13. Czy w przypadku odwołania ze stanowiska z-cy

advertisement
dr Marcin Adamczyk – radca prawny, adiunkt na Wydziale Prawa i Administracji
Uniwersytetu Warmińsko – Mazurskiego w Olsztynie
Pytanie
Czy w przypadku odwołania ze stanowiska z-cy burmistrza i skończenia kadencji na
stanowisku dyrektora jednostki / powołany na okres 5 lat / pracownicy ci mają prawo powrotu
na zajmowane przed powołaniem stanowiska ?
Odpowiedź
Ewentualne prawo pracownika do powrotu do pracy u poprzedniego pracodawcy
uzależnione jest od tego czy pracownikowi został udzielony urlop bezpłatny czy też stosunek
pracy uległ rozwiązaniu. W pierwszym przypadku, po upływie okresu urlopu bezpłatnego,
prawa i obowiązku stron ulegają odwieszeniu, a tym samym pracownik nadal pozostaje
pracownikiem poprzedniego pracodawcy na warunkach wynikających z zawartej umowy o
pracę. W drugim przypadku stosunek pracy pracownika uległ rozwiązaniu, a pracownik nie
ma żadnych uprawnień do żądania zatrudnienia u poprzedniego pracodawcy. Ewentualne
nawiązanie stosunku pracy wymagałoby zawarcia nowej umowy o pracę na zasadzie swobody
umów, a tym samym pracodawca może, ale nie musi zatrudnić byłego pracownika.
Powyższe zasady należy stosować także w przypadku powołania na jedno ze
wskazanych w zapytaniu stanowisk spośród pracowników samorządowych zatrudnionych
odpowiednio w urzędzie lub jednostce organizacyjnej, a więc gdy z momentem powołania nie
doszło do zmiany pracodawcy, ale do udzielenia pracownikowi urlopu bezpłatnego lub do
zmiany podstawy zatrudnienia i zajmowanego stanowiska. Wskazać bowiem należy, iż w
przypadku gdy strony nie postanowiły o udzieleniu pracownikowi urlopu bezpłatnego z
chwilą powołania pracownika doszło do przekształcenia w drodze porozumienia stron
dotychczasowego umownego stosunku pracy w stosunek pracy z powołania. Oznacza to, iż
skuteczne odwołanie ze stanowiska skutkować będzie, w braku odmiennego porozumienia
stron, definitywnym rozwiązaniem stosunku pracy, chyba że pracodawca i pracownik zawarli
porozumienie w sprawie zmiany umowy o pracę na stosunek pracy z powołania na czas
określony, po upływie którego następuje reaktywowanie umownego stosunku pracy.
Krótki opis stanu faktycznego
Pracownicy Urzędu zostali powołani przez Burmistrza na stanowisko :
1/ z-cy burmistrza,
2/ dyrektora jednostki organizacyjnej.
Pracownicy ci przed powołaniem nie wystąpili z wnioskiem o udzielenie urlopu
wypoczynkowego. Na ich miejsce zatrudniono inne osoby. Czy w przypadku odwołania ze
stanowiska z-cy burmistrza i skończenia kadencji na stanowisku dyrektora jednostki /
powołany na okres 5 lat / pracownicy ci mają prawo powrotu na zajmowane przed
powołaniem stanowiska ?
Podstawa prawna
 ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z
późn.zm.)
 ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2008 r. Nr
223, poz.1458 z późn. zm.)
Uzasadnienie
Odpowiedź na przedstawione pytanie należy rozpocząć od wyjaśnienia kilku
podstawowych zagadnień związanych z przedmiotem niniejszej opinii. Po pierwsze pytanie
zawiera oczywistą omyłkę, gdyż mało prawdopodobne jest, aby pracownik zatrudniony na
stanowiskach zastępcy burmistrza oraz dyrektora jednostki organizacyjnej korzystał przez
okres sprawowania ww. obowiązków u swojego dotychczasowego pracodawcy z urlopu
wypoczynkowego. Urlop ten ma ograniczony charakter czasowy i z przyczyn oczywistych
byłby niewystarczający do zwolnienia pracownika z obowiązku świadczenia pracy u
dotychczasowego pracodawcy. Na potrzeby niniejszej opinii należy więc założyć, iż intencją
pytającego była kwestia udzielania i powrotu do pracy z urlopu bezpłatnego. W dalszej
kolejności wskazać należy, iż nie jest jasny także status prawny osób, których dotyczy
pytanie. O ile bowiem zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o pracownikach samorządowych
zastępca wójta zatrudniony jest na podstawie powołania, to zatrudnienie na tej podstawie
dyrektora jednostki organizacyjnej nie wynika wprost z przepisów ww. ustawy. Ustawodawca
w powyższym akcie nie wymienił dyrektora jednostki organizacyjnej gminy jako osoby
zatrudnianej na podstawie szczególnej tj. powołania, a tym samym mieszczą się oni w pojęciu
pozostałych pracowników samorządowych zatrudnianych w oparciu o umowę o pracę.
Ewentualne zatrudnienie na podstawie powołania wynikać musiałoby z ustawy szczególnej.
Przechodząc do odpowiedzi na zasadniczą cześć niniejszego zapytania wskazać
należy, iż ani przepisy ustawy o samorządzie gminnym, ani ustawy o pracownikach
samorządowych nie zawierają samodzielnej podstawy prawnej regulującej kwestię udzielania
pracownikom urlopów bezpłatnych w związku z zatrudnieniem na stanowisku zastępcy wójta
czy dyrektora jednostki organizacyjnej. Oznacza to, iż ewentualne udzielenie tego rodzaju
zwolnienia z wykonywania dotychczasowych obowiązków, bez rozwiązania stosunku pracy,
mogłoby nastąpić na zasadach ogólnych określonych w kodeksie pracy. Zgodnie z art. 174
kodeksu pracy na pisemny wniosek pracownika pracodawca może udzielić mu urlopu
bezpłatnego. Ponadto kodeks pracy przewiduje także udzielnie urlopu na potrzeby
wykonywania pracy u innego pracodawcy. Zgodnie z art. 1741 kodeksu pracy za zgodą
pracownika, wyrażoną na piśmie, pracodawca może udzielić pracownikowi urlopu
bezpłatnego w celu wykonywania pracy u innego pracodawcy przez okres ustalony w
zawartym w tej sprawie porozumieniu między pracodawcami. Przede wszystkim wskazać
więc należy, iż pracownik, który podejmuje nowe zatrudnienie w innym miejscu pracy w
następstwie aktu powołania, może wystąpić do dotychczasowego pracodawcy z wnioskiem o
udzielenie mu urlopu bezpłatnego na warunkach określonych w ww. przepisach kodeksu
pracy. Z przepisów tych nie wynika obowiązek pracodawcy udzielenia pracownikowi urlopu
w związku z powołaniem go na określone stanowisko u innego pracodawcy. Zgoda
pracodawcy na udzielenie wspomnianego urlopu powoduje, że pracownik pozostaje
jednocześnie w dwóch stosunkach pracy. Obowiązki pracownika i pracodawcy w ramach
stosunku pracy z tytułu którego pracownik został urlopowany ulegają zawieszeniu (zob. W.
Muszalski, Kodeks pracy. Komentarz. Legalis). W niniejszej sprawie brak złożenia wniosku o
udzielenie urlopu bezpłatnego daje podstawę do założenia, iż urlop ten nie został udzielony.
Jednak wskazać należy, iż ustawodawca wprowadzając wymóg złożenia przez pracownika
pisemnego wniosku nie zastrzegł dla ww. formy czynności rygoru nieważności. Oznacza to,
iż do jego udzielenia może dojść także na skutek zgodnego oświadczenia stron stosunku pracy
wyrażonych również w sposób dorozumiały (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16
października 2009 r., I PK 85/09, Lex). Powyższa uwaga ma o tyle znaczenie, iż bez
szczegółowej analizy okoliczności jakie towarzyszyły zaprzestaniu wykonywania pracy u
dotychczasowego pracodawcy nie sposób jest ocenić czy doszło do urlopowania
pracowników. W tym zakresie znaczenie może mieć np. fakt wydania pracownikowi przez
dotychczasowego pracodawcę świadectwa pracy, wypłata ekwiwalentu za niewykorzystany
urlop wypoczynkowy, a zwłaszcza okoliczności towarzyszące zaprzestaniu pracy u
poprzedniego pracodawcy. Trudno sobie wyobrazić bowiem, aby pracownik po prostu
przestał świadczyć pracę na rzecz pracodawcy. Oznacza to, iż strony stosunku pracy musiały
prowadzić rozmowy co do dalszego bytu prawnego łączącego ich stosunku pracy. W sytuacji,
gdy z okoliczności sprawy wynika, że nie doszło do udzielenia urlopu bezpłatnego uznać
należy, iż stosunek pracy u dotychczasowego pracodawcy ustał w zależności od oświadczeń
stron na podstawie porozumienia stron lub wypowiedzenia, zwłaszcza w sytuacji wydania
przez pracodawcę świadectwa pracy.
Ewentualne prawo pracownika do powrotu do pracy u poprzedniego pracodawcy
uzależnione jest od tego czy pracownikowi został udzielony urlop bezpłatny czy też stosunek
pracy uległ rozwiązaniu. W pierwszym przypadku po upływie okresu urlopu bezpłatnego
prawa i obowiązki stron ulegają odwieszeniu, a tym samym pracownik nadal byłby
pracownikiem poprzedniego pracodawcy na warunkach wynikających z zawartej umowy o
pracę. W drugim przypadku stosunek pracy pracownika uległ rozwiązaniu, a pracownik nie
ma żadnych uprawnień do żądania zatrudnienia u poprzedniego pracodawcy. Ewentualne
nawiązanie stosunku pracy wymagałoby zawarcia nowej umowy o pracę na zasadzie swobody
umów, a tym samym pracodawca może, ale w nie musi, zatrudnić byłego pracownika.
Powyższe zasady należy stosować także w przypadku powołania na jedno ze
wskazanych w zapytaniu stanowisk spośród pracowników samorządowych zatrudnionych
odpowiednio w urzędzie lub jednostce organizacyjnej, a więc gdy z momentem powołania nie
doszło do zmiany pracodawcy, ale do udzielenia pracownikowi urlopu bezpłatnego lub do
zmiany podstawy zatrudnienia i zajmowanego stanowiska. Wskazać bowiem należy, iż w
przypadku gdy strony nie postanowiły o udzieleniu pracownikowi urlopu bezpłatnego, z
chwilą powołania pracownika doszło do przekształcenia w drodze porozumienia stron
dotychczasowego umownego stosunku pracy w stosunek pracy z powołania. Oznacza to, iż z
skuteczne odwołanie ze stanowiska skutkować będzie, w braku odmiennego porozumienia
stron, definitywnym rozwiązaniem stosunku pracy (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12
maja 2010 r., I PK 10/10, Lex nr 602199 w której sąd wskazał, iż powołanie na funkcję […]
zatrudnionej w niej osoby powoduje przekształcenie dotychczas istniejącego stosunku pracy
w stosunek pracy na podstawie powołania. Jeśli powołanie takie następuje na czas określony,
z upływem jego terminu dochodzi do rozwiązania stosunku pracy a nie "powrotu" do stanu
sprzed powołania. ), chyba że pracodawca i pracownik zawarli porozumienie w sprawie
zmiany umowy o pracę na stosunek pracy z powołania na czas określony, po upływie którego
następuje reaktywowanie umownego stosunku pracy (zob. wyrok SN z 15 maja 1997 r., I
PKN 164/97, OSNP Nr 7/1998/213). W orzecznictwie prezentowany był także odmienny
pogląd o domniemaniu udzielenia urlopu bezpłatnego poprzez wyrażenie zgody na czasowe
wykonywanie innych obowiązków w oparciu o odmienną podstawę prawną, ale wydaje się,
iż stanowisko to, w sposób nieuprawniony, całkowicie pomija kwestię woli stron stosunku
pracy oraz to, iż urlopu bezpłatnego udziela się, co do zasady, na wniosek pracownika (zob.
uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2003 r., III PZP 17/03, Legalis).
Wykaz wykorzystanego orzecznictwa oraz publikacji

W. Muszalski, Kodeks pracy. Komentarz. Legalis;

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 października 2009 r., I PK 85/09, Lex;

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2010 r., I PK 10/10, Lex nr 602199;

wyrok SN z 15 maja 1997 r., I PKN 164/97, OSNP Nr 7/1998/213;

uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2003 r., III PZP 17/03, Legalis.
Niniejsza porada prawna nie jest oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Administracji i
Cyfryzacji.
Udzielane porady prawne nie mogą być wykorzystywane w jakichkolwiek postępowaniach
sądowych, administracyjnych i innych, jako dowód na poparcie stanowiska stron, posiadają
bowiem walor doradczo-informacyjny.
Download
Random flashcards
Motywacja w zzl

3 Cards ypy

66+6+6+

2 Cards basiek49

Create flashcards