ćwiczenia 6

advertisement
PRAWO KONSTYTUCYJNE
Ćwiczenia 6
Władza sądownicza - sądy
a) Pojęcie władzy sądowniczej
b) System organów wymiaru sprawiedliwości
c) Sąd Najwyższy
d) Status sędziego
e) Udział obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości
WŁADZA SĄDOWNICZA
Art. 10.
„1. Ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze
władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej.
2. Władzę ustawodawczą sprawują Sejm i Senat, władzę wykonawczą
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej i Rada Ministrów, a władzę sądowniczą
sądy i trybunały.”
WŁADZA SĄDOWNICZA
Art. 173.
„Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz.”
WŁADZA SĄDOWNICZA
WŁADZA SĄDOWNICZA
SĄDY
TRYBUNAŁY
WŁADZA SĄDOWNICZA
Wymiar sprawiedliwości – działalność państwa polegająca na wiążącym
rozstrzyganiu sporów o prawo, w których przynajmniej jedną ze stron jest
jednostka lub inny podmiot podobny.
~ L. Garlicki
Zasada sądowego wymiaru sprawiedliwości
WŁADZA SĄDOWNICZA
Pojęcie sądu
Art. 45.
„1. Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez
nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły
sąd.”
STRUKTURA SĄDÓW
Rodzaje sądów:
a) Sąd Najwyższy
b) sądy powszechne
c) sądy administracyjne
d) sądy wojskowe
Art. 175
„2. Sąd wyjątkowy lub tryb doraźny może być ustanowiony tylko na czas wojny.”
STRUKTURA SĄDÓW
Sądownictwo powszechne
Art. 177
„Sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach
z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów.”
Domniemanie kompetencji sądów powszechnych
STRUKTURA SĄDÓW
Sądownictwo powszechne
„Zgodnie z art. 177 Konstytucji, „Sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości
we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości
innych sądów”. Ustrojodawca postanowił w tym przepisie, że to na sądach
powszechnych spoczywa zasadniczy ciężar sprawowania wymiaru sprawiedliwości
w imieniu Rzeczypospolitej, a ich właściwość jest niejako domniemana, co znaczy,
że w braku wyraźnego zastrzeżenia ustawowego to właśnie sądy powszechne właściwe
są do rozpatrzenia sprawy. Tym samym (..) konstytucyjna gwarancja prawa do sądu
oznacza, że ustawodawcy zwykłemu pozostaje swoboda wyboru właściwej drogi
sądowej: przed sądem powszechnym lub administracyjnym, a w braku wskazania, iż w
konkretnej sprawie, z którą zainteresowany zwrócił się do sądu powszechnego,
kompetentny jest inny sąd - sąd powszechny powinien sprawę rozpoznać
merytorycznie. Tak należy rozumieć konsekwencje konstytucyjnego domniemania
ustanowionego w art. 177 Konstytucji.”
Postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 listopada 2007 r., sygn. akt SK 53/06
STRUKTURA SĄDÓW
Sądownictwo powszechne
Struktura:
a)
sądy rejonowe
b) sądy okręgowe
c)
sądy apelacyjne
Art. 1 Ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych
STRUKTURA SĄDÓW
Sądownictwo powszechne
Art. 17. Kodeksu Postępowania Cywilnego
Do właściwości sądów okręgowych należą sprawy:
(…)
2) o ochronę praw autorskich i pokrewnych, jak również dotyczących wynalazków,
wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń
geograficznych i topografii układów scalonych oraz o ochronę innych praw na dobrach
niematerialnych;
3) o roszczenia wynikające z Prawa prasowego;
4) o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa
siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych, (…)
43) o zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji;
(…)
STRUKTURA SĄDÓW
Sądownictwo powszechne
Organy sądów powszechnych
a)
prezes
b) wiceprezes
c)
zgromadzenie ogólne*
d) kolegium*
STRUKTURA SĄDÓW
Sądownictwo powszechne
Nadzór nad działalnością:
a)
Sąd Najwyższy - w zakresie orzekania
b) Minister Sprawiedliwości – w zakresie administracyjnej działalności
sądów
STRUKTURA SĄDÓW
Sądownictwo administracyjne
Art. 184.
„Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w
zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej.
Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał
organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych
organów administracji rządowej.”
STRUKTURA SĄDÓW
Sądownictwo administracyjne
Struktura:
a)
Naczelny Sąd Administracyjny
b) wojewódzkie sądy administracyjne
STRUKTURA SĄDÓW
Sądownictwo administracyjne
Naczelny Sąd Administracyjny
- nadzór orzeczniczy nad działalnością WSA
- podejmowanie uchwał dotyczących wykładni przepisów prawnych w przypadku
istnienia rozbieżności pomiędzy sądami wojewódzkimi
- rozstrzyganie sporów o właściwość pomiędzy organami samorządu terytorialnego
a organami administracji rządowej
STRUKTURA SĄDÓW
Sądownictwo wojskowe
Sądy właściwe do orzekania w sprawach karnych o przestępstwa popełnione
przez żołnierzy w czynnej służbie wojskowej. W ściśle określonych
przypadkach są one właściwe również do orzekania w sprawach cywilnych
pracowników wojska. (art. 647 kpk)
STRUKTURA SĄDÓW
Sądownictwo wojskowe
Struktura:
a)
sądy garnizonowe
b) wojskowe sądy okręgowe
STRUKTURA SĄDÓW
Sądownictwo wojskowe
Nadzór:
a)
Minister Sprawiedliwości – nadzór administracyjny
b) Minister Obrony Narodowej - nadzór służbowy
SĄD NAJWYŻSZY
Art. 183.
„1. Sąd Najwyższy sprawuje nadzór nad działalnością sądów powszechnych
i wojskowych w zakresie orzekania.
2. Sąd Najwyższy wykonuje także inne czynności określone w Konstytucji
i ustawach.”
Art. 1 Ustawy o Sądzie Najwyższym
1. Sąd Najwyższy jest organem władzy sądowniczej (…)
SĄD NAJWYŻSZY
Kompetencje
- sprawowanie wymiaru sprawiedliwości
-rozpoznawanie protestów wyborczych oraz stwierdzania ważności wyborów i
referendów
-opiniowanie projektów ustaw i innych aktów normatywnych, na podstawie
których orzekają i funkcjonują sądy,
- wykonywania innych czynności określonych w ustawach.
SĄD NAJWYŻSZY
Nadzór nad działalnością sądów powszechnych i wojskowych
a)
rozpoznawania środków odwoławczych od orzeczeń sądowych wydanych
przez sądy powszechne i wojskowe
b) podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawa
- zasady prawne
SĄD NAJWYŻSZY
Organy
- Pierwszy Prezes
- Prezesi
- Zgromadzenia Ogólne Sędziów SN
- Zgromadzenie Ogólne Sędziów Izby SN
- Kolegium SN
STATUS SĘDZIEGO
Zasada niezawisłości sędziowskiej
Art. 178.
1. Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko
Konstytucji oraz ustawom.
2. Sędziom zapewnia się warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające
godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków.
STATUS SĘDZIEGO
Zasada niezawisłości sędziowskiej
Na zakres tej zasady składa się m.in.:
-niezależność od organów państwa
-bezstronność w stosunku do stron sporu
-samodzielność sędziego wobec władz
-niezależność od wpływów politycznych
STATUS SĘDZIEGO
Zasady powoływania sędziów
Art. 179.
„Sędziowie są powoływani przez Prezydenta Rzeczypospolitej, na wniosek
Krajowej Rady Sądownictwa, na czas nieoznaczony.”
„Sędziowie, zgodnie z art. 179 Konstytucji, są powoływani przez Prezydenta, na
wniosek KRS, na czas nieoznaczony. Konstytucja wskazuje zatem dwa podmioty biorące
udział w procedurze nominacyjnej sędziów – Prezydenta i KRS. Procedura nominacji
sędziowskiej w Konstytucji zakłada więc współpracę dwóch organów, z których jeden
ma bezpośredni mandat społeczny, a drugi – z uwagi na udział między innymi posłów i
senatorów – dysponuje mandatem pośrednim (…) Na podstawie art. 144 ust. 3 pkt 17
Konstytucji kompetencja w zakresie powoływania sędziów należy do tych aktów
urzędowych Prezydenta, które dla swej ważności nie wymagają podpisu Prezesa Rady
Ministrów (tak zwana prerogatywa). Taka kwalifikacja jest jednak nie tyle
wzmocnieniem samodzielnej pozycji ustrojowej Prezydenta, ile zaakcentowaniem
niezależności sądownictwa od rządu i podległych mu organów. Wymóg kontrasygnaty
oznaczałby bowiem przyznanie premierowi prawa weta wobec kandydatów
zaproponowanych przez KRS (…)
Konstytucja, powierzając kompetencje w zakresie powołania sędziów Prezydentowi,
przyjmuje zatem system nominacyjny sędziów, ale o ograniczonym charakterze. Akty
nominacji sędziowskich nie wymagają wprawdzie kontrasygnaty, jednakże
konstytucyjny wymóg wniosku KRS stanowi znaczące zawężenie swobody działania
Prezydenta w tej sytuacji. Prezydent nie może bowiem powołać dowolnej osoby
spełniającej wymagania stawiane kandydatom na sędziów, lecz wyłącznie osobę, której
kandydatura została rozpatrzona i wskazana przez KRS (…)”
„(…) Procedura nominacyjna sędziów jest przedmiotem dyskusji w orzecznictwie
sądowym, trybunalskim i w doktrynie prawa. (…)
Kontrowersje budzi także kwestia, czy Prezydent może nie uwzględnić wniosku KRS i
odmówić powołania danej osoby do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim. W
świetle przeważających poglądów przedstawicieli doktryny nie ulega wątpliwości, że co
prawda swoboda działania Prezydenta ogranicza się do zajęcia stanowiska wobec
kandydata zaproponowanego przez KRS, jednakże ujęcie kompetencji w zakresie
powoływania sędziów w formę prerogatywy podkreśla, że Prezydent nie ma prawnego
obowiązku uwzględnienia wniosku KRS, przy czym odmowa powinna mieć miejsce
tylko w sytuacji nadzwyczajnej i musiałoby ją poprzedzać przedstawienie KRS
zastrzeżeń przez zasiadającego w niej przedstawiciela Prezydenta (…)
Jeśli chodzi o praktykę ustrojową, to do 2007 r. nie zdarzył się wypadek odmowy
uwzględnienia wniosku KRS przez Prezydenta. Praktyka ta uległa zmianie, gdy
Prezydent postanowieniem z 3 stycznia 2008 r. (M. P. Nr 4, poz. 38) odmówił powołania
do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego dziewięciu osób wskazanych we wniosku
KRS.
Trybunał zwrócił uwagę, że nieokreślenie wprost terminu, w jakim Prezydent ma
wykonać swoją kompetencję, nie oznacza, że art. 179 Konstytucji w ogóle nie odnosi
się do tej kwestii. Należy go bowiem odczytywać jako obowiązek Prezydenta działania
niezwłocznego (bez zbędnej zwłoki). Interpretacja taka znajduje uzasadnienie między
innymi w treści art. 126 Konstytucji. (…)”
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt K 18/09
STATUS SĘDZIEGO
Immunitet sędziowski
Art. 181.
„Sędzia nie może być, bez uprzedniej zgody sądu określonego w ustawie,
pociągnięty do odpowiedzialności karnej ani pozbawiony wolności. Sędzia nie
może być zatrzymany lub aresztowany, z wyjątkiem ujęcia go na gorącym
uczynku przestępstwa, jeżeli jego zatrzymanie jest niezbędne do zapewnienia
prawidłowego toku postępowania. O zatrzymaniu niezwłocznie powiadamia
się prezesa właściwego miejscowo sądu, który może nakazać natychmiastowe
zwolnienie zatrzymanego.”
STATUS SĘDZIEGO
Zasada incompatibilitas
Art. 178
„3. Sędzia nie może należeć do partii politycznej, związku zawodowego ani
prowadzić działalności publicznej nie dającej się pogodzić z zasadami
niezależności sądów i niezawisłości sędziów.”
Dodatkowo – art. 86 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych
STATUS SĘDZIEGO
Zasada incompatibilitas
Art. 178
„3. Sędzia nie może należeć do partii politycznej, związku zawodowego ani
prowadzić działalności publicznej nie dającej się pogodzić z zasadami
niezależności sądów i niezawisłości sędziów.”
Dodatkowo – art. 86 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych
UDZIAŁ OBYWATELI W SPRAWOWANIU WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI
Art. 182.
Udział obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości określa ustawa.
W Polsce udział obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości
realizowany jest poprzez instytucję ławników.
Tak zwane sądy ławnicze składają się zarówno z sędziów zawodowych,
jak i ławników.
UDZIAŁ OBYWATELI W SPRAWOWANIU WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI
Art. 158. ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych
§ 1. Ławnikiem może być wybrany ten, kto:
1) posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw cywilnych i
obywatelskich;
2) jest nieskazitelnego charakteru;
3) ukończył 30 lat;
4) jest zatrudniony, prowadzi działalność gospodarczą lub mieszka w miejscu
kandydowania co najmniej od roku;
5) nie przekroczył 70 lat;
6) jest zdolny, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia obowiązków
ławnika;
7) posiada co najmniej wykształcenie średnie
UDZIAŁ OBYWATELI W SPRAWOWANIU WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI
Art. 47. Kodeksu postępowania cywilnego
§ 2. W pierwszej instancji sąd w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego i
dwóch ławników rozpoznaje sprawy:
1) z zakresu prawa pracy o:
a) ustalenie istnienia, nawiązanie lub wygaśnięcie stosunku pracy, o uznanie
bezskuteczności wypowiedzenia stosunku pracy, o przywrócenie do pracy i
przywrócenie poprzednich warunków pracy lub płacy oraz łącznie z nimi dochodzone
roszczenia i o odszkodowanie w przypadku nieuzasadnionego lub naruszającego
przepisy wypowiedzenia oraz rozwiązania stosunku pracy,
b) naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu i o roszczenia z tym
związane,
c) odszkodowanie lub zadośćuczynienie w wyniku stosowania mobbingu;
2) ze stosunków rodzinnych o:
a) rozwód,
b) separację,
c) ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa,
d) rozwiązanie przysposobienia.
UDZIAŁ OBYWATELI W SPRAWOWANIU WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI
Art. 28. Kodeksu postępowania karnego
§ 1. Na rozprawie głównej sąd orzeka w składzie jednego sędziego, jeżeli ustawa nie
stanowi inaczej. Sędzia ma prawa i obowiązki przewodniczącego.
§ 2. W sprawach o zbrodnie sąd orzeka w składzie jednego sędziego i dwóch ławników.
§ 3. Ze względu na szczególną zawiłość sprawy sąd pierwszej instancji może postanowić
o rozpoznaniu jej w składzie trzech sędziów.
§ 4. W sprawach o przestępstwa, za które ustawa przewiduje karę dożywotniego
pozbawienia wolności, sąd orzeka w składzie dwóch sędziów i trzech ławników.
Download
Random flashcards
bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

66+6+6+

2 Cards basiek49

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

Prace Magisterskie

2 Cards Pisanie PRAC

słowka

2 Cards kksenia.kot1997

Create flashcards