Zawody Indywidualne

advertisement
1
Zadania
Zawody Indywidualne
1. Z kartki papieru w kratkę o wymiarach 29 × 29 kratek wycięto 99 kwadratów 2 × 2.
Wykazać, że można wyciąć jeszcze jeden taki kwadrat. Wszystkie cięcia przeprowadzane są wzdłuż linii wyznaczających kratki.
2. Dowieść, że istnieje taka liczba naturalna n, że równanie
s5 + t6 + u7 + v 8 + w9 + x10 + y 11 = n
ma co najmniej 1998 rozwiązań w liczbach całkowitych dodatnich s, t, u, v, w, x i y.
3. W trójkącie ostrokątnym ABC, 6 BAC = 60◦ . Wysokości BD i CE tego trójkąta
przecinają się w punkcie H. Wykazać, że prosta zawierająca dwusieczną kąta BHE
przechodzi przez środek okręgu opisanego na trójkącie ABC.
4. Czy istnieje taki ciąg liczb naturalnych, że dowolną liczbę naturalną można przedstawić na dokładnie jeden sposób jako różnicę pewnych dwóch wyrazów tego ciągu?
5. Na każdym z boków trójkąta równobocznego ABC o boku 1 zaznaczono n−1 punktów
(n ≥ 2) dzielących bok na n równych części. Wybieramy losowo po jednym zaznaczonym punkcie na każdym boku trójkąta ABC. Jaka jest wartość oczekiwana pola
trójkąta o wierzchołkach w wybranych punktach?
6. Znaleźć wszystkie takie liczby naturalne n, że n-kąt foremny można rozciąć na skończoną liczbę
a) równoległoboków,
b) równoległoboków nie będących prostokątami.
11. W każdym polu kwadratowej tablicy 18 × 18 napisano jedną z liczb 1, 2, 3, . . . , 70.
Wykazać, że istnieją 4 pola, których środki są wierzchołkami równoległoboku takie,
że sumy liczb wpisanych na końcach jego przekątnych są równe.
12. Niech f0 (x) = x2 oraz f1 (x) = x + 1. Dowolnemu ciągowi (ε1 , . . . , εn ) złożonemu z zer
i jedynek przypisano wartość fεn ◦ fεn−1 ◦ . . . ◦ fε1 (2). Wykazać, że różnym ciągom tej
samej długości przypisano różne wartości.
13. Na płaszczyźnie narysowano 3000 prostych, z których żadne dwie nie są równoległe
i żadne trzy nie mają wspólnego punktu. Wykazać, że wśród części, na które rozcinają
one płaszczyznę, jest co najmniej 2000 trójkątów.
14. Niech P będzie takim niezerowym wielomianem o współczynnikach całkowitych, że
P (1) = P (2) = 0. Wykazać, że pewien współczynnik wielomianu P jest niewiększy
niż −2.
15. Niech (kn ) będzie rosnącym ciągiem liczb naturalnych. Wykazać, że liczba
∞
X
1
S=
k !
n=1 n
jest niewymierna.
Zwardoń 98
Zadania
2
16. Trójkąt ABC jest wpisany w okrąg o1 . Styczna do tego okręgu w punkcie A przecina
prostą BC w punkcie D. Okrąg o2 styczny do prostej BD w punkcie D przechodzi
przez punkt A i przecina okrąg o1 w różnych punktach A i E. Udowodnić, że
EB
AB 3
=
.
EC
AC 3
21. Czy można pociąć szachownicę 8 × 8 wzdłuż pewnych trzynastu prostych nie przechodzących przez środek żadnego pola tak, żeby każdy powstały kawałek zawierał co
najwyżej jeden środek pola?
22. Dwoje zawodników gra w grę polegającą na zastępowaniu gwiazdek w wyrażeniu
x10 + ∗x9 + ∗x8 + . . . + ∗x + 1 przez liczby rzeczywiste. Gracze wykonują ruchy na przemian. Ruch polega na zastąpieniu wybranej przez gracza gwiazdki dowolnie wybraną
przez niego liczbą. Jeżeli otrzymany na koniec wielomian nie będzie miał pierwiastków
rzeczywistych wygra rozpoczynający, w przeciwnym przypadku wygrywa drugi gracz.
Który z graczy wygra przy optymalnej grze?
23. Dany jest okrąg o = o(S, r) oraz takie punkty A i B, że AS > r, BS < r. Niech
P będzie dowolnym punktem okręgu o. Prosta AP przecina okrąg o w punktach P
i C; prosta BC przecina okrąg o w punktach C i D, zaś prosta AD przecina okrąg
o w punktach D i E. Dowieść, że przy ustalonym okręgu o oraz punktach A i B
wszystkie proste EP , odpowiadające różnym położeniom punktu P na o, przecinają
się w jednym punkcie.
24. Danych jest pięć punktów w przestrzeni. Wykazać, że pewne trzy spośród nich nie są
wierzchołkami trójkąta prostokątnego.
25. Definiujemy rekurencyjnie ciąg liczb całkowitych nieujemnych a0 , a1 , a2 , . . . w następujący sposób: a0 = 0, a1 = 1 oraz
a2n = 3an ,
a2n+1 = 3an + 1
dla n = 1, 2, 3, . . . .
(a) Scharakteryzować wszystkie nieujemne liczby całkowite n, dla których istnieje
dokładnie jedna para (k, l) liczb całkowitych nieujemnych spełniająca warunki
k≥l
oraz
ak + al = n .
(♣♣)
(b) Dla każdego n, niech f (n) będzie liczbą par (k, l) spełniających (♣♣). Znaleźć
max f (n) .
n<31998
26. Niech A będzie skończonym zbiorem punktów przestrzeni, nie leżących na jednej płaszczyźnie. Każdemu punktowi zbioru A przyporządkowano liczbę rzeczywistą. Dla dowolnej płaszczyzny wyznaczonej przez trzy niewspółliniowe punkty zbioru A, suma
liczb przyporządkowanych wszystkim punktom zbioru A leżącym na tej płaszczyźnie
jest równa 0. Czy stąd wynika, że każda spośród liczb przyporządkowanych punktom
zbioru A jest równa 0 ?
Zwardoń 98
3
Zadania
27. W trójkącie ABC mamy BC > CA > AB . Punkt D leży na boku BC przy czym
BD = CA. Punkt E jest takim punktem prostej BA, że A ∈ EB oraz BE = CA.
Okrąg opisany na trójkącie EBD przecina bok AC w punkcie P . Prosta BP przecina
okrąg opisany na trójkącie ABC w punkcie Q. Udowodnić, że AQ + CQ = BP .
28. Wyznaczyć wszystkie ciągi a1 ≤ a2 ≤ . . . ≤ an liczb rzeczywistych nieujemnych
o minimalnej długości takie, że
n
X
i=1
ai = 25,
n
X
a2i
= 33,
i=1
n
X
a3i
= 49,
i=1
n
X
a4i = 81.
i=1
10 Latwych Zadań Nietylkoniegeometrycznych
31. Niech a, b, c, d będą takimi liczbami całkowitymi dodatnimi, że ab = cd. Wykazać, że
liczba a1998 + b1998 + c1998 + d1998 jest złożona.
32. Niech xi > 0 dla i = 1, 2, . . . , n, oraz x1 + x2 + . . . + xn = n. Dowieść, że
n
X
x2
i
x2 −3xi +3
i
xi
≥ n.
i=1
√
33. Dowieść, że liczba log1+2√2 (1 + 3 2) jest niewymierna.
34. Dowieść, że płaszczyzny nie można pokolorować trzema kolorami w taki sposób, aby
dowolne dwa punkty odległe o 1 były pomalowane różnymi kolorami.
35. Zmienne losowe X, Y , Z o wartościach rzeczywistych spełniają warunki
E(X) = E(Y ) = E(Z) = E(X·Y ) = E(Y ·Z) = E(Z·X) = 1,
gdzie E(X) oznacza wartość oczekiwaną zmiennej X. Czy stąd wynika, że:
(a) E(X·Y ·Z) ≥ 1 ? (b) E(X·Y ·Z) ≤ 1 ?
36. Każda z przekątnych AD, BE, CF sześciokąta wypukłego ABCDEF dzieli ten sześciokąt na dwa czworokąty o równych polach. Dowieść, że przekątne te przecinają się
w jednym punkcie.
37. Dany jest czworokąt wypukły ABCD. Na bokach AB, BC, CD budujemy trójkąty
równoboczne ABE, BCF , CDG, leżące na zewnątrz tego czworokąta. Dowieść, że
środki odcinków EF , F G i AD są wierzchołkami trójkąta równobocznego.
38. Pewien język składa się ze słów długości niewiększej niż m zbudowanych z n liter,
przy czym żadne słowo nie jest początkiem innego. Wykazać, że
m
X
ak
≤ 1,
nk
k=1
gdzie ak oznacza liczbę słów długości k.
39. Czy istnieje taki czworościan, którego każda ściana jest trójkątem rozwartokątnym?
Zwardoń 98
Szkice rozwiązań
4
40. Czy istnieje taki czworościan, którego każda krawędź jest ramieniem kąta rozwartego
pewnej ściany tego czworościanu?
41. Dowieść, że pewne dwa spośród dowolnych czterech punktów prostokąta 3 × 4 są
odległe o co najwyżej 25/8.
Zawody Drużynowe
51. Czy równanie xx y y = z z ma rozwiązanie w liczbach naturalnych x, y, z większych
od 1?
√
√
1998
3
3
52. Dowieść, że w rozwinięciu dziesiętnym liczby (1 + 2 + 4)1998
setna cyfra po
przecinku jest taka sama jak dwusetna.
53. Każdy z trójkątów t1 , t2 , t3 zawiera w swoim wnętrzu punkt P . Wykazać, że można
wybrać punkty A, B, C będące odpowiednio wierzchołkami trójkątów t1 , t2 , t3 tak,
by P był punktem wewnętrznym trójkąta ABC.
61. Rozstrzygnąć, czy równanie x3 +y 3 +1 = z 1998 ma rozwiązanie w liczbach całkowitych
dodatnich x, y, z.
62. Znaleźć wszystkie funkcje ciągłe f : R → R takie, że dla dowolnych x, y rzeczywistych
zachodzi równość
y 2 f (x) + f (xy 2 ) = 2yf (xy).
63. Czworokąt ABCD jest wpisany w okrąg. Wykazać, że jeśli istnieje okrąg o środku
należącym do odcinka AD, styczny do pozostałych boków tego czworokąta, to
AB + CD = AD .
71. Niech f i g będą takimi ciągłymi funkcjami określonymi na przedziale [0, 1] o wartościach w [0, 1], że f ◦ g = g ◦ f . Wykazać, że istnieje takie x ∈ [0, 1], że f (x) = g(x).
72. W obozie przygotowawczym do Międzynarodowej Olimpiady Pielęgniarsko-Matematycznej uczestniczy n chłopców i n dziewcząt. Niektórzy chłopcy zdążyli już poznać
imiona niektórych dziewcząt. Wiadomo, że dla każdego k ∈ {1, 2, . . . , n} dowolna
k-elementowa grupa chłopców połączywszy swoją wiedzę potrafi podać imiona co najmniej k dziewcząt. Dowieść, że można tak połączyć chłopców z dziewczętami w pary
podczas zabawy tanecznej w lokalu „U Pyzdry”, aby każdy chłopiec tańczył z dziewczyną, której imię już poznał.
73. Okrąg o jest opisany na trójkącie ABC, punkt P należy do tego łuku BC okręgu o, do
którego nie należy A. Punkty S1 oraz S2 są środkami okręgów wpisanych odpowiednio
w trójkąty P AB i P AC. Dowieść, że przy ustalonych punktach A, B, C i zmieniającym
się punkcie P , okręgi opisane na trójkątach P S1 S2 mają punkt wspólny.
74. Danych jest n ≥ 4 punktów przestrzeni, z których żadne cztery nie leżą na jednej
płaszczyźnie. Gracze A i B rysują na przemian po jednym odcinku łączącym pewne
dwa spośród tych punktów. Wygrywa ten, po ruchu którego każde dwa spośród danych
punktów są połączone pewną łamaną. Który gracz ma strategię wygrywającą?
Zwardoń 98
5
Szkice rozwiązań
Szkice rozwiązań
1. Na kartce zaznaczamy 100 kwadratów 2 × 2 jak na rysunku.
Wycięcie kwadratu 2 × 2 może popsuć tylko jeden z zaznaczonych kwadratów. Po
wycięciu 99 kwadratów pozostanie więc nienaruszony co najmniej 1 zaznaczony kwadrat.
2. Pierwszy odruch jest następujący: wydaje się, że liczbę 1998 można zastąpić inną,
dowolnie dużą. Ponieważ liczba rozwiązań nierówności
s5 + t6 + u7 + v 8 + w9 + x10 + y 11 ≤ N
jest rzędu N c , gdzie
1
1
1 1 1 1 1
+ + + + +
+
,
5 6 7 8 9 10 11
więc wystarczy sprawdzić, że c > 1. Tymczasem c < 1 i ta metoda prowadzi do nikąd.
Biorąc natomiast n = 127720 +227720 +327720 +427720 +527720 +627720 +727720 otrzymujemy
5040 rozwiązań równania, a mianowicie:
c=
s = p5544
, t = p4620
, u = p3960
, v = p3465
, w = p3080
, x = p2770
, y = p2520
,
1
2
3
4
5
6
7
gdzie (p1 , p2 , p3 , p4 , p5 , p6 , p7 ) przebiega wszystkie permutacje liczb 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7.
3. Niech F będzie drugim punktem przecięcia prostej CH z okręgiem opisanym na
trójkącie ABC. Wówczas trójkąt BHF jest równoboczny i dwusieczna kąta BHE jest
symetralną odcinka F B, który jest cięciwą okręgu opisanego na trójkącie ABC.
4. Tak. Warunki zadania spełnia ciąg 10, 11, 100, 102, 1000, 1003,... określony rekurencyjnie wzorami
a2n+1 = 10Rn , a2n+2 = 10Rn + Rn ,
gdzie Rn jest najmniejszą liczbą naturalną, której nie można przedstawić jako różnicy
dwóch liczb spośród a1 , a2 , a3 ,..., a2n .
5. Oznaczmy punkty zaznaczone na boku AB odpowiednio B1 , B2 ,..., Bn−1 licząc
od A do B oraz na boku AC odpowiednio C1 , C2 ,..., Cn−1 licząc od A do C. Wartość
oczekiwana pola trójkąta AB? C? wynosi
√
√
n−1
X ij 3
3
1
=
,
2
2
(n − 1) i,j=1 4n
16
czyli 14 pola trójkąta ABC. Podobnie jest z polami trójkątów A? BC? i A? B? C. Zatem
√
wartość oczekiwana pola trójkąta A? B? C? wynosi 163 .
6. Jeżeli wielokąt wypukły w, który ma dwa równoległe boki a oraz b został podzielony
na równoległoboki, to istnieje taki ciąg Ra,b równoległoboków tego podziału, że jeden z
boków pierwszego równoległoboku jest zawarty w a, jeden z boków ostatniego jest zawarty
Zwardoń 98
Szkice rozwiązań
6
w b, a część wspólna każdych dwóch kolejnych równoległoboków tego ciągu jest odcinkiem
równoległym do a i b.
Jeżeli w ma także drugą parę boków równoległych c i d, to istnieje ciąg Rc,d równoległoboków o własnościach analogicznych do Ra,b , przy czym istnieje równoległobok należący
do obydwu tych ciągów. Jeżeli na dodatek a i c są prostopadłe, to równoległobok ten jest
prostokątem.
Jeżeli wielokąt wypukły w ma bok a, do którego nie ma boku równoległego, to wielokąta w nie podzielić na równoległoboki, ponieważ zaczynając podział od a, nie ma gdzie
skończyć.
Wielokąt środkowosymetryczny A1 A2 A3 ...A2k można podzielić na równoległoboki sto−−−−→
sując następującą procedurę. Przesuwamy łamaną A1 A2 ...Ak o wektor A1 A2k . Jej obraz
odcina od wielokąta pasek, który łatwo można podzielić na równoległoboki. To co zostało,
jest wielokątem środkowosymetrycznym o 2(n − 1) bokach.
Zatem odpowiedź na pytanie a) brzmi dla n parzystych, a na b) dla n parzystych
niepodzielnych przez 4.
11. Rozważmy wszystkie pary pól położonych środkowosymetrycznie względem środka
tablicy:
Takich par jest 162. Suma liczb wpisanych w pola każdej pary jest liczbą naturalną pomiędzy 2 i 140, może więc przyjmować 139 różnych wartości. Znajdziemy więc takie dwie
pary, że sumy liczb są dla obu par takie same. Środki czterech tak wybranych pól mogą
być wierzchołkami równoległoboku lub, jak np. dla par I i J, mogą leżeć na jednej prostej.
Wobec tego lepiej rozważyć pary pól, których środki wyznaczają wektor [9, 1]:
Takich par jest 153. Różnica liczb wpisanych w pola każdej takiej pary jest jedną ze 139
liczb całkowitych od −69 do 69. Znajdziemy więc takie dwie pary, dla których różnice są
takie same, a to już daje nam prawdziwy równoległobok spełniający warunki zadania.
12. Dla dowolnego ciągu zerojedynkowego (ε1 , . . . , εn ) zachodzi nierówność
fεn ◦ fεn−1 ◦ . . . ◦ fε1 (2) ≥ n + 2 .
Pokażemy, jak znając n i m = fεn ◦ fεn−1 ◦ . . . ◦ fε1 (2), można odtworzyć εn .
Jeśli m nie jest kwadratem liczby naturalnej, to musi być εn = 1.
Jeśli zaś m = k 2 , to może być εn = 0, ale tylko wtedy, gdy k jest duże, bo w tym
przypadku k = fεn−1 ◦ . . . ◦ fε1 (2) ≥ n + 1. Może też być εn = 1, ale tylko wtedy, gdy k
jest małe. Mamy bowiem w tym przypadku εn−1 = εn−2 = ... = εn−2k+2 = 1, co oznacza,
że n − 2k + 2 ≥ 0, skąd k ≤ n2 + 1.
13. Rozważmy dowolną z narysowanych prostych (nazwijmy ją k) oraz dowolną półpłaszczyznę wyznaczoną przez prostą k. Jeżeli w tej półpłaszczyźnie leży choćby jeden
punkt przecięcia pozostałych prostych, rozważmy ten najbliższy prostej k. Prosta k i proste przechodzące przez ten najbliższy punkt wyznaczają trójkąt, który nie jest przecięty
przez żadną z pozostałych prostych. Wśród 6000 półpłaszczyzn wyznaczonych przez nasze
proste istnieją co najwyżej dwie takie, na których nie ma punktów przecięcia innych prostych. W ten sposób wskażemy co najmniej 2998·2+1+1 trójkątów. Każdy z nich zostanie
wskazany co najwyżej 3-krotnie. Tak więc wskażemy co najmniej 5998
różnych trójkątów.
3
Zwardoń 98
7
Szkice rozwiązań
14. Załóżmy, że wielomian niezerowy
P (x) = an xn + an−1 xn−1 + an−2 xn−2 + ... + a1 x + a0 ,
gdzie a0 , a1 , a2 , a3 , ..., an−1 , an są liczbami całkowitymi większymi od −2, spełnia warunek
P (1) = P (2) = 0. Załóżmy ponadto, że spośród wielomianów o powyższych własnościach
wielomian P ma możliwie najmniejszy stopień. Wynika stąd, że a0 6= 0.
Niech
Q(x) = bn−2 xn−2 + bn−3 xn−3 + ... + b1 x + b0
będzie takim wielomianem, że
P (x) = Q(x) · (x2 − 3x + 2) .
Wtedy zachodzą następujące

an
=



an−1 =




an−2 =




an−3 =



.
.
.
.




.
.




a
=

2



a
=

 1
a0
=
nierówności
bn−2
bn−3
bn−4
bn−5
.
.
.
b0
− 3bn−2
− 3bn−3
− 3bn−4
.
.
.
.
.
.
−
3b1
−
3b0
+ 2bn−2
+ 2bn−3
.
.
.
.
.
.
+
2b2
+
2b1
2b0
≥
≥
≥
≥
.
.
.
≥
≥
≥
−1
−1
−1
−1
.
.
.
−1
−1
−1
.
Skoro a0 jest liczbą parzystą różną od 0, to musi być a0 ≥ 2, skąd b0 ≥ 1 i przedostatnia
z wypisanych wyżej nierówności przyjmuje postać
2b1 ≥ −1 + 3b0 = −1 + b0 + 2b0 ≥ 2b0 ;
zatem b1 ≥ b0 . Dalej mamy
2b2 ≥ −1 + 3b1 − b0 ≥ −1 + 2b1 ,
skąd b2 ≥ b1 . Podobnie dochodzimy do nierówności
bn−2 ≥ bn−3 ≥ bn−4 ≥ ... ≥ b1 ≥ b0 ≥ 1 .
Jednakże wtedy
bn−3 − 3bn−2 = (bn−3 − bn−2 ) − 2bn−2 ≤ −2 ,
co jest w sprzeczne z nierównością bn−3 − 3bn−2 ≥ −1.
UWAGA: Liczby −2 w treści zadania nie można zastąpić przez −3, co pokazuje
przykład P (x) = x3 − 2x2 − x + 2.
15. Załóżmy, że liczba S jest wymierna. Możemy wtedy przedstawić S w postaci
m
P
q
p
1
.
Wtedy
liczba
ułamka km
!
kn ! jest postaci km ! , natomiast
S=
q
km !
+
n=1
∞
X
∞
X
1
q
1
q+1
<
+
=
,
n−m k !
k
!
k
!
2
k
!
n
m
m
m
n=m+1
n=m+1
skąd q < p < q + 1. Otrzymaliśmy więc sprzeczność, gdyż p i q są całkowite.
Zwardoń 98
Szkice rozwiązań
8
16. Załóżmy, że C ∈ DB (w drugim przypadku dowód przebiega analogicznie).
Z twierdzenia Ptolemeusza dostajemy
AC · EB = AB · EC + AE · BC,
czyli
EB
AB
AE · BC
=
+
.
EC
AC
EC · AC
Musimy więc udowodnić, że
AB
AE · BC
AB 3
+
=
,
AC
EC · AC
AC 3
czyli, że
AE · BC
AB 2
=
.
EC · AB
AC 2
Z podobieństwa trójkątów ACD i BAD mamy
1+
(♣)
AB 2
pole (BAD)
BC
=
=1+
.
2
AC
pole (ACD)
CD
Równość (♣) przybiera więc postać
AE · BC
BC
=
,
EC · AB
CD
a więc musimy udowodnić, że
AE
EC
=
.
AB
CD
To zaś wynika bezpośrednio z podobieństwa trójkątów ABE i CDE.
21. Rozważmy 28 odcinków łączących środki pól szachownicy jak na rysunku.
żadna z poprowadzonych prostych nie może przeciąć więcej niż dwa zaznaczone odcinki, zatem przy podziale szachownicy 13 prostymi musi pozostać odcinek nie przecięty
żadną z tych prostych. To zaś oznacza, że jego końce znajdą się w tej samej części.
22. Drugi gracz może zapewnić sobie zwycięstwo. W pierwszych trzech swoich ruchach
zamienia on, w miarę możliwości, gwiazdki przy parzystych potęgach x dowolnymi liczbami.
W swoim ostatnim, czwartym ruchu ma do wyboru dwie gwiazdki, z których co najmniej
jedna stoi przy nieparzystej potędze x.
Oznaczmy przez P (x) wielomian dotychczas utworzony, pomijając te potęgi x, przy
których nadal stoją gwiazdki. Zachodzi wtedy jeden z dwóch przypadków:
I. Jedna z gwiazdek stoi przy parzystej potędze x, druga przy nieparzystej. Wtedy
gracz wybiera gwiazdkę przy potędze parzystej i zastępuje ją liczbą mniejszą od
−max(P (−1), P (1)). Powstały po tym ruchu wielomian ma ujemne wartości w punktach
-1 i 1. Przeciwnik w ostatnim ruchu dodaje jednomian będący funkcją nieparzystą, tak
więc otrzymany na końcu wielomian będzie miał wartość ujemną w co najmniej jednym
z punktów -1 i 1. Tym samym wielomian będzie miał pierwiastki rzeczywiste i grę wygra
gracz drugi.
Zwardoń 98
9
Szkice rozwiązań
II. Obie gwiazdki stoją przy nieparzystych potęgach x, powiedzmy xm i xn , gdzie
m > n. Wówczas gracz zastępuje gwiazdkę przy xm tak dużą liczbą dodatnią am , aby
am |x|m
1000
dla x ∈ {−2, 1}. Wykażemy, że przeciwnik nie może zastąpić ostatniej gwiazdki takim
współczynnikiem an , aby
|P (x)| <
Q(x) = P (x) + am xm + an xn > 0
dla x ∈ {−2, 1}. Gdyby bowiem udało się dobrać takie an , to mielibyśmy kolejno:
Q(1) > 0, skąd an > −am − P (1) > −1, 0001 · am ,
Q(−2) > 0, skąd −2n · an > −0, 999 · 2m · am .
Zatem
−1, 001 · am < an < −0, 999 · 2m−n · an .
Ponieważ am jest dodatnie, a 2m−n ≥ 4, otrzymujemy sprzeczne nierówności
−1, 001am < an < −3, 996am ,
skąd wniosek, że an , które mogłoby zapewnić zwycięstwo pierwszego gracza, nie istnieje.
23. Niech F będzie punktem leżącym na prostej AB tak, aby B ∈ AF oraz spełniony
był warunek AB·BF = BC·BD. Ponieważ wartość wyrażenia BC·BD nie zależy od wyboru punktu P , więc położenie punktu F też nie zależy od wyboru punktu P . Niech G
będzie punktem przecięcia prostych AB i P E. Punkty A, D, F , C leżą na jednym okręgu.
Zatem
6 GF C = 6 ADC = 6 EP C ,
co oznacza, że punkty G, F , P , C leżą na jednym okręgu. Stąd AG·AF = AC·AP . Wartość
wyrażenia AC ·AP oraz położenie punktu F nie zależą od wyboru punktu P , a więc również
położnie punktu G na półprostej AB → nie zależy od wyboru punktu P . To oznacza, punkt
G jest punktem wspólnym wszystkich prostych P E.
24. Zakładamy, że dane są punkty A, B, C, D, E, z których każde 3 są wierzchołkami
trójkąta prostokątnego.
Jeżeli AB jest najdłuższym odcinkiem o końcach w danych punktach, to wszystkie
5 punktów musi leżeć na sferze s, której średnicą jest odcinek AB. Niech najdłuższym z
pozostałych odcinków będzie AC lub CD.
Jeżeli jest to AC, to punkty A, C, D i E leżą na sferze s1 , której średnicą jest AC,
zatem leżą one na okręgu o średnicy AC, gdyż ten okrąg jest częścią wspólną sfer s i s1 .
Jeżeli zaś jest to CD, to wszystkie 5 punktów leży na sferze s2 o średnicy CD, skąd
wnioskujemy, że s = s2 i punkty A, B, C, D leżą na okręgu wielkim sfery s.
Tak, czy owak, znajdziemy 4 punkty, które leżą na okręgu. Nietrudno stwierdzić, że są
one wierzchołkami prostokąta, powiedzmy ABCD. Punkt E musi leżeć poza płaszczyzną
tego prostokąta. Gdyby rzut punktu E na płaszczyznę prostokąta ABCD nie leżał na
żadnym z jego boków, (poza prostokątem leżeć nie może), to 4 odcinki łączące punkt E z
punktami A, B, C, D musiałyby być parami prostopadłe, co nie jest możliwe.
Zwardoń 98
Szkice rozwiązań
10
Niech więc punkt E leży na płaszczyźnie prostopadłej do płaszczyzny prostokąta
ABCD i przechodzącej przez punkty A i B. Gdyby rzut punktu E był jednym z wierzchołków prostokąta, powiedzmy A, to trójkąt EBD nie byłby prostokątny. Zatem rzut punktu
E leży wewnątrz boku AB, skąd wynika, że następujące kąty są proste: 6 AEB, 6 BED,
6 AEC, 6 DEC.
−→ −−→ −−→ −−→
−→ −−→ −−→ −−→ −−→ −−→ −−→ −−→
Ponieważ EA + EC = EB + ED, więc EA ◦ EC + EC ◦ EC = EB ◦ EC + ED ◦ EC,
−−→ −−→ −−→ −−→
skąd EC ◦ EC = EB ◦ EC, co oznaczałoby, że odcinki EC i BC są prostopadłe.
25. Można wykazać indukcyjnie, że ciąg (an ) może być opisany następująco: Zapisujemy liczbę n w układzie dwójkowym, a następnie interpretujemy ten zapis w układzie
trójkowym, na przykład 13 = 1101(2) , więc a13 = 1101(3) = 37. Tak więc w ciągu (an )
wystąpią te, i tylko te liczby całkowite nieujemne, które zapisują się w układzie trójkowym
przy pomocy samych zer i jedynek. Dodawanie dwóch takich liczb w układzie trójkowym
odbywa się bez ”przenoszenia”, jeśli więc m-ta cyfra od końca rozwinięcia trójkowego liczby
ak + al jest równa 0, to m-te cyfry od końca liczb ak i al są równe 0. Podobnie, jeśli cyfra
sumy jest równa 2, to odpowiadające jej cyfry składników są równe 1. Wreszcie, tam gdzie
w sumie występuje cyfra 1, skąldniki muszą mieć cyfry 0 i 1.
Widzimy więc, że rozkładanie liczby n zapisanej w układzie trójkowym na sumę ak +al
polega na rozłożeniu każdej z cyfr liczby n na sumę dwóch liczb równych 0 lub 1. Taki
rozkład jest jednoznaczny w przypadku cyfr 0 i 2, ale wszędzie tam, gdzie w rozwinięciu
trójkowym liczby n napotkamy jedynkę mamy dwie możliwości: 0 + 1 i 1 + 0.
Tak więc możliwych rozkładów liczby n na sumę ak + al jest 2j(n) , gdzie j(n) jest
liczbą jedynek występującym w trójkowym zapisie liczby n. Po dołożeniu warunku k ≥ l
liczba rozkładów zmniejsza się o połowę, za wyjątkiem przypadku j(n) = 0, gdyż wtedy
k = l.
Ostatecznie
f (n) =
2j(n)−1
1
gdy j(n) ≥ 1
gdy j(n) = 0
.
Tak więc odpowiedź brzmi:
(a) dla takich n, które w zapisie trójkowym mają co najwyżej jedną cyfrę 1,
(b) 21997 — dla n =
31998 −1
.
2
26. Tak. Oznaczmy przez S sumę liczb przyporządkowanych punktom zbioru A. Bez
straty ogólności możemy przyjąć, że S ≥ 0. Niech s będzie sumą liczb przyporządkowanych
punktom leżącym na pewnej ustalonej prostej `, która przechodzi przez co najmniej dwa
punkty zbioru A. Niech n będzie liczbą płaszczyzn zawierających prostą ` i co najmniej
jeden punkt zbioru A nie należący do `. Ponieważ suma liczb przyporządkowanych punktom
leżącym w jednej płaszczyźnie jest równa 0, więc S = −(n − 1)s. Zatem wszystkie sumy
liczb przyporządkowanych punktom leżącym na jednej prostej są niedodatnie.
Zwardoń 98
11
Szkice rozwiązań
Ustalmy X ∈ A. Niech x będzie liczbą przyporządkowaną punktowi X. Niech m będzie
liczbą prostych przechodzących przez punkt X zawierających co najmniej dwa punkty
zbioru A. Niech s1 , s2 , . . . , sm będą sumami liczb przyporządkowanych punktom leżącym
na tych prostych. Wówczas
0≥
m
X
si = S + (m − 1)x ,
i=1
skąd x ≤ 0. Zatem dowolnemu punktowi przyporządkowano liczbę niedodatnią. Stąd wynika, że każdemu punktowi przyporządkowano 0.
27. Niech R będzie takim punktem odcinka BP , że BR = AQ. Wystarczy dowieść,
że QC = P R. Ponieważ BR = AQ, BD = AC 6 RBD = 6 CBQ = 6 CAQ , więc trójkąty
BDR i ACQ są przystające. Stąd CQ = RD oraz 6 RDB = 6 QCA. Wystarczy więc
udowodnić, że P R = RD. Ponieważ punkty E, B, D, P leżą na jednym okręgu, więc
trójkąty BDR oraz ACQ są przystające oraz BD = BE. Mamy więc
6
RDP = 6 EDR + 6 P DE = 6 EDR + 6 P BE = 6 EDR + 6 QBA =
= 6 EDR + 6 QCA = 6 EDR + 6 RDB = 6 EDB = 6 BED = 6 BP D = 6 RP D ,
co kończy dowód.
28. Niech n będzie najmniejszą możliwą długością ciągu spełniającego warunki zadania. Stosując nierówność
0 ≤ (x − 1)2 (x − 2)2 = x4 − 6x3 + 13x2 − 12x + 4
do liczb ai i wykonując sumowanie po 1 ≤ i ≤ n otrzymujemy
0≤
n
X
i=1
a4i
−6
n
X
i=1
a3i
+ 13
n
X
i=1
a2i
− 12
n
X
i=1
ai + 4
n
X
1,
i=1
skąd
0 ≤ 81 − 6 · 49 + 13 · 33 − 12 · 25 + 4n = 4(n − 21) .
Musi więc być n ≥ 21, a przy tym dla n = 21 wszystkie ai są równe 1 lub 2. Łatwo
dopasować teraz a1 = a2 = ... = a17 = 1, a18 = a19 = a20 = a21 = 2.
31. Niech r = NWD(a, c). Oznaczając s = ar i t = rc otrzymujemy a = rs i c = rt.
cd
Przy tym s i t są względnie pierwsze. Ponadto t|b, gdyż liczba bs = ab
r = r = td jest
podzielna przez t. Oznaczając u = bt otrzymujemy b = tu oraz d = su. Zatem liczba
a1998 + b1998 + c1998 + d1998 = (r1998 + u1998 )(s1998 + t1998 ) jest złożona.
Zwardoń 98
Szkice rozwiązań
12
x2
32. Dla x > 0 mamy x x2 −3x+3 ≥ x.
x2
Nic nie daje próba korzystania z nierówności Jensena, gdyż funkcja f (x) = x x2 −3x+3
nie tylko nie jest wypukła, ale nawet nie jest rosnąca dla x ≥ 1, co pokazuje następująca
tabela:
x
x2
x2 −3x+3
1
1
2
4/1 = 4
2, 9
3, 1033
3
9/3 = 3
4
16/7
5
25/13
6
36/21 = 12/7
7
49/31
8
64/43
9
81/57 = 27/19
10
100/73
20
400/343
100
10000/9703
f (x)
1
16
27, 2251
27
23, 7759
22, 0888
21, 5761
21, 6671
22, 0869
22, 7002
23, 4349
32, 9030
115, 1379
√
√
√
√
33. Gdyby (1 + 2 2)m = (1 + 3 2)n , to byłoby także (1 − 2 2)m = (1 − 3 2)n , skąd
po wymnożeniu stronami (−7)m = (−17)n .
34. Załóżmy, że takie pokolorowanie jest możliwe. Rozważmy 7 punktów: A0 jest
środkiem symetrii jednostkowego sześciokąta foremnego A1 A2 A3 A4 A5 A6 . Wtedy A0 jest
pomalowany jednym kolorem, A1 , A3 , A5 drugim, a A2 , A4 i A6 trzecim. Ze√względu na
dowolność położenia sześciokąta wnioskujemy, że dowolne punkty odległe o 3 są pomalowane tym samym kolorem, co oczywiście nie jest możliwe.
35. Niech Ω = {ω1 , ω2 , ω3 , ω4 } będzie przestrzenią złożoną z czterech zdarzeń elementarnych jednakowo prawdopodobnych, a zmienne X, Y , Z przyjmują wartości według
następującej tabeli:
ω1 ω2 ω3 ω4
X 0
0
2
2
.
Y
0
2
2
0
Z 0
2
0
2
Zmienne X, Y , Z spełniają warunki
E(X) = E(Y ) = E(Z) = E(X·Y ) = E(Y ·Z) = E(Z·X) = 1,
ale E(X·Y ·Z) = 0, więc nierówność podana w punkcie a) nie musi być spełniona.
Nierówność podana w punkcie b) też nie musi być spełniona, co pokazuje przykład
X, Y , 2 − Z, gdyż wtedy E(X·Y ·(2 − Z)) = 2.
UWAGA: Podane wyżej zmienne X, Y , Z są parami niezależne, ale nie są niezależne.
Zwardoń 98
13
Szkice rozwiązań
36. Niech O oznacza punkt przecięcia przekątnych AD i CF . Ponieważ pola trójkątów
AOF i CDO są równe, więc odcinki AC i DF są równoległe. Analogicznie stwierdzamy, że
pary odcinków BF , CE oraz AE, BD są równoległe. Odcinki AD, BE, CF mają zatem
punkt wspólny będący środkiem jednokładności trójkątów ACE i BDF .
37. Lemat: Na bokach P Q, QR równoległoboku P QRS budujemy (po stronie zewnętrzej) trójkąty równoboczne P QX, QRY . Wówczas trójkąt XY Z jest równoboczny.
Dowód: Trójkąty P SX, Y RS oraz Y QX są przystające.
Niech K, L będą odpowiednio środkami odcinków EF , F G, zaś M , N , O, P odpowiednio środkami boków DA, AB, BC, CD. Punkt C 0 jest obrazem punktu C w symetrii
względem punktu L. Na mocy lematu zastosowanego do równoległoboku CF C 0 G, punkty
P , O, L są wierzchołkami trójkąta równobocznego. Analogicznie punkty N , O, K są wierzchołkami trójkąta równobocznego. Stosując jeszcze raz lemat do równoległoboku M N OP ,
otrzymujemy tezę.
38. Przeprowadzamy ciąg losowań. W każdym losowaniu losujemy po jednej literze.
Losowanie przerywamy, gdy wszystkie wylosowane litery tworzą słowo występujące w języku, lub gdy po m losowaniach nie otrzymamy żadnego słowa. Jeśli s jest słowem długości
k ≤ m, to losowanie zakończy się po utworzeniu s z prawdopodobieństwem n1k .
Prawdopodobieństwo zdarzenia polegającego na tym, że losowanie zakończy się utwom
P
ak
rzeniem słowa występującego w języku wynosi więc
. Suma ta nie może więc być
nk
k=1
większa od 1.
39. Taki czworościan istnieje. Rozważmy równoległobok ABCD, w którym kąt ABD
jest rozwarty i „zegnijmy” go lekko wzdłuż krawędzi BD. Otrzymamy czworościan spełniający warunki zadania.
Inna konstrukcja: rozważmy trójkąt rozwartokątny ABC i punkt D w jego wnętrzu
taki, że kąty ADB, BDC, CDA są rozwarte. Niech D0 będzie takim punktem przestrzeni,
którego rzutem na płaszczyzne ABC jest punkt D i wielkość DD0 jest „mała”. Czworościan
ABCD0 spełnia warunki zadania.
40. Taki czworościan nie istnieje. Najdłuższa jego krawędź nie jest ramieniem kąta
rozwartego żadnej ściany.
41. Załóżmy, że w prostokącie umieszczono 4 punkty. Poprowadźmy dwie proste prostopadłe przechodzące przez punkt przecięcia przekątnych prostokąta tak, aby co najmniej
jedna z nich przechodziła przez co najmniej jeden z 4 danych punktów.
Nietrudne rachunki pokazują, że każdy z 4 wielokątów, na które proste dzielą prostokąt, ma średnicę nie większą niż 25/8, skąd wynika, że w jednym z tych wielokątów znajdą
się dwa z wybranych punktów (pamiętajmy, że jeden z punktów należy jednocześnie do 2
wielokątów).
Zwardoń 98
Szkice rozwiązań
14
51. Łatwo stwierdzamy, że musi być x + y > z, co odbiera nadzieje na znalezienie
rozwiązania w potęgach dwójki. Liczymy więc na znalezienie rozwiązania postaci

 x = 2s+a · 3t−b
.
y = 2s−c · 3t+d

s
t
z =2 ·3
Wydaje się, że najłatwiej o istnienie rozwiązania przy małych dodatnich a, b, c, d.
Po uproszczeniach równanie xx y y = z z sprowadza się do układu równań

 (s + a)2a+c + (s − c)3b+d = 2c · 3b s
,

(t − b)2a+c + (t + d)3b+d = 2c · 3b t
co daje

a · 2a+c − c · 3b+d


s = c b
2 · 3 − 2a+c − 3d+b
.
a+c

+ d · 3b+d

 t = −b · 2
2c · 3b − 2a+c − 3d+b
Ponieważ s i t mają być całkowite, postarajmy się dobrać a, b, c i d tak, aby mianownik
2c ·3b −2a+c −3d+b był równy ±1 (inaczej będziemy musieli liczyć na cudowne uproszczenia).
Szukając rozwiązań równania
2c · 3b − 2a+c − 3d+b = ±1 ,
wiedzeni intuicją, znajdujemy a = b = d = 1, c = 3, co daje s = 11 i t = 7. Otrzymujemy
więc rozwiązanie naszego równania

 x = 212 · 36
y = 28 · 38
.

11
7
z =2 ·3
√
52. Niech α = − 21 + 23 i będzie zespolonym pierwiastkiem sześciennym z jedności.
Wtedy liczba
√
√
√
√
√
√
1998
1998
1998
3
3
3
3
3
3
(1 + 2 + 4)1998
+ (1 + α 2 + α2 4)1998
+ (1 + α2 2 + α 4)1998
jest całkowita. Przy tym
√
√
√
√
2−1 3
3
2 3
2 3
= √1
|1 + α 2 + α 4| = |1 + α 2 + α 4| = √
.
3
α 2 − 1 |α 3 2 − 1|
Ponieważ mamy
v
!2
u √
√ !2
√
3
u 32
√
√
3
2
3
3
3
t
|α 2 − 1| =
+1 +
2
>
+1> ,
2
2
2
2
więc
oraz
Zwardoń 98
√
√
2
3
3
|1 + α 2 + α2 4| <
3
19981998
√
√ 19981998
2
3
2 3 2 · 1 + α 2 + α 4
<2·
< 10−zylion .
3
15
Szkice rozwiązań
√
√
1998
Zatem liczba (1 + 3 2 + 3 4)1998
różni się od liczby całkowitej o mniej niż 10−zylion ,
skąd wynika, że ma ona po przecinku zylion zer lub zylion dziewiątek.
53. Trójkąt ABC spełniający warunki zadania nie zawsze istnieje. Weźmy bowiem
ośmiokąt foremny A1 A2 ...A8 o środku symetrii P . Wtedy dla t1 = A1 A4 A7 , t2 = A2 A5 A8
oraz t3 = A3 A6 A1 trójkąta ABC o żądanych własnościach skonstruować się nie da.
W zadaniu zabrakło założenia, że wierzchołki trójkątów t1 , t2 , t3 tworzą wraz z punktem P zbiór 10 punktów, z których żadne 3 nie są współliniowe.
Wówczas rozwiązanie wygląda następująco:
Niech o będzie okręgiem o środku w punkcie P , natomiast
A1 = A10 , A2 = A11 ,..., A8 = A17 , A9 rzutami środkowymi, względem punktu P , wierzchołków trójkątów t1 , t2 , t3 na okrąg o, ponumerowanymi cyklicznie według ich położenia
na okręgu o.
Lemat: Dla dowolnego 1 ≤ i ≤ 9 punkt P nie leży we wnętrzu czworokąta
Ai Ai+1 Ai+2 Ai+3 .
Dowód: Wnętrze czworokąta Ai Ai+1 Ai+2 Ai+3 jest rozłączne z tym z trójkątów t1 , t2 ,
t3 , którego wierzchołki nie rzutują się na Ai+1 , ani na Ai+2 .
Istnieje takie i, że Ai i Ai+4 są rzutami wierzchołków różnych trójkątów, powiedzmy
t1 i t2 .
Jeżeli P leży wewnątrz pięciokąta Ai Ai+1 Ai+2 Ai+3 Ai+4 , to jeden z punktów Ai+1 ,
Ai+2 , Ai+3 , powiedzmy Ak , musi być rzutem wierzchołka trójkąta t3 , bo w przeciwnym
przypadku t3 byłby rozłączny z wnętrzem pięciokąta Ai Ai+1 Ai+2 Ai+3 Ai+4 . Wtedy jako
wierzchołki trójkąta ABC możemy wybrać wierzchołki trójkątów t1 , t2 , t3 , których rzutami
są odpowiednio Ai , Ai+4 i Ak .
Załóżmy teraz, że P leży w sześciokącie Ai+4 Ai+5 Ai+6 Ai+7 Ai+8 Ai .
Jeżeli jeden z punktów Ai+6 , Ai+7 , powiedzmy Al , jest rzutem wierzchołka trójkąta t3 ,
to jako wierzchołki trójkąta ABC możemy wybrać wierzchołki trójkątów t1 , t2 , t3 , których
rzutami są odpowiednio Ai , Ai+4 i Al .
W sytuacji, gdy Aj = Ai+5 (lub Ai+8 ) jest rzutem wierzchołka trójkąta t3 , to albo jako
wierzchołki trójkąta ABC możemy wybrać wierzchołki trójkątów t1 , t2 , t3 , których rzutami
są odpowiednio Ai , Ai+4 i Aj albo punkt P leży w pięciokącie Ai+5 Ai+6 Ai+7 Ai+8 Ai , a
taką sytuację rozpatrzyliśmy na samym początku.
61. Tak, np.

 x = 3666 − 3167
y = 3500 − 1

z=3
lub ogólniej

 x = 31332n+666 − 3333n+167
y = 3999n+500 − 1

z = 32n+1
.
Zwardoń 98
Szkice rozwiązań
16
62. Kładąc y = 0 stwierdzamy, że f (0) = 0. Biorąc y1 = −y2 6= 0 stwierdzamy, że f
jest nieparzysta. Warunki zadania spełniają funkcje
f (x) =
ax + bx log2 |x| dla x 6= 0
0
dla x = 0
,
(♥)
gdzie a, b ∈ R. Podstawa logarytmu nie ma większego znaczenia, bo jej zmiana objawiłaby
się tylko przeskalowaniem parametru b.
Jeżeli f jest funkcją spełniającą warunki zadania, to spełnia je także funkcja
f1 (x) =
(
f (x) − f (1)x −
− f (1) x log2 |x| dla x 6= 0
0
dla x = 0
f (2)
2
.
Spełniony jest przy tym warunek f1 (1) = f1 (2) = 0.
2
√
Jeżeli x, y > 0 oraz f1 (x) = f1 (y) = 0, to także f ( xy) = 0 oraz f xy = 0. Stąd
oraz z ciągłości i z nieparzystości f1 otrzymujemy f1 (x) = 0 dla x ∈ R.
Zatem f dana jest wzorem (♥) z a = f (1) i b = f (2)
2 − f (1).
63. Oznaczmy przez O środek okręgu o stycznego do boków AB, BC, CD. Niech `
będzie dwusieczną kąta wyznaczonego przez proste AB i CD przecinającą odcinek AD.
Zauważmy, że o leży na tej dwusiecznej. Jeśli proste AB i CD są równoległe, to za `
przyjmijmy prostą równoległą do AB i CD oraz przechodzącą przez punkt O. Punkty B 0
i C 0 są obrazami punktów B i C w symetrii względem prostej `. Wtedy, ponieważ punkty
A, B, C, D leżą na jednym okręgu, więc AD k B 0 C 0 oraz odcinek B 0 C 0 jest styczny do
okręgu o. Ponadto
AB + CD = AC 0 + DB 0 .
(♦)
Mamy więc 6 OB 0 D = 6 OB 0 C 0 = 6 B 0 OD. Zatem OD = DB 0 . Analogicznie: OA = AC 0 .
Te dwie równości w połączeniu z (♦) dają tezę.
71. Przypuśćmy, że teza zadania nie jest prawdziwa. Wówczas bez straty ogólności
możemy przyjąć, że f (x) > g(x) dla x ∈ [0, 1]. Oznaczmy przez A zbiór punktów stałych
funkcji g; ponieważ g jest ciągła, to A jest niepusty. Ponadto jeśli x0 ∈ A, to
f (x0 ) = g(f (x0 )),
skąd f (x0 ) ∈ A. Niech α = sup A. Funkcja g jest ciągła, więc α ∈ A. Zatem f (α) ∈ A,
czyli f (α) ≤ α. Z drugiej strony f (α) > g(α) = α, sprzeczność.
72. Dla n = 1 teza zadania jest oczywista. Krok indukcyjny wygląda następująco.
Jeżeli dla każdego k ∈ {1, 2, . . . , n−1} dowolna k-elementowa grupa chłopców połączywszy
swoją wiedzę potrafi podać imiona co najmniej k + 1 dziewcząt, to jednemu z chłopców
przydzielamy dowolną dziewczynę, której imię zna, a pozostałych n − 1 chłopców i n − 1
dziewcząt spełnia założenia zadania dla n − 1.
Jeśli zaś znajdzie się takie k ∈ {1, 2, . . . , n−1}, że pewna k-elementowa grupa chłopców
połączywszy swoją wiedzę potrafi podać imiona dokładnie k dziewcząt, to grupa ta spełnia
Zwardoń 98
17
Szkice rozwiązań
założenia zadania jak również grupa pozostałych n − k chłopców i pozostałych n − k
dziewcząt spełnia założenia zadania. Można więc dokonać połączeń wewnątrz tych grup.
73. Lemat 1. Okrąg o jest opisany na trójkącie ABC. Punkt I jest środkiem okręgu
wpisanego w trójkąt ABC; punkt P jest środkiem łuku BC. Wówczas P I = P B = P C.
Lemat 2. Okrąg o jest opisany na trójkącie ABC. Punkt I jest środkiem okręgu
wpisanego w trójkąt ABC. Punkty D, E są odpowiednio środkami łuków CA oraz AB, F
jest środkiem łuku CB. Prosta F I przecina okrąg o w punktach F i Q. Wówczas trójkąty
EBQ oraz DIQ są podobne.
Dowód: Oczywiście 6 BEQ = 6 BDQ = 6 IDQ. Niech α = łuk AE = łuk EB, β =
łuk CD = łuk DA. Wtedy łuk EB = (α + β) − β = łuk CF − łuk CD = łuk DF , skąd
6 EQB = 6 F QD = 6 IQD.
Przyjmijmy oznaczenia takie jak w lemacie 2. Wykażemy, że punkty I1 , I2 , P , Q leżą
na jednym okręgu, a więc Q będzie szukanym punktem wspólnym rozważanych okręgów.
Mamy 6 I2 DQ = 6 P DQ = 6 P EQ = 6 I1 EQ. Ponadto (na mocy lematów 1 i 2)
EI1
EB
DI
DI2
=
=
=
.
EQ
EQ
DQ
DQ
Zatem trójkąty EI1 Q i DI2 Q są podobne, skąd 6 I1 QE = 6 DQI2 . Zatem
6
I1 QI2 = 6 EQD = 6 EP D = 6 I1 P I2 ,
co oznacza, że punkty I1 , I2 , P , Q leżą na jednym okręgu.
74. Nazwijmy graczemA gracza rozpoczynającego grę (oznaczanego też jako G1 ) w
przypadku, gdy liczba n−3
jest parzysta, tzn. gdy n dzieli się przez 4 z resztą 3 lub bez
2
reszty. Gdy zaś n dzieli się przez 4 z resztą 1 lub 2 i liczba n−3
jest nieparzysta, graczem A
2
nazwiemy drugiego gracza (oznaczanego też jako G2 ). Pokażemy, ze przy takim nazwaniu
graczy, grę wygra gracz A.
Powiemy, ze pozycja w grze jest typu [a1 , a2 , ..., ak ], jeśli narysowany do danego momentu graf składa się z k składowych spójnych mających odpowiednio a1 , a2 , ...,ak wierzchołków. Ruch w grze polega więc na podaniu przeciwnikowi pozycji tego samego typu
jak otrzymana od niego, lub pozycji o liczbie składowych zmniejszonej o jeden, gdzie dwie
skąldowe o ai i aj wierzchołkach zamienione są jedną składową mającą ai +aj wierzchołków.
Powiemy, że pozycja typu [a1 , a2 , ..., ak ] wymusza akcję na graczu G, jeśli w sytuacji, gdy obydwaj gracze zdecydują się wykonywać ruchy nie zmieniające typu pozycji, to
właśnie gracz G będzie w końcu zmuszony połączyć różne składowe grafu, gdyż ostatni
ruch polegający na rysowaniu odcinków w ramach poszczególnych składowych zostanie
wykonany przez jego przeciwnika. Zaznaczymy to wówczas pisząc [a1 , a2 , ..., ak ] ⇒ G. Zauważmy, że [a1 , a2 , ..., ak ] ⇒ G1 wtedy i tylko wtedy gdy liczba
k X
ai
2
i=1
jest parzysta, w przeciwnym zaś razie [a1 , a2 , ..., ak ] ⇒ G2 .
Zauważmy, że jeśli w grze dojdzie do pozycji [a1 , a2 , a3 ] ⇒ G, to gracz G przegra, gdyż
zmuszony będzie połączyć dwie z trzech składowych grafu, na co jego przeciwnik odpowie
połączeniem ich z trzecią składową i wygra.
Zwardoń 98
Szkice rozwiązań
18
W przypadku n = 4 gracz A = G1 rozpoczyna grę podając po pierwszym ruchu
pozycję typu [2, 1, 1] ⇒ B = G2 i wygrywa.
W przypadku n = 5 gracz A = G2 otrzymuje w pierwszym ruchu od przeciwnika
pozycję typu [2, 1, 1, 1] i podaje w odpowiedzi [2, 2, 1] ⇒ B = G1 zapewniając sobie zwycięstwo.
n−2
Niech teraz n ≥ 6 będzie parzyste. Wówczas liczby n−3
i
są różnej parzy2
2
stości. Strategia gracza A jest wówczas następująca: Podawać przeciwnikowi pozycję typu
[a, 1, 1, ..., 1], to znaczy pozycję, w której graf ma jedną dużą składową spójną i pojedyncze
punkty. Modyfikacji ulega gra w końcówce, kiedy to riposty gracza A są następujące:
A otrzymał pozycję typu podaje graczowi B pozycję typu
[n − 5, 1, 1, 1, 1, 1]
[n − 4, 1, 1, 1, 1]
[n − 5, 2, 1, 1, 1]
[n − 3, 1, 1, 1]
[n − 4, 1, 1, 1, 1]
[n − 3, 1, 1, 1]
[n − 4, 2, 1, 1]
[n − 3, 2, 1]
[n − 3, 1, 1, 1]
[n − 3, 2, 1]
[n − 3, 2, 1]
[n − 3, 2, 1] ⇒ B
[n − 2, 1, 1]
[n − 2, 1, 1] ⇒ B
n−5
Niech teraz n ≥ 7 będzie nieparzyste. Wówczas liczby n−4
i
są tej samej
2
2
n−3
parzystości. Są one zarazem innej parzystości niż 2 . Strategia gracza A jest taka jak
poprzednio, a końcówka wygląda następująco:
A otrzymał pozycję typu podaje graczowi B pozycję typu
[n − 5, 1, 1, 1, 1, 1]
[n − 4, 1, 1, 1, 1]
[n − 5, 2, 1, 1, 1]
[n − 5, 2, 2, 1]
[n − 5, 3, 2]
[n − 5, 3, 2] ⇒ B
[n − 5, 4, 1]
[n − 5, 4, 1] ⇒ B
[n − 4, 1, 1, 1, 1]
[n − 4, 1, 1, 1, 1] ⇒ B
[n − 4, 2, 1, 1]
[n − 3, 2, 1]
[n − 4, 2, 2]
[n − 4, 2, 2] ⇒ B
[n − 3, 1, 1, 1]
[n − 3, 2, 1]
[n − 3, 2, 1]
[n − 3, 2, 1] ⇒ B
Zwardoń 98
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

66+6+6+

2 Cards basiek49

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

słowka

2 Cards kksenia.kot1997

Create flashcards