Przedmiotowe zasady oceniania z geografii w klasach I

advertisement
Przedmiotowe zasady oceniania z geografii w klasach I-III Gimnazjum
w Ćmińsku( obowiązuje od 01.09.2011r.)
I) Postanowienia wstępne:
1. Na początku roku szkolnego nauczyciel zapoznaje uczniów i rodziców z zasadami oceniania na lekcjach geografii, przedstawia wymagania
edukacyjne.
2. Uczniowie są oceniani systematycznie, oceny wystawiane przez nauczyciela są jawne i
obiektywne. Uczeń może prosić o uzasadnienie
decyzji.
3. Przy ocenianiu uczniów z dysfunkcjami nauczyciel bierze pod uwagę wydane zalecenia stosownej poradni co do możliwości dziecka.
4. Uczeń ma prawo na początku lekcji zgłosić nieprzygotowanie bez podania przyczyn raz w semestrze ( nie dotyczy sprawdzianów i lekcji
powtórzeniowych )
5. Prace klasowe, sprawdziany nauczyciel zapowiada z tygodniowym wyprzedzeniem.
6. Krótkie formy sprawdzania wiadomości: kartkówki, odpowiedzi ustne (obejmujące materiał trzech ostatnich tematów ) nie wymagają
zapowiedzi.
7. Sprawdzone prace klasowe nauczyciel oddaje uczniom najpóźniej w ciągu 2 tygodni, kartkówki w ciągu tygodnia. Sprawdzone prace
pisemne będą oddane uczniom do wglądu, po omówieniu będą przechowywane przez nauczyciela do końca roku szkolnego. Udostępnienie
prac dla rodziców lub opiekunów jest możliwe na wywiadówkach lub podczas indywidualnych spotkań.
8. Uczeń ma prawo do poprawienia oceny z każdego sprawdzianu i pracy klasowej. Poprawa jest dobrowolna w terminie ustalonym wspólnie
z nauczycielem( najpóźniej w ciągu dwóch tygodni od dnia podania informacji o ocenie). Ocena z poprawionej pracy jest wpisywana do
dziennika, obie oceny nauczyciel bierze pod uwagę wystawiając ocenę klasyfikacyjną. Analogiczna sytuacja dotyczy ucznia nieobecnego na
sprawdzianie ( musi go napisać wciągu dwóch tygodni od momentu przyjścia do szkoły, gdyż w przeciwnym razie otrzymuje po upływie
ustalonego wyżej terminu ocenę niedostateczną).
9. Finalista i laureat wojewódzkiego konkursu geograficznego otrzymuje ocenę roczną celującą.
II) Nauczyciel może wystawić oceny uczniom w następujących kategoriach:
1. Prace klasowe (Sprawdziany)
2. Kartkówki
3. Odpowiedzi ustne
4. Prace domowe
5. Zeszyt Ćwiczeń
6. Aktywność
7. Praca na lekcji
8. Opinia
III) Ocenianie bieżące:
1. W każdej kategorii wymienionej w punkcie II nauczyciel może wystawić ocenę w skali od 1 do 6, oceny bieżące mogą być wystawiane z
„+” oraz „_”
2. Za aktywność ucznia na lekcji nauczyciel może wystawić mu „+” oraz „_”, za uzyskanie 3 „+” uczeń otrzymuje ocenę bardzo dobrą a za
3 „_” ocenę niedostateczną.
3. Nauczyciel raz w semestrze wystawia uczniowi ocenę z kategorii „opinia”. Ma ona charakter motywujący, odzwierciedla starania ucznia,
pilność aktywność, systematyczność w nauce geografii, a także udział w zajęciach dodatkowych.
IV) Oceny śródroczne, roczne:
1. Ocena klasyfikacyjna śródroczna wystawiana jest w następujący sposób:
a. oblicza się średnią z prac klasowych,
b. oblicza się średnią z pozostałych ocen,
c. oblicza się średnią w/w średnich,
d. ustala się ocenę przy użyciu tabeli z WO rozdział IV punkt 8.
2. Ocenę klasyfikacyjną roczną uzyskuje się jako średnią arytmetyczną średnich ocen z obydwu półroczy.
3. Poprawianie ocen klasyfikacyjnych: śródrocznych i rocznych reguluje WZO.
WYMAGANIA EDUKACYJNE Z GEOGRAFII
Poziom wymagań
konieczny – ocena dopuszczająca
podstawowy – ocena dostateczna
rozszerzający – ocena dobra
dopełniający – ocena bardzo dobra
wykraczający – ocena celująca
Na ocenę wyższą obowiązują ucznia również wymagania na ocenę niższą.
WYMAGANIA EDUKACYJNE Z GEOGRAFII KL.I
Rozdział Lp.
Poziom wymagań
Temat
konieczny
I.
O
B
R
A
Z
1.
O czym będziesz Uczeń:
się uczyć na
• wymienia źródła
lekcjach
informacji
geografii?
geograficznej
podstawowy
Uczeń:
rozszerzający
Uczeń:
• wyjaśnia, czym
• wyjaśnia różnice
zajmuje się geografia
między elipsoidą a geoidą
fizyczna, społecznoekonomiczna i
• wyróżnia dyscypliny
regionalna
geografii
• podaje wymiary Ziemi
• wyjaśnia znaczenie
oraz główne cechy jej
terminu „geografia”
kształtu
dopełniający
Uczeń:
wykraczający
Uczeń:
• zna imiona bądź
• omawia historię
nazwiska uczonych i ich poznawania kształtu i
dokonania w zakresie
wymiarów Ziemi
poznania kształtu i
wymiarów Ziemi
2.
Z
I
E
Współrzędne
geograficzne
• wskazuje na mapie
lub na globusie
równik, południk 0°
oraz półkulę
południową, północną,
wschodnią i zachodnią
M
• określa położenie
geograficzne punktów i
obszarów na mapie i
globusie
• wymienia cechy
południków i
równoleżników
• wskazuje na globusie
oraz mapie świata
zwrotniki i koła
podbiegunowe
I
• określa położenie
matematycznogeograficzne punktów i
obszarów na globusie
oraz na mapie
• oblicza odległość
(rozciągłość
południkową) między
dwoma punktami na
mapie, korzystając z
zależności 1° – 111,2
km
• podaje wartość
azymutu
geograficznego
• oblicza skalę mapy,
znając odległość
rzeczywistą między
obiektami
przedstawionymi na
mapie
• wyjaśnia, na czym
polega generalizacja
mapy oraz uzasadnia
jej przydatność
• odszukuje obiekty na
mapie na podstawie
podanych współrzędnych • stosuje ze
geograficznych
zrozumieniem pojęcia:
„długość geograficzna”,
„szerokość geograficzna
• podaje zasady
działania oraz
możliwości
wykorzystania
odbiornika GPS
• wyjaśnia terminy:
„długość geograficzna”,
„szerokość
geograficzna”
3.
Obraz Ziemi na • wyjaśnia terminy:
„skala”, „siatka
mapie
geograficzna”
• wymienia rodzaje
skal oraz podaje ich
przykłady
• podaje różnice między • wykazuje znaczenie
planem a mapą
skali mapy w
przedstawianiu różnych
• dokonuje podziału
informacji
map ze względu na ich geograficznych na mapie
skalę oraz treść
• przekształca postacie
• podaje różnice między skali
siatką kartograficzną a
siatką kartograficzną” • posługuje się w terenie
planem miasta
• posługuje się skalą
mapy do obliczania
odległości w terenie
O
B
R
4.
Przedstawianie
zjawisk na
mapach
A
Z
• wymienia metody
przedstawiania
zjawisk na mapach
• odczytuje z map
informacje
przedstawione za
pomocą różnych metod
• wyjaśnia terminy:
kartograficznych, w tym
„wysokość względna” odczytuje wysokość
, „wysokość
bezwzględną
bezwzględna”,
„poziomica”
• oblicza wysokość
względną wybranych
punktów oraz
charakteryzuje rzeźbę
terenu na podstawie
rysunku poziomicowego i
mapy hipsometrycznej
Z
I
E
M
I
5.
Praca z mapą
• analizuje i
interpretuje treści map
ogólnogeograficznych
, tematycznych,
turystycznych
• dobiera odpowiednią
mapę w celu uzyskania
określonych informacji
geograficznych
• posługuje się w terenie
planem oraz mapą
topograficzną,
turystyczną i
samochodową (m.in.
• identyfikuje położenie orientuje mapę oraz
identyfikuje obiekty
i charakteryzuje
geograficzne na mapie i
odpowiadające sobie
w terenie)
obiekty geograficzne na
fotografiach, zdjęciach • lokalizuje na mapach
lotniczych i
(również konturowych)
satelitarnych oraz
najważniejsze obiekty
mapach
geograficzne na świecie i
topograficznych
w Polsce
• lokalizuje na mapach
(również konturowych)
• charakteryzuje
wybrane metody
przedstawiania zjawisk
na mapach
• charakteryzuje
sposoby
przedstawiania rzeźby
terenu na mapach
• stosuje ze
zrozumieniem terminy:
„wysokość względna”,
„wysokość
bezwzględna”
• projektuje i opisuje
trasy podróży na
podstawie map
turystycznych,
topograficznych i
samochodowych
• przeprowadza prostą
interpolację, np.
wykreśla poziomice
kontynenty
II.
6.
Tajemnice
kosmosu
• wymienia nazwy ciał
niebieskich
znajdujących się w
Układzie Słonecznym
• wymienia nazwy
planet Układu
Słonecznego,
zaczynając od nazwy
planety znajdującej się
najbliżej Słońca
7.
Ziemia obiega
• wyjaśnia terminy:
„ruch obiegowy,
„równonoc wiosenna”,
„równonoc jesienna”,
„przesilenia”
• podaje najważniejsze • podaje daty przesileń i
geograficzne następstwa równonocy na podstawie
ilustracji
ruchu obiegowego
przedstawiających
Ziemi
oświetlenie Ziemi w
ciągu roku
• korzystając z danych
liczbowych, porównuje
planety Układu
Słonecznego
• podaje różnicę między
teorią geocentryczną i
• podaje cechy ruchu
heliocentryczną
obiegowego Ziemi
• przedstawia
(wykorzystując również
własne obserwacje)
zmiany w oświetleniu
Ziemi oraz w długości
trwania dnia i nocy w
różnych szerokościach
geograficznych i porach
Z
I
• rozpoznaje i nazywa
ciała niebieskie
przedstawione na
ilustracji
• charakteryzuje
wybrane ciała
niebieskie: planety,
planetoidy, gwiazdy,
satelity, meteory i
meteoryty
• omawia rolę lotów
kosmicznych w
poznaniu
wszechświata
• posługując się
rysunkiem, wyjaśnia
zjawiska zaćmienia
Słońca i zaćmienia
Księżyca
• oblicza wysokość
Słońca nad
widnokręgiem
E
M
I
A
Słońce
W
E
W
R
Z
E
C
H
Ś
W
I
E
C
I
E
• wymienia daty dni
rozpoczynających
pory roku
• charakteryzuje strefy
oświetlenia Ziemi
• wyjaśnia przyczyny
występowania dnia i
nocy polarnej
roku
Z
I
E
M
A
8.
„Karuzela”
Ziemia
• wyjaśnia terminy:
„ruch obrotowy
Ziemi”, „południe”,
„północ”, „doba”,
• podaje najważniejsze
geograficzne następstwa
ruchu obrotowego
Ziemi
„górowanie Słońca”,
„południk
miejscowy”,
„gnomon”
• podaje kierunek i czas
obrotu Ziemi dookoła
własnej osi
• podaje cechy ruchu
obrotowego Ziemi
• opisuje dzienną
wędrówkę Słońca po
sklepieniu niebieskim,
posługując się ilustracją
lub planszą
• charakteryzuje dwa
• omawia ruch
rodzaje prędkości Ziemi obrotowy Ziemi,
posługując się
• omawia zastosowanie tellurium lub
gnomonu
globusem
• posługuje się ze
zrozumieniem pojęciem
„ruch obrotowy”
W
E
W
R
Z
E
C
H
Ś
W
I
E
C
I
E
9.
Czas
• wyjaśnia terminy:
„czas słoneczny”,
„czas strefowy”,
• wyjaśnia, dlaczego
zostały wprowadzone
strefy czasowe i
międzynarodowa linia
zmiany daty
• posługuje się mapą stref
czasowych do określania
różnicy czasu strefowego
i słonecznego na Ziemi
• oblicza kąt, o jaki
• wymienia rodzaje
obraca się Ziemia w
kalendarzy i podaje ich określonym czasie
cechy
• oblicza czas słoneczny
i strefowy danego
miejsca na podstawie
jego położenia
matematycznogeograficznego
• charakteryzuje czas
słoneczny, strefowy,
uniwersalny i urzędowy
• stosuje ze
zrozumieniem pojęcia:
„czas słoneczny”, „czas
strefowy”, „czas
uniwersalny” i „czas
urzędowy”
• ustala, jaki dzień
tygodnia nastąpi po
przekroczeniu
międzynarodowej linii
zmiany daty
III.
10
Skład i
budowa
atmosfery
A
• wyjaśnia terminy:
„atmosfera”,
„troposfera”
• podaje skład
chemiczny powietrza
atmosferycznego
T
M
• wymienia nazwy
warstw atmosfery,
zaczynając od nazwy tej
warstwy, która znajduje
się najbliżej
powierzchni Ziemi
• omawia na podstawie
schematu zmiany
temperatury powietrza
O
• charakteryzuje
poszczególne warstwy
atmosfery
• charakteryzuje
zjawisko inwersji
temperatury powietrza
• oblicza zmiany
temperatury powietrza
wraz ze wzrostem lub
spadkiem wysokości
• omawia wpływ
człowieka na zmiany
zachodzące
w składzie powietrza
atmosferycznego
S
F
w poszczególnych
E
warstwach atmosfery
R
A
11. Temperatura
powietrza
• wyjaśnia termin
„izoterma”
• analizuje temperaturę
powietrza w wybranych
miejscach na podstawie
map klimatycznych lub
• podaje czynniki
wykresu przebiegu
wpływające na
temperaturę powietrza temperatury powietrza
na Ziemi
• oblicza średnią roczną
amplitudę temperatury
powietrza oraz średnią
roczną temperaturę
powietrza
• sporządza wykres
przedstawiający przebieg
temperatury powietrza
• omawia zależność
temperatury powietrza od
kąta padania promieni
słonecznych
• wymienia czynniki
klimatotwórcze oraz
wyjaśnia na
przykładach ich wpływ
na zróżnicowanie
temperatury powietrza
na Ziemi
• charakteryzuje skale
(Celsjusza,
Fahrenheita i
Kelvina),
wykorzystywane do
określania wartości
temperatury powietrza
12 Jak powstaje
wiatr?
• wyjaśnia pojęcia:
„ciśnienie
atmosferyczne”, „niż
baryczny”, „wyż
baryczny”, izobara”
• wymienia przykłady
wiatrów stałych i
okresowo zmiennych
oraz lokalnych
występujących na kuli
ziemskiej
• wyjaśnia przyczynę
powstawania wiatru
• sporządza schemat
wyżu i niżu barycznego
• wskazuje na mapie
świata obszary
występowania różnych
rodzajów wiatrów
• charakteryzuje rodzaje • wyjaśnia, w jaki
wiatrów na podstawie
sposób powstają
ilustracji
cyklony tropikalne,
charakteryzuje je i
• stosuje ze
podaje ich przykłady
zrozumieniem pojęcia:
„niż baryczny”, „wyż”
13
Pada deszcz
• wymienia rodzaje
opadów i osadów
atmosferycznych.
• analizuje
występowanie opadów
na kuli ziemskiej na
podstawie mapy stref
klimatycznych
• omawia przyczyny
nierównomiernego
rozmieszczenia opadów
atmosferycznych na
Ziemi
• wyjaśnia terminy:
„wilgotność
powietrza”,
„wilgotność
względna”,
„resublimacja”
• podaje przykłady
obszarów
charakteryzujących się
nadmiarem lub
niedoborem opadów
atmosferycznych
• rozpoznaje
przedstawione na
ilustracji opady i osady
atmosferyczne
• wymienia rodzaje
opadów i osadów
atmosferycznych ze
względu na sposób
powstania
• wyjaśnia na podstawie
schematu procesy
powstawania chmur,
opadów i osadów
atmosferycznych.
• charakteryzuje
rodzaje chmur, a także
opadów i osadów
atmosferycznych
14. Pogoda i klimat
• wyjaśnia terminy:
„pogoda”, klimat”
• wykazuje
zróżnicowanie
klimatyczne Ziemi na
podstawie analizy map
temperatury powietrza i
opadów
atmosferycznych oraz
map stref
klimatycznych na Ziemi
• wykazuje na
przykładach związek
między wysokością
Słońca a temperaturą
powietrza
• wymienia nazwy
• omawia na podstawie
oceanów i wskazuje te schematu zasoby wodne
oceany na mapie
Ziemi
świata
• wskazuje na mapie
• podaje przykłady
świata wybrane prądy
ruchów wody
morskie oraz wymienia
• omawia obieg wody
• wymienia czynniki
klimatotwórcze
• podaje różnice między
klimatem a pogodą
• charakteryzuje wpływ
czynników
• wymienia strefy
klimatotwórczych na
klimatyczne na kuli
ziemskiej i wskazuje ich klimat
zasięg na kuli ziemskiej
• charakteryzuje na
podstawie wykresów lub
danych liczbowych
przebieg temperatury
powietrza i opadów
atmosferycznych w ciągu
roku w wybranych
stacjach
meteorologicznych,
położonych w różnych
strefach klimatycznych
15 Obieg wody w
przyrodzie.
Oceany i morza
IV.
w przyrodzie na
podstawie schematu
• dostrzega i wyjaśnia
związki między
• stosuje ze
• charakteryzuje strefy
zrozumieniem terminy: klimatyczne pod
„pogoda”, „klimat”
względem warunków
sprzyjających
• charakteryzuje klimat działalności człowieka
górski
• podaje na podstawie
map tematycznych
zależności między
strefami oświetlenia
Ziemi a strefami
klimatycznymi
• charakteryzuje
• charakteryzuje
przyczyny i skutki
zjawisko EL Nino
ruchów wody morskiej.
W
morskiej
ich nazwy
• wyjaśnia terminy:
„kondensacja”,
„parowanie” ,morze”
zatoka”, cieśnina”
• wymienia stany
skupienia wody w
przyrodzie i podaje
przykłady ich
występowania
• wyjaśnia terminy:
„rzeka główna”,
„dopływ”, „zlewisko”,
„dorzecze”, „dział
wodny”
• wyjaśnia termin
„przepływ”
O
D
warunkami
klimatycznymi a
zasoleniem wody
morskiej
Y
Z
I
E
M
I
16 Rzeki świata
• wskazuje na mapie
świata najdłuższe
rzeki
• wymienia rodzaje i
podaje przykłady
zasilania rzek
• zaznacza na ilustracji
dorzecze, dział wodny i • podaje przykłady
zlewisko
gospodarczego
wykorzystania rzek
• wymienia elementy
dorzecza
• analizuje wykresy
długości rzek i ich
przepływu
• wyjaśnia związki
• charakteryzuje
między warunkami
powodzie i podaje ich
klimatycznymi, a
przykłady
rodzajem zasilania rzek
• stosuje ze
zrozumieniem pojęcia:
„rzeka główna”,
„dopływ”, „zlewisko”,
„dorzecze”, „dział
wodny”
17. Jeziora i bagna
• wyjaśnia terminy:
• wymienia różne typy
„jezioro”, „bagno”,
genetyczne jezior
„wieloletnia zmarzlina
• nazywa i wskazuje na
mapie różne typy
genetyczne jezior oraz
obszary bagienne
• omawia warunki
powstawania bagien
• charakteryzuje różne
typy genetyczne jezior
i podaje ich przykłady
• omawia procesy
prowadzące do
aktywności gejzeru
• charakteryzuje
niebezpieczeństwa
związane
• charakteryzuje
wybrane rodzaje wód
podziemnych
z zanieczyszczeniem
wód podziemnych
• podaje przykłady
gospodarczego
wykorzystania stawów i
sztucznych zbiorników
wodnych
18. Wody
podziemne
• wyjaśnia terminy:
„wody podziemne”,
„źródło”, „wody
artezyjskie”, „gejzer”
• wymienia rodzaje wód podaje przykłady
podziemnych
gospodarczego
wykorzystania wód
• analizuje budowę
podziemnych
niecki artezyjskiej na
podstawie ilustracji
• wskazuje na mapie
świata obszary
występowania
wód artezyjskich i
gejzerów
19 Budowa wnętrza • wymienia warstwy
wnętrza Ziemi w
Ziemi
kolejności od warstwy
znajdującej się
najgłębiej
• wymienia metody
badania wnętrza Ziemi
• omawia na podstawie
schematu budowę
wnętrza Ziemi
• podaje różnicę między
litosferą a skorupą
• wyjaśnia termin „prądy
ziemską
konwekcyjne
• charakteryzuje metody • charakteryzuje
badania wnętrza Ziemi i warstwy wnętrza
podaje ich zastosowanie Ziemi
• omawia
zróżnicowanie
temperatury wnętrza
Ziemi
V.
W
N
Ę
T
R
Z
E
• wymienia nazwy
20. Wśród
minerałów i skał wybranych skał i
minerałów
Z
• wskazuje różnice
między minerałem a
skałą
• podaje przykłady
gospodarczego
wykorzystania skał
• wyjaśnia terminy:
„skała”, „minerał”
• podaje przykłady
minerałów
skałotwórczych
• określa wiek Ziemi
• wyjaśnia rolę
skamieniałości
przewodnich w
odtwarzaniu dziejów
Ziemi
I
• rozpoznaje skały i
określa ich rodzaj
• charakteryzuje
wybrane skały i
warunki ich
powstawania
E
M
I
21 Dzieje Ziemi
• omawia na podstawie
tabeli stratygraficznej
• wymienia nazwy er, najważniejsze
zaczynając od
wydarzenia z
najstarszej
przeszłości geologicznej
Ziemi
• podaje przykłady
skamieniałości
przewodnich
• przedstawia hipotezy
wyginięcia dinozaurów
• dostrzega zmiany w
• omawia
świecie organicznym w najważniejsze
dziejach Ziemi
wydarzenia w
poszczególnych erach
• wymienia nazwy
dziejów Ziemi
okresów geologicznych
W
N
Ę
T
• wymienia procesy
wewnętrzne
i trzęsienia ziemi kształtujące rzeźbę
powierzchni Ziemi
22. Wulkanizm
• wyjaśnia terminy:
„wulkan”, „lawa”,
„magma”,
„hipocentrum”,
„epicentrum”,
„Ognisty Pierścień
Pacyfiku”
R
Z
E
Z
• podaje główne cechy
płytowej budowy
litosfery
• wskazuje na mapie
świata obszary aktywne
sejsmicznie
• wymienia przykłady
wulkanów i wskazuje je
na mapie
• omawia skutki
wulkanizmu i trzęsień
ziemi
• wykazuje związki
pomiędzy płytową
budową litosfery
• stosuje ze
zrozumieniem
terminy:
„hipocentrum”,
a występowaniem
„epicentrum”,
zjawisk wulkanicznych "orogeneza”
i trzęsień ziemi
• wymienia na
podstawie schematu
elementy budowy
wulkanu
• wymienia produkty
erupcji wulkanicznej
I
E
M
I
23. Jak powstały
góry?
• wymienia nazwy
• wskazuje na mapie
orogenez i rodzaje gór świata przykłady gór
fałdowych,
• wyjaśnia terminy:
wulkanicznych i
„ruchy górotwórcze”, zrębowych
„góry fałdowe”, „góry
zrębowe”
• wymienia nazwy
wielkich form
ukształtowania
powierzchni Ziemi
• omawia różnice między • charakteryzuje wielkie • charakteryzuje na
górami fałdowymi a
formy ukształtowania
podstawie schematów
zrębowymi
powierzchni Ziemi
mechanizm
powstawania gór
• określa na podstawie
fałdowych i
danych statystycznych
zrębowych
ukształtowanie
powierzchni kontynentów
VI.
24. Niszczenie skał
R
• wyjaśnia terminy:
• wymienia procesy
• charakteryzuje rodzaje
„wietrzenie”, „erozja” zewnętrzne kształtujące wietrzenia i formy terenu
rzeźbę powierzchni
powstałe w jego wyniku
• wymienia rodzaje
Ziemi
wietrzenia
• rozpoznaje na
ilustracjach formy
terenu powstałe w
wyniku wietrzenia
• charakteryzuje
wybrane rodzaje
ruchów masowych
• posługuje się ze
zrozumieniem
pojęciami: „wietrzenie”,
„erozja”
E
Ź
B
I
A
R
25. Procesy krasowe • wyjaśnia terminy:
„krasowienie”,
„erozja”
Z
• podaje rodzaje skał,
które ulegają
krasowieniu
E
P
• podaje przykłady form
krasowych
występujących na
powierzchni i w głębi
Ziemi
• charakteryzuje na
podstawie ilustracji
budowę jaskini oraz
występujące w niej formy
krasowe.
• wskazuje na mapie
regiony, w których
występują zjawiska
krasowe
• omawia procesy
krasowe i wyjaśnia, w
jaki sposób powstają
formy krasowe
• zapisuje reakcję
chemiczną
rozpuszczania skały
wapiennej
• posługuje się ze
zrozumieniem
terminami:
„krasowienie”, „erozja”
• rozpoznaje i opisuje w
terenie formy rzeźby
powstałe
O
W
I
w wyniku działania
procesów krasowych
E
R
Z
26 Praca rzeki
• wymienia rodzaje
• wskazuje na mapie
świata przykłady rzek
• wyjaśnia proces
• przedstawia
• stosuje ze
ujść rzecznych
C
H
posiadających ujście
deltowe i lejkowe
powstawania meandrów
• podaje przykłady form
• wyjaśnia terminy:
• omawia warunki
erozji i akumulacji
„erozja wgłębna”,
sprzyjające powstawaniu
rzecznej
„erozja boczna”, akudelt oraz ujść
mulacja.
lejkowatych
N
I
Z
I
rzeźbotwórczą rolę
zrozumieniem pojęcia
rzeki w jej górnym,
środkowym i dolnym
odcinku
spadek rzeki.
• rozpoznaje i opisuje w
terenie formy rzeźby
terenu powstałe w
wyniku działalności
rzeki
E
M
I
27 Lodowce
i lądolody
• wyjaśnia pojęcie:
„granica wiecznego
śniegu”
• wskazuje różnice
między lodowcem
górskim a lądolodem
• rozpoznaje i podpisuje
na schemacie formy
polodowcowe
• wskazuje na mapie
świata obszary
występowania
lądolodów
• dostrzega związek
między warunkami
klimatycznymi a
występowaniem
lodowców górskich i
lądolodów na Ziemi
• wymienia przykłady
form powstałych w
wyniku działalności
lodowców górskich i
lądolodów
• przedstawia
rzeźbotwórczą rolę
lodowców górskich i
lądolodów
• stosuje ze
zrozumieniem pojęcie:
„granica wiecznego
śniegu”
• rozpoznaje i opisuje w
terenie formy rzeźby
powstałe
• wyjaśnia wpływ
zmian klimatycznych
na zmiany
powierzchni pokrywy
lodowej
28. Działalność
wiatru
29. Praca morza
• wyjaśnia terminy:
„korazja”, „grzyb
skalny”, „niecka
deflacyjna”, „wydma
paraboliczna”,
„barchan”
• wskazuje na mapie
wybrane pustynie
• wyjaśnia termin
„abrazja”
• wymienia
najważniejsze typy
wybrzeży morskich
• podaje przykłady
form powstałych w
wyniku
rzeźbotwórczej
działalności morza
VII.
30. Gleba. Sfera
życia
• wyjaśnia terminy:
„gleba”, „żyzność
gleby”
• wymienia rodzaje
pustyń ze wzg. na
budowę i położenie
• wskazuje na mapie
świata typy wybrzeży
• wymienia
najważniejsze rodzaje
gleb strefowych i
astrefowych na Ziemi
• wskazuje i nazywa
• podaje przykłady form • przedstawia
powstałych na skutek
rzeźbotwórczą rolę
erozyjnej i akumulacyjnej wiatru
działalności wiatru
• określa genezę
• wskazuje różnice
wybranych pustyń
między barchanem i
• rozpoznaje i opisuje w
wydmą paraboliczną
terenie formy rzeźby
powstałe w wyniku
działalności wiatru.
• omawia wpływ szaty
roślinnej na
rzeźbotwórczą
działalność wiatru
• omawia na podstawie
ilustracji proces
powstawania klifu i
mierzei
• wyjaśnia pojęcia:
„rewa”, „wał
brzuszny”,
„ripplemarki”
• wyjaśnia genezę
poszczególnych typów
wybrzeży morskich
• rozpoznaje i opisuje w
terenie formy rzeźby
terenu powstałe w
wyniku działalności
morza
• nazywa główne strefy
• charakteryzuje
roślinne na kuli ziemskiej poziomy glebowe
i wskazuje je na mapie
• charakteryzuje
świata
poszczególne strefy
roślinne występujące na
• wskazuje na mapie
świata obszary
zagrożone
pustynnieniem
• uzasadnia potrzebę
racjonalnego
gospodarowania
glebami
T
N
A
A
J
T
E
U
M
R
N
Y
• wymienia czynniki
glebotwórcze
poziomy glebowe na
profilu glebowym
Ziemi
• wykazuje wpływ
klimatu na
zróżnicowanie
roślinności i gleb
I
C
E
WYMAGANIA EDUKACYJNE Z GEOGRAFII KL. II
Rozdział
Afryka
Lp.
1.
Temat
Po obu stronach
równika –
środowisko
przyrodnicze Afryki
konieczny
podstawowy
Poziomy wymagań
rozszerzający
dopełniający
wykraczający
Uczeń:
Uczeń:
Uczeń:
Uczeń:
• wskazuje Afrykę
na mapie świata
• wymienia nazwy stref
klimatyczno-roślinno-glebowych Afryki
• wyjaśnia znaczenie
terminu „pustynnienie”
• określa położenie
matematyczno-geograficzne Afryki
• porównuje linię brzegową • wyjaśnia przyczyny
Afryki z linią brzegową
symetrycznego układu
innych kontynentów
stref klimatyczno-roślinno-glebowych
• wykazuje na przykładzie
w Afryce
strefy Sahelu związek
• określa położenie
geograficzne Afryki
• określa cechy
ukształtowania
Uczeń:
• wskazuje na mapie
ogólnogeograficznej
Afryki wybrane
elementy linii
brzegowej, krainy
geograficzne, rzeki
i jeziora oraz podaje ich
nazwy
2.
• podaje cechy linii
brzegowej Afryki
powierzchni Afryki
• omawia wpływ
wybranych czynników
• wymienia czynniki
geograficzne kształtujące klimatotwórczych
na klimat Afryki
klimat Afryki
• wyjaśnia występowanie
• przyporządkowuje
stref klimatycznostrefom klimatycznym
-roślinno-glebowych
Afryki odpowiednie
formacje roślinne i typy
• charakteryzuje klimat,
gleb
formacje roślinne oraz
gleby w poszczególnych
• opisuje występowanie
strefach klimatycznowód powierzchniowych
-roślinno-glebowych
w Afryce
Afryki
• opisuje sposoby
• oblicza rozciągłość
gospodarowania
południkową
w strefie Sahelu
i równoleżnikową Afryki
• wyjaśnia znaczenie
• identyfikuje przyczyny
terminów: „eksplozja
ubóstwa społeczeństwa
demograficzna”,
Afryki
„przyrost naturalny”,
„współczynnik przyrostu • omawia wartość HDI
• podaje liczbę ludności
naturalnego”, „produkt
Afryki
w wybranych krajach
krajowy brutto (PKB),
„wskaźnik rozwoju
• wymienia nazwy odmian
na podstawie mapy
społecznego (HDI)”
ludzkich
tematycznej
• omawia zróżnicowanie
zamieszkujących Afrykę ludności Afryki
• ocenia wpływ warunków
• wymienia przyczyny
naturalnych
• opisuje zmiany liczby
ubóstwa państw Afryki
na rozmieszczenie
ludności w Afryce
ludności
• wymienia nazwy
• omawia przyczyny
Problemy
• wyjaśnia znaczenie
mieszkańców Afryki
terminu „gęstość
zaludnienia”
pomiędzy formami
gospodarowania
człowieka a zasobami
wodnymi
• wyjaśnia mechanizm
powstawania systemu
rowów tektonicznych
w Afryce
• uzasadnia potrzebę
racjonalnego
gospodarowania
w środowisku
charakteryzującym się
poważnymi
niedoborami słodkiej
wody
• proponuje działania
mające na celu
zahamowanie procesu
pustynnienia w strefie
Sahelu
• wyjaśnia przyczyny
i skutki wysokiego
przyrostu naturalnego
w Afryce
• uzasadnia twierdzenie,
że Afryka jest
najbiedniejszym
kontynentem świata
• analizuje przyczyny
i skutki głodu w Afryce
• proponuje działania
mające na celu
ograniczenie
problemów
mieszkańców Afryki
(głodu, konfliktów
zbrojnych, niedostatku
wody pitnej, AIDS)
• analizuje przyczyny
i skutki konfliktów
zbrojnych trwających
w Afryce
• określa związki pomiędzy
problemami wyżywienia,
najgęściej i najsłabiej
zaludnionych obszarów
w Afryce
• wymienia problemy
mieszkańców Afryki
eksplozji
demograficznej w
Afryce
• opisuje, na podstawie
mapy, rozmieszczenie
ludności w Afryce
• wymienia przyczyny
i skutki konfliktów
zbrojnych trwających
w Afryce
• oblicza współczynnik
przyrostu naturalnego
występowaniem chorób
a poziomem życia
w krajach Afryki
położonych na południe
od Sahary
• opisuje problemy
mieszkańców Afryki
3.
Najlepiej rozwinięte
gospodarczo
państwa Afryki
• wskazuje Egipt i RPA
• charakteryzuje
• opisuje, na podstawie
na mapie świata, podaje położenie geograficzne
mapy gospodarczej,
nazwy ich stolic oraz
oraz środowisko
czynniki warunkujące
nazwy państw
przyrodnicze Egiptu
rozmieszczenie
sąsiadujących z tymi
i RPA
obszarów koncentracji
krajami
przemysłu i rolnictwa
• analizuje gęstość
w Egipcie i RPA
• wymienia najważniejsze zaludnienia
cechy środowiska
i współczynnik
• wykazuje znaczenie
przyrodniczego Egiptu
przyrostu naturalnego
turystyki dla gospodarki
i RPA
w Egipcie
Egiptu
• wymienia nazwy
obszarów gęsto
zaludnionych w Egipcie
• wymienia nazwy
surowców mineralnych
występujących
w Egipcie i w RPA
• omawia czynniki
decydujące
o rozmieszczeniu
ludności w RPA
• opisuje warunki
sprzyjające rozwojowi
gospodarki w Egipcie
• wymienia najważniejsze • opisuje wybrane
cechy gospodarki RPA
atrakcje turystyczne
Egiptu
• wyjaśnia znaczenie
• analizuje zmiany
w środowisku
przyrodniczym Doliny
Nilu po wybudowaniu
zapory i zbiornika pod
Asuanem
• analizuje udział i miejsce
RPA w światowym
wydobyciu surowców
mineralnych
• wykazuje związki
między warunkami
przyrodniczymi
a rozwojem gospodarki
Egiptu i RPA
• wykazuje, że Egipt jest
jednym
z najdynamiczniej
rozwijających się
państw Afryki
• analizuje dane
statystyczne dotyczące
struktury eksportu RPA
i formułuje wnioski
• wykazuje korzyści
wynikające ze
strategicznego
położenia Egiptu
• wykazuje zależności
między warunkami
przyrodniczymi
a rozmieszczeniem
ludności w Egipcie i RPA
• wykazuje, że RPA jest
najbogatszym krajem
Afryki
Kanału Sueskiego
• przedstawia pozytywne • wykazuje rolę surowców
i negatywne skutki
mineralnych
budowy tamy w Asuanie w kształtowaniu
gospodarki RPA
• przedstawia
uwarunkowania
rozwoju gospodarczego
RPA
• opisuje warunki życia
na terenach
uprzemysłowionych
w RPA
Ameryka
4.
Od bieguna do
bieguna –
środowisko
przyrodnicze
Ameryki
• wskazuje Amerykę na
mapie świata
• określa położenie
geograficzne Ameryki
• wyjaśnia znaczenie
terminów: „Ameryka
Łacińska”, „Ameryka
Środkowa”
• opisuje przebieg
granicy między
Ameryką Północną
a Południową
• wskazuje wybrane
• analizuje znaczenie
elementy linii brzegowej
Kanału Panamskiego
Ameryki na mapie oraz
• opisuje linię brzegową
podaje ich nazwy
Ameryki
• wymienia czynniki
geograficzne kształtujące • przyporządkowuje
strefom klimatycznym
klimat Ameryki
charakterystyczną dla
• wskazuje na mapie
nich roślinność
najważniejsze krainy
• wskazuje na mapie
geograficzne, rzeki
oraz nazywa obszary
i jeziora Ameryki
aktywne sejsmicznie
• określa położenie
matematyczno-geograficzne Ameryki
• oblicza rozciągłość
południkową i
równoleżnikową Ameryki
• wykazuje wpływ rzeźby
terenu na cechy klimatu
Ameryki
• porównuje linię
brzegową
i ukształtowanie
powierzchni Ameryki
z linią brzegową oraz
ukształtowaniem
powierzchni innych
kontynentów
• opisuje cechy klimatu
Ameryki Północnej
i Południowej na
podstawie
klimatogramów oraz
mapy klimatycznej
• wyjaśnia przyczyny
wulkanizmu i trzęsień
ziemi w Ameryce
• wykazuje wpływ
wybranych czynników
klimatotwórczych
• omawia skutki
południkowego układu
form rzeźby terenu
w Ameryce Północnej
i Południowej
• wykazuje wpływ klimatu
na rozmieszczenie
• wykazuje związki
między budową
geologiczną
a ukształtowaniem
pionowym Ameryki
• wyjaśnia mechanizm
powstawania tornad
Północnej i Południowej
oraz podaje ich nazwy
5.
Mozaika społeczna
Ameryki
i wulkanicznie
w Ameryce
na klimat Ameryki
• wymienia nazwy
• wyjaśnia znaczenie
• analizuje przyczyny
rdzennych mieszkańców terminu „saldo migracji” i kierunki migracji
Ameryki oraz odmian
ludności do Ameryki
ludzkich zamieszkujących • wyjaśnia pochodzenie
ludności Ameryki
• wyjaśnia wpływ migracji
Amerykę
na zróżnicowanie
• opisuje wielkie migracje kulturowe i etniczne
• wyjaśnia znaczenie
w dziejach Ameryki
terminów: „imigracja”,
ludności Ameryki
„emigracja”
• wykazuje zróżnicowanie • porównuje strukturę
ludności Ameryki
• wyjaśnia przyczyny
etniczną w wybranych
• analizuje saldo migracji
zróżnicowania ludności
krajach Ameryki
Ameryki
i formułuje wnioski
• opisuje pochodzenie
• wskazuje na mapie
obszary gęsto i słabo
zaludnione oraz podaje
ich nazwy
• wskazuje na mapie
największe miasta
Ameryki i wymienia ich
nazwy
ludności Ameryki
• wyróżnia główne cechy
i podaje przyczyny
• wymienia przyczyny
zróżnicowania
dużego zróżnicowania
kulturowego oraz
etnicznego i kulturowego
etnicznego Ameryki
ludności Ameryki
Północnej i Południowej
• opisuje, korzystając
• analizuje, na podstawie
z mapy,
mapy, rozmieszczenie
rozmieszczenie
ludności w Ameryce
ludności Ameryki
Północnej i Południowej
Północnej i Południowej
• porównuje liczbę
ludności w wybranych
krajach Ameryki
roślinności w Ameryce
• wykazuje zależności
między warunkami
naturalnymi
a rozmieszczeniem
ludności w Ameryce
• wyjaśnia, dlaczego
Ameryka określana jest
mianem tygla kultur
• oblicza saldo migracji
i formułuje wnioski
• analizuje przyczyny
wzrostu liczby ludności
Ameryki oraz prognozuje
dalsze jej zmiany
6.
Pierwsze
• wskazuje na mapie
• określa położenie
mocarstwo świata –
świata Stany
geograficzne Stanów
USA
Zjednoczone, podaje
Zjednoczonych
nazwę ich stolicy i nazwy
• omawia cechy
państw sąsiadujących
ukształtowania
• wymienia najważniejsze powierzchni Stanów
cechy środowiska
Zjednoczonych
przyrodniczego Stanów
• wyjaśnia
Zjednoczonych
uwarunkowania
• wymienia nazwy
wysokiego poziomu
najważniejszych
rozwoju gospodarczego
surowców mineralnych
Stanów Zjednoczonych
wydobywanych
• opisuje cechy rolnictwa
w Stanach
Stanów Zjednoczonych
Zjednoczonych
• analizuje strukturę PKB
Stanów Zjednoczonych
i formułuje wnioski
• analizuje uwarunkowania • udowadnia, że Stany
rozwoju przemysłu
Zjednoczone są potęga
nowoczesnych
gospodarczą świata
technologii
• ocenia przyrodnicze
• analizuje problem
i pozaprzyrodnicze
• wykazuje wysoki poziom
nielegalnej imigracji do
warunki rozwoju rolnictwa rozwoju gospodarczego
Stanów Zjednoczonych
Stanów Zjednoczonych
• charakteryzuje
dominujący typ
• wykazuje zależność
gospodarki rolnej
między wysokim
w Stanach
poziomem gospodarki
Zjednoczonych
a poziomem rozwoju
transportu w Stanach
• analizuje strukturę
Zjednoczonych
użytkowania ziemi
w Stanach
• wykazuje związki między
Zjednoczonych
gospodarką a warunkami
•
wskazuje
na
mapie
• przedstawia
środowiska
Stanów Zjednoczonych • porównuje ruch
najważniejsze cechy
w najważniejszych
obszary rolnicze oraz
pasażerski w portach
gospodarki Stanów
regionach gospodarczych
wymienia
ich
nazwy
lotniczych
Stanów
Zjednoczonych
Stanów Zjednoczonych
Zjednoczonych i innych
• wskazuje na mapie
• wymienia nazwy
państw oraz formułuje
oraz charakteryzuje
głównych roślin
wnioski
regiony gospodarcze
uprawianych na terenie
Stanów Zjednoczonych • określa rolę Stanów
Stanów Zjednoczonych
Zjednoczonych
• opisuje zróżnicowanie
• wymienia nazwy
w gospodarce światowej
ludności
Stanów
regionów gospodarczych
Zjednoczonych
• charakteryzuje oraz
Stanów Zjednoczonych
wskazuje na mapie
•
wskazuje
na
mapie
• wyjaśnia znaczenie
megalopolis
największe aglomeracje wschodniego wybrzeża
terminów:
Stanów Zjednoczonych
„megalopolis”,
„technopolia”
oraz wymienia ich
nazwy
• wskazuje na mapie
regiony o największej
gęstości zaludnienia w
Stanach
Zjednoczonych oraz
podaje ich nazwy
7.
Zielone płuca
świata – Brazylia
• wskazuje na mapie
świata Brazylię i podaje
nazwę jej stolicy
• wskazuje na mapie
wybrane krainy
geograficzne
i najważniejsze rzeki
Brazylii oraz wymienia
ich nazwy
• wskazuje na mapie
największe miasta
Brazylii i wymienia ich
nazwy
• wymienia problemy
wielkich miast Brazylii
• wymienia skutki
wylesiania Amazonii
• uzasadnia, że Stany
Zjednoczone są krajem
imigrantów
• określa położenie
geograficzne Brazylii
• analizuje skutki
• analizuje zmiany poziomu • przedstawia problemy
gwałtownego wzrostu
urbanizacji w Brazylii
Indian
liczby ludności w wielkich i formułuje wnioski
• opisuje portugalskie
miastach Brazylii
korzenie ludności Brazylii
• analizuje naturalne
• wyjaśnia przyczyny
• opisuje uwarunkowania
i antropogeniczne
wysokiego poziomu
rozmieszczenia ludności
zagrożenia dla puszczy
urbanizacji w Brazylii
Brazylii
amazońskiej
• określa cechy rozwoju
i problemy wielkich
miast Brazylii
• analizuje przyczyny
i skutki migracji ludności
ze wsi do miast
• charakteryzuje
rozmieszczenie
ludności Brazylii
• wykazuje problemy
wielkich miast Brazylii
• wyjaśnia znaczenie
terminu „fawele”
• analizuje przyczyny
i skutki wylesiania
Amazonii
• omawia działania
podejmowane przez
mieszkańców Brazylii
w celu
zagospodarowania
• wykazuje wpływ
warunków naturalnych
na rozmieszczenie
ludności Brazylii
interioru
• opisuje konflikt
interesów pomiędzy
ekologicznymi skutkami
wylesiania Amazonii
a jej gospodarczym
wykorzystaniem
Australia
8.
Australia – kontynent • wskazuje na mapie
na antypodach
świata Australię
i Oceanię
• wymienia nazwy
osobliwości
przyrodniczych Australii
• wyjaśnia znaczenie
terminu „endemit”
• wskazuje na mapie
najważniejsze obiekty
geograficzne Australii:
rzeki, jeziora i krainy
geograficzne oraz
podaje ich nazwy
• wskazuje na mapie
Australii obszary o
największej gęstości
zaludnienia oraz
obszary
niezamieszkane
• wskazuje na mapie
• określa położenie
geograficzne Australii
i Oceanii
• wykazuje przyczyny
i skutki ubóstwa wód
powierzchniowych
w Australii
• oblicza rozciągłość
• porównuje, korzystając
południkową
z map, środowisko
i równoleżnikową Australii przyrodnicze Australii
ze środowiskiem
• opisuje, korzystając
• analizuje zależności
przyrodniczym innych
z mapy, linię brzegową • ocenia znaczenie wód
między warunkami
kontynentów
i ukształtowanie
artezyjskich
klimatycznymi
pionowe Australii
a występowaniem wód
• wykazuje zależność
• analizuje uwarunkowania powierzchniowych
między symetrycznym
• charakteryzuje cechy
rozmieszczenia ludności
położeniem Australii po
klimatu oraz specyfikę
w Australii i Oceanii
• ocenia warunki
obu stronach zwrotnika
świata roślin i zwierząt
środowiska
Koziorożca
Australii na podstawie • omawia wybrane
przyrodniczego Australii
a uwarunkowaniami
zagadnienia gospodarcze z punktu widzenia
map klimatycznych
klimatycznymi
ze szczególnym
i klimatogramów
warunków życia
uwzględnieniem roli
i gospodarki ludzi
• wyjaśnia znaczenie
górnictwa i rolnictwa
terminów: „basen
• wyjaśnia zależności
• przedstawia, na
artezyjski”, „studnia
między warunkami
podstawie map
artezyjska”
środowiska
tematycznych, główne
przyrodniczego Australii
• opisuje rdzennych
cechy gospodarki
a sposobami
mieszkańców Australii
Związku Australijskiego
gospodarowania
na tle warunków
w rolnictwie
• wyjaśnia uwarunkowania naturalnych
rozwoju hodowli owiec
w Związku Australijskim
największe miasta
Australii oraz wymienia
ich nazwy
• wymienia główne cechy
gospodarki Związku
Australijskiego
• dokonuje podziału
geograficznego Oceanii
na podstawie mapy
ogólnogeograficznej
• omawia rozmieszczenie
basenów artezyjskich
w Australii
Arktyka i
Antarktyka.
9.
Lodowe pustynie
• przedstawia cechy
• charakteryzuje badania
• opisuje czynniki
położenia Arktyki
prowadzone przez
warunkujące klimat
i Antarktyki na podstawie obszarów
naukowców
mapy świata
w Antarktyce i Arktyce
okołobiegunowych
• wyjaśnia uwarunkowania
• porównuje środowisko
• wskazuje na mapie
cech środowiska
przyrodnicze Arktyki i
świata Arktykę
• wyjaśnia występowanie
przyrodniczego
Antarktyki
i Antarktykę
pokrywy lodowej
Antarktyki i Arktyki
na obszarach
• opisuje działalność
• wymienia główne cechy
okołobiegunowych
człowieka w Arktyce
środowiska
i Antarktyce
przyrodniczego Arktyki
• omawia sytuację prawną
i Antarktyki ze
• wymienia główne cechy Antarktyki
szczególnym
i przyczyny zmian
• wykazuje konieczność
w środowisku
uwzględnieniem cech
ochrony przyrody
przyrodniczym
obszarów
klimatu
okołobiegunowych
obszarów
•
wymienia
nazwy
dwóch
• wyjaśnia znaczenie
okołobiegunowych
polskich polarnych
terminów: „góra
• omawia wkład Polaków
stacji badawczych
lodowa”, „pak lodowy”
w badania obszarów
• wymienia najważniejsze
polarnych
zmiany obserwowane
w środowisku
• wyjaśnia znaczenie
terminów: „Arktyka”,
„Antarktyka”
• proponuje działania
mające na celu
zahamowanie
niekorzystnych zmian
w środowisku
przyrodniczym
obszarów
okołobiegunowych
przyrodniczym
obszarów polarnych
Azja
10.
Azja – kontynent
wielkich kontrastów
• wyjaśnia znaczenie
terminu „Eurazja”
• wskazuje na mapie
świata Eurazję i Azję
• wymienia przykłady
kontrastów
geograficznych Azji
• wskazuje na mapie
wybrane elementy linii
brzegowej Azji i podaje
ich nazwy
• wymienia czynniki
geograficzne
kształtujące klimat Azji
• wskazuje na mapie
najważniejsze krainy
geograficzne, rzeki
i jeziora Azji oraz
wymienia ich nazwy
• określa położenie
geograficzne Eurazji
i Azji
• omawia geograficzne
czynniki warunkujące
klimat Azji
• charakteryzuje
ukształtowanie
powierzchni Azji
• wykazuje wpływ klimatu
na rozmieszczenie
roślinności
• opisuje cechy klimatu
Azji na podstawie
klimatogramów i mapy
klimatycznej
• wyjaśnia, na czym
polega kontrastowość
klimatyczna Azji
• charakteryzuje wybrane
strefy roślinne Azji
• wyjaśnia przyczyny
i skutki wysychania
Jeziora Aralskiego
• opisuje rozmieszczenie • wyjaśnia, na czym polega
wód powierzchniowych promienisty układ wielkich
w Azji na podstawie
systemów rzecznych Azji
mapy
• przedstawia, na
• przedstawia kontrasty
podstawie map
geograficzne Azji
tematycznych, warunki
przyrodnicze obszarów,
• opisuje, na podstawie
na których kształtowały
mapy, granicę między
się najstarsze azjatyckie
Azją a Europą
cywilizacje
• oblicza rozciągłość
południkową
i równoleżnikową Azji
• porównuje linię
brzegową
i ukształtowanie
powierzchni Azji z linią
brzegową
i ukształtowaniem
powierzchni innych
kontynentów
• wykazuje, na podstawie
map tematycznych,
że Azja jest kontynentem
wielkich geograficznych
kontrastów
• porównuje, korzystając
z map, środowisko
przyrodnicze Azji
ze środowiskiem
przyrodniczym innych
kontynentów
• opisuje osiągnięcia
najstarszych cywilizacji
azjatyckich
11.
W rytmie monsunu
• wyjaśnia znaczenie
terminu „monsun”
• odróżnia monsun letni
od monsunu zimowego
• wskazuje na mapie
obszary występowania
monsunu
• wyjaśnia znaczenie
terminu „tarasy”
• omawia, na podstawie
schematu, cyrkulację
monsunową w Azji
Południowej
i Południowo-Wschodniej
• porównuje, na
podstawie diagramu,
wielkość produkcji ryżu
w wybranych krajach
• wskazuje na mapie
obszary odznaczające
się intensywną uprawą
ryżu i podaje ich nazwy
• wykazuje znaczenie
tarasowania stoków
• analizuje wpływ cyrkulacji • wykazuje znaczenie
monsunowej w Azji
ryżu dla kultury
Południowej i
społeczeństwa
• wykazuje związek
Południowo-Wschodniej
azjatyckiego
pomiędzy rytmem upraw na życie codzienne
i „kulturą ryżu” a cechami i gospodarowanie
klimatu monsunowego
mieszkańców tych
w Azji Południowej
regionów
i Południowo-Wschodniej
• opisuje przyrodnicze
i społeczno-gospodarcze
skutki zaburzenia rytmu
cyrkulacji monsunowej
• opisuje wymagania
klimatyczno-glebowe
ryżu
12.
Chiny –
najludniejszy kraj
świata
• wskazuje na mapie
• określa położenie
Chiny, podaje nazwę ich geograficzne oraz
stolicy oraz nazwy
cechy środowiska
państw sąsiadujących
przyrodniczego Chin
• analizuje wykresy i dane • wykazuje zależności
dotyczące liczby ludności między warunkami
i współczynnika przyrostu przyrodniczymi
naturalnego w Chinach
a rozwojem
gospodarczym Chin
• wskazuje na mapie
• wyjaśnia zjawisko
• wyjaśnia, na czym
krainy geograficzne
zachwiania równowagi
polega chiński program
• analizuje przyczyny
oraz najważniejsze rzeki płci
kontroli urodzeń
szybkiego rozwoju
w Chinach oraz
gospodarczego Chin
• opisuje uwarunkowania • określa cele i skutki
wymienia ich nazwy
w ostatnich latach
programu kontroli
rozwoju rolnictwa
urodzeń
• podaje liczbę ludności
w Chinach
• porównuje wartość PKB
Chin
Chin z wartością PKB
• wyjaśnia zależność
• omawia kontrasty
przyrodnicze Chin
• wykazuje wpływ Chin na
światową gospodarkę
• opisuje bariery osadnicze między warunkami
innych krajów
w Chinach Zachodnich
przyrodniczymi
• wyjaśnia kierunki rozwoju
a rozmieszczeniem
• wymienia nazwy
gospodarczego Chin
ludności Chin
bogactw mineralnych
Chin
• opisuje uwarunkowania • wskazuje zmiany
rozwoju gospodarczego znaczenia Chin
• wskazuje
w gospodarce światowej
Chin
najdynamiczniej
• wykazuje przyczyny
rozwijające się działy
• określa miejsce Chin
migracji ludności Chin
gospodarki w Chinach
w światowej wymianie
ze wsi do miast
towarowej
• wymienia nazwy
głównych roślin
• wskazuje na mapie
uprawnych
oraz nazywa obszary
o dużej koncentracji
• wymienia najważniejsze przemysłu w Chinach
cechy gospodarki Chin
13.
Japonia – kraj
kwitnącej
gospodarki
• wskazuje na mapie
świata Japonię i podaje
nazwę jej stolicy
• opisuje położenie
• charakteryzuje
geograficzne Japonii na geograficzne czynniki
podstawie mapy
kształtujące klimat
ogólnogeograficznej
Japonii
• wymienia najważniejsze
•omawia cechy
cechy środowiska
środowiska
przyrodniczego Japonii
przyrodniczego Japonii
• charakteryzuje klimat
• opisuje skutki trzęsień
Japonii
ziemi, tajfunów i
tsunami
• wymienia działania
umożliwiające życie i
gospodarowanie w
trudnych warunkach
• wyjaśnia przyczyny
dynamicznego rozwoju
Japonii po II wojnie
światowej
• wyjaśnia znaczenie
• opisuje skutki położenia
Japonii w strefie
aktywności wulkanicznej
i sejsmicznej
• wyjaśnia wpływ cyrkulacji • wykazuje przyczyny i
monsunowej na klimat
znaczenie działań
Japonii
umożliwiających życie w
trudnych warunkach
• wykazuje znaczenie
przyrodniczych
czynników społeczno-kulturowych dla tworzenia • wykazuje, że Japonia
nowoczesnej gospodarki jest potęgą gospodarczą
Japonii na tle
• opisuje znaczenie
niekorzystnych cech
marikultury dla
środowiska
• wykazuje przyczyny i
skutki spowolnienia
gospodarczego Japonii
przyrodniczych
• wymienia japońskie
produkty znane na
całym świecie
• wymienia nazwy
głównych roślin
uprawnych
• przedstawia znaczenie
rybołówstwa dla
gospodarki Japonii
• podaje liczbę
mieszkańców Japonii
dużych nakładów
przyrodniczego
finansowych na oświatę
• analizuje strukturę
i badania naukowe
eksportu Japonii i
• opisuje udział usług w
formułuje wnioski
strukturze PKB
• wyjaśnia, dlaczego
• wyjaśnia znaczenie
główne ośrodki
transportu dla
gospodarcze Japonii
gospodarki Japonii
skoncentrowane są na
• opisuje czynniki
wybrzeżach tego kraju
pozaprzyrodnicze
sprzyjające rozwojowi
• przedstawia przyczyny
rolnictwa w Japonii
dużej gęstości
• wyjaśnia znaczenie
terminu „marikultura”
gospodarki Japonii
zaludnienia na wyspie
Honsiu
• wskazuje na mapie
wielkie miasta Japonii i
wymienia ich nazwy
• wymienia najważniejsze
cechy japońskiej
gospodarki
14.
Indie – państwo
bogaczy i nędzarzy
• wskazuje na mapie
Indie, podaje nazwę ich
stolicy oraz nazwy
państw sąsiadujących
• określa położenie
geograficzne Indii
• omawia cechy
środowiska
przyrodniczego Indii
• wskazuje na mapie
główne krainy
geograficzne i rzeki Indii • omawia prognozy
wzrostu liczby ludności
oraz wymienia ich
Indii
nazwy
• analizuje diagram
• analizuje poziom rozwoju • przewiduje społecznoilustrujący zmiany liczby
gospodarczego Indii
-gospodarcze skutki
ludności w XX i XXI wieku
eksplozji
• analizuje cechy
demograficznej
• wykazuje problemy
indyjskiego rolnictwa
w Indiach
związane ze stale
i formułuje wnioski
zwiększającą się liczbą
• wykazuje wpływ
• wyjaśnia przyczyny
ludności Indii
hinduizmu na życie
dynamicznego rozwoju
i działalność ludzi
• wyjaśnia przyczyny
nowoczesnych usług w
gwałtownego rozwoju
• uzasadnia lokalizację
• podaje liczbę ludności
Indii
• przedstawia
uwarunkowania
wysokiego przyrostu
naturalnego w Indiach
• wymienia nazwy
głównych roślin
uprawnych
• wymienia nazwy
bogactw mineralnych
Indii
• wyjaśnia znaczenie
terminu „zielona
rewolucja”
• opisuje poziom rozwoju
rolnictwa Indii
nowoczesnych
technologii w Indiach
Indiach
okręgów przemysłowych
w Indiach
• opisuje system kastowy
społeczeństwa Indii
• charakteryzuje
uwarunkowania
rolnictwa Indii
• wyjaśnia, dlaczego w
Indiach występuje duże
pogłowie bydła
• wymienia najważniejsze • przedstawia czynniki
cechy gospodarki Indii
rozwoju przemysłu w
Indiach
• opisuje kontrasty
społeczne i gospodarcze • wskazuje na mapie
w Indiach
gospodarczej Indii
wybrane ośrodki
przemysłu high-tech
15.
Czarne złoto
Bliskiego Wschodu
• wyjaśnia znaczenie
terminu „Bliski Wschód”
• wskazuje na mapie
ogólnogeograficznej
państwa należące
do regionu Bliskiego
Wschodu
• wymienia cechy
środowiska
przyrodniczego
• opisuje położenie
geograficzne Bliskiego
Wschodu
• wskazuje na mapie
ogólnogeograficznej
państwa Bliskiego
Wschodu i ich stolice
oraz podaje ich nazwy
• opisuje warunki
naturalne Bliskiego
• wskazuje warunki
przyrodnicze Bliskiego
Wschodu niekorzystne
dla działalności
gospodarczej człowieka
• wykazuje korzyści
• uzasadnia tezę, że
gospodarcze i społeczne
konflikty na Bliskim
wynikające z eksportu
Wschodzie mają wpływ
ropy naftowej oraz
na globalną gospodarkę
produktów powstałych
w wyniku jej
• analizuje rozmieszczenie, przetworzenia
zasoby i wydobycie ropy
naftowej na Bliskim
• porównuje wydobycie
Wschodzie na podstawie ropy naftowej z wartością
map tematycznych
PKB na jednego
i gospodarki Bliskiego
Wschodu
• wymienia nazwy
państw, na których
obszarze znajdują się
najbogatsze złoża ropy
naftowej
• wyjaśnia znaczenie
terminu „OPEC”
• opisuje cechy kultury
islamskiej
Wschodu
• charakteryzuje zasoby
ropy naftowej na
Bliskim Wschodzie
i danych statystycznych
• analizuje udział państw
Bliskiego Wschodu
w światowym wydobyciu
ropy naftowej i formułuje
wnioski
mieszkańca
w poszczególnych
krajach Bliskiego
Wschodu
• opisuje wpływ religii na
• charakteryzuje region
gospodarkę krajów
Bliskiego Wschodu pod
Bliskiego Wschodu i życie
kątem kierunków
• analizuje wartość PKB
muzułmanów
i poziomu rozwoju
w przeliczeniu na
• analizuje skutki konfliktów
gospodarczego
jednego mieszkańca
na Bliskim Wschodzie
w wybranych krajach
•
porównuje poziom życia
• przedstawia działania
Bliskiego Wschodu
mieszkańców
państw Bliskiego
i formułuje wnioski
poszczególnych krajów
Wschodu mające na
Bliskiego Wschodu
celu uniezależnienie się • charakteryzuje Bliski
od wydobycia ropy
Wschód pod kątem cech
naftowej
kulturowych, zasobów
ropy naftowej i poziomu
• charakteryzuje
rozwoju gospodarczego
gospodarkę krajów
Bliskiego Wschodu,
w których nie
wydobywa się ropy
naftowej
• wskazuje na mapie
i wymienia nazwy
obszarów na Bliskim
Wschodzie objętych
konfliktami zbrojnymi
Europa
16.
Środowisko
przyrodnicze
• wskazuje na mapie
świata Europę
• określa położenie
geograficzne Europy
na podstawie mapy
• opisuje położenie
geograficzne i granice
Europy z innymi
• oblicza rozciągłość
południkową
• wykazuje następstwa
południkowej
i równoleżnikowej
Starego Kontynentu • wskazuje na mapie
wybrane elementy linii
brzegowej Europy
i wymienia ich nazwy
• wskazuje na mapie
wybrane niziny, wyżyny
i góry Europy oraz
wymienia ich nazwy
• wymienia cechy
ukształtowania
powierzchni Europy
na podstawie mapy
• wskazuje na mapie
wybrane europejskie
rzeki i jeziora oraz
wymienia ich nazwy
ogólnogeograficznej
• charakteryzuje linię
brzegową Europy na
podstawie mapy
• porównuje średnią
wysokość Europy ze
średnią wysokością
innych kontynentów
• wykazuje typowo
nizinny charakter
ukształtowania
powierzchni Europy
na podstawie mapy
• przedstawia czynniki
geograficzne
wpływające na klimat
Europy
• opisuje klimat Europy
na podstawie mapy
kontynentami na mapie
ogólnogeograficznej
świata
• porównuje linię
brzegową Europy z linią
brzegową innych
kontynentów
• porównuje
ukształtowanie
powierzchni Europy
z ukształtowaniem
powierzchni innych
kontynentów
• wyjaśnia wpływ
zlodowaceń na rzeźbę
powierzchni Europy
• wyjaśnia zależności
między typem klimatu a
występowaniem formacji
roślinnych
• wyjaśnia wpływ
działalności rzek na
• wyjaśnia znaczenie
terminu „kontynentalizm rzeźbę powierzchni
Europy
klimatu”
• charakteryzuje wybrane • wyjaśnia genezę
wybranych europejskich
strefy roślinne Europy
jezior
• opisuje rozmieszczenie
wód powierzchniowych
w Europie na podstawie
i równoleżnikową Europy
• przedstawia genezę
powstawania gór
w Europie
• wykazuje wpływ
czynników
geograficznych na cechy
klimatu Europy
• wykazuje związki między
budową geologiczną
a ukształtowaniem
pionowym Europy
rozciągłości Europy
mapy
17.
Europa – kontynent
nowych państw
• omawia przemiany
polityczne w Europie po
1989 roku
• wymienia nazwy
wybranych krajów
Europy
• wyjaśnia znaczenie
terminu „terytorium
zależne”
• wskazuje najmniejsze
i największe państwa
Europy pod względem
powierzchni i liczby
ludności na mapie
politycznej Europy
18.
Europa się starzeje
• podaje liczbę ludności
Europy
• wymienia przyczyny
niskiego przyrostu
naturalnego
• wyjaśnia przyczyny
• przedstawia terytoria
zmian na mapie
zależne wybranych
politycznej Europy po
krajów
1989 roku
• wyjaśnia skutki rozpadu • wyjaśnia znaczenie
ZSRR
terminu „suwerenność”
• wykazuje znaczenie
• analizuje przyczyny
procesów integracyjnych rozpadu ZSRR
zachodzących w Europie i Jugosławii
• opisuje cele i zadania
Unii Europejskiej
• wymienia nazwy
wybranych krajów
Europy i ich stolic
• wyróżnia regiony
geopolityczne Europy
i uzasadnia ich
powstanie
• wskazuje na mapie
kraje położone zarówno
w Europie, jak i w Azji
oraz wymienia ich
nazwy
• opisuje liczbę ludności
Europy na tle liczby
ludności świata
• przedstawia zmiany
liczby ludności
w Europie w latach
2000–2007
• wymienia nazwy krajów
o najniższym
i najwyższym
• analizuje przyczyny
współczynniku przyrostu i skutki niskiego
naturalnego w Europie
przyrostu naturalnego
• wymienia nazwy krajów, • porównuje
które zamieszkuje
współczynnik przyrostu
• wykazuje, że tempo
wzrostu liczby ludności
w Europie jest najniższe
na świecie
• analizuje piramidę płci
i wieku i formułuje
wnioski
• porównuje wartość
współczynnika przyrostu
naturalnego z odsetkiem
ludności powyżej 65 roku
życia i formułuje wnioski
• analizuje prognozy zmian • analizuje problemy
demograficznych
demograficzne Europy
w Europie
i formułuje wnioski
• uzasadnia twierdzenie,
że społeczeństwo
europejskie się starzeje
• wyjaśnia przyczyny
i skutki wydłużania się
średniej długości życia
ludność o największej
średniej długości życia
• wymienia czynniki
wpływające na długość
życia w Europie
naturalnego w
wybranych krajach
Europy
• porównuje udział
ludności powyżej 65
roku życia w strukturze
wiekowej wybranych
państw Europy
• wyjaśnia przyczyny
starzenia się
europejskich
społeczeństw
• wykazuje konsekwencje
starzenia się
społeczeństw
europejskich
• porównuje strukturę
wiekową ludności
Europy i Afryki
19.
Ludność i
urbanizacja
w Europie
• opisuje różnice w
• wyjaśnia znaczenie
• porównuje strukturę
wyglądzie osób
terminu
wyznaniową ludności
pochodzących z różnych „wielokulturowość”
w wybranych państwach
części Europy
Europy
• przedstawia
• wymienia odmiany
zróżnicowanie
• opisuje, na podstawie
człowieka zamieszkujące językowe mieszkańców mapy, rozmieszczenie
Europę
Europy
ludów Europy
• wymienia nazwy rodzin
językowych, do których
należą języki
europejskie
• wymienia nazwy
państw, w których
obowiązuje więcej niż
• opisuje strukturę
wyznaniową
mieszkańców Europy
• opisuje, na podstawie
map tematycznych,
zróżnicowanie
regionalne, kulturowe,
narodowościowe
• opisuje przyczyny
i konsekwencje
zróżnicowania ludności
Europy
• omawia położenie oraz
układ przestrzenny
Londynu
• przedstawia znaczenie
• wykazuje
wielokulturowość Europy
• wykazuje skutki
wielokulturowości
mieszkańców Europy
• wyjaśnia przyczyny
warunkujące
rozmieszczenie ludności
w Europie
• uzasadnia, że Europa
charakteryzuje się
warunkami
przyrodniczymi
i pozaprzyrodniczymi
korzystnymi dla
osadnictwa
• analizuje zróżnicowanie
wskaźnika urbanizacji w
wybranych krajach
Europy
jeden język urzędowy
• wymienia przykłady
zróżnicowania
kulturowego
mieszkańców Europy
• wskazuje na mapie
obszary o największej
i najmniejszej gęstości
zaludnienia w Europie
oraz wymienia ich
nazwy
• wskazuje na mapie
największe miasta
Europy oraz wymienia
ich nazwy
i etniczne współczesnej
Europy
Londynu jako światowej
metropolii
• opisuje rozmieszczenie
ludności w Europie na
podstawie mapy
• omawia przyczyny
wysokiego wskaźnika
urbanizacji w Europie
• wyjaśnia znaczenie
terminu „metropolia”
i wymienia przykłady
europejskich metropolii
• wyjaśnia, dlaczego
Londyn jest nazywany
„miastem świata”
• opisuje, na podstawie
mapy, położenie
Londynu
20.
Surowe środowisko
Europy Północnej
• opisuje położenie
państw Europy
Północnej
• opisuje warunki
przyrodnicze Europy
Północnej
• charakteryzuje
• wykazuje niekorzystny
środowisko przyrodnicze wpływ warunków
krajów Europy Północnej środowiska
przyrodniczego Europy
• wyjaśnia, dlaczego porty Północnej na działalność
• wskazuje kraje Europy
morskie położone za
Północnej na mapie
gospodarczą człowieka
kołem podbiegunowym
i wymienia ich nazwy
• wyjaśnia łagodzący
nie zamarzają
• porównuje środowisko
wpływ prądu morskiego
• wymienia warunki
przyrodnicze krajów
na cechy klimatu
• wykazuje zależności
przyrodnicze Europy
Europy Północnej
między warunkami
Północnej niesprzyjające Europy Północnej
klimatycznymi a typową
działalności człowieka
• wyjaśnia znaczenie
• wyjaśnia znaczenie
terminu „kraje
skandynawskie”
• charakteryzuje zjawisko
odpływu ludności z
obszarów północnej
Skandynawii
• przedstawia walory
turystyczne krajów
Europy Północnej
• wymienia cechy
środowiska
przyrodniczego Europy
Północnej sprzyjające
działalności człowieka
• wymienia nazwy
głównych bogactw
naturalnych krajów
skandynawskich
terminu „okres
wegetacyjny”
• charakteryzuje
rolnictwo Europy
Północnej
• omawia znaczenie
upraw roślin
w specjalnie
ogrzewanych
i doświetlanych
szklarniach
roślinnością krajów
Europy Północnej
• analizuje i ocenia
strukturę użytkowania
ziemi w Europie
Północnej
• ocenia poziom życia
mieszkańców Europy
Północnej
• wykazuje wpływ
• przedstawia główne
warunków naturalnych
działy przemysłu
na rozmieszczenie
dynamicznie rozwijające
ludności w Europie
• wykazuje znaczenie
się w krajach Europy
Północnej
położenia Skandynawii
Północnej
i omawia sposoby
• wykazuje, na podstawie
• opisuje, na podstawie
wykorzystania mórz
map tematycznych,
mapy, rozmieszczenie
związki między głównymi
• analizuje wielkość
głównych ośrodków
cechami środowiska
połowów ryb
miejskich w Europie
w wybranych krajach
przyrodniczego Europy
Północnej
świata i krajach Europy
Północnej a głównymi
Północnej
kierunkami rozwoju
• przedstawia
gospodarczego
wykorzystanie
surowców
odnawialnych
w produkcji energii
21.
Gospodarka
w cieniu Alp
• wyjaśnia znaczenie
• omawia położenie
terminu „kraje alpejskie”
krajów alpejskich na
podstawie mapy
• wskazuje kraje alpejskie ogólnogeograficznej
na mapie
ogólnogeograficznej,
• opisuje warunki
• charakteryzuje
• charakteryzuje czynniki
środowisko przyrodnicze decydujące o
krajów alpejskich
wykształceniu pięter
klimatyczno-roślinnych
• wykazuje wpływ gór na
w Alpach
środowisko przyrodnicze
• charakteryzuje genezę
rzeźby alpejskiej
• analizuje czynniki
decydujące o rozwoju
sektora finansowego
wymienia nazwy tych
państw oraz nazwy ich
stolic
• wyjaśnia znaczenie
terminu „granica
wiecznego śniegu”
• wymienia czynniki
decydujące
o występowaniu
lodowców górskich
w Alpach
• wymienia wiodące
działy gospodarki
krajów alpejskich
klimatyczne w Alpach
i gospodarkę krajów
alpejskich
• wyjaśnia występowanie
źródeł wielu rzek
• analizuje strukturę
europejskich w Alpach
użytkowania ziemi
w krajach alpejskich
• charakteryzuje piętra
i formułuje wnioski
klimatyczno-roślinne
w Alpach
• wykazuje, że kraje
alpejskie należą do
• opisuje rzeźbę Alp
państw wysoko
rozwiniętych
• opisuje główne kierunki
rozwoju gospodarczego
krajów alpejskich
• wykazuje znaczenie
sektora usług
turystycznych
i finansowych dla
gospodarki krajów
alpejskich
w Szwajcarii
• wykazuje odrębność
kulturową mieszkańców
gór
• charakteryzuje
strukturę przemysłu
krajów alpejskich
• opisuje specyfikę
rozmieszczenia ludności
• ocenia warunki rozwoju
w Alpach
hydroenergetyki
w krajach alpejskich
• wskazuje największe
miasta alpejskie na
mapie i wymienia ich
nazwy
22.
Turystyczne
bogactwo Europy
Południowej
• wyjaśnia znaczenie
terminu „kraje
śródziemnomorskie”
• wskazuje na mapie
kraje Europy
Południowej i wymienia
• opisuje rozmieszczenie
miast i gęstość
zaludnienia w krajach
alpejskich
• wykazuje turystyczną
• wykazuje atrakcyjność
• omawia położenie
atrakcyjność regionu
przyrodniczą Europy
geograficzne krajów
Południowej
śródziemnomorskich na śródziemnomorskiego
podstawie mapy
• opisuje wybrane atrakcje • wykazuje związki
ogólnogeograficznej
turystyczne regionu
między rozwojem
turystyki a warunkami
• opisuje warunki
• wykazuje zależności
miedzy wielkością ruchu
turystycznego
a przychodami
wybranych krajów
• analizuje infrastrukturę
przyrodniczymi i
turystyczną i jej
dziedzictwem
znaczenie dla rozwoju
• przedstawia turystyczną
kulturowym
turystyki Europy
atrakcyjność regionu
Południowej
śródziemnomorskiego
• charakteryzuje warunki
• ocenia rolę turystyki w
• wykazuje niekorzystny
klimatyczne i roślinność
rozwoju gospodarczym
wpływ turystyki na
• wskazuje na mapie
krajów
krajów Europy
środowisko przyrodnicze
wyspy położone na
śródziemnomorskich
Południowej
Morzu Śródziemnym i
na podstawie map
• ukazuje dziedzictwo
wymienia ich nazwy
tematycznych
kulturowe krajów
nazwy ich stolic
• wskazuje na mapie
góry znajdujące się na
obszarze południowej
Europy i wymienia ich
nazwy
• charakteryzuje walory
przyrodnicze
i pozaprzyrodnicze
krajów Europy
Południowej
• wyjaśnia znaczenie
terminu „makia”
• opisuje, na podstawie
mapy tematycznej,
rozmieszczenie
najważniejszych
ośrodków turystycznych
Europy Południowej
• wymienia przykłady
atrakcji turystycznych
południowej Europy
23.
Francja – rolnictwo
XXI wieku
środowiska
przyrodniczego krajów
śródziemnomorskich
• wskazuje na mapie
ogólnogeograficznej
Francję i podaje nazwę
jej stolicy
• wymienia czynniki
przyrodnicze i
pozaprzyrodnicze
warunkujące rozwój
• opisuje położenie
geograficzne Francji
śródziemnomorskich
• analizuje strukturę
użytkowania ziemi we
Francji
• wykazuje wpływ
czynników
pozaprzyrodniczych
na wielkość produkcji
roślinnej i zwierzęcej
• charakteryzuje warunki
klimatyczno-glebowe
• wykazuje wpływ klimatu
warunkujące rozwój
na rozmieszczenie upraw
rolnictwa we Francji
we Francji
• dowodzi, że francuskie
rolnictwo jest wysoko
• opisuje ukształtowanie • wykazuje, na przykładzie rozwinięte
powierzchni terenu we
rolnictwa Francji, związek
•ocenia, na podstawie
danych statystycznych,
miejsce Francji
w produkcji rolnej
w Europie
rolnictwa we Francji
• wymienia nazwy roślin
uprawianych we Francji
• opisuje produkty
charakterystyczne dla
Francji
Francji na podstawie
mapy
• wskazuje na mapie
gospodarczej
i charakteryzuje
najważniejsze regiony
rolnicze Francji
• porównuje wielkość
plonów pszenicy
i buraków cukrowych
między warunkami
przyrodniczymi
a kierunkiem
i efektywnością produkcji
rolnej
• wykazuje, że przemysł
środków transportu ma
duże znaczenie dla
gospodarki Francji
w wybranych krajach
• charakteryzuje
Wspólną Politykę Rolną
krajów Unii Europejskiej
• identyfikuje cechy
rolnictwa towarowego
Sąsiedzi
Polski
24.
Niemcy – potęga
gospodarcza
• wymienia nazwy
państw sąsiadujących
z Polską i wskazuje je
na mapie
ogólnogeograficznej
• wskazuje na mapie
ogólnogeograficznej
Niemcy, podaje nazwę
stolicy tego państwa
oraz nazwy krajów z
nim sąsiadujących
• wskazuje na mapie
• opisuje długości granic
Polski z
poszczególnymi
państwami
• określa położenie
geograficzne Niemiec
na mapie
ogólnogeograficznej
• wykazuje wysoki poziom • wykazuje wysoki poziom • dowodzi, że Niemcy
rozwoju gospodarczego
znajdują się w ścisłej
rozwoju przemysłu,
Niemiec na podstawie
czołówce najlepiej
rolnictwa i usług w
wartości PKB i struktury
rozwiniętych państw
Niemczech
zatrudnienia
świata
• analizuje uwarunkowania
• wykazuje znaczenie
• analizuje przyczyny
rozwoju przemysłu
usług dla gospodarki
przetwórczego i formułuje migracji ludności do
Niemiec
Niemiec
wnioski
• przedstawia czynniki
dynamicznego rozwoju
gospodarczego
• analizuje działania
Niemiec na rzecz
ochrony środowiska
główne krainy
geograficzne
i najważniejsze rzeki
Niemiec oraz wymienia
ich nazwy
• przedstawia udział
przemysłu w strukturze
PKB Niemiec
• wymienia nazwy
wybranych roślin
uprawianych
w Niemczech
25.
Słowacja i Czechy
– wspólna
przeszłość,
odrębna przyszłość
• wskazuje na mapie
ogólnogeograficznej
Czechy i Słowację,
wymienia nazwy ich
stolic oraz nazwy
państw sąsiadujących
z tymi krajami
• wskazuje na mapie
i wymienia nazwy
głównych krain
geograficznych oraz
najważniejszych rzek
Czech i Słowacji
Niemiec
• wyjaśnia znaczenie
transportu dla
gospodarki Niemiec
• wymienia przyczyny
dobrego rozwoju
gospodarczego
Niemiec
• przedstawia, na
podstawie wskazanych
źródeł informacji
geograficznej, główne
kierunki i przyczyny
zmian w strukturze
przemysłu Zagłębia
Ruhry
• opisuje położenie
geograficzne Słowacji
i Czech na mapie
ogólnogeograficznej
• przedstawia wspólne
cechy środowiska
przyrodniczego Czech
i Słowacji
• opisuje zasoby
bogactw naturalnych
Czech
i Słowacji
• wymienia nazwy państw • opisuje atrakcje Czech
i Słowacji
będących głównymi
• przedstawia przyczyny
spadku tempa rozwoju
gospodarczego Niemiec
na początku XXI wieku
• wyjaśnia przyczyny
i skutki ujemnego
przyrostu naturalnego
w Niemczech
• opisuje uwarunkowania
rozwoju rolnictwa
Niemiec
• charakteryzuje
• podaje przyczyny
i porównuje, na podstawie rozpadu Czechosłowacji
różnych źródeł informacji
geograficznej, środowisko • porównuje tempo
rozwoju gospodarczego
przyrodnicze Czech
Czech i Słowacji oraz
i Słowacji
formułuje wnioski
• wykazuje podobieństwa
i różnice w gospodarce
tych państw
• porównuje strukturę PKB
oraz strukturę
zatrudnienia Czech
i Słowacji
• analizuje demograficzne
• porównuje środowisko
społeczno-gospodarcze
południowych sąsiadów
Polski oraz formułuje
wnioski
• projektuje tygodniowy
pobyt na Słowacji,
uwzględniając walory
środowiska
przyrodniczego
i kulturowego
partnerami handlowymi
Czech i Słowacji
przyciągające turystów
• wymienia nazwy
mniejszości narodowych
zamieszkujących
Czechy i Słowację
26.
Problemy
gospodarcze oraz
demograficzne
Litwy, Białorusi i
Ukrainy
• wskazuje na mapie
ogólnogeograficznej
Litwę, Białoruś
i Ukrainę, wymienia
nazwy ich stolic oraz
nazwy państw
sąsiadujących z tymi
krajami
podobieństwa i różnice
Czech i Słowacji
• przedstawia problemy
społeczności romskiej
zamieszkującej Słowację
• opisuje położenie
geograficzne Litwy,
Białorusi i Ukrainy
• porównuje poziom
rozwoju gospodarczego
Litwy, Białorusi i Ukrainy
• charakteryzuje
i porównuje, na
podstawie różnych
źródeł informacji
geograficznej,
środowisko przyrodnicze
Litwy, Białorusi i Ukrainy
• przedstawia cechy
gospodarki Litwy,
Białorusi i Ukrainy
• analizuje historię
powstania Litwy,
Białorusi i Ukrainy
• opisuje uwarunkowania • wykazuje zróżnicowanie
rozwoju gospodarki Litwy gospodarcze tych
państw
• wyjaśnia przyczyny
słabego rozwoju
• ocenia zasoby bogactw
gospodarczego Białorusi mineralnych Litwy,
• wskazuje na mapie
Białorusi i Ukrainy
główne krainy
• opisuje uwarunkowania
geograficzne
rozwoju rolnictwa na
• omawia efekty przemian
i najważniejsze rzeki
Ukrainie
gospodarczych, które
Litwy, Białorusi i Ukrainy
nastąpiły na Białorusi,
• przedstawia
oraz podaje ich nazwy
• wyjaśnia przyczyny
Litwie i na Ukrainie
współczesne przemiany
kryzysu gospodarczego
• wymienia najważniejsze gospodarcze Ukrainy
na Ukrainie po rozpadzie • wykazuje przyczyny
cechy środowiska
ZSRR
i skutki depopulacji na
• przedstawia przyczyny
przyrodniczego
Białorusi, Litwie i Ukrainie
ujemnego przyrostu
i społeczno•
analizuje
współczynnik
naturalnego na Białorusi,
-gospodarczego tych
przyrostu naturalnego
Litwie i Ukrainie
państw
na Białorusi, Litwie
i Ukrainie oraz formułuje
• wymienia problemy
wnioski
demograficzne
Białorusi, Litwy i Ukrainy
• przedstawia działania
rządów Litwy, Białorusi
• porównuje środowisko
społeczno-gospodarcze
południowych
i wschodnich sąsiadów
Polski oraz formułuje
wnioski
• wyjaśnia znaczenie
terminu „depopulacja”
i Ukrainy mające na celu
zahamowanie depopulacji
• opisuje atrakcje
turystyczne Krymu
27.
Rosja – największe
państwo świata
• wskazuje na mapie
ogólnogeograficznej
Rosję, wymienia nazwę
jej stolicy
• określa położenie
geograficzne Rosji na
mapie
ogólnogeograficznej
• wskazuje na mapie
główne krainy
geograficzne, rzeki
i jeziora Rosji oraz
wymienia ich nazwy
• omawia cechy
ukształtowania
powierzchni Rosji
• charakteryzuje strefy
klimatyczno-roślinne
• wymienia najważniejsze Rosji
cechy środowiska
• opisuje rozmieszczenie
przyrodniczego Rosji
ludności w Rosji na
• wyjaśnia znaczenie
podstawie mapy
terminu „wieloletnia
gęstości zaludnienia
zmarzlina”
• wyjaśnia przyczyny
• wymienia nazwy
depopulacji w Rosji
najgęściej zaludnionych
• przedstawia przyczyny
obszarów Rosji
spadku współczynnika
• wymienia najważniejsze urodzeń w Rosji
problemy ludnościowe
• wskazuje na mapie
Rosji
i wymienia nazwy
• wymienia główne cechy
obszarów w Rosji
rosyjskiej gospodarki
o dużej koncentracji
• wykazuje konsekwencje
przyrodnicze dużej
rozciągłości
równoleżnikowej
i południkowej Rosji
• wskazuje na mapie
obszary występowania
wieloletniej zmarzliny
• wykazuje zróżnicowanie • uzasadnia tezę, że Rosja
warunków przyrodniczych jest krajem o wielkich
możliwościach
oraz ich wpływ na
gospodarczych
rozmieszczenie ludności
• przedstawia przyczyny
i działalność gospodarczą dysproporcji społecznych
w Rosji
• analizuje zmiany
przyrostu naturalnego
w Rosji i formułuje
wnioski
• wykazuje wpływ
występowania wieloletniej • wyjaśnia przyczyny
zmarzliny na działalność
i skutki spadku średniej
człowieka
długości życia wśród
mężczyzn w Rosji
• wykazuje zróżnicowanie
• wykazuje zróżnicowanie
przyrodnicze Rosji
narodowościowe
i kulturowe
• przewiduje skutki
społeczeństwa
depopulacji w Rosji
rosyjskiego
• opisuje uwarunkowania • wyjaśnia rolę Rosji
rozwoju przemysłu w Rosji w światowej gospodarce
i polityce
• wykazuje, że gospodarka
• wykazuje zróżnicowanie
Rosji ma charakter
gospodarcze Rosji
surowcowy
• analizuje strukturę
eksportu Rosji
• wymienia przyczyny
ujemnego przyrostu
naturalnego w Rosji
• wymienia nazwy
bogactw naturalnych
Rosji
przemysłu
i formułuje wnioski
• opisuje zróżnicowanie
etniczne, językowe
i religijne mieszkańców
Rosji
• omawia najważniejsze
problemy rosyjskiego
rolnictwa
• przedstawia
uwarunkowania
niewielkiego zaludnienia
w części Rosji położonej
na wschód od Uralu
WYMAGANIA EDUKACYJNE Z GEOGRAFII KL.III
Dział
Lp.
Położe- 1.
nie oraz
środowi
sko
przyrod
nicze
Polski
Temat lekcji
Położenie
i granice Polski
konieczny
Uczeń poprawnie:
• wskazuje Polskę na
ogólnogeograficznej mapie Europy
• wymienia nazwy państw
sąsiadujących z Polską i wskazuje
te państwa na mapie
ogólnogeograficznej
• wymienia cechy położenia Polski
• wymienia zalety położenia Polski
• wymienia korzyści wynikające
z nadmorskiego położenia Polski
podstawowy
Uczeń poprawnie:
• charakteryzuje na podstawie
map położenie Polski na świecie
i w Europie
• wymienia nazwy skrajnych
punktów Polski i wskazuje je na
mapie
• opisuje przebieg granicy
lądowej Polski na podstawie
mapy ogólnogeograficznej
• opisuje granicę morską na
mapie ogólnogeograficznej
Poziom wymagań
rozszerzający
Uczeń poprawnie:
• opisuje położenie
fizycznogeograficzne, polityczne
i matematyczne Polski
korzystając z mapy Polski, mapy
Europy i mapy świata
• opisuje położenie własnego
regionu na podstawie
ogólnogeograficznej mapy Polski
• opisuje wody wewnętrzne, morze
terytorialne oraz wyłączna strefę
ekonomiczną na podstawie
schematu i mapy
ogólnogeograficznej Polski
• opisuje granice Polski na
podstawie ogólnogeograficznej
mapy Polski i danych
statystycznych
dopełniający
wykraczający
Uczeń poprawnie:
Uczeń poprawnie:
• wyjaśnia zależności między
• ocenia położenie Polski
miejscowym czasem słonecznym
w Europie i na świecie
a czasem strefowym i urzędowym • wykazuje korzyści wynikające
w Polsce na podstawie mapy stref
z położenia Polski
czasowych
• określa położenie matematyczne
Polski na podstawie mapy
ogólnogeograficznej
• oblicza rozciągłość
równoleżnikową i południkową
Polski na podstawie mapy
ogólnogeograficznej
• oblicza różnice czasu
słonecznego między skrajnymi
punktami Polski
2.
3.
4.
5.
Budowa
• wymienia nazwy głównych
geologiczna Polski jednostek tektonicznych Polski
i wskazuje je na mapie
geologicznej
• wymienia nazwy er, w których
wystąpiły ruchy górotwórcze
• wymienia nazwy górotworów
kaledońskich, hercyńskich
i alpejskich oraz wskazuje je na
mapie Polski
Zlodowacenia na • wymienia nazwy zlodowaceń
obszarze Polski
i wskazuje ich zasięg na mapie
Polski
• rozpoznaje górskie formy
polodowcowe na schematach
Ukształtowanie
• wymienia czynniki wewnętrzne
powierzchni
i zewnętrzne wpływające na
ukształtowanie powierzchni Polski
• wymienia cechy rzeźby
powierzchni Polski
• wymienia nazwy punktów
najwyżej i najniżej położonych
w Polsce i wskazuje te punkty na
mapie
• rozróżnia przedstawione na
ilustracjach formy rzeźby terenu
Skały i surowce
mineralne
• wymienia nazwy skał
występujących w Polsce
• klasyfikuje surowce mineralne ze
względu na ich gospodarcze
wykorzystanie
• wymienia przykłady
wykorzystania surowców
mineralnych i skał w różnych
dziedzinach życia człowieka
• wymienia nazwy skał i surowców
mineralnych występujących
• opisuje na podstawie tabeli
stratygraficznej najważniejsze
wydarzenia geologiczne na
terenie Polski
• opisuje proces powstania węgla
kamiennego
• przyporządkowuje nazwy pasm
górskich do nazw orogenez,
w których te góry powstawały
• rozpoznaje rodzaje węgla
i charakteryzuje warunki,
w których powstawał węgiel
kamienny
• charakteryzuje główne jednostki
tektoniczne Polski
• wykazuje związki między
budową geologiczną a dziejami
geologicznymi
• analizuje uwarunkowania
powstawania gór w Polsce
• rozpoznaje formy polodowcowe
na schematach i wskazuje
obszary ich występowania na
mapie Polski
• omawia uwarunkowania
zlodowaceń w Polsce
• opisuje warunki powstania form
polodowcowych
• wyjaśnia genezę form
polodowcowych
• analizuje i porównuje cechy
krajobrazu peryglacjalnego
i młodoglacjalnego
• omawia cechy rzeźby
powierzchni Polski na podstawie
mapy hipsometrycznej Polski
• wymienia nazwy pasów
ukształtowania powierzchni
i wskazuje je na mapie Polski
• charakteryzuje poszczególne
pasy ukształtowania powierzchni
w Polsce
• odczytuje na mapie
hipsometrycznej wysokości
względne i bezwzględne
• wymienia nazwy regionów
geograficznych w
poszczególnych pasach
ukształtowania powierzchni i
wskazuje te regiony na mapie
Polski
• rozpoznaje na podstawie
fotografii lub okazów główne
rodzaje skał występujących
w regionie i w Polsce
• wskazuje na mapie Polski
obszary występowania
surowców mineralnych
• opisuje na podstawie krzywej
hipsograficznej udział nizin,
wyżyn i gór w powierzchni Polski
• charakteryzuje na podstawie
mapy hipsometrycznej cechy
rzeźby powierzchni Polski
• oblicza różnice wysokości
bezwzględnej, korzystając z mapy
hipsometrycznej
• wykazuje pasowość
• porównuje cechy oraz genezę
ukształtowania powierzchni Polski rzeźby terenu poszczególnych
• wyjaśnia wpływ przeszłości
pasów ukształtowania
geologicznej na ukształtowanie
powierzchni Polski
powierzchni Polski
• wyjaśnia wpływ współczesnych
procesów geologicznych na
ukształtowanie powierzchni Polski
• wykazuje zależności pomiędzy
współczesną rzeźbą Polski
a wybranymi wydarzeniami
geologicznymi
• opisuje na podstawie mapy
rozmieszczenie skał
powierzchniowych
• opisuje na podstawie mapy
tematycznej rozmieszczenie
surowców mineralnych
• klasyfikuje skały występujące
w Polsce ze względu na ich
pochodzenie
• wykazuje znaczenie
gospodarcze surowców
mineralnych
• opisuje i ocenia na podstawie
danych statystycznych zasoby
surowców mineralnych w Polsce
• analizuje wpływ wydobycia
surowców mineralnych na
środowisko
• wykazuje związek między
budową geologiczną
a występowaniem surowców
mineralnych
w regionie swojego zamieszkania
• wymienia geograficzne czynniki
wpływające na klimat Polski
• wymienia nazwy mas powietrza
napływających nad Polskę
• odczytuje informacje
przedstawione na klimatogramach
• wymienia nazwy termicznych pór
roku w Polsce
• wymienia nazwy wiatrów
lokalnych i miejsce ich
występowania
• odczytuje na mapach
klimatycznych Polski
przestrzenny rozkład
temperatury powietrza i opadów
atmosferycznych
• opisuje cechy klimatu Polski
oraz swojego regionu
• opisuje cechy klimatu
przejściowego
• odczytuje z mapy długość
okresu wegetacyjnego
• kreśli klimatogramy na
podstawie danych liczbowych
• wyjaśnia wpływ czynników
geograficznych na cechy klimatu
Polski
• analizuje przebieg izoterm lipca
i stycznia na mapach
klimatycznych Polski
• opisuje pogodę kształtowaną
przez poszczególne masy
powietrza napływające nad
Polskę
• wyjaśnia występowanie w Polsce
termicznych pór roku
• wyjaśnia mechanizm
powstawania wiatru halnego
w górach i bryzy morskiej nad
Bałtykiem
• opisuje zagrożenia wynikające
ze zmian klimatu w Polsce
• opisuje cechy sieci rzecznej
w Polsce
• opisuje genezę mis jeziornych
występujących w Polsce
• opisuje funkcje sztucznych jezior
zaporowych
• wyjaśnia znaczenie gospodarcze
wód powierzchniowych
• wykazuje znaczenie wód
leczniczych
• przedstawia sposoby
wykorzystania wód podziemnych
• opisuje rozmieszczenie rejonów
eksploatacji i wykorzystanie wód
mineralnych
6.
Klimat Polski
7.
Wody
• klasyfikuje wody występujące
w Polsce
powierzchniowe
i podziemne Polski • wymienia nazwy głównych rzek
oraz ich dopływów i opisuje ich
rozmieszczenie na
ogólnogeograficznej mapie Polski
• wymienia nazwy wód
występujących we własnym
regionie
• porównuje powierzchnie
i głębokości wybranych jezior
• klasyfikuje wody podziemne
• opisuje gospodarcze
wykorzystanie wód podziemnych
• opisuje rozmieszczenie kanałów
na podstawie mapy
ogólnogeograficznej
• wymienia nazwy głównych
kanałów i wskazuje te kanały na
mapie Polski
• wymienia nazwy wybranych
jezior i wskazuje te jeziora na
mapie Polski
• wyróżnia typy genetyczne jezior
Polski
• opisuje rozmieszczenie rejonów
eksploatacji i wykorzystanie
gospodarcze wód podziemnych
• opisuje wody powierzchniowe
swojego regionu
8.
Morze Bałtyckie
• opisuje na podstawie mapy
• omawia genezę Morza
ogólnogeograficznej Europy
Bałtyckiego
położenie Morza Bałtyckiego
• omawia cechy fizyczne wód
• omawia główne cechy położenia Morza Bałtyckiego
Morza Bałtyckiego
• wyjaśnia przyczyny degradacji
• opisuje rozmieszczenie
wód Morza Bałtyckiego
największych jego zatok, wysp,
cieśnin oraz głębi na podstawie
mapy ogólnogeograficznej
• przedstawia główne cechy
• wymienia nazwy największych
zatok, wysp, cieśnin oraz głębi
Morza Bałtyckiego i wskazuje je
na mapie
• wymienia na podstawie mapy
ogólnogeograficznej cechy
geograficzne Morza Bałtyckiego
• przedstawia właściwości fizyczne
wód Bałtyku
• omawia znaczenie gospodarcze
Morza Bałtyckiego
• wykazuje związek między
geograficznymi czynnikami
kształtującymi klimat a cechami
klimatu Polski
• wyjaśnia przyczyny
przestrzennego zróżnicowania
temperatury powietrza oraz
opadów atmosferycznych
w Polsce
• wykazuje wpływ mas powietrza
napływających nad obszar Polski
na kształtowanie się pogody
• wykazuje przejściowość
klimatyczną Polski
• wyjaśnia przyczyny
zróżnicowania przestrzennego
długości okresu wegetacyjnego
• porównuje klimat Polski
z klimatem innych krajów Europy
• wykazuje asymetrię dorzecza
Wisły i Odry i wyjaśnia przyczyny
jej powstania
• wykazuje znaczenie
gospodarcze kanałów
• ocenia stopień i sposoby
wykorzystania wód
powierzchniowych i podziemnych
w Polsce
• wykazuje związki między
budową geologiczną, rzeźbą
powierzchni, klimatem i
stosunkami wodnymi w Polsce
• wyjaśnia zróżnicowanie
zasolenia i temperatury wody
Bałtyku
• wykazuje znaczenie
gospodarcze Morza Bałtyckiego
• proponuje sposoby ochrony wód
Bałtyku
Obszar,
ludność
i urbani
zacja
w Polsc
e
9.
Gleby w Polsce
10.
Roślinność i świat
zwierzęcy
11.
Od gminy po
województwo
12.
Ilu nas jest?
13.
Rozmieszczenie
środowiska przyrodniczego
Morza Bałtyckiego
• wymienia przyczyny
zanieczyszczenia Bałtyku
• wymienia czynniki glebotwórcze
• opisuje za pomocą mapy gleb
• klasyfikuje gleby w Polsce
rozmieszczenie głównych typów
• wymienia nazwy gleb
genetycznych gleb w Polsce
występujących we własnym
• rozróżnia typy gleb ze względu
regionie
na ich żyzność
• wyjaśnia znaczenie gospodarcze • opisuje gleby w regionie
gleb
zamieszkania
• wymienia nazwy formacji
• określa na podstawie diagramu
roślinnych występujących
skład gatunkowy lasów w Polsce
w Polsce
• opisuje na podstawie mapy
• rozpoznaje typy zbiorowisk
rozmieszczenie kompleksów
roślinnych w Polsce
leśnych w Polsce
• rozpoznaje wybrane gatunki roślin • opisuje funkcje lasów w Polsce
i zwierząt przedstawione na
• opisuje świat roślin i zwierząt w
fotografiach
Polsce i swoim regionie
• wyjaśnia znaczenie terminów:
„powiat grodzki”, „powiat ziemski”,
„gmina”, „wojewoda”, „prezydent”,
„burmistrz”, „starosta”, „wójt”
• wymienia nazwy województw
oraz ich stolice i wskazuje je na
mapie administracyjnej Polski
• wyjaśnia znaczenie terminów:
„powiat grodzki”, „powiat ziemski”,
„gmina”, „wojewoda”, „prezydent”,
„burmistrz”, „starosta”, „wójt”
• wymienia nazwy województw
oraz ich stolice i wskazuje je na
mapie administracyjnej Polski
• wyjaśnia znaczenie terminu
• opisuje podział administracyjny
Polski
• wymienia zadania
poszczególnych szczebli
administracji samorządowej
• opisuje na podstawie danych
statystycznych zmiany liczby
ludności Polski po 1946 roku
• opisuje czynniki wpływające na
zmiany liczby ludności w Polsce
• porównuje na podstawie danych
liczbowych długość życia
w Polsce z długością życia
w innych krajach
• opisuje strukturę płci i wieku na
podstawie danych statystycznych
oraz piramidy płci i wieku
ludności Polski
• odczytuje z różnych źródeł
informacji (m.in. rocznika
statystycznego) dane dotyczące:
liczby ludności Polski, urodzeń,
zgonów, przyrostu naturalnego
• omawia czynniki wpływające na
• charakteryzuje typy genetyczne
gleb występujących w Polsce
• opisuje cechy gleb
występujących w Polsce
• wyjaśnia przyczyny degradacji
gleb i wymienia sposoby jej
zapobiegania
• ocenia wartość użytkową gleb
w Polsce
• wyjaśnia zależności między
• ocenia lesistość Polski na
klimatem a szatą roślinną
podstawie mapy tematycznej
• opisuje zasięg lasów na terenie
i danych statystycznych
Polski na podstawie mapy
tematycznej
• porównuje zbiorowiska leśne na
obszarach nizinnych i w górach
• charakteryzuje na podstawie
schematu typy zbiorowisk leśnych
w zależności od podłoża
• wyjaśnia trójstopniowy podział
• opisuje kompetencje
władz administracyjnych
poszczególnych szczebli
administracji samorządowej
• analizuje profile glebowe
• wykazuje zależności między
składem gatunkowym lasów
a warunkami klimatycznymi
i glebowymi
• analizuje znaczenie podziału
administracyjnego
• wykazuje zmiany przyrostu
naturalnego w Polsce od
zakończenia II wojny światowej
do dziś na podstawie danych
statystycznych
• wykazuje przyczyny i skutki
spadku przyrostu naturalnego
w ostatnich latach
• porównuje na podstawie danych
statystycznych współczynnik
przyrostu naturalnego w miastach
i wsiach Polski
• analizuje piramidę płci i wieku
ludności Polski
• analizuje skutki ujemnego
przyrostu naturalnego w Polsce
• analizuje okresy wyżu i niżu
demograficznego w Polsce oraz
formułuje wnioski
• oblicza współczynniki przyrostu
naturalnego i rzeczywistego
w Polsce
• prognozuje zmiany liczby
ludności w Polsce
• porównuje gęstość zaludnienia
• charakteryzuje na podstawie
• analizuje przyczyny i skutki dużej
ludności w Polsce
„gęstość zaludnienia”
• wymienia nazwy obszarów
o największej i najmniejszej
gęstości zaludnienia i wskazuje te
obszary na mapie Polski
• omawia średnią gęstość
zaludnienia w swoim regionie
• wymienia atrakcje i bariery
osadnicze w Polsce
rozmieszczenie ludności w
Polsce
• charakteryzuje na podstawie
map gęstości zaludnienia
zróżnicowanie rozmieszczenia
ludności w Polsce
i zamieszkiwanym regionie
w swoim regionie z gęstością
zaludnienia innych regionów
Polski
• porównuje czynniki decydujące
o rozwoju osadnictwa dawniej
i współcześnie
14.
Wewnętrzne
i zagraniczne
migracje Polaków
• wyjaśnia znaczenie terminu
„migracja”
• wyjaśnia przyczyny migracji
wewnętrznych w Polsce
• opisuje przyczyny migracji
poszczególnych grup ludności
w Polsce
• wymienia przyczyny rozwoju
terenów podmiejskich
• wymienia przyczyny migracji
zagranicznych Polaków
• wymienia nazwy krajów, do
których migrują Polacy i wskazuje
je na mapie ogólnogeograficznej
• omawia przyczyny migracji
wewnętrznych w Polsce
• opisuje główne kierunki migracji
Polaków po II wojnie światowej
• odczytuje z danych
statystycznych wielkość migracji
z Polski i do Polski
• opisuje dawne i współczesne
kierunki migracji wewnętrznych
w Polsce
• wyjaśnia przyczyny wzrostu
przyrostu rzeczywistego w
Polsce w ostatnich latach
• opisuje skutki migracji z Polski
i do Polski
• opisuje wpływ ruchów
migracyjnych na zmiany liczby
ludności Polski
• omawia przyczyny ujemnego
salda migracji ze wsi do miast
w Polsce
• omawia przyczyny ujemnego
salda migracji zewnętrznych
w Polsce
• wyjaśnia przyczyny głównych
kierunków współczesnych
migracji zewnętrznych Polaków
15.
Struktura
narodowościowa
i wyznaniowa
w Polsce
• wyjaśnia znaczenie terminów:
„naród”, „państwo
wielonarodowościowe”, „państwo
jednolite narodowościowo”,
„mniejszość narodowa”,
„mniejszość etniczna”,
„społeczność etniczna”
• wymienia nazwy mniejszości
narodowych zamieszkujących
Polskę
• wymienia nazwy mniejszości
etnicznych i opisuje ich
rozmieszczenie na mapie Polski
• wyjaśnia, dlaczego Polska jest
• wyszukuje informacje o dorobku
krajem niemal jednolitym
kulturowym wybranych
narodowościowo
mniejszości etnicznych
• wymienia nazwy regionów
zamieszkiwanych przez
mniejszości narodowe i wskazuje
je na mapie Polski
• opisuje na podstawie danych
statystycznych strukturę
wyznaniową ludności Polski
• przedstawia konteksty
wielokulturowości w Polsce
16.
Struktura
zatrudnienia
• wymienia nazwy województw
o najwyższym zatrudnieniu
w usługach oraz wskazuje je na
mapie Polski
• wymienia przyczyny i skutki
bezrobocia w Polsce
• wyjaśnia przyczyny emigracji
• opisuje na podstawie danych
statystycznych zmiany
w strukturze zatrudnienia
ludności w Polsce
• omawia strukturę zatrudnienia
w wybranych województwach
• opisuje główne, aktualne
• oblicza stopę bezrobocia
w Polsce
• prognozuje zmiany w strukturze
zatrudnienia w Polsce
map gęstości zaludnienia
zróżnicowanie rozmieszczenia
ludności w Polsce
i zamieszkiwanym regionie oraz
wyjaśnia te różnice,
uwzględniając czynniki
przyrodnicze, historyczne
i społeczno-ekonomiczne
• ocenia atrakcje i bariery
osadnicze w Polsce
• oblicza saldo migracji w Polsce
• opisuje skutki migracji
zewnętrznych z punktu widzenia
interesów Polski
• ocenia wpływ ruchów
migracyjnych na zmiany liczby
i rozmieszczenie ludności Polski
• wykazuje zróżnicowanie
struktury narodowościowej Polski
przed II wojną światową i obecnie
• analizuje przyczyny
nierównomiernego
rozmieszczenia mniejszości
narodowych w Polsce
• opisuje zróżnicowanie
narodowościowe i etniczne
wybranych regionów Polski
• charakteryzuje dorobek
kulturowy, gospodarczy
i naukowy wybranych grup
etnicznych
• wyjaśnia przyczyny zmian
• wyjaśnia zmiany w strukturze
struktury zatrudnienia ludności
zatrudnienia w latach 1930–2008
• wykazuje różnice w strukturze
w Polsce
zatrudnienia ludności w Polsce
• porównuje strukturę zatrudnienia
i we własnym regionie
w swoim województwie oraz
• wyjaśnia przyczyny i skutki
innych województwach
bezrobocia w Polsce oraz migracji i formułuje wnioski
lub małej gęstości zaludnienia
w wybranym regionie Polski
• oblicza przyrost rzeczywisty
ludności Polski
zarobkowej Polaków
• wymienia główne, aktualne
problemy rynku pracy w Polsce
i w zamieszkiwanym regionie
17.
Rolnic-
18.
two
w
Polsce
19.
problemy rynku pracy w Polsce
i w zamieszkiwanym regionie
• opisuje zróżnicowanie stopy
bezrobocia w wybranych
województwach i porównuje je
ze swoim województwem
Urbanizacja
• wymienia cechy miast polskich
• opisuje procesy urbanizacyjne
• wymienia czynniki, które miały
w Polsce
w Polsce na podstawie danych
wpływ na intensywność urbanizacji statystycznych
w Polsce
• omawia na podstawie danych
• odczytuje z danych
statystycznych wskaźnik
statystycznych wskaźniki
urbanizacji w Polsce w latach
urbanizacji dla wybranych
1950–2008
województw
• wymienia nazwy obszarów
• wyjaśnia przyczyny rozwoju
najbardziej zurbanizowanych
wielkich miast w Polsce
w Polsce i wskazuje te obszary na • opisuje funkcje miast Polski na
mapie Polski
wybranych przykładach
• opisuje miasta Polski według grup
• porównuje rozmieszczenie
wielkościowych
i wielkość miast w Polsce oraz
• rozróżnia typy aglomeracji
zamieszkiwanym regionie
w Polsce
• wymienia nazwy aglomeracji
• wyjaśnia różnicę między
miejskich i wskazuje je na mapie
miastem a wsią
Polski
Czynniki rozwoju
• wymienia cechy miast polskich
• opisuje na podstawie map
• wymienia czynniki, które miały
rolnictwa
tematycznych warunki
wpływ na intensywność urbanizacji przyrodnicze rozwoju rolnictwa
w Polsce
w Polsce
• odczytuje z danych
•
przedstawia warunki
statystycznych wskaźniki
pozaprzyrodnicze rozwoju
urbanizacji dla wybranych
rolnictwa
województw
• wymienia nazwy obszarów
• wyróżnia na podstawie danych
najbardziej zurbanizowanych
statystycznych główne cechy
w Polsce i wskazuje te obszary na struktury użytkowania ziemi oraz
mapie Polski
wielkości i własności
• opisuje miasta Polski według grup
gospodarstw rolnych w Polsce
wielkościowych
• opisuje na podstawie danych
• rozróżnia typy aglomeracji
statystycznych poziom
w Polsce
• wymienia nazwy aglomeracji
mechanizacji i chemizacji
miejskich i wskazuje je na mapie
rolnictwa w Polsce
Polski
• wyjaśnia wpływ polityki rolnej
państwa na poziom rolnictwa
w Polsce
Produkcja roślinna • wyjaśnia znaczenie terminów:
• omawia strukturę powierzchni
„struktura upraw”, „plony”, „zbiory”,
zarobkowej wybranych grup
zawodowych
• analizuje stopę bezrobocia
w wybranych województwach
oraz swoim regionie i formułuje
wnioski
• porównuje wskaźnik urbanizacji
zamieszkiwanego województwa
ze wskaźnikiem urbanizacji
w wybranym województwie
i formułuje wnioski
• opisuje przyczyny zróżnicowania
urbanizacji w wybranych
regionach Polski
• wykazuje różnice między
aglomeracją monocentryczną a
aglomeracją policentryczną
• omawia problemy mieszkańców
dużych miast
• omawia przyczyny zróżnicowania
struktury zatrudnienia
w wybranych województwach
Polski
• ocenia stopę bezrobocia
w swoim województwie
• ocenia wpływ migracji ludności
• oblicza wskaźnik urbanizacji
ze wsi do miast na proces
wybranych obszarów Polski
urbanizacji
i interpretuje go
• porównuje wskaźnik urbanizacji
w Polsce oraz innych krajach
i wymienia przyczyny jego
zróżnicowania
• analizuje i ocenia na podstawie
mapy ogólnogeograficznej
rozmieszczenie dużych miast
w Polsce i zamieszkiwanym
regionie
• wyjaśnia przyczyny
przestrzennego zróżnicowania
wielkości gospodarstw rolnych
• przedstawia skutki rozdrobnienia
gospodarstw rolnych w Polsce
• ukazuje zmiany w polskim
rolnictwie po wstąpieniu Polski do
Unii Europejskiej
• ocenia warunki przyrodnicze
• porównuje warunki rozwoju
rozwoju rolnictwa w Polsce
rolnictwa w Polsce z warunkami
• ocenia warunki pozaprzyrodnicze w województwie, w którym
rozwoju rolnictwa w Polsce
mieszka, i formułuje wnioski
• ocenia strukturę użytkowania
ziemi w Polsce i porównuje ją ze
strukturą w innych krajach Europy
• wyróżnia główne cechy struktury
• wyjaśnia związek między
żyznością gleb a rodzajem upraw
• porównuje plony i zbiory
wybranych roślin w Polsce
„areał”
• wymienia nazwy głównych roślin
uprawnych w Polsce
• wymienia czynniki warunkujące
rozmieszczenie upraw w Polsce
Przemysł
w
Polsce
20.
Hodowla zwierząt
w Polsce
• wyjaśnia znaczenie terminów:
„hodowla zwierząt”, „pogłowie”,
„obsada”
• wymienia cele hodowli zwierząt
w Polsce
• opisuje główne kierunki produkcji
zwierzęcej w Polsce
• omawia cele hodowli zwierząt
w Polsce
• wskazuje przyczyny spadku
pogłowia zwierząt hodowlanych
w Polsce
21.
Zmiany w polskim
przemyśle
• przedstawia funkcje przemysłu
• dokonuje podziału przemysu na
sekcje i działy
• wymienia czynniki lokalizacji
zakładów przemysłowych
w Polsce
• opisuje na wybranych
przykładach czynniki lokalizacji
przemysłu
• opisuje znaczenie inwestycji
zagranicznych w Polsce
zasiewów w Polsce na podstawie
danych statystycznych
• wyróżnia główne cechy struktury
zasiewów w Polsce na podstawie
analizy map, wykresów, danych
liczbowych
• omawia na podstawie map
tematycznych rozmieszczenie
wybranych roślin uprawnych
w Polsce
• wymienia nazwy obszarów
upraw wybranych roślin
i wskazuje je na mapie
tematycznej Polski
• wyróżnia główne cechy struktury
hodowli w Polsce na podstawie
analizy map, wykresów i danych
liczbowych
• opisuje pogłowie bydła i trzody
chlewnej w Polsce w wybranych
latach
• omawia znaczenie hodowli
drobiu, koni i owiec w Polsce
• wymienia nazwy obszarów
hodowli wybranych zwierząt
w Polsce i wskazuje te obszary
na mapie Polski
• przedstawia gospodarcze
korzyści i społeczne skutki
restrukturyzacji przemysłu
• przedstawia przemiany
w strukturze produkcji w Polsce
• wymienia najlepiej rozwijające
się obecnie działy produkcji
przemysłowej w Polsce
i zamieszkiwanym regionie
• wymienia nazwy okręgów
przemysłowych i wskazuje te
okręgi na mapie Polski
• wyjaśnia przyczyny największej
koncentracji przemysłu na
południu Polski
• uzasadnia zróżnicowanie
użytkowania ziemi w Polsce na
natężenia upraw roślin
podstawie analizy map,
w wybranych rejonach
wykresów, danych liczbowych
• wyjaśnia znaczenie produkcji
roślinnej w wyżywieniu ludności
kraju
• wyjaśnia przyczyny
zróżnicowania w rozmieszczeniu
wybranych upraw (pszenicy,
ziemniaków, buraków cukrowych)
w Polsce
i innych krajach na podstawie
danych statystycznych oraz
formułuje wnioski
• wyjaśnia znaczenie produkcji
zwierzęcej w wyżywieniu ludności
kraju
• wymienia przyczyny
zróżnicowania w rozmieszczeniu
hodowli bydła i trzody chlewnej
w Polsce
• wyjaśnia przyczyny spadku
pogłowia zwierząt hodowlanych
w Polsce
• ocenia strukturę hodowli zwierząt • uzasadnia potrzebę rozwoju
gospodarskich w Polsce
gospodarstw ekologicznych
• ocenia towarowość polskiego
w Polsce
rolnictwa
• omawia cele tworzenia
specjalnych stref ekonomicznych
• wyjaśnia przyczyny
przestrzennego zróżnicowania
lokalizacji okręgów
przemysłowych w Polsce
• omawia korzyści i negatywne
skutki koncentracji przemysłu
• wyjaśnia przyczyny zmian
zachodzących w przemyśle
w Polsce i w zamieszkiwanym
regionie
• analizuje przyczyny i skutki
prywatyzacji oraz restrukturyzacji
przemysłu w Polsce
• wyjaśnia związki między
lokalizacją przemysłu a
warunkami naturalnymi, rynkiem
zbytu, szlakami komunikacyjnymi
i potencjałem ludzkim
• ocenia społeczne i gospodarcze
korzyści utworzenia specjalnych
stref ekonomicznych
• uzasadnia potrzebę rozwijania
nowoczesnych działów produkcji
przemysłu
• uzasadnia potrzebę
restrukturyzacji przemysłu
w wybranych okręgach
przemysłowych
• ocenia gospodarcze korzyści
i społeczne skutki restrukturyzacji
i prywatyzacji przemysłu
Usługi
22.
Górnictwo
23.
Energetyka
24.
Usługi i transport
lądowy
• wyjaśnia znaczenie terminów:
„górnictwo”, „okręg przemysłowy”,
„infrastruktura przemysłowa”
• klasyfikuje surowce mineralne
• kreśli diagramy ilustrujące
wielkość wydobycia wybranych
surowców mineralnych
• wymienia przyczyny spadku
wydobycia węgla kamiennego
• wymienia nazwy obszarów
wydobywania wybranych
surowców mineralnych i
wskazuje te obszary na mapie
Polski
• odczytuje z danych
statystycznych wielkość
wydobycia wybranych surowców
w Polsce
• wyjaśnia znaczenie
gospodarcze wybranych
surowców mineralnych
• klasyfikuje elektrownie
• przedstawia na podstawie
• wymienia nazwy źródeł energii
różnych źródeł informacji
wykorzystywanych w Polsce
strukturę wykorzystania źródeł
• opisuje czynniki lokalizacji
energii w Polsce
wybranych elektrowni w Polsce
• odczytuje z danych
• wymienia wady i zalety
statystycznych i diagramów
poszczególnych rodzajów
wielkość produkcji energii
elektrowni
elektrycznej
• wymienia nazwy alternatywnych
• opisuje strukturę produkcji
źródeł energii wykorzystywanych
energii elektrycznej według
w Polsce
rodzajów elektrowni
• wymienia nazwy wybranych
elektrowni cieplnych i wodnych
oraz wskazuje te elektrownie na
gospodarczej mapie Polski
• wyjaśnia znaczenie terminów:
• opisuje znaczenie usług we
„usługi”, „komunikacja”, „transport”, współczesnej gospodarce Polski
„obwodnica”
i swojego regionu
• klasyfikuje usługi
• opisuje znaczenie
• wymienia nazwy usług
poszczególnych działów
rozwijających się
transportu lądowego
w zamieszkiwanym regionie
w gospodarce kraju i swojego
• wymienia przykłady działów usług
regionu
rozwijających się i zanikających
• uzasadnia konieczność
• rozróżnia rodzaje transportu
modernizacji transportu
• wskazuje na mapie Polski główne lądowego w Polsce
szlaki transportu lądowego
• opisuje przestrzenne
zróżnicowanie gęstości sieci
kolejowej i dróg kołowych
w Polsce
• wymienia przyczyny wzrostu
znaczenia transportu
samochodowego i przesyłowego
w Polsce
• wyjaśnia znaczenie gospodarcze
surowców mineralnych
• analizuje strukturę wydobycia
wybranych surowców
mineralnych
• analizuje diagramy ilustrujące
wielkość wydobycia wybranych
surowców w Polsce
• ocenia zasoby surowców
mineralnych w Polsce na
podstawie danych statystycznych
• porównuje wielkość wydobycia
poszczególnych surowców
mineralnych w Polsce
z wielkością wydobycia w innych
krajach
• wykazuje potrzebę racjonalnego
wykorzystania surowców
mineralnych w Polsce
• wykazuje zależności między
lokalizacją kopalni a
rozmieszczeniem zakładów
przetwarzających wydobywane
surowce mineralne
• wyjaśnia przyczyny i skutki
dominacji energetyki cieplnej
w Polsce
• opisuje wykorzystanie wód
płynących do produkcji energii
elektrycznej w Polsce
• wykazuje korzyści
z wykorzystywania
niekonwencjonalnych źródeł
energii w Polsce
• przedstawia i ocenia wpływ
przemysłu energetycznego na
stan środowiska przyrodniczego
Polski
• ocenia strukturę produkcji energii
elektrycznej według rodzajów
elektrowni w Polsce i formułuje
wnioski
• wykazuje korzyści
z wykorzystywania
alternatywnych źródeł energii
• opisuje zmiany na rynku usług
w Polsce
• wyjaśnia szybki rozwój
wybranych usług w Polsce
i zamieszkiwanym regionie
• wyjaśnia zróżnicowanie gęstości
oraz jakości sieci transportu
samochodowego i kolejowego
w Polsce na podstawie map
tematycznych i danych
statystycznych
• wyjaśnia potrzebę budowy
nowoczesnych autostrad
• wykazuje znaczenie usług
w tworzeniu PKB
• analizuje przewóz ładunków
i pasażerów w Polsce według
rodzajów transportu
• opisuje bariery rozwoju
transportu samochodowego
i kolejowego w Polsce
• wykazuje wpływ gęstości oraz
jakości sieci dróg kołowych
i kolejowych na rozwój innych
dziedzin działalności
gospodarczej w Polsce
• wykazuje związki między
rozwojem gospodarczym
a usługami
25.
Transport wodny
i lotniczy
26.
Łączność
27.
Turystyka
• wyjaśnia znaczenie terminów:
„nośność”, „ładunki masowe”
• wymienia nazwy morskich
handlowych i pasażerskich portów
w Polsce i wskazuje te porty na
mapie Polski
• wymienia nazwy głównych
szlaków transportu śródlądowego
i wskazuje je na mapie Polski
• wymienia nazwy polskich miast
mających swoje lotniska
i wskazuje te miasta na mapie
Polski
• wymienia rodzaje usług, które
obejmuje łączność
• wymienia czynniki wpływające na
rozwój telefonii komórkowej
i internetu w Polsce
• wyjaśnia znaczenie transportu
morskiego, śródlądowego
i lotniczego w gospodarce kraju
• wymienia cechy transportu
wodnego i lotniczego
• przedstawia wielkość polskiej
floty transportowej na podstawie
danych statystycznych
• wyjaśnia przyczyny szybkiego
rozwoju transportu lotniczego
w Polsce
• wyjaśnia znaczenie łączności
w gospodarce Polski i swojego
regionu
• określa przyczyny
dynamicznego rozwoju internetu
i telefonii komórkowej w Polsce
• porównuje liczbę abonentów
telefonicznych w Polsce z liczbą
abonentów w innych krajach
Europy
• porównuje liczbę użytkowników
internetu w Polsce z liczbą
użytkowników internetu w innych
krajach Europy
• wyjaśnia znaczenie terminów:
• wyjaśnia znaczenie turystyki
„turystyka”, „walory turystyczne”,
w gospodarce Polski i swojego
„infrastruktura turystyczna”
regionu
• klasyfikuje turystykę ze względu
• wyjaśnia przyczyny rozwoju
na cel wyjazdów
turystyki w Polsce
• wyjaśnia przyczyny wzrostu ruchu • wymienia cele przyjazdów
turystycznego po 1989 roku
turystów zagranicznych do
• wymienia przykłady walorów
Polski
turystycznych Polski
• wymienia nazwy regionów oraz
• wymienia atrakcje turystyczne
ośrodków turystycznych
wybranego regionu turystycznego
o wysokich walorach
w Polsce
turystycznych i wskazuje je na
mapie Polski
• opisuje polskie obiekty
znajdujące się na Liście
światowego dziedzictwa
kulturalnego i przyrodniczego
UNESCO i wskazuje je na mapie
Polski
• wykazuje wady i zalety
transportu morskiego,
śródlądowego i lotniczego
• omawia znaczenie kanałów
śródlądowych w Polsce
• charakteryzuje handlowe porty
morskie w Polsce ze względu na
wielkości przeładunków
• wykazuje wpływ transportu
wodnego i lotniczego na rozwój
innych dziedzin działalności
gospodarczej
• omawia na przykładach
znaczenie transportu morskiego,
śródlądowego i lotniczego
w Polsce
• omawia międzynarodowy ruch
pasażerski w polskich portach
morskich
• porównuje na podstawie danych
statystycznych i mapy poziom
rozwoju internetu i telefonii
komórkowej w Polsce na tle
wybranych krajów Europy
• wykazuje związki między
• wykazuje wpływ internetu
rozwojem gospodarczym
i telefonii komórkowej na rozwój
i łącznością
innych dziedzin działalności
gospodarczej
• ocenia dostęp do internetu
w swoim województwie
i wybranych województwach
• ocenia przyczyny i skutki rozwoju
technologii informacyjnej
• analizuje ruch turystyczny
w Polsce na podstawie danych
statystycznych
• porównuje przyjazdy turystów
i wpływy z turystyki w Polsce
i wybranych krajach Europy
• wykazuje na przykładach walory
przyrodnicze i kulturowe Polski
na podstawie różnych źródeł
informacji geograficznej
• przedstawia przyczyny turystyki
zagranicznej Polaków
• wykazuje znaczenie rozbudowy
infrastruktury turystycznej dla
rozwoju turystyki w Polsce
• ocenia walory turystyczne
wybranych regionów Polski
• wyjaśnia znaczenie turystyki
krajowej jako źródła dochodu
regionu i państwa
• porównuje odległości oraz koszty
przewozu towarów i pasażerów
różnymi środkami transportu
w Polsce
• wykazuje potrzebę ochrony
walorów turystycznych
Degrada
cja oraz
ochrona
środowi
ska w
Polsce
Charakt
erystyka
regionów
28.
Handel
zagraniczny
29.
Zanieczyszczenie
środowiska
przyrodniczego
w Polsce
30.
Ochrona
środowiska
przyrodniczego
31.
Pobrzeża
• wymienia nazwy regionów
najczęściej odwiedzanych przez
Polaków i wskazuje te regiony
na mapie świata
• wyjaśnia znaczenie terminów:
• wyjaśnia znaczenie handlu
„turystyka”, „walory turystyczne”,
zagranicznego dla gospodarki
„infrastruktura turystyczna”
Polski
• klasyfikuje turystykę ze względu
• wykazuje korzyści handlu
na cel wyjazdów
zagranicznego
• wyjaśnia przyczyny wzrostu ruchu • wymienia nazwy państw
turystycznego po 1989 roku
będących głównymi partnerami
• wymienia przykłady walorów
handlowymi Polski i wskazuje je
turystycznych Polski
na mapie politycznej świata
• wymienia atrakcje turystyczne
• wymienia nazwy towarów
wybranego regionu turystycznego
eksportowanych z Polski
w Polsce
• wymienia nazwy towarów
importowanych do Polski
• wyjaśnia przyczyny ujemnego
salda bilansu handlu
zagranicznego
• wyjaśnia znaczenie terminów
• wyjaśnia przyczyny
„utylizacja”, „rekultywacja”
powstawania kwaśnych opadów
• wymienia nazwy źródeł
• wyjaśnia znaczenie segregacji
zanieczyszczenia powietrza
śmieci
w Polsce
• opisuje zagrożenia wynikające
• wymienia sposoby ograniczenia
ze składowania śmieci
emisji gazów i pyłów do atmosfery • opisuje klasy czystości wód
w Polsce
w Polsce
• wymienia źródła wytwarzania
• wyjaśnia uwarunkowania
odpadów
zmniejszenia zanieczyszczenia
• wymienia źródła zanieczyszczania wód w Polsce
wód
• rozróżnia formy ochrony przyrody • wymienia nazwy parków
w Polsce
narodowych w Polsce i wskazuje
rozpoznaje i wymienia nazwy
je na mapie Polski
gatunków roślin i zwierząt prawnie
• podejmuje działania na rzecz
chronionych w Polsce
ochrony przyrody we własnym
regionie
• wymienia nazwy i wskazuje
główne regiony geograficzne na
mapie ogólnogeograficznej Polski
• wymienia nazwy regionów
geograficznych pobrzeży
• opisuje na podstawie mapy
ogólnogeograficznej Polski
położenie pobrzeży
• opisuje elementy krajobrazu
pobrzeży
• omawia na podstawie danych
statystycznych bilans handlu
zagranicznego Polski
• opisuje na podstawie danych
statystycznych strukturę
towarową handlu zagranicznego
• ocenia znaczenie handlu
zagranicznego w życiu
codziennym
• analizuje dane liczbowe
dotyczące bilansu handlu
zagranicznego Polski w ostatnich
latach i formułuje wnioski
• opisuje skutki kwaśnych opadów • wykazuje konieczność ochrony
• wyjaśnia przyczyny poprawy
środowiska przyrodniczego
stanu czystości wód w Polsce
i kulturowego w Polsce
w ostatnich latach
• proponuje sposoby zmniejszenia
• opisuje zróżnicowanie regionalne zanieczyszczania środowiska
zanieczyszczenia środowiska
odpadami wytwarzanymi przez
przyrodniczego w Polsce
człowieka
• proponuje sposoby uzyskania
przez Polskę dodatniego bilansu
handlowego
• proponuje konkretne działania na
rzecz ochrony środowiska
przyrodniczego we własnym
regionie
• opisuje zadania form prawnej
ochrony przyrody
• opisuje osobliwości wybranych
parków narodowych
• opisuje cele programu „Człowiek
i Biosfera”
• uzasadnia konieczność ochrony
gatunkowej roślin i zwierząt
• uzasadnia konieczność ochrony
przyrody i krajobrazu w Polsce
• wymienia polskie organizacje
działające na rzecz ochrony
przyrody i opisuje ich zadania
• proponuje konkretne działania na
rzecz ochrony środowiska
przyrodniczego i kulturowego
w Polsce i we własnym regionie
• wyjaśnia znaczenie współpracy
międzynarodowej na rzecz
ochrony przyrody
• charakteryzuje na podstawie
map tematycznych środowisko
przyrodnicze głównych regionów
geograficznych pobrzeży
• wyjaśnia genezę Mierzei
Wiślanej i Żuław Wiślanych
• opisuje wpływ zewnętrznych
czynników rzeźbotwórczych na
rzeźbę powierzchni pobrzeży
• wykazuje związki między
cechami gospodarki pobrzeży
a warunkami przyrodniczymi
• ocenia możliwości rozwoju
gospodarczego pobrzeży
geograficznych
w
Polsce
i wskazuje je na
ogólnogeograficznej mapie Polski
• wymienia nazwy najważniejszych
miast pobrzeży i wskazuje je na
mapie Polski
• wymienia atrakcje turystyczne
pobrzeży
• opisuje na podstawie map
tematycznych najważniejsze
cechy gospodarki pobrzeży oraz
ich związek z warunkami
przyrodniczymi
• charakteryzuje wybrane miasta
pobrzeży
• opisuje genezę wybrzeża
klifowego
• opisuje krajobraz Żuław
Wiślanych oraz gospodarcze
wykorzystanie tego regionu
• projektuje i opisuje na podstawie
map turystycznych i
tematycznych trasę podróży po
wybranym fragmencie pasa
pobrzeży
32.
Pojezierza
• wymienia nazwy regionów
geograficznych pojezierzy
i wskazuje je na
ogólnogeograficznej mapie Polski
• wymienia nazwy elementów
krajobrazu pojezierzy
• wymienia nazwy największych
kompleksów leśnych pojezierzy
i wskazuje te kompleksy na mapie
• określa walory obszarów leśnych
pojezierzy
• określa atrakcje turystyczne pasa
pojezierzy
• wymienia nazwy najważniejszych
miast pojezierzy i wskazuje je na
mapie Polski
• opisuje na podstawie mapy
• charakteryzuje na podstawie
ogólnogeograficznej Polski
map tematycznych środowisko
położenie pojezierzy
przyrodnicze pojezierzy
• omawia cechy krajobrazu
• wyjaśnia mechanizm
młodoglacjalnego
powstawania cienia opadowego
• opisuje cechy klimatu pojezierzy i jego wpływ na klimat pojezierzy
na podstawie klimatogramów
• przedstawia wpływ warunków
• opisuje gleby pojezierzy
naturalnych na rozwój turystyki
• wymienia nazwy surowców
w pasie pojezierzy
mineralnych występujących na
pojezierzach
• charakteryzuje główne miasta
pojezierzy
• opisuje, na podstawie map
tematycznych, najważniejsze
cechy gospodarki pojezierzy oraz
ich związek z warunkami
przyrodniczymi
• charakteryzuje czynniki
rzeźbotwórcze pojezierzy
• wyjaśnia zróżnicowanie
krajobrazu w pasie pojezierzy
• wykazuje związki miedzy
cechami gospodarki pojezierzy
a warunkami przyrodniczymi
• projektuje i opisuje na podstawie
map turystycznych i
tematycznych trasę podróży po
wybranym fragmencie pojezierzy
• ocenia możliwości rozwoju
gospodarczego pojezierzy
33.
Niziny
Środkowopolskie
• wymienia nazwy regionów
geograficznych Nizin
Środkowopolskich i wskazuje je na
ogólnogeograficznej mapie Polski
• wymienia nazwy elementów
krajobrazu nizin
• wymienia nazwy największych
kompleksów leśnych nizin
i wskazuje je na mapie
• wymienia walory przyrodnicze
parków narodowych położonych
na nizinach
• wymienia nazwy miast Nizin
Środkowopolskich i wskazuje te
miasta na mapie Polski
• określa atrakcje turystyczne Nizin
Środkowopolskich
• opisuje na podstawie mapy
ogólnogeograficznej Polski
położenie Nizin
Środkowopolskich
• omawia cechy krajobrazu
staroglacjalnego
• opisuje cechy klimatu nizin na
podstawie klimatogramów
• charakteryzuje główne miasta
Nizin Środkowopolskich
• uzasadnia, że Warszawa jest
ważnym ośrodkiem
gospodarczym
• wymienia nazwy surowców
mineralnych występujących na
nizinach i wskazuje na mapie
ogólnogeograficznej rejony ich
• charakteryzuje czynniki
rzeźbotwórcze Nizin
Środkowopolskich
• wykazuje związki między
cechami gospodarki Nizin
Środkowopolskich a warunkami
przyrodniczymi
• projektuje i opisuje na podstawie
map turystycznych i
tematycznych trasę podróży po
wybranym fragmencie nizin
• ocenia możliwości rozwoju
gospodarczego Nizin
Środkowopolskich
• charakteryzuje na podstawie
map tematycznych środowisko
przyrodnicze Nizin
Środkowopolskich
• charakteryzuje warunki glebowe
na nizinach
• wyjaśnia przyczyny letnich
wezbrań na Odrze
• wyjaśnia uwarunkowania
sadownictwa na nizinach
• przedstawia rolę Warszawy
w rozwoju gospodarczym Polski
34.
Wyżyny
• wymienia nazwy regionów
geograficznych wyżyn i wskazuje
je na ogólnogeograficznej mapie
Polski
• wymienia nazwy elementów
krajobrazu wyżyn
• wymienia nazwy form krasowych
występujących na Wyżynie
Krakowsko-Częstochowskiej
• wymienia nazwy najważniejszych
miast Wyżyn Polskich i wskazuje
te miasta na mapie Polski
• określa atrakcje turystyczne
Wyżyn Polskich
35.
Kotliny
Podkarpackie
• wymienia nazwy regionów
geograficznych kotlin i wskazuje je
na ogólnogeograficznej mapie
Polski
• wymienia nazwy elementów
krajobrazu Kotlin Podkarpackich
• wymienia nazwy głównych form
terenu KotlinyPodkarpackich
• wymienia nazwy kompleksów
leśnych Kotlin Podkarpackich
i wskazuje te kompleksy na mapie
Polski
• omawia atrakcje turystyczne
Kotlin Podkarpackich
występowania
• opisuje na podstawie map
tematycznych najważniejsze
cechy gospodarki Nizin
Środkowopolskich oraz ich
związek z warunkami
przyrodniczymi
• opisuje na podstawie mapy
ogólnogeograficznej Polski
położenie wyżyn
• opisuje uwarunkowania rozwoju
przemysłu na Wyżynie Śląskiej
• opisuje atrakcje przyrodnicze
i kulturowe Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej
• charakteryzuje warunki
klimatyczno-glebowe Wyżyny
Sandomierskiej
• opisuje atrakcje turystyczne
Wyżyny Kieleckiej
• przedstawia cechy krajobrazu
Wyżyny Lubelskiej i Roztocza
• charakteryzuje wybrane miasta
wyżyn
• opisuje, na podstawie map
tematycznych, najważniejsze
cechy gospodarki pasa wyżyn
oraz ich związek z warunkami
przyrodniczymi
• opisuje na podstawie mapy
ogólnogeograficznej Polski
położenie Kotlin Podkarpackich
• charakteryzuje klimat Kotlin
Podkarpackich
• wymienia nazwy surowców
mineralnych występujących
w Kotlinach Podkarpackich
i wskazuje rejony ich wydobycia
na mapie ogólnogeograficznej
Polski
• opisuje na podstawie map
tematycznych najważniejsze
• charakteryzuje na podstawie
map tematycznych środowisko
przyrodnicze wyżyn
• opisuje wpływ działalności
gospodarczej człowieka na
krajobraz Wyżyny Śląskiej
• omawia związki między
wydobyciem surowców
mineralnych a lokalizacją
przemysłu w Górnośląskim
Okręgu Przemysłowym
• przedstawia genezę rzeźby
powierzchni Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej
• opisuje genezę rzeźby
powierzchni Wyżyny Małopolskiej
• wyjaśnia genezę wąwozów
• opisuje wpływ wewnętrznych
i zewnętrznych czynników
rzeźbotwórczych na rzeźbę
powierzchni wyżyn
• wyjaśnia zróżnicowanie
krajobrazu Wyżyn Polskich na
podstawie map tematycznych
• wykazuje związki miedzy
cechami gospodarki Wyżyn
Polskich a warunkami
przyrodniczymi
• wykazuje negatywny wpływ
koncentracji ludności i przemysłu
na środowisko przyrodnicze
Wyżyny Śląskiej
• wykazuje zróżnicowanie rzeźby
powierzchni Wyżyny Małopolskiej
• projektuje i opisuje na podstawie
map turystycznych i
tematycznych trasę podróży po
wybranym fragmencie wyżyn
• ocenia możliwości rozwoju
gospodarczego Wyżyn Polskich
• proponuje sposoby
zagospodarowania terenów
zdegradowanych na skutek
działalności gospodarczej
człowieka
• wyjaśnia genezę Kotlin
Podkarpackich
• wyjaśnia rolę rzek
w kształtowaniu krajobrazu Kotlin
Podkarpackich
• charakteryzuje na podstawie
map tematycznych środowisko
przyrodnicze kotlin
• charakteryzuje gleby Kotlin
Podkarpackich
• wyjaśnia znaczenie szlaków
handlowych w Kotlinach
Podkarpackich
• opisuje wpływ wewnętrznych
i zewnętrznych czynników
rzeźbotwórczych na rzeźbę
powierzchni kotlin
• opisuje uwarunkowania
powstania złóż surowców
mineralnych Kotlin
Podkarpackich
• wykazuje związki miedzy
cechami gospodarki Kotlin
Podkarpackich a warunkami
przyrodniczymi
• projektuje i opisuje na podstawie
map turystycznych i
• ocenia możliwości rozwoju
gospodarczego Kotlin
Podkarpackich
• wymienia nazwy najważniejszych
miast Kotlin Podkarpackich
i wskazuje te miasta na mapie
Polski
36.
Karpaty
37.
Sudety
cechy gospodarki kotlin oraz ich
związek z warunkami
przyrodniczymi
• przedstawia funkcje Krakowa
jako centrum kulturowego Polski
• wymienia nazwy regionów
• opisuje na podstawie mapy
geograficznych Karpat i wskazuje
ogólnogeograficznej Polski
je na ogólnogeograficznej mapie
położenie Karpat
Polski
• wyróżnia Karpaty Zewnętrzne
• wymienia nazwy elementów
i Karpaty Wewnętrzne
krajobrazu Karpat
i wskazuje je na mapie Polski
• opisuje położenie Tatr na
• wymienia atrakcje turystyczne
podstawie ogólnogeograficznej
Karpat
mapy Polski
• wymienia nazwy najważniejszych
• omawia na podstawie map
miast Karpat oraz wskazuje te
klimatycznych i klimatogramów
miasta na mapie
cechy klimatu górskiego
ogólnogeograficznej
• przedstawia walory turystyczne
• uzasadnia atrakcyjność
Tatr
turystyczną Tatr
• opisuje na podstawie map
• wymienia nazwy ośrodków
turystycznych Karpat i wskazuje te tematycznych najważniejsze
ośrodki na mapie Polski
cechy gospodarki Karpat oraz ich
•
związek z warunkami
przyrodniczymi
• przedstawia funkcje i znaczenie
Zakopanego w rozwoju regionu
• wymienia nazwy regionów
• opisuje położenie Sudetów na
geograficznych Sudetów
podstawie mapy
i wskazuje je na
ogólnogeograficznej Polski
ogólnogeograficznej mapie Polski • opisuje formy krajobrazu
• wymienia nazwy elementów
Sudetów
krajobrazu Sudetów
• opisuje na podstawie map
• wymienia nazwy miast Sudetów
tematycznych cechy krajobrazu
i wskazuje je na mapie Polski
Sudetów
• opisuje atrakcje turystyczne
• omawia funkcje i znaczenie
Sudetów
Karpacza w regionie
• wymienia nazwy surowców
mineralnych występujących
w Sudetach i wskazuje rejony
ich występowania na mapie
ogólnogeograficznej
• opisuje na podstawie map
tematycznych najważniejsze
cechy gospodarki Sudetów oraz
tematycznych trasę podróży po
wybranym fragmencie Kotlin
Podkarpackich
• opisuje wpływ wewnętrznych
i zewnętrznych czynników
rzeźbotwórczych na rzeźbę
powierzchni Karpat
• ukazuje zależności między
budową geologiczną i cechami
rzeźby Tatr
• wykazuje związki miedzy
cechami gospodarki Karpat
a warunkami przyrodniczymi
• projektuje i opisuje na podstawie
map turystycznych i
tematycznych trasę podróży po
wybranym fragmencie Karpat
• ocenia możliwości rozwoju
gospodarczego Karpat
• omawia proces powstawania
• opisuje wpływ wewnętrznych
Sudetów
i zewnętrznych czynników
• wyjaśnia genezę rzeźby Sudetów rzeźbotwórczych na rzeźbę
• charakteryzuje na podstawie
powierzchni Sudetów
• wykazuje związki miedzy
map tematycznych środowisko
cechami gospodarki Sudetów
przyrodnicze Sudetów
a warunkami przyrodniczymi
• charakteryzuje Karkonosze
• projektuje i opisuje na podstawie
• opisuje zagrożenia środowiska
map turystycznych i
przyrodniczego powstające
tematycznych trasę podróży po
w wyniku działalności
wybranym fragmencie Sudetów
gospodarczej człowieka
• ocenia możliwości rozwoju
gospodarczego Sudetów
• charakteryzuje na podstawie
map tematycznych środowisko
przyrodnicze Karpat
• opisuje klimat i wody Karpat
Wewnętrznych
• ukazuje zróżnicowanie
krajobrazu Karpat Zewnętrznych
i Wewnętrznych
• opisuje na podstawie ilustracji
cechy rzeźby wysokogórskiej Tatr
• charakteryzuje poszczególne
piętra klimatyczno-roślinne Tatr
• wykazuje konieczność tworzenia
parków narodowych na terenie
Karpat
Polska
w
świecie
38.
Mój region, moja
mała ojczyzna
• wymienia nazwę regionu
geograficznego, w którym
mieszka i wskazuje go na
ogólnogeograficznej mapie Polski
• przedstawia źródła informacji
o swoim regionie
• omawia tradycje regionu
zamieszkania
• odczytuje dane statystyczne
dotyczące zagadnień m.in.
społecznych i gospodarczych
swojego regionu
• opisuje atrakcje turystyczne
regionu zamieszkania
39.
Miejsce Polski
w świecie
• wymienia nazwy światowych
organizacji politycznych
i gospodarczych, których
członkiem jest Polska
• wymienia przykłady
ich związek z warunkami
przyrodniczymi
• opisuje na podstawie mapy
ogólnogeograficznej Polski
położenie swojego regionu
• wymienia przykłady
wykorzystania skał w różnych
dziedzinach życia człowieka
• wymienia główne rodzaje
zasobów własnego regionu
geograficznego: lasów, wód,
gleb, surowców mineralnych
oraz, korzystając z mapy, opisuje
ich rozmieszczenie
• opisuje na podstawie map
tematycznych najważniejsze
cechy gospodarki własnego
regionu geograficznego oraz ich
związek z warunkami
przyrodniczymi
• określa znaczenie gospodarcze
zasobów naturalnych własnego
regionu
• wyjaśnia przyczyny zmian
zachodzących w przemyśle we
własnym regionie oraz wskazuje
najlepiej rozwijające się obecnie
działy produkcji przemysłowej
• wyjaśnia szybki rozwój
wybranych usług we własnym
regionie
• przedstawia w formie
prezentacji multimedialnej walory
turystyczne własnego regionu
geograficznego ze szczególnym
uwzględnieniem jego walorów
kulturowych
• wymienia korzyści wynikające
z przynależności Polski do
międzynarodowych organizacji
• przedstawia na podstawie
danych statystycznych miejsce
• charakteryzuje na podstawie
map tematycznych środowisko
geograficzne własnego regionu
(również na podstawie obserwacji
terenowych)
• rozpoznaje główne rodzaje skał
występujących we własnym
regionie i wskazuje na mapie
najważniejsze obszary ich
występowania
• charakteryzuje na podstawie
map tematycznych zróżnicowanie
rozmieszczenia ludności
w zamieszkiwanym regionie oraz
wyjaśnia te różnice czynnikami
przyrodniczymi
• wykazuje konieczność ochrony
środowiska przyrodniczego
i kulturowego własnego regionu
geograficznego
• ocenia warunki i możliwości
• wykazuje indywidualne cechy
produkcji rolnej i przemysłowej w
swojego regionu
regionie zamieszkania
• analizuje, porównuje, ocenia
rozmieszczenie i wielkość miast w
zamieszkiwanym regionie
• wykazuje różnice w strukturze
zatrudnienia ludności we własnym
regionie
• opisuje formy ochrony
środowiska przyrodniczego oraz
proponuje konkretne działania na
rzecz jego ochrony we własnym
regionie
• projektuje i opisuje na podstawie
różnych źródeł (także własnych
obserwacji terenowych) trasę
wycieczki po zamieszkiwanym
regionie, uwzględniając walory
przyrodnicze i kulturowe tego
regionu
• przedstawia zadania, które
realizuje Polska w ramach
międzynarodowych organizacji
• przedstawia korzyści wynikające
ze współpracy międzynarodowej
• wykazuje potrzebę współpracy
Polski z innymi krajami i udziału
w różnych organizacjach
międzynarodowych
• ocenia skutki integracji Polski ze
• charakteryzuje wybrany
euroregion
międzynarodowej współpracy
Polski
Polski w gospodarce światowej
• wymienia nazwy euroregionów
i wskazuje je na mapie
politycznej Europy
Ćmińsk 01.09.2011r.
strukturami Unii Europejskiej
i NATO
Podpis nauczyciela geografii
Stwierdzam zgodność PZO z geografii z WZO, wymagań edukacyjnych z podstawą programową.
Ćmińsk 01.09.2011r.
……………………………………
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Create flashcards