KODEKS PRACY

advertisement
KODEKS PRACY
OBOWIĄZKI PRACODAWCY WOBEC
PRACOWNIKÓW
W ramach realizacji przepisów Kodeksu pracy, zarówno pracownik jak i pracodawca są zobowiązani do przestrzegania pewnych
zasad.
Obowiązkiem pracodawcy jest:
- szanowanie godności i innych dóbr osobistych pracownika
- zapewnianie równych szans wszystkim pracownikom, niedyskryminowanie w pracy ze względu na wiek, płeć,
niepełnosprawność, rasę, narodowość, przekonania czy przynależność do organizacji
- stosowanie obiektywnych i sprawiedliwych kryteriów oceny wyników pracy
- zapewnienie godziwego wynagrodzenia, terminowo i prawidłowo wypłacanego
- zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz systematyczne szkolenie w tym zakresie, ochrona zdrowia i
życia pracowników, zapewnienie nieodpłatnie środków higieny i ochrony indywidualnej, w niektórych zawodach – obuwia i
odzieży ochronnej.
- zapoznanie podejmujących pracę z zakresem obowiązków, sposobem wykonywania pracy i podstawowymi uprawnieniami,
przeszkalanie w zakresie BHP i zaznajomienie przed podjęciem pracy z regulaminem pracy
- zapewnianie odpowiedniego stosowania przepisów BHP, poleceń np. inspektorów pracy
- zapewnienie bezpieczeństwa związanego z budynkami, budowlami, urządzeniami, maszynami i narzędziami pracy,
zapewnienie sprzętu ratowniczego
- informowanie pracowników o ryzyku zawodowym, zapobieganie chorobom zawodowym
- stosowanie odpowiednich procedur w okolicznościach wypadków przy pracy – udzielenie pierwszej pomocy, ustalenie
okoliczności i przyczyny wypadku, prowadzenie rejestru wypadków przy pracy
- organizowanie pracy w sposób zapewniający pełne wykorzystanie czasu pracy i możliwości pracownika oraz stwarzanie
sprzyjających warunków do należytego wykonywania pracy
- umożliwienie podnoszenia kwalifikacji zawodowych
- prowadzenie dokumentacji kadrowo-płacowej, akt osobowych, ewidencji czasu pracy
- udzielanie urlopów wypoczynkowych
- wpływanie na kształtowanie w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego
- zapewnianie odpowiednich warunków pracy kobietom w ciąży i młodocianym
OBOWIĄZKI PRACOWNIKA
Obowiązkiem pracownika jest:
- sumienne i staranne wykonywanie pracy oraz
stosowanie się do poleceń przełożonych (jeżeli
nie są sprzeczne z przepisami prawa lub umową
o pracę)
- przestrzeganie ustalonego w zakładzie pracy
regulaminu, zasad oraz czasu pracy
- przestrzeganie zasad BHP i przeciwpożarowych
- dbanie o dobro zakładu pracy, chronienie jego
mienia, przestrzeganie tajemnicy zawodowej i
zasad współżycia społecznego.
MOŻLIWOŚĆ UKARANIA
PRACOWNIKA
Warto zauważyć, że pracodawca może
ukarać pracownika poprzez upomnienie,
naganę lub karę pieniężną za
nieprzestrzeganie przez pracownika
ustalonego w zakładzie pracy porządku,
regulaminu pracy, przepisów BHP i PPOŻ.
ODPOWIEDZIALNOŚĆ
PRACOWNIKA ZA MIENIE
Pracownik odpowiada również w pełnej
wysokości za powierzone mu mienie (np.
kasjerka), oraz ponosi odpowiedzialność
materialną za przysporzenie ze swojej
winy strat pracodawcy. W takim przypadku
pracownik odpowiada w granicach
rzeczywistej straty, którą poniósł
pracodawca.
REGULAMIN PRACY
Na uwagę zasługuje także charakter i
konstrukcja regulaminu pracy, który
obligatoryjnie jest tworzony w przypadku
zatrudniania co najmniej 20 pracowników.
Regulamin pracy ustala organizację i porządek w
procesie pracy, harmonizuje prawa i obowiązki
stron stosunku pracy, należy jednak przy jego
tworzeniu pamiętać, iż jego postanowienia nie
mogą być dla pracowników mniej korzystne niż
przepisy Kodeksu pracy.
PRZYJMOWANIE PRACOWNIKÓW
Zakładając, że jesteśmy już po rozmowie
wstępnej z pracownikiem i jest to właśnie
ta osoba, którą chcemy zatrudnić musimy
wypełnić kilka niezbędnych formalności.
Mianowicie wypisać umowę o pracę – w
ciągu 7 dni od dnia zawarcia umowy
ustnej, zgromadzić akta osobowe, zgłosić
naszą firmę jako płatnika składek i
pracownika do ZUS, dokonać zgłoszenia
do PIP.
DEFINICJA PRACOWNIKA
Pracownikiem jest osoba zatrudniona na
podstawie umowy o pracę (tak jak nasz
pracownik), powołania (np. urzędnik
państwowy), wyboru (np. poseł czy senator),
mianowania (np. nauczyciel) lub spółdzielczej
umowy o pracę. Pracownikiem może być także
osoba która nie ukończyła 18 lat, wówczas
należy tylko zwrócić uwagę na szczególne
przepisy wynikające z Kodeksu pracy, dotyczące
zatrudniania młodocianych
DEFINICJA PRACODAWCY
Pracodawcą jest osoba fizyczna lub jednostka
organizacyjna (np. spółka, urząd), jeżeli
zatrudnia pracowników. Pomiędzy pracodawcą a
pracownikiem nawiązuje się stosunek pracy,
który pozwala na swobodny wybór i wymaga
zgodnego oświadczenia woli pracodawcy i
pracownika. Nie da się zatem nawiązać stosunku
pracy, jeśli nie zgadza się któraś ze stron. Samo
nawiązanie stosunku pracy rodzi określone
obowiązki po stronie pracodawcy i pracownika.
UMOWA O PRACĘ
-
Poprzez podpisanie umowy o pracę pracownik zobowiązuje
się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz
pracodawcy i pod jego kierownictwem, a pracodawca do
zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Należy przy
tym pamiętać, iż zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy
jest każde zatrudnienie mające ten charakter, bez względu
na nazwę zawartej umowy. Zgodnie z Kodeksem pracy
umowa o pracę powinna być zawarta w formie pisemnej, z
wyraźnym określeniem rodzaju i warunków umowy, a w
szczególności:
rodzaju pracy i miejsca jej wykonywania
wymiaru czasu pracy
terminu rozpoczęcia pracy
wynagrodzenia za pracę
Umowa sporządzona w 2 jednobrzmiących egzemplarzach
powinna zostać przekazana, jako potwierdzenie nawiązania
stosunku pracy pracownikowi w ciągu 7 dni.
FORMY UMOWY O PRACĘ
Pracodawca może zaproponować pracownikowi
następujące zasady zatrudnienia: zawarcie
umowy na czas nieokreślony, na czas określony
lub na czas wykonywania danej pracy (przy
czym każda z tych umów może być poprzedzona
umową zawartą na okres próbny – nie dłużej niż
3 miesiące). Ze względu na chęć sprawdzenia
pracownika w konkretnej pracy możemy
zatrudniać pracownika dwukrotnie na czas
określony, trzecia z kolei umowa automatycznie
przybiera charakter umowy na czas nieokreślony.
WYNAGRODZENIA PRACOWNICZE
Zgodnie z Kodeksem pracy wynagrodzenie dla pracownika powinno być
ustalone tak, aby odpowiadało rodzajowi wykonywanej pracy,
kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało
ilość i jakość świadczonej pracy. Wynagrodzenie przysługuje za pracę
wykonaną, urlop wypoczynkowy i za czas choroby (w 80%
wynagrodzenia zasadniczego, chyba że jest to choroba zawodowa lub
ciąża – wówczas 100%). Pracownik nie może zrzec się prawa do
wynagrodzenia ani przenieść tego prawa na inną osobę. Swoją wypłatę
pracownik odbiera raz w miesiącu, w oznaczonym z góry terminie i
miejscu. Pracownik zachowuje prawo do wglądu w sposób obliczanego
wynagrodzenia, i można potrącać mu bez jego zgody tylko następujące
należności:
- zasądzone wyrokiem świadczenia alimentacyjne i inne,
- zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi przez zakład pracy
- kary pieniężne, z tytułu kar porządkowych w zakładzie pracy
Należy przy tym zwrócić uwagę na fakt, iż pracodawca zatrudniający co
najmniej 20 osób ustala warunki wynagradzania za pracę oraz inne
świadczenia pracownicze w regulaminie wynagradzania.
CZAS PRACY
Czasem pracy jest czas, w którym pracownik
pozostaje do dyspozycji pracodawcy w zakładzie
pracy lub innym wyznaczonym do pracy miejscu.
Czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na
dobę i 40 godzin tygodniowo w pięciodniowym
tygodniu pracy. Podczas ewidencji czasu pracy i
rozliczeń finansowych z pracownikiem, należy
dodatkowo uwzględniać pracę w ruchu ciągłym,
w godzinach nadliczbowych, w nocy, niedziele i
święta.
URLOPY WYPOCZYNKOWE
Pracownikowi przysługuje niezbywalne prawo do
corocznego, nieprzerwanego i płatnego urlopu.
Pracownik uzyskuje prawo do pierwszego urlopu po 6
miesiącach pracy w wymiarze połowy wymiaru urlopu
przysługującego mu po przepracowaniu roku. Urlop
wypoczynkowy obejmuje tylko dni robocze (tzn.
wszystkie dni z wyjątkiem niedziel i świąt określonych w
odrębnych przepisach) i jego wymiar zależy od ilości
przepracowanych lat, czyli:
- 20 dni roboczych do 10 lat pracy,
- 26 dni roboczych gdy pracownik jest zatrudniony co
najmniej 10 lat.
WYMIAR URLOPU
-
-
Należy przy tym pamiętać, iż wymiar czasu pracy do obliczenia urlopu obejmuje
także szkoły i poprzednie zatrudnienia.
Oprócz tego że pracownik powinien odpoczywać przez 14 dni (jedna część urlopu
powinna obejmować 14 dni kalendarzowych), to dodatkowo może „zaszaleć” za
pieniądze pracodawcy, a konkretnie:
jeżeli zakład pracy zatrudnia powyżej 20 osób, pracownik może starać się o
dofinansowanie z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych
lub uzyskać świadczenie urlopowe.
Należy przy tym pamiętać, że z wypłacania świadczenia urlopowego zwolnieni są
pracodawcy, którzy w danym roku rozpoczęli działalność.
Pracownikom przysługują także:
diety za czas podróży służbowych, zarówno w kraju, jak i za granicą,
szczególne uprawnienia dla młodocianych, kobiet w ciąży i cudzoziemców
szczególne uprawnienia związane z listą prac wzbronionych kobietom
urlopy bezpłatne
dokształcanie i podnoszenie kwalifikacji zawodowych, a jeśli już pracodawca wyrazi
zgodę i da skierowanie – to urlop szkoleniowy
dodatkowe świadczenia w przypadku niezdolności do pracy
odprawy rentowe i emerytalne
odprawa pośmiertna dla rodziny w przypadku zgonu pracownika
ROZWIĄZANIE UMOWY O PRACĘ
-
Kiedy rozstajemy się z naszym pracownikiem powinniśmy
dołożyć wszelkich starań, aby rozstać się zgodnie z
obowiązującymi przepisami m.in. Kodeksu pracy w celu
uniknięcia powtórnego spotkania z pracownikiem w Sądzie
Pracy.
Umowę o pracę rozwiązuje się na piśmie:
na mocy porozumienia stron (za zgodą pracodawcy i
pracownika)
z upływem czasu, na który została zawarta (umowa na czas
określony)
z dniem ukończenia pracy, dla której wykonania była zawarta
umowa
za wypowiedzeniem (oświadczenie jednej ze stron z
zachowaniem terminów wypowiedzenia)
bez wypowiedzenia (oświadczenie jednej ze stron bez
zachowania terminów wypowiedzenia).
ROZWIĄZANIE UMOWY ZA
WYPOWIEDZENIEM
-
-
Zgodnie z Kodeksem pracy każda ze stron może rozwiązać za
wypowiedzeniem umowę o pracę zawartą na okres próbny i czas
nieokreślony. Rozwiązanie umowy zawartej na czas nieokreślony
następuje z upływem okresu wypowiedzenia i jest uzależnione od okresu
zatrudnienia u danego pracodawcy, czyli wynosi:
2 tygodnie jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy
1 miesiąc jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy
3 miesiące jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.
Natomiast okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas próbny
wynosi odpowiednio:
3 dni robocze jeżeli okres próbny nie przekracza 2 tygodni
1 tydzień jeżeli okres próbny jest dłuższy niż 2 tygodnie
2 tygodnie jeżeli okres próbny wynosi 3 miesiące
WYPOWIEDZENIE UMOWY NA
CZAS OKREŚLONY
Przy umowach zawartych na czas
określony dłuższych niż 6 miesięcy strony
mogą przewidzieć wcześniejsze
rozwiązanie umowy za 2-tygodniowym
wypowiedzeniem
ROZWIĄZANIE UMOWY BEZ
WYPOWIEDZENIA
-
Rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia pracodawca
może w przypadku:
ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków
pracowniczych przez pracownika
stwierdzonego prawomocnym wyrokiem sądowym
popełnienia przestępstwa w czasie trwania umowy o pracę
zawinionej przez pracownika utraty uprawnień do
wykonywania pracy
niezdolności do pracy na skutek choroby, dłuższej niż 3
miesiące (gdy pracownik jest zatrudniony u danego
pracodawcy krócej niż 6 miesięcy) oraz niezdolności
dłuższej, niż łączny okres pobierania z tego tytułu
wynagrodzenia i zasiłku (gdy pracownik był zatrudniony u
danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy lub jeżeli
niezdolność do pracy powstała na skutek choroby
zawodowej lub wypadku przy pracy).
WYGAŚNIĘCIE UMOWY O PRACĘ
Następuje ono wskutek:
- śmierci pracownika
- śmierci pracodawcy
- z upływem dłuższej niż 3 miesięczna
nieobecności pracownika z powodu
tymczasowego aresztowania.
NAWIĄZANIE STOSUNKU PRACY
PODPISANIE UMOWY O PRACĘ
Po zapoznaniu się z zakresem naszych obowiązków przy
przyjęciu pracownika oraz zakresem świadczeń jakich
możemy oczekiwać od niego przystępujemy do podpisania
umowy o pracę. Zanim jednak dokonamy tej czynności
powinniśmy zobowiązać pracownika do zgromadzenia
wszystkich niezbędnych dokumentów do akt osobowych, a
mianowicie:

część A, obejmującą dokumenty związane z ubieganiem się
o zatrudnienie, czyli:
- wypełniony kwestionariusz osobowy z niezbędną ilością zdjęć
- dokumenty potwierdzające kwalifikacje zawodowe
- świadectwa pracy z poprzednich miejsc pracy
- orzeczenie lekarskie potwierdzające zdolność do wykonywania
pracy na stanowisku, na które chcemy zatrudnić
pracownika
NAWIĄZANIE STOSUNKU PRACY
PODPISANIE UMOWY O PRACĘ

-
-
część B, obejmującą dokumenty związane ze stosunkiem pracy oraz
przebiegiem kariery naszego pracownika, czyli:
umowę o pracę
zakres obowiązków pracownika, ewentualnie oświadczenie o zakazie konkurencji
zaświadczenie o ukończeniu szkolenia BHP i pisemne potwierdzenie o zapoznaniu
się z treścią regulaminu pracy i przepisami BHP i PPOŻ
oświadczenie pracownika będącego rodzicem lub opiekunem dziecka w wieku do 4
lat o wyrażeniu lub nie – zgody na zatrudnienie w wymiarze czasu pracy
przekraczającym 8 godzin dziennie oraz oświadczenie pracownicy
wychowującej dziecko w wieku do 14 lat o zamiarze lub braku zamiaru
korzystania ze zwolnienia od pracy przez 2 dni w ciągu roku z zachowaniem
prawa do wynagrodzenia
badania okresowe
dokumentacja związana z urlopami wypoczynkowymi i bezpłatnymi
dokumenty związane ze zmianą warunków i umowy o pracę, wypowiedzenia
dokumenty związane ze szkoleniami pracownika oraz podnoszeniem kwalifikacji
zawodowych
dokumenty związane z powierzeniem mienia, odpowiedzialnością materialną,
porządkową
dokumenty związane z przyznawaniem nagród, kar
inne dokumenty
NAWIĄZANIE STOSUNKU PRACY
PODPISANIE UMOWY O PRACĘ

-
-
część C, obejmująca dokumenty związane
z ustaniem zatrudnienia, czyli:
dokumenty związane z wypowiedzeniem i
rozwiązaniem umowy o pracę
kopię świadectwa pracy
orzeczenie lekarskie z badań okresowych
po rozwiązaniu stosunku pracy
inne
BADANIA LEKARSKIE
Najważniejsze to pamiętać, że nie wolno przyjąć nowego
pracownika bez zdolności do pracy, którą pracownik ma
wpisaną do książeczki zdrowia (wstępne badania
lekarskie). Ponadto należy również pamiętać o badaniach
okresowych:
- profilaktycznych (na podstawie rozporządzenia Ministra
Zdrowia i Opieki Społecznej) dla pracowników już
pracujących
- kontrolnych, u pracowników, których niezdolność do pracy
trwała dłużej niż 30 dni.
Badania lekarskie powinny być zorganizowane w czasie
trwania pracy, a kosztami tych badań (w szczególności ze
skierowania pracodawcy) jest obciążony pracodawca.
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Create flashcards