GZZ NR.7 Sierpień 2003 Aktualności Od 20 do 31 sierpnia br

advertisement
GZ Z
NR.7
Sierpień 2003
Aktualności
Od 20 do 31 sierpnia br. odbędzie się spotkanie obserwatorów GZZ na Suhorze. Ze
względów prawnych nie można tego spotkania nazwać „obozem” gdyż GZZ jest „organizacją
nielegalną” i tak już pewnie zostanie. Tak więc uczestnicy przyjeżdżają na własną
odpowiedzialność a niepełnoletni proszeni są o pisemną zgodę rodziców. Ze względu na ilość
miejsc do spania w obserwatorium w czasie trwania spotkania będzie panować rotacja uczestników
w celu zwiększenia przepustowości Suhory. Zakładam przy 3-4 nocnym pobycie danego osobnika
obserwatorium jest w stanie odwiedzić ok. 15 osób. Chętnych proszę o zgłaszanie się drogą
e-mailową lub pocztową z możliwym i preferowanym terminem przyjazdu na Suhorę.
Jeśli to możliwe to obserwatorów wizualnych chciałbym zaprosić na początku
a użytkowników CCD pod koniec spotkania. Chętnym centrala przyśle zaproszenia ze szczegółami.
Technika prowadzenia obserwacji (odpowiedzi na często zadawane pytania):
Czy lepiej porównywać zmienną do dwóch czy do kilku standardów?
Byłem świadkiem pasjonującej dyskusji pomiędzy zwolennikami obu metod zachwalających
je jako jedynie słuszne, krytykując metodę przeciwną. W ferworze walki część ludzi zapomniała
niestety o co tak naprawdę chodzi.
Gwiazdy standardowe (inaczej gwiazdy porównania) powinny być stałe, mieć jasność
i kolor zbliżony do barwy gwiazdy badanej. Powinny mieścić się w polu widzenia teleskopu razem
z gwiazdą badaną. Załóżmy że te warunki są spełnione i gwiazd porównania mamy całe krocie.
Zaletą pierwszej metody jest szybkość czyli możliwość zrobienia większej ilości obserwacji wadą
możliwość błędów gdy jeden ze standardów okaże się zmienny. druga metoda ma dokładnie
przeciwne właściwości. Którą zatem stosować ? Czy ryzykować błędy robiąc dużo obserwacji czy
raczej robić wolniej ale pewnie?
Jeśli celem naszych obserwacji jest wyznaczenie bezwzględnej jasności gwiazdy badanej lub
obserwacje gwiazd wolnozmiennych (a tak jest na przykład w obserwacjach gwiazd fizycznie
zmiennych) ryzyko w/w błędów systematycznych jest dość spore i tu chyba można zalecić
kontrolne porównanie z kilkoma standardami.
A co robić w przypadku obserwacji minimów gzz? Zjawiska zaćmieniowe zachodzą dość
szybko w porównaniu ze zmianami jasności typu cefeid czy miryd. Jeśli więc jedna z gwiazd
porównania jest taką gwiazdą wolno zmienną nie wpłynie to znacząco na nasze wyniki. Ponadto
zauważmy że metoda NBA której używamy zawiera w sobie element pracy z wieloma gwiazdami.
Przecież zawsze z zestawu gwiazd porównania wybieramy przy danej ocenie gwiazdy najsłabszą
z jaśniejszych od zmiennej oraz najjaśniejszą spośród słabszych od zmiennej. To że później
konkretne liczbowe oceny robimy dla tych dwóch gwiazd nie zmienia faktu że porównaliśmy je
z innymi. Jeśli więc nasz „standard” złośliwie zmienia się na tyle szybko aby to zauważyć
w krótkim czasie trwania minimum to zauważymy prawdopodobnie że na gałęzi wychodzącej
zmieniła się kolejność stosowania gwiazd porównania. A nawet jeśli tego nie zauważymy to
zaburzone będą jedynie te punkty na gałęzi które robione były ze złym standardem. reszta będzie
dobra. Aby odkrywać takie fałszywe standardy powinniśmy pamiętać o starym a pożytecznym
ćwiczeniu polegającym na uszeregowaniu gwiazd porównania z danego pola w ciąg w rodzaju
a4b3c2d2e1f , zapisaniu go i porównywaniu z innymi obserwacjami tego pola. Oprócz odkrycia
zmienności standardów jest to też znakomite ćwiczenie dla kalibracji własnych oczu.
Ciekawy obiekt: V471 Tau
na
O-C
rysunku
sugeruje, że układ V471 Tau może
być układem potrójnym o okresie
orbitalnym trzeciego ciała równym
~30
lat.
Diagram
został
0.002
[dni]
przedstawiony
diagramu
0
O-C
Kształt
-0.002
sporządzony zgodnie z efemerydą:
HJD = 2440610.06406 + E 
Epoka
0.d5211833980
-0.004
0
10000
20000
Lecz jak widać ostatnie punkty leżą powyżej spodziewanego maksimum, zatem przebieg
diagramu O-C trudno nazwać okresowym. Wskazane byłoby dalsze monitorowanie tego układu dla
potwierdzenia lub odrzucenia hipotezy o istnieniu trzeciego ciała i dokładniejsze wyznaczenie
orbity. Zmiany okresu orbitalnego mogą być również spowodowane innymi efektami np.
hamowaniem magnetycznym.
Układ V471 Tau jest złożony z
niewielkiego
białego
karła,
dominującego jasnością oraz gwiazdy
ciągu głównego (patrz rysunek). Takie
układy
nazywamy
gwiazdami
prekataklizmicznymi gdyż jeśli ich
okres się skróci to gwiazd ciągu
głównego może wypełnić powierzchnię Roche’a. Zacznie się przepływ masy na białego karła
utworzy się dysk akrecyjny a układ stanie się zmienną kataklizmiczną. Jeśliby poznać tempo
skracania się okresu można by przewidzieć kiedy to nastąpi.
Obserwacje
zaćmień
w
takich
układach są trudne gdyż niewielkie rozmiary
białego karła powodują bardzo strome
gałęzie w minimum oraz powstanie efektu
tzw. płaskiego dna gdy karzeł jest za
gwiazdą ciągu głównego (patrz rysunek).
Zjawisko trwa bardzo krótko (kreski na osi
X oznaczają kolejne minuty). Obserwator
wizualny może po prostu zanotować czasy
kolejnych kontaktów. Użytkownicy CCD mogą zastosować ciekawą technikę obserwacji. Serii
zdjęć gwiazdy zmiennej dałaby zbyt małą ilość punktów na krzywej zmian jasności. Przy tak
szybkim zejściu straty czasu związane z odczytem chipu nie pozwalają na wykonanie wielu zdjęć.
Odmienną techniką posłużono się aby uzyskać zaprezentowane minimum.
Wykonano jedno zdjęcie z 15-sto minutową ekspozycją przy wyłączonym prowadzeniu
teleskopu (patrz rysunek negatywowy). Obrazy zwykłych gwiazd utworzyły charakterystyczne linie
a gwiazda zmienna linię z przerwą (zaznaczoną strzałką). Krzywą jasności przedstawioną wyżej
uzyskano po prostu przez odczyt zliczeń z poszczególnych
podobnych obserwacji fotograficznych.
pikseli. Można spróbować także
Trochę teorii : Hamowanie magnetyczne
Ciekawa możliwość zmiany długości okresu orbitalnego pojawi się gdy gwiazdy posiadają
magnetosferę i gdy pojawia się aktywność w postaci wiatru gwiazdowego. Dla pojedynczej gwiazdy
łatwo wyobrazić sobie mechanizm magnetycznego hamowania ruchu obrotowego.
Otwarte linie sił pola magnetycznego są zakotwiczone w plaźmie, z której jest zbudowana
gwiazda (patrz rysunek). Ruch obrotowy gwiazdy powoduje, że linie te są skręcone oraz, że
zewnętrzne pole magnetyczne wokół gwiazdy naśladuje jej ruch wirowy. Pole to odkształca tory
zjonizowanych cząstek wiatru gwiazdowego przekazując im pewien moment pędu. Skutkiem tego
wydłuża się okres obrotu samej gwiazdy.
W układach podwójnych tarcie konwektywne lub siły pływowe utrzymują synchronizację
pomiędzy okresem obrotu gwiazd i okresem orbitalnym układu. Utrata obrotowego momentu pędu
przez jeden składnik powoduje również utratę części orbitalnego momentu pędu. Tak więc, w
efekcie oddziaływania cząstek wiatru z liniami pola magnetycznego następuje skrócenie okresu
orbitalnego i zacieśnianie orbity.
Tempo utraty momentu pędu można
wyrazić wzorem :

2
3
2
1
3
10
4
J
 k  M R2  3
 5.0  1029 2  G  2 
P
J MB
   M1
10
3

gdzie R2 to promień składnika chłodnego,
a k22 to stosunek momentu bezwładności do
masy gwiazdy. ( k22=0.1, ~1, ) M to masa
układu a M1 M2 masy składników.
Charakterystyczną skalę czasową hamowania magnetycznego wyraża wzór:

 MB
J

J GR
1
 1.4  1017 
10
m1
1
3
m r2
P3
[s]
gdzie r2=R2/R..
4
Podstawiając dane typowych układów prekataklizmicznych otrzymujemy czas ~108-9 po którym
rozpocznie się ich przemiana w układ kataklizmiczny.
Co słychać w „centrali GZZ”
■ użytkownicy programu aa.exe pewnie się ucieszą z nowszej wersji bb.exe, która ma poprawiony
format wypisywania danych, rozbudowany kalkulator oraz możliwość zrzutu ekranu na bitmapę
(którą bez problemu można drukować) w sprawie udostępnienia proszę o kontakt z Centralą
■ poprawiono program o-c (jest już wersja 7) teraz już robi prawie wszystko 8-)
■ trwają prace nad wersja kompaktową atlasu O-C. Będzie to samo co na stronie internetowej
atlasu ale z poprawionymi błędami. Płyta CD będzie do dostania we wrześniu.
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

Prace Magisterskie

2 Cards Pisanie PRAC

Create flashcards