SYSTEM INFORMACYJNY W ORGANIZACJI Trafność decyzji zależy od jakości i zakresu informacji wykorzystywanej do podejmowania tej decyzji. Ważne jest tu aby informacje wykorzystywane w procesie decyzyjnym były: istotne dla danego problemu, prawdziwe, nie obciążone błędem, nieprzypadkowe i możliwe do sprawdzenia - jednak w praktyce bywa z tym różnie, poza tym liczy się też obecnie coraz bardziej czas jakim się dysponuje oraz narzędzia i finanse do zbierania, przetwarzania i analizowania informacji istotnych dla podejmowania racjonalnych decyzji. Im bardziej jest rozległy i skomplikowany obszar organizowania systemu informacyjno-decyzyjnego, tym bardziej trudniej obejść się w nim bez komputera. Systemy komputerowe umożliwiają terminowe dostarczanie żądanych informacji, w dogodnej formie, zmniejszają niepewność decydenta, zwykle podnoszą jakość decyzji Zastosowanie systemów informatycznych umożliwia bieżące kontrolowanie prawie wszystkich dziedzin przedsiębiorstwa w czasie rzeczywistym. Bez nich kierownik, decydent ma ograniczone możliwości zwłaszcza szybkiego działania. Stosowane są trzy podstawowe formy skomputeryzowanych systemów informacyjnych; • system informowania kierownictwa (SIK) • system wspomagania decyzji (SWD) • systemy eksperckie (SE) SIK: dostarcza kierownikowi odpowiednich szczebli zarządzania sformalizowanych informacji potrzebnych do skutecznego wykonywania zadań decyzyjnych. Potrzeby informacyjne kierowników różnią się w zależności od szczebla hierarchii. Kierownicy naczelni wymagają informacji dotyczących głównie planowania i kontroli strategicznej, pozyskiwanej przede wszystkim ze źródeł zewnętrznych. Dla kierowników średniego szczebla niezbędne są informacje zarówno ze źródeł zew. jak i wewnętrznych Otoczenie globalne Otoczenie globalne Otoczenie dalsze (i globalne wewnętrzne) granice Technologiczne Otoczenie bliższe: dostawcy, odbiorcy polityka rządu wobec konkurencji granice Socjokulturowe Przedsiębiorstwo Konkurenci i potencjalni oferenci, towary, substytucje Makroekonomiczne granice Otoczenie globalne Obieg informacji Polityczno-prawne Środowisko naturalne granice Otoczenie globalne Słabo określone lub nieokreslone Potrzeby informacyjne nieustrukturyzowany Szczebel strategiczny Charakter problemu Szczebel taktyczny Szczebel operacyjny Personel wykonawczy Dobrze określone Dobrze ustrukturyzowany Zarząd firmy, cele Otoczenie dalsze Ośrodek decyzyjny nadrzędny Otoczenie bliższe Ośrodek decyzyjny podrzędny d/s ....... Ośrodek decyzyjny podrzędny d/s ....... Ośrodek decyzyjny podrzędny d/s ....... Ośrodek wykonawczy d/s ... ....... Ośrodek wykonawczy d/s ... Ośrodek wykonawczy d/s ... ....... PRODUKTY Zbieranie informacji obieg informacji PRODUKTY RYNEK obieg decyzji PRODUKTY Zbieranie informacji obieg produktów Dla dobrego zaprojektowania SIK należy: koniecznie włączyć użytkowników systemu do zespołu projektowego SIK wykonać szczegółowe rozważania kosztów systemu Wyselekcjonować najistotniejsze informacje wypróbować system przed jego wdrożeniem przeszkolić staranne operatorów i użytkowników systemu SWD ( System wspomagania decyzji): jest systemem informacyjnym zapewniającym użytkownikowi bezpośredni dostęp do informacji, umożliwiającym mu podejmowanie nieustrukturalizowanych decyzji. W przeciwieństwie do SIK, w SWD istnieje bezpośrednia interakcja między użytkownikiem a danymi. SWD umożliwia stworzenie tzw. grupowego systemu wspomagania decyzji (GSWD) co pozwala na manipulowanie danymi we wzajemnej interakcji, w czasie narady prowadzonej dla wypracowania decyzji grupowych Systemy eksperckie: są jedna z form sztucznej inteligencji. Są one jednoznacznie zorientowane na użytkownika. Odpowiadają nie tylko na jego pytania, ale mogą mu podpowiadać, zadawać pytania, diagnozować problemy, zalecać rozwiązania i uzasadniać swoje diagnozy. Do modułu uzyskiwania wiedzy wprowadzany dane pozyskiwane od szerokiego grona ekspertów reprezentujących interesujące nas dziedziny i dyscypliny wiedzy. Stosując myślenie indukcyjne, czyli wykorzystując związki między twierdzeniami z różnych dziedzin wiedzy, budujemy bazę wiedzy w postaci reguł, zasad, z której będziemy korzystali w procesie podejmowania decyzji. Współcześnie decyzje podejmowane są najczęściej w sytuacjach niepewnych, trzeba więc stale do systemu eksperckiego wprowadzać zmiany, dotyczące na przykład metod wnioskowania w sytuacji danego przedsiębiorstwa, należy stworzyć bazę reguł wnioskowania. Systemy eksperckie są zwykle samouczące się i zapamiętują automatycznie stosowane przez użytkownika reguły zasady decyzyjne. Oprogramowanie systemów eksperckich umożliwia rozwiązywanie problemów w sposób zbliżony do ludzkiego rozumowania (ale do ludzkiego umysłu w myśleniu koncepcyjnym, nie rutynowym mu bardzo daleko!) i uzasadnianie przyjętych rozwiązań poprzez: • listę rozwiązań alternatywnych z uzasadnieniem ich odrzucenia • logicznego uzasadnienia drogi postępowania • listy reguł wnioskowania, czyli tzw. heurystyk Hybrydowe (mieszane) systemy eksperckie łączą algorytmy klasycznej matematyki z heurystykami typowymi dla sztucznej inteligencji, a więc umożliwiają podejmowanie zarówno decyzji ilościowych, jak i jakościowych, oczywiście zawsze w ograniczonym zakresie. Do decyzji wymagających myślenia niestandardowego, nie rutynowego, w nowej sytuacji konieczny jest człowiek z jego możliwościami koncepcyjnego myślenia. Nawet najlepsze systemy komputerowe liczba sieci neuronowych dorównują małej myszy !