu filtrowego
zostanie zabezpieczony przed uszkodzeniem.
5.4. Otwory piezometryczne
5.4.1. Lokalizacja, ilość i głębokość oraz przewidywany profil projektowanych otworów
piezometrycznych
W ramach projektu przewiduje się wykonanie:

dwóch piezometrów wewnętrznych w odkrywce (HP);

jednego piezometra wewnętrznego na zwałowisku wewnętrznym północnym (HPp);

jednego piezometra wewnętrznego na zwałowisku wewnętrznym południowo-zachodnim (HPzZ)._
Projektowane do wykonania w 2014 roku otwory obserwacyjne (piezometry) stanowią uzupełnienie
obiektów wchodzących w skład systemu obserwacyjnego wód podziemnych służącego do kontroli
odwodnienia górotworu, zasięgu wpływu systemu odwodnienia wgłębnego na najbliższe otoczenie
wyrobiska odkrywkowego oraz na tereny przyległe. Łącznie projektuje się wykonanie ok. 510 mb otworów
z zabudową rur piezometrycznych (w tym 20 % rezerwy). Uzupełnieniem systemu obserwacyjnego winny też
być projektowane otwory przelewowo-pompowe, przelewowe i studnie, które w okresie, gdy nie będą
eksploatowane, stanowić mogą również elementy systemu obserwacyjnego. Szczegółowa lokalizacja
projektowanych otworów przedstawiona jest na zał. graf. nr 1. Przed przystąpieniem do realizacji zadania
należy sprawdzić aktualną rzędną terenu.
19
Otwory piezometryczne HP-5w/49 i HP-7/57
Otwory projektuje się wykonać w południowo-wschodniej części odkrywki. Zabudowane w nich piezometry
zastąpią zniszczone w tym rejonie otwory obserwacyjne, które monitorowały postęp odwadniania i rozwój
leja depresji w kierunku południowo-wschodnim. Wiercenie otworów zakończyć po nawierceniu pokładu
węgla (Cb2). W otworach należy zabudować kolumny filtrowe Ø 4”, które posłużą do obserwacji zwierciadła
wody w poziomie nadkładowym dolnym. Kolumny filtrowe obsypać obsypką filtracyjną. Pozostałą przestrzeń
powyżej wypełnić urobkiem. Przewidywane profile litologiczne wiercenia i schematy zabudowy piezometrów
przedstawione są na zał. 12, 13 i uściślone będą przez geologa dozoru po odwierceniu otworów .
Otwór piezometryczny HPp-3/13bis
Otwór projektuje się wykonać na „starym zwałowisku” wewnętrznym na północnych obrzeżach wyrobiska
odkrywkowego z poz. +175. Jego zadaniem będzie rozpoznanie warunków zawodnienia i monitoringu
spągowego poziomu wodonośnego w gruntach zwałowych oraz międzywęglowego poziomu wodonośnego,
który ma bardzo istotne znaczenie dla stateczności formowanego zwałowiska wewnętrznego i stanowi
bezpośrednie podłoże zwału w tym rejonie. Wiercenie otworu zakończyć po nawierceniu gruntu rodzimego
ok. 6 m poniżej spągu gruntów zwałowych. W otworze należy zabudować kolumnę filtrową Ø 4”. Kolumnę
filtrową obsypać obsypką filtracyjną do głębokości ok. 24 m od górnej krawędzi kolumny, wykonując
jednocześnie, w zakresie głębokości ok. 18 ÷ 24 m p.p.t., korek iłowy. Pozostałą przestrzeń powyżej
wypełnić urobkiem. Przewidywany profil litologiczny wiercenia i schemat zabudowy piezometru
przedstawiony jest na zał. 10 i uściślony będzie przez geologa dozoru po odwierceniu otworów.
Otwór piezometryczny HPzZ-18
Otwór projektuje się wykonać na zwałowisku wewnętrznym południowo-zachodnim z poziomu +227 w celu
uzupełnienia sieci monitoringu międzywęglowego poziomu wodonośnego. Wiercenie otworu zakończyć na
głębokości ok. 128 m, po przewierceniu utworów przepuszczalnych serii międzywęglowej. W otworze należy
zabudować kolumnę filtrową Ø 4”. Kolumnę filtrową obsypać obsypką filtracyjną do głębokości ok. 90 m od
górnej krawędzi kolumny, wykonując jednocześnie, w zakresie głębokości ok. 80 ÷ 90 m p.p.t., korek iłowy.
Pozostałą przestrzeń powyżej wypełnić urobkiem. Przewidywany profil litologiczny wiercenia i schemat
zabudowy piezometru przedstawiony jest na zał. 11 i uściślony będzie przez geologa dozoru po odwierceniu
otworu.
5.4.2. Technologia wiercenia i zabudowy otworów piezometrycznych
Otwory obserwacyjne projektuje się wykonać systemem udarowo-obrotowym „na sucho” lub systemem
obrotowym na płuczkę. Docelowa średnica wiercenia umożliwi zapuszczenie kolumn filtrowych Ø 4”. Po
dowierceniu do końcowej głębokości (każdorazowo decyduje geolog dozoru) należy zabudować kolumny
filtrowe o średnicy Ø 4” składającej się z odcinków filtra siatkowego (rura perforowana owinięta siatką), rury
podfiltrowej, długości min. 6 m, i nadfiltrowej wyprowadzonej ok. 0,6 m ponad powierzchnię terenu. Po
zabudowaniu kolumny filtrowej należy ją obsypać materiałem filtracyjnym o granulacji 0,8  2,0 mm zgodnie
z projektem sporządzonym przez geologa dozoru. Po zakończeniu prac piezometry należy zabezpieczyć
konduktorem zaopatrzonym w pokrywę ze śrubą M22 i oznaczyć zgodnie ze standardem obowiązującym w
Kopalni Turów. Teren w promieniu około 1 m wokół obiektu utwardzić żwirem.
Zestawienie parametrów technicznych wiercenia i zafiltrowania otworów piezometrycznych zawiera tabela 3.
20
Tabela 3
Zestawienie parametrów technicznych wiercenia i zafiltrowania otworów piezometrycznych
Głębokość Nr
wiercenia/ rurki
zabudowy
[m]
Przedział zalegania
w-wy wodonośnej
od  do
[m p.p.t.]
Korek
iłowy
od  do
[m p.p.t.]
Obsypka
od  do
[m p.p.t.]
10
18,0  24,0
24,0  72,0
4
10
80  90,0
90,0  128,0
140,0  144,0
4
4
135,0  140,0 140,0  150,0
140,0  146,0
4
6
130,0  140,0 140,0  155,0
Rodzaj
Długość
filtra
filtra
(średnica)
[m]
[mm]
L.p.
Numer
otworu
Rzędna
wiercenia
[m n.p.m.]
1
Hpp-3/13bis
175
72,0/72,0
I
34,0  66,0
4
2
HPzZ-18
227
128,0/128,0
I
92,0  122,0
3
HP-5w/49
253
150,0/150,0
I
4
HP-7/57
283
154,0/154,0
I
5.4.3. Obserwacje i badania terenowe podczas wierceń
W trakcie wiercenia otworów obserwacyjnych przewiduje się realizację następujących badań:

pobieranie próbek z każdej przewiercanej warstwy, lecz nie rzadziej niż co 2 m w celu wykonania opisu
litologicznego otworu;

pobieranie próbek NW z utworów piaszczysto-żwirowych do granulometrycznych analiz sitowych oraz
próbek wody do badań fizyko-chemicznych; próbki do badań granulometrycznych powinny być
pobierane do woreczków foliowych zaopatrzonych w metryczkę z opisem próbki;

pomiary głębokości zwierciadła wody po ustabilizowaniu z każdej przewierconej warstwy wodonośnej,
a w przypadku samowypływu pomiar wydajności;

pobór próbek NNS gruntów trudnourabialnych z otworów, wskazanych przez geologa dozoru do badań
parametrów geotechnicznych;

po zakończeniu wiercenia należy przeprowadzić pompowanie oczyszczająco-pomiarowe.
5.5. Otwory hydrogeologiczno-badawcze
5.5.1. Lokalizacja, ilość i głębokość oraz przewidywany profil otworów hydrogeologicznobadawczych
Otwory hydrogeologiczno-badawcze wykorzystywane są jednocześnie do zabudowy rur piezometrycznych
oraz do bieżącego rozpoznania jakości i zalegania pokładów węgla brunatnego lub właściwości i zalegania
utworów nadkładowych (szczególnie odmian trudnourabialnych).
Celem prac wiertniczych objętych w projekcie jest dokładniejsze rozpoznanie utworów nadkładowych pod
względem ich urabialności, uzupełnienie informacji o zaleganiu powierzchni stropowych i spągowych
pokładów węgla, aktualizacja parametrów jakościowych I i II pokładu węgla oraz warunków
hydrogeologicznych w kompleksach nadkładowym i podwęglowym.
W projekcie przewidziano wykonanie trzech otworów hydrogeologiczno-badawczych o łącznym metrażu
ok. 364 m (w tym 20 % rezerwy).
Otwory BH-19/42, BH-7,5/43 i BH-5,5/44 projektuje się wykonać w obszarze odkrywki w polu południowym
(między liniami przekrojowymi 19 i 5 NS). Otwory będą odwiercone w celu lepszego rozpoznania złoża i
21
przewiercać będą pokłady węgla Cb1 i Cb2. Przewiduje się zabudowę rurek piezometrycznych w otworach
w kompleksach międzywęglowym i podwęglowym. Głębokości otworów przyjęto na podstawie profili
przypuszczalnych.
Otwór BH-7,5/43
Celem wiercenia otworu badawczego jest uściślenie głębokości zalegania I i II pokładu węgla pomiędzy
liniami przekrojowymi 43WE a 44WE oraz zabudowa rury piezometrycznej umożliwiającej obserwację
nadkładowego poziomu wodonośnego. Otwór projektuje się odwiercić z poz. +120. Wiercenie otworu
zakończyć 3 m poniżej spągu I pokładu węgla (Cb1). Rdzeń z przewiercanych pokładów węgla należy
zabezpieczyć i przetransportować do laboratorium kopalnianego. W otworze zabudować kolumnę rur
filtrowych Ø 4’’ z częścią czynną filtra zabudowaną w kompleksie nadkładowym. Przewidywany profil
litologiczny wiercenia i schemat zabudowy piezometru przedstawiony jest na zał. nr 15 i uściślony będzie
przez geologa dozoru po odwierceniu otworów.
Otwór BH-19/42
Otwór projektuje się odwiercić z poz. +85. Jego zadaniem będzie zagęszczenie sieci rozpoznawczej złoża
w tym rejonie dla I pokładu węgla (Cb1) w celu uściślenia warunków geologiczno-górniczych oraz
obserwacja nadkładowego poziomu wodonośnego. Wiercenie otworu zakończyć po przewierceniu warstwy
I pokładu węgla (Cb1). Rdzeń z przewierconego pokładu węgla należy zabezpieczyć i przetransportować do
laboratorium kopalnianego. W otworze zabudować kolumnę rur filtrowych Ø 4’’ z częścią czynną filtra
zabudowaną w kompleksie nadwęglowym. Kolumnę obsypać obsypką filtracyjną do głębokości ok. 48 m od
górnej krawędzi kolumny filtrowej, powyżej należy wykonać korek iłowy o grubości ok. 6 m, pozostałą
przestrzeń powyżej wypełnić urobkiem. Szczegółowy projekt zafiltrowania sporządzi geolog dozoru po
zakończeniu wiercenia, przewidywany profil litologiczny wiercenia i schemat zabudowy piezometru
przedstawiony jest na zał. nr 14.
Otwór BH-5,5/44
Otwór projektuje się odwiercić z poz. +140. Jego zadaniem będzie uszczegółowienie rozpoznania zalegania
I i II pokładu węgla w tym rejonie i uściślenia warunków geologiczno-górniczych. Wiercenie należy
zakończyć na głębokości ok. 3m poniżej I-go pokładu węgla. Rdzeń z przewiercanych pokładów węgla
należy zabezpieczyć i przetransportować do laboratorium kopalnianego. W otworze należy zabudować
kolumnę rur filtrowych Ø 4’’ z częścią czynną filtra zabudowaną w kompleksie nadwęglowym. Kolumnę
obsypać obsypką filtracyjną do głębokości ok. 68 m od górnej krawędzi kolumny filtrowej, powyżej należy
wykonać korek iłowy o grubości ok. 18 m, pozostałą przestrzeń powyżej wypełnić urobkiem. Szczegółowy
projekt zafiltrowania sporządzi geolog dozoru po zakończeniu wiercenia, przewidywany profil litologiczny
wiercenia i schemat zabudowy piezometru przedstawiony jest na zał. nr 16.
5.5.2. Technologia wiercenia i zabudowy otworów hydrogeologiczno-badawczych
Prace będą prowadzone przy pomocy wierceń mechaniczno-obrotowych na płuczkę z pełnym
rdzeniowaniem. Wiercenie ma być prowadzone marszami, które umożliwią maksymalny uzysk rdzenia.
Średnicę wiercenia otworu należy tak dobrać by po osiągnięciu projektowanej głębokości możliwe było
posadowienie kolumny filtrowej o średnicy 4”. Kolumna filtrowa składać się będzie z:
 rury nadfiltrowej wyprowadzonej ok. 0,6 m ponad powierzchnię terenu;
 odcinków filtra siatkowego (rura perforowana owinięta siatką);
 rury podfiltrowej, długości od 6  10 m;
 wykonanie obsypki filtracyjnej, a następnie korka iłowego (zgodnie z zaleceniem geologa dozoru).
22
Przewidywane profile litologiczne wiercenia i schematy zabudowy otworów badawczych przedstawione są
na zał. nr 14 ÷ 16 i uściślone będą przez geologa dozoru po odwierceniu otworów. Po zabudowaniu kolumny
filtrowej teren wokół otworu w promieniu 1 m utwardzić żwirem. Zestawienie parametrów technicznych
wiercenia i zafiltrowania otworów piezometrycznych zawiera tabela 4.
Tabela 4
Zestawienie parametrów technicznych wiercenia i zabudowy rurek piezometrycznych w otworach
hydrogeologiczno-badawczych
Głębokość
Rzędna
wiercenia/ Nr
wiercenia
zabudowy rurki
[m n.p.m.]
[m]
Przedział
zalegania
Rodzaj
Długość
w-wy
filtra
filtra
wodonośnej (średnica)
[m]
[cale]
od  do
[m]
Korek
iłowy
od  do
[m p.p.t.]
Obsypka
od  do
[m p.p.t.]
L.p.
Numer
otworu
1
BH-19/42
70
79/48
I
38,0 ÷ 42,0
4
4
10,0 ÷ 16,0
16,0 ÷ 48,0
2
BH-7,5/43
120
130/58
I
36,0  58,0
4
10
20,0 ÷ 36,0
36,0 ÷ 58,0
3
BH-5,5/44
140
155/84
I
68,0  80,5
4
10
50,0 ÷ 68,0
68,0 ÷ 80,5
5.5.3. Obserwacje i badania terenowe podczas wierceń
W trakcie wiercenia otworów przewiduje się realizację następujących badań:

pobieranie próbek z każdej przewiercanej warstwy (pełne rdzeniowanie całego profilu) w celu wykonania
opisu litologicznego otworu;

pobieranie pełnego rdzenia z całego pokładu węgla; próbki należy zabezpieczyć folią w celu ochrony
przed utratą wilgoci i dostarczyć do laboratorium kopalnianego;

pobieranie próbek NNS z nadkładowych gruntów trudnourabialnych, z kontaktów typu węgiel/ił, strefach
spągowych pokładów węgla oraz ze strefy stropowej kompleksu zwietrzelin; próbki należy zabezpieczyć
w gładkim cylindrze ze stali nierdzewnej lub PCV; sposób pobrania próbek ustalany będzie na bieżąco
ze służbą geologiczną Kopalni;

pobieranie próbek z utworów piaszczysto-żwirowych do badań granulometrycznych oraz próbek wody
do badań fizyko-chemicznych: próbki do badań granulometrycznych powinny być pobierane do
woreczków foliowych zaopatrzonych w metryczkę z opisem próbki.
W trakcie wiercenia należy również dokonać poboru próbek do badań jakości węgla:


z jednorodnej makroskopowo ławy węgla pobrać jedną próbkę uśrednioną z każdego 3-metrowego
odcinka rdzenia;
z pozostałej części pokładu reprezentowanej przez naprzemianległy układ węgiel – ił pobrać próbki
uśrednione z odcinków 1-metrowych;

z każdej pobranej próbki uśrednionej należy dodatkowo wydzielić jedną próbkę w ilości ok.1 kilograma
do badań zawartości sodu i potasu oraz 1 próbkę w ilości ok. 0,3 kg do badań zawartości rtęci w węglu.
Próbki te należy zapakować do worków foliowych i opisać podając: nazwę otworu, opróbowany przelot oraz
datę pobrania. Próbki zostaną wysłane do laboratorium wykonującego badania zawartości rtęci, sodu
i potasu oraz zawartość pierwiastka C i piasku w węglu.
23
5.6. Otwory inklinometryczne
5.6.1. Lokalizacja i głębokość oraz przewidywany profil otworu inklinometrycznego
Repery inklinometryczne zainstalowane w otworach wiertniczych stanowią najbardziej precyzyjny
i jednocześnie zasadniczy element systemu kontroli procesów deformacyjnych zboczy odkrywki i zwałowisk
oraz ich najbliższego otoczenia. Aktualnie w Kopalni Turów jest czynnych kilkadziesiąt otworów
inklinometrycznych usytuowanych w obszarze zboczy stałych i okresowo stałych odkrywki oraz zwałowisk,
które funkcjonują w obrębie następujących lokalnych sieci pomiarowo-kontrolnych:
 sieci filara ochronnego rzeki Nysy Łużyckiej;
 sieci zwałowiska wewnętrznego;
 sieci zbocza stałego północnego;
 sieci zbocza stałego wschodniego i południowego – okresowo stałego.
Celem wiercenia jest uzupełnienie sieci otworów do kontroli deformacji wgłębnych w rejonach
przewidywanych zagrożeń geotechnicznych eksploatacji i zwałowania wewnętrznego w najbliższych latach.
W 2014 roku planuje się wykonanie dwóch otworów wiertniczych z zabudową rur inklinometrycznych.
Otwór inklinometryczny IN-32
Otwór zostanie odwiercony w północno-zachodniej części zwałowiska wewnętrznego, z poz.odkrywki z
poz. +230. Jego zadaniem będzie kontrola stateczności skarp w rejonie zbiornika ZbR-2. Wiercenie otworu
zakończyć po przewierceniu gruntu nasypowego i zawierceniu około 3 m w gruncie rodzimym. W otworze
zabudować rurkę inklinometryczną, która ma być wyprowadzona ok. 0,6 m ponad teren.
Otwór inklinometryczny IN-33
Otwór zostanie odwiercony w północno-wschodniej części zwałowiska wewnętrznego (filar rzeki Miedzianka)
z poz. +225. Jego zadaniem będzie kontrola stateczności skarp w rejonie wyrwy, która powstała w wyniku
powodzi z 2010 roku. Wiercenie otworu zakończyć po przewierceniu gruntów nasypowych i zawierceniu
około 3 m w gruncie rodzimym. W otworze zabudować rurkę inklinometryczną, która ma być wyprowadzona
ok. 0,6 m ponad teren.
Przewidywane profile litologiczne wiercenia i schemat zabudowy otworów przedstawiają zał. nr 17,18.
5.6.2. Technologia wiercenia i zabudowy otworów inklinometrycznych
Otwory pod zabudowę rur inklinometrycznych projektuje się wykonać systemem obrotowym na płuczkę lub
w rurach osłonowych „na sucho”. Docelowa średnica wiercenia umożliwi zapuszczenie rur
inklinometrycznych Ø 63 mm oraz wykonanie obsypki żwirowej o granulacji 2  8 mm wokół rur
inklinometrycznych.
Zabudowa otworów inklinometrycznych obejmować będzie:

zabudowę rurami inklinometrycznymi PVC o średnicy 63 mm z wytłoczonymi czterema prowadnicami,
które po wyjęciu rur osłonowych pozostaną w otworze razem z obsypką żwirową wypełniającą
przestrzeń pierścieniową pomiędzy przewodem inklinometrycznym a górotworem; sposób połączeń rur
powinien zapewnić ich szczelność;

zabezpieczenie na powierzchni terenu rury głowicą ochronną o długości 0,6 ÷ 1,0 m;
24

zacementowanie
rury
inklinometrycznej
w
głowicy
ochronnej,
w
przelocie
1 ÷ 0,15 m p.p.t.,
z pozostawieniem górnego odcinka rury inklinometrycznej o długości ok. 60 cm bez cementowania;

zamontowanie głowicy centrującej;

zabezpieczenie głowicy ochronnej pokrywą ochronną ze śrubą zamykającą M22;

pomalowanie konduktora i pokrywy na kolor żółty i opisanie numerem czarnym kolorem;

sprawdzenie szczelności i drożności rur atrapą sondy inklinometrycznej a następnie wypełnienie rur
czystą wodą;

utwardzenie placu wokół inklinometrów w promieniu minimum 1 m.
5.6.3. Obserwacje i badania terenowe podczas wierceń
W trakcie wiercenia otworów przewiduje się realizację następujących badań:

pobieranie próbek gruntowych z każdej przewiercanej warstwy, lecz nie rzadziej niż co 1 m, w celu
wykonania opisu litologicznego otworu;

pobieranie próbek NW z utworów piaszczysto-żwirowych do granulometrycznych analiz sitowych oraz
próbek wody do badań fizyko-chemicznych; próbki do badań granulometrycznych powinny być
pobierane do woreczków foliowych zaopatrzonych w metryczkę z opisem próbki;

pomiary głębokości zwierciadła wody po ustabilizowaniu z każdej przewierconej warstwy wodonośnej,
a w przypadku samowypływu pomiar wydajności.
5.7. Otwory hydrogeologiczne przeznaczone do renowacji
W wyniku uszkodzeń, ścięcia, zasypów czy kolmatacji otworów hydrogeologicznych planuje się wykonanie
ich renowacji tj. czyszczenie, tłokowanie, usuwanie osadów (w zależności od rodzajów uszkodzeń), naprawa
rurek i głowic ochronnych. W przypadku braku możliwości wykonania renowacji, wytypowane otwory należy
zastąpić nowymi. W 2014 roku przewiduje się wykonanie renowacji co najmniej 15 otworów
hydrogeologicznych.
Po zakończonej renowacji otworu głowicę ochronną zaopatrzyć w pokrywę ze śrubą M22 i oznaczyć zgodnie
ze standardem w Kopalni Turów. Teren wokół piezometru w promieniu około 1 m utwardzić żwirem.
5.8. Otwory hydrogeologiczne przeznaczone do nadbudowy
Rozwój zwałowiska wewnętrznego wymusza sukcesywną nadbudowę podstawowych elementów systemu
odwodnienia i monitoringu w celu utrzymania zdolności odwadniania podłoża zwałowiska i ciągłości
obserwacji położenia zwierciadła wody oraz monitoringu zagrożeń geotechnicznych. W 2014 roku
przewiduje się nadbudowę istniejących otworów o sumaryczną długość ok. 200 m.
Nadbudowa otworów hydrogeologicznych prowadzona jest w dwóch etapach według następującej
technologii:
I etap:

demontaż głowicy ochronnej osłaniającej piezometr (studnię);
25

dospawanie do rur połączeń gwintowych HQ (umożliwiających dokręcenie nadkładanych odcinków),
w przypadku rur PVC (jeśli rura nie jest zakończona gwintem) należy zamontować połączenie stalowe,
gwintowane w celu połączenia rur PVC ze stalowymi;

okopanie piezometru (studni) na głębokość około 1,5 m;

zainstalowanie i zabetonowanie w wykopie rury osłonowej o średnicy 14” o dł. 3  4 m.
II etap:

nadłożenie odcinka rury osłonowej o średnicy 14” o długości ok. 8 m z zainstalowanymi wewnątrz (dzięki
pierścieniowi centrującemu zawieszonemu na dospawanych wewnątrz rury wspornikach) rurkami
piezometrycznymi (lub rurą eksploatacyjną);

skręcenie rurek piezometrycznych (studziennych);

połączenie (zespawanie) rur osłonowych;

wzmocnienie połączenia czterema zakładkami (stalowe płaskowniki) o długości 0,5 m, szerokości 0,1 m
i grubości 8 mm;

obsypanie nadłożonego odcinka gruntem zwałowym.
Po dokręceniu każdego odcinka rur piezometrycznych (studziennych) sprawdza się drożność układu przy
pomocy przyrządu pomiarowego. Po obsypaniu nadbudowanego odcinka materiałem zwałowym otwór
zabezpiecza się stalowym kołpakiem.
6. ZAKRES BADAŃ LABORATORYJNYCH PRÓBEK WĘGLA BRUNATNEGO I GRUNTÓW
NADKŁADOWYCH
Przewidywany projektem zakres badań laboratoryjnych pobranych próbek gruntowych jest następujący:
a. dla próbek z węgla brunatnego:

oznaczenie wilgotności;

oznaczenie zawartości popiołów;

oznaczenie kaloryczności;

oznaczenie zawartości siarki;

oznaczenie zawartości pierwiastka C;

oznaczenie piasku w węglu.
b. dla próbek z próbek gruntów wodonośnych:
c.

analizy granulometryczne;

analizy chemiczne wody.
dla próbek NNS gruntów rodzimych  kontaktów typu węgiel/ił stref spągowych pokładów węgla:

opis makroskopowy;

analizy granulometryczne;

oznaczenie gęstości objętościowej;

oznaczenie wilgotności;

określenie spójności i kąta tarcia wewnętrznego.
d. dla próbek NNS gruntów rodzimych  utworów trudnourabialnych:

analiza makroskopowa;

oznaczenie składu granulometrycznego;
26

oznaczenie gęstości objętościowej;

oznaczenie gęstości właściwej szkieletu gruntowego;

oznaczenie porowatości;

oznaczenie wilgotności naturalnej;

oznaczenie granic konsystencji;

oznaczenie wskaźnika i stopnia plastyczności;

oznaczenie rozmakania;

oznaczenie wytrzymałości na jednoosiowe ściskanie Rc;

badania petrograficzno-mineralogiczne mające na celu określenie składu mineralnego osadów oraz
rodzaju charakteru spoiwa; obejmujące: opis makroskopowy, badania mikroskopowe składu
mineralnego oraz dodatkowo badania rentgenowskie składu mineralnego dla osadów bardzo
drobnoziarnistych.
e. dla próbek NNS gruntów zwałowych:

analiza makroskopowa;

oznaczenie składu granulometrycznego;

oznaczenie gęstości objętościowej;

oznaczenie gęstości właściwej szkieletu gruntowego;

oznaczenie wilgotności naturalnej;

oznaczenie granic konsystencji;

oznaczenie wskaźnika i stopnia plastyczności;

oznaczenie spójności i kąta tarcia;

oznaczenie współczynnika Poissona.
7. ROBOTY GEODEZYJNE
Wytyczanie otworów w terenie oraz zamierzenie ich po odwierceniu wykonane będzie przez Dział Mierniczy
Kopalni Turów przy udziale geologa dozoru.
8. FORMA DOKUMENTACJI WYNIKÓW PRAC
Na podstawie przeprowadzonych wierceń, badań terenowych i laboratoryjnych zostanie sporządzona
dokumentacja powykonawcza: profile otworów, zestawienia pomiarów nawierconych i ustabilizowanych
zwierciadeł wody, wyniki pompowań oczyszczających i badawczych, zestawienia badań granulometrycznych
gruntów, wyniki badań fizyko-chemicznych wody, zestawienie jakości węgla oraz parametrów
geomechanicznych gruntów. Wymienione powyżej dane zostaną następnie wprowadzone do relacyjnej bazy
danych geologicznych Kopalni Turów.
9. NADZÓR GEOLOGICZNY I INWESTORSKI
Nadzór nad robotami wiertniczymi prowadzony będzie przez osoby uprawnione z Działu Geologicznego
Kopalni Turów lub osoby działające na zlecenie Działu TGG. Zastrzega się możliwość zmiany głębokości
i konstrukcji otworów w zależności od faktycznie stwierdzonych warunków terenowych i geologicznych.
Do zadań terenowego dozoru geologicznego nad wierceniami należy:
27
1.
Sprawdzenie zgodności lokalizacji z projektem.
2.
Kontrola technologii wiercenia, sposobu zamykania poziomów wodonośnych.
3.
Zmiany technologii w przypadku napotkania warunków geologicznych wymagających wprowadzenia
takich zmian.
4.
Kontrola uzysku rdzenia i pomiaru głębokości.
5.
Określenie przelotów do opróbowania, określenie rodzaju próbek i sposobu ich zabezpieczenia.
6.
Pobór próbek gruntu.
7.
Terenowe badania nawierconych gruntów (wałeczkowania gruntów spoistych, przesiewanie piasku,
określenie konsystencji, badanie kwasem solnym itp.).
8.
Pomiar nawierconego i ustabilizowanego zwierciadła wody w otworach dla wszystkich nawierconych
poziomów.
9.
Pobór próbek wody w trakcie wiercenia.
10. Przeprowadzenie stabilizacji zwierciadła wody w otworach hydrogeologicznych (stałe pomiary przez
2 ÷ 3 doby).
11. Nadzór pompowania oczyszczającego w studniach, decyzja o zakończeniu pompowania lub jego
przedłużeniu.
12. Opis rdzenia wiertniczego w terenie.
13. Decyzja o zakończeniu wiercenia otworu na po osiągnięciu projektowanej głębokości, w przypadku
awarii lub w przypadku osiągnięcia celu geologicznego (określonej warstwy).
14. Sporządzenie dokumentacji powykonawczej (profil otworu, zestawienie badań, raporty wiertnicze itp.).
15. Ustalenie sposobu i kontrola zabudowy otworu (przeloty zafiltrowane, rodzaj i szczeliny filtra, ilość
poziomów zafiltrowanych, sposób odizolowania poziomów).
16. W przypadku wykonania robót w dni wolne od pracy oraz po godz.1400 w dni robocze, osoba dozoru
wykonawcy musi dokonać zgłoszenia na piśmie.
10. HARMONOGRAM REALIZACJI WIERCEŃ
Przewiduje się wykonanie otworów z chwilą osiągnięcia zakładanego poziomu wiercenia oraz
technologicznych możliwości dojazdu do placu budowy. Opracowanie szczegółowego harmonogramu
(terminów) wierceń jest niemożliwe ze względu na specyfikę ruchu zakładu górniczego.
28
PROJEKTY GEOLOGICZNO-TECHNICZNE OTWORÓW
Zał. 1 Projekt geologiczno-techniczny otworu studziennego HSN-XVIII.
Zał. 2 Projekt geologiczno-techniczny otworu studziennego HSN-XIX.
Zał. 3 Projekt geologiczno-techniczny otworu studziennego HOpp-24.
Zał. 4 Projekt geologiczno-techniczny otworu studziennego HOpp-25.
Zał. 5 Projekt geologiczno-techniczny otworu studziennego HSdr-15.
Zał. 6 Projekt geologiczno-techniczny otworu studziennego HSdr-16.
Zał. 7 Projekt geologiczno-techniczny otworu studziennego HSdr-6bis2.
Zał. 8 Projekt geologiczno-techniczny otworu studziennego HSp-73.
Zał. 9 Projekt geologiczno-techniczny otworu przelewowego HOp-128.
Zał. 10 Projekt geologiczno-techniczny otworu obserwacyjnego HPp-3/13bis.
Zał. 11 Projekt geologiczno-techniczny otworu obserwacyjnego HPzZ-18.
Zał. 12 Projekt geologiczno-techniczny otworu obserwacyjnego HP-5w/49.
Zał. 13 Projekt geologiczno-techniczny otworu obserwacyjnego HP-7/57.
Zał. 14 Projekt geologiczno-techniczny otworu obserwacyjnego BH-19/42.
Zał. 15 Projekt geologiczno-techniczny otworu obserwacyjnego BH-7,5/43.
Zał. 16 Projekt geologiczno-techniczny otworu obserwacyjnego BH-5,5/44.
Zał. 17 Projekt geologiczno-techniczny otworu inklinometrycznego IN-32.
Zał. 18 Projekt geologiczno-techniczny otworu inklinometrycznego IN-33.
29
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

66+6+6+

2 Cards basiek49

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

Create flashcards