Uploaded by User2333

Ania z Zielonego Wzgorza książka

advertisement
LUCY MAUD MONTGOMERY
ANIA Z ZIELONEGO WZGÓRZA
Tytuł oryginału „Anne of Green Gables”
Tłumaczyła z języka angielskiego R. Bernsteinowa
I.
ZDUMIENIE PANI MAŁGORZATY LINDE
Dworek pani Małgorzaty Linde stał w tym właśnie miejscu, gdzie wielki gościniec,
prowadzący do Avonlea, opadał w dolinę otoczoną olchami i porosłą paprociami, poprzez
którą przerzynał się strumyk mający swe źródło het, daleko w lasach otaczających dwór
starego Cuthberta. Na początku swej wędrówki przez lasy strumyk ów był bardzo kapryśny i
swawolny, spływał kaskadami lub rozlewał się w małe stawki, lecz zbliŜając się do doliny
Linde’ów stawał się coraz spokojniejszym i dobrze ułoŜonym potokiem, bo nawet strumień,
przemykając się w pobliŜu ogrodu pani Małgorzaty Linde, winien był pamiętać, „co wypada,
a co nie wypada”. Na pewno zdawał sobie sprawę z tego, Ŝe pani Małgorzata, siedząc właśnie
przy oknie, baczy czujnym wzrokiem na wszystko, co się dzieje wokoło, począwszy od
strumyków i dzieci, a jeśli zauwaŜy coś niezwykłego, nie zazna spokoju, dopóki nie dojdzie
przyczyny i celu tej rzeczy.
Wiele jest ludzi, zarówno w Avonlea, jak i poza jej granicami, którzy lubią zajmować
się sprawami swych sąsiadów, a przez to zaniedbują swoje własne. Ale pani Małgorzata
Linde naleŜała do tych niezwykle dzielnych osób, które dbając gorliwie o własne dobro,
Ŝywią jednocześnie gorące zainteresowanie dla spraw swych bliźnich.
Była ona wzorową panią domu, pod której okiem gospodarstwo szło jak w zegarku.
Ona wiodła rej w Szwalni dla Dziewcząt, ona zajmowała się szkołą niedzielną, była jednym z
głównych filarów parafialnego Związku Pomocy i Stowarzyszenia Pomocy dla Misjonarzy
nawracających dalekich pogan.
Pomimo to pani Małgorzata miała jeszcze dość wolnego czasu, aby siedząc godzinami
przy oknie kuchennym, robić szydełkiem kołdry bawełniane - a zrobiła ich juŜ szesnaście, jak
pełnym czci szeptem opowiadały sobie kumoszki z Avonlea - i czujnym okiem przyglądać się
gościńcowi, który tutaj właśnie skręcał w dolinę, a potem wił się w górę po stromym
wzgórzu.
Wobec tego, Ŝe Avonlea zbudowana jest na trójkątnym, małym półwyspie,
wcinającym się w Zatokę Świętego Wawrzyńca, i z dwóch stron otoczona wodą, kaŜdy, kto
podąŜał do miasta lub zeń powracał, musiał przechodzić drogą prowadzącą ku wzgórzu. Tym
sposobem, sam nie wiedząc o tym, mijał ulicę pod okiem wszystko widzącej pani Małgorzaty.
Pewnego popołudnia, w pierwszych dniach czerwca, siedziała ona na swym zwykłym
miejscu. Ciepłe i jasne promienie słońca zaglądały przez okno. Koło dworku roztaczał się
cudny sad, strojny teraz w najpiękniejszą szatę weselną z bladoróŜowych i białych kwiatów,
nad którymi unosiły się brzęcząc miriady pszczół.
Tomasz Linde - skromny człowieczek, którego mieszkańcy Avonlea zwykli byli
nazywać „męŜem Małgorzaty Linde” - siał późną brukiew na pagórku za stodołą. Sąsiad jego,
Mateusz Cuthbert, niewątpliwie czynił to samo na wielkim polu nad potokiem, koło
Zielonego Wzgórza. Tak myślała pani Małgorzata, słyszała bowiem poprzedniego wieczora w
sklepie Williama Bakera, jak Mateusz mówił do Piotra Morrisona, Ŝe nazajutrz siać będzie
brukiew. Naturalnie, Ŝe go Piotr musiał o to zapytać, bo Mateusz Cuthbert nie naleŜał do
ludzi, którzy opowiadają cokolwiek nie pytani.
A tymczasem, czyŜ to moŜliwe? Oto o godzinie pół do czwartej, w jasne popołudnie, i
to w dzień powszedni, Mateusz Cuthbert jedzie wolnym truchtem drogą pod górę. Co
dziwniejsze, ma na sobie biały kołnierzyk i odświętne ubranie, z czego naleŜy wnosić, iŜ
wyjeŜdŜa z Avonlea. Jedzie zaś kabrioletem zaprzęŜonym w kasztankę, co wskazuje, Ŝe droga
jest dość daleka DokądŜe się wybrał i jaki mógł mieć interes?
Nie ulega wątpliwości, Ŝe gdyby chodziło o któregokolwiek innego z mieszkańców
Avonlea, pani Małgorzata, zastanowiwszy się chwilę, odpowiedziałaby na oba pytania. Ale
Mateusz tak rzadko wyjeŜdŜał z domu, Ŝe tylko jakaś nagła i nieoczekiwana sprawa mogła
być tego powodem. Z natury bowiem był tak niesłychanie nieśmiały, Ŝe wyjazd z domu lub
udanie się pomiędzy obcych, z którymi musiałby rozmawiać, uwaŜał za wielką przykrość.
Mateusz w białym kołnierzyku, w kabriolecie - było to zjawisko nieczęsto widywane.
Jakkolwiek pani Małgorzata długo biedziła się nad tym, nie potrafiła jednak dojść do
Ŝadnego wniosku. Spokój jej został zmącony!
„Nie ma innej rady - postanowiła wreszcie owa szanowna dama. - Po herbacie przejdę
się na Zielone Wzgórze i wybadam Marylę, dokąd to Mateusz pojechał i w jakiej spranie.
PrzecieŜ nigdy o tej porze roku nie jeździ do miasta i nigdy nie udaje się z wizytą, i to jeszcze
w dzień powszedni. Gdyby mu zabrakło brukwi do siania i musiałby po nią jechać, nie
ubrałby się przecieŜ odświętnie i nie pojechałby kabrioletem. Nie wybrał się równieŜ po
doktora, bo jechał zbyt wolno. Musiało tedy od wczorajszego wieczoru zajść u nich coś
nieoczekiwanego! Nie mogę tego pojąć! Nie zaznam chwili spokoju, póła się nie dowiem,
dlaczego Mateusz Cuthbert wyjechał dziś z Avonlea”.
Zaraz więc po herbacie pani Małgorzata ruszyła w drogę do Zielonego Wzgórza.
Niedługą miała wędrówkę. Wielki, rozlegle zbudowany i otoczony sadami dom, w którymi
mieszkała rodzina Cuthbertów, oddalony był zaledwie o ćwierć mili gościńcem od dworku
Linde’ów. NaleŜało jednak przejść jeszcze kawałek boczną drogą. Ojciec Mateusza był
równie milczący i nieśmiały, jak jego syn i budując swe domostwo postarał się umieścić je
moŜliwie daleko od sąsiednich domów, nie ukrywając go jednak całkowicie w lesie. Dworek
swój postawił tedy na najodleglejszym krańcu polany, gdzie stał on do dzisiaj, widoczny z
wielkiego gościńca, wzdłuŜ którego ustawiły się jakby dla towarzystwa wszystkie pozostałe
domki Avonlea. Pani Małgorzata Linde dziwiła się zawsze, jak moŜna było budować dom w
tym miejscu i jeszcze nazywać go mieszkaniem.
„Ma się dach nad głową, to prawda - mówiła do siebie, krocząc boczną drogą o
głębokich koleinach, okoloną krzakami dzikiej róŜy - ale nic więcej. CóŜ dziwnego, ze
Maryla i Mateusz są trochę dziwacy, Ŝyjąc w takim odosobnieniu? Jeśli drzewa mogą słuŜyć
za towarzystwo, to mają ich, dzięki Bogu, aŜ nadto. JednakŜe ja wdałabym patrzeć na ludzi.
Co prawda, oboje wyglądają na zadowolonych, lecz przypuszczam, Ŝe przywykli juŜ do
takiego rodzaju Ŝycia. »MoŜna się do wszystkiego przyzwyczaić« - rzekł pewien Irlandczyk,
którego skazali na powieszenie”.
Tak rozmyślając, pani Małgorzata weszła na wielkie podwórze Zielonego Wzgórza.
Całe wśród zieleni, czyste i ładne, z jednej strony otoczone było wysokimi, starymi
wierzbami, z drugiej zaś - równo przyciętymi topolami. Ani jeden kamyk, ani jeden
niepotrzebny patyk nie leŜał na ziemi, nie ulega bowiem wątpliwości, Ŝe pani Małgorzata
zauwaŜyłaby to natychmiast. W duszy Ŝywiła głębokie przekonanie, Ŝe Maryla Cuthbert
zamiata to podwórze równie często jak swoje pokoje. MoŜna by śmiało jeść wprost z ziemi
bez obawy połknięcia źdźbła brudu.
Pani Linde krótko a mocno zapukała do drzwi kuchni i usłyszawszy „proszę”, weszła.
Kuchnia na Zielonym Wzgórzu była niezmiernie wesoła, a raczej byłaby wesoła, gdyby nie
owa przeraźliwa czystość, dzięki której miało się wraŜenie, iŜ nikt tutaj nigdy nie bywa. Okna
kuchni zwrócone były na wschód i na zachód. Ze strony zachodniej, od podwórza, wdzierał
się tu potok łagodnego, czerwcowego światła słonecznego; od wschodu zaś, gdzie rozweselał
oczy blask białego kwiecia wiśni z sadu i zieleń lekko kołyszących się smukłych brzóz, pięło
się dzikie wino. Tutaj Maryla Cuthbert zwykła była siadywać, jeśli chciała chwilę wypocząć,
zawsze „nieufnie spoglądając na słońce, które wydawało jej się zbyt wesołe i promienne dla
powaŜnego świata. Tutaj teŜ siedziała w tej chwili właśnie, zajęta robótką. Stół był nakryty do
wieczerzy.
Zaledwie Małgorzata zdąŜyła uchylić drzwi, juŜ doskonale zauwaŜyła wszystko, co
stało na stole. Znajdowały się na nim trzy nakrycia; widoczne więc było, Ŝe Maryla
oczekiwała jakiegoś gościa, który zapewne miał przybyć z Mateuszem. Lecz talerze były
codzienne, na salaterce zaś tylko marmolada z jabłek i jeden rodzaj pieczywa. A więc ten
oczekiwany gość nie był Ŝadną czcigodną, wysoko cenioną osobą. W takim razie jednak, co
znaczył biały kołnierzyk Mateusza i kasztanka? Pani Małgorzata zaczęła się gubić w tej
zagadkowej sprawie, jaką odkryła, na tak cichym zwykle i bynajmniej nie osłoniętym
tajemniczością Zielonym Wzgórzu.
- Dobry wieczór, Marylo! - rzekła wchodząc.
- Dobry wieczór, Małgorzato! - odrzekła wesoło Maryla. - Śliczny wieczór, prawda?
Siadaj, proszę! JakŜe się twoi miewają?
Coś, co w braku innego określenia moŜna by nazwać przyjaźnią, istniało zawsze
między Marylą Cuthbert a panią Małgorzatą, pomimo - albo moŜe właśnie z powodu
kontrastu ich natur.
Maryla była wysoką i szczupłą kobietą o nieco kanciastej budowie. Jej ciemne włosy o
niewielu siwych pasmach zwinięte były stale w gruby węzeł, w morderczy sposób przeszyty,
dwiema metalowymi szpilkami. Czyniła wraŜenie osoby o niezbyt szerokim poglądzie na
świat i bardzo wymagającej. JednakŜe nieznaczny jakiś rys wokół ust, leciutko tylko
naznaczony, zdradzał utajone poczucie humoru.
- Czujemy się wszyscy doskonale - odpowiedziała pani Małgorzata. - Lecz kiedym
zobaczyła Mateusza jadącego gościńcem, przyszło mi na myśl, czy nie zaszło u was coś
niepomyślnego. Sądziłam, Ŝe jedzie moŜe po doktora.
Ledwie widoczny uśmiech zaigrał na ustach Maryli. Oczekiwała Małgorzaty,
wiedziała dobrze, Ŝe widok Mateusza, wyjeŜdŜającego niespodzianie kabrioletem,
niewątpliwie rozbudzi ciekawość sąsiadki.
- O nie, czuję się zupełnie dobrze, pomimo Ŝe miałam wczoraj cięŜką migrenę odrzekła. - Mateusz pojechał na dworzec. Oczekujemy małego chłopca z Domu Sierot w
Nowej Szkocji. Ma on właśnie przyjechać wieczornym pociągiem.
Gdyby Maryla oznajmiła, Ŝe Mateusz pojechał na dworzec, aby odebrać kangura
przysłanego z Australii, zdumienie pani Małgorzaty pewnie nie byłoby większe. Zdawało się,
Ŝe oniemiała na kilka sekund. Niepodobieństwem przecieŜ było przypuszczać, Ŝe Maryla
Ŝartuje z niej… lecz w tej chwili pani Małgorzata gotowa była tak sądzić.
- Czy mówisz serio, Marylo? - spytała odzyskawszy głos.
- AleŜ naturalnie - odpowiedziała zapytana takim tonem, jak gdyby sprowadzanie
chłopców z Domu Sierot w Nowej Szkocji stanowiło część zwykłych zajęć wiosennych
kaŜdej porządnej fermy w Avonlea.
Pani Małgorzata czuła, Ŝe traci swą duchową równowagę. Myślała samymi
wykrzyknikami. Chłopiec! Maryla i Mateusz Cuthbertowie adoptują chłopca! Z Domu Sierot!
CzyŜ to nie koniec świata! Chyba potem nic juŜ nie zdoła jej zadziwić. Nic! Nic!
- SkądŜe wam to przyszło do głowy? - spytała tonem nagany. PoniewaŜ powzięto
postanowienie bez jej rady, naleŜało więc je zganić.
- O, długo rozmyślaliśmy nad tym, właściwie przez całą zimę - odpowiedziała Maryla.
- Na kilka dni przed BoŜym Narodzeniem była u nas pani Spencer i opowiadała, ze na wiosnę
ma zamiar przyjąć do siebie dziewczynkę z Domu Sierot w Hopeton, gdzie mieszka jej
cioteczny brat; bywając często u niego, miała sposobność poznać ten Dom Sierot jako dobrze
prowadzony. Mówiła o kilku chłopcach-sierotach, których tam widywała, a Ŝe Mateusz i ja
juŜ dawno myśleliśmy o tym, by wziąć do siebie jakiegoś chłopca, postanowiliśmy zrobić to
teraz. Mateusz jest juŜ niemłody - wiesz, Ŝe skończył sześćdziesiąt lat - i nie taki rześki jak
dawniej. Od czasu do czasu serce go niepokoi. A wszakŜe rozumiesz, jak trudno jest dzisiaj
znaleźć obcą pomoc! Nie ma tu innych pracowników prócz tych głupich wyrostków
francuskich. CięŜko ich utrzymać, bo zaledwie się ich nieco poduczy i przyzwyczai,
wymykają się do fabryk lub wyjeŜdŜają do Stanów Zjednoczonych. Początkowo myślał
Mateusz o jakimś chłopcu z Anglii. Ale ja nie chciałam się na to zgodzić. „Być moŜe, iŜ to
bardzo odpowiedni nabytek, nie przeczę- rzekłam - ale nie chcę znać uliczników Londynu.
Daj mi przynajmniej tutejsze dziecko. Kogokolwiek weźmiemy, zawsze to sprawa bardzo
niepewna. Lecz lŜej mi będzie na duszy, spokojniej będę spała mając w domu dziecko rodem
z Kanady” - mówiłam. I wreszcie postanowiliśmy prosić panią Spencer, aby gdy pojedzie po
dziewczynkę dla siebie, wybrała dla nas chłopca. Właśnie w zeszłym tygodniu
dowiedzieliśmy się, Ŝe wyjeŜdŜa w tej sprawie, i natychmiast przez słuŜącego Roberta
Spencera posłałam jej pozdrowienie z prośbą, aby się nam wystarała o ładnego, zdrowego
dziesięcio- lub jedenastoletniego chłopczyka. UwaŜamy, Ŝe to wiek najodpowiedniejszy chłopiec jest dość duŜy do załatwiania drobnych sprawunków, ą dość młody, by móc nim
pokierować wedle naszej myśli. Znajdzie u nas ciepły rodzinny kąt i odpowiednią opiekę.
Dziś właśnie otrzymaliśmy od pani Spencer depeszę - przyniósł ją listonosz - Ŝe przyjeŜdŜa
pociągiem o pół do szóstej po południu. Dlatego to Mateusz pojechał na stację. Pani Spencer
zostawi tam chłopca, bo sama jedzie dalej, do Białych Piasków.
Pani Małgorzata chełpiła się tym, Ŝe zawsze bez ogródek wypowiadała swe zdanie.
Postanowiła uczynić to i obecnie, mimo ze nie odzyskała jeszcze swej zwykłej równowagi.
- Wiesz, Marylo, muszę ci wyznać otwarcie, Ŝe wasz zamiar to wielkie szaleństwo,
wielkie ryzyko. Nie wiecie, co robicie! Wprowadzacie do waszego domu jakieś obce dziecko,
stworzenie, o którym nic nie wiecie, którego charakteru najzupełniej nie znacie, nie macie
pojęcia, jacy byli jego rodzice ani teŜ czym ono będzie w przyszłości. Właśnie w zeszłym
tygodniu czytałam w gazecie, ze jakieś małŜeństwo z naszych stron przygarnęło do swego
domu sierotę, chłopca z przytułku, a ten potwór podpalił ich dom - umyślnie! - i omal nie
zginęli w płomieniach. Słyszałam teŜ o innym wypadku, Ŝe taki przygarnięty sierota wypijał
wszystkie jajka i gospodarze nie mogli go od tego odzwyczaić. Gdybyś się była mnie spytała
o radę - czego nie uczyniłaś, Marylo - ja zaklinałabym cię na wszystko, byś tego nie robiła.
Bezwarunkowo nie!
Ta spóźniona przestroga zdawała się ani nie przeraŜać, ani nie martwić Maryli.
Spokojnie szydełkowała dalej.
- Nie przeczę, Ŝe jest trochę słuszności -w tym, co mówisz, Małgorzato. Ja sama przez
długi czas nie wiedziałam, czy się na to zgodzić. Ale Mateusz bardzo tego pragnął.
Widziałam, jak mu na tym zaleŜy, więc ustąpiłam. Mateusz tak rzadko Ŝąda czegoś, Ŝe jeśli to
juŜ czyni, uwaŜam za swój obowiązek spełnić jego prośbę. Co się tyczy ryzyka, to trudno
przewidzieć z góry skutki wielu spraw na świecie. Ci, którzy mają własne dzieci, takŜe nie są
pewni, co z nich wyrośnie. Nie zawsze przecieŜ wyrastają na dzielnych ludzi. A Nowa
Szkocja toć to prawie część naszej wyspy! Zupełnie co innego, gdybyśmy sprowadzili
chłopca z Anglii lub ze Stanów Zjednoczonych. Dziecko naszego kraju nie moŜe się przecieŜ
tak bardzo róŜnić od nas.
- No, cóŜ! Mam nadzieję, Ŝe wszystko ułoŜy się dobrze - rzekła pani Małgorzata
tonem zdradzającym wprost przeciwne przekonanie. - Tylko nie mów później, Ŝem cię nie
ostrzegała, jeśli kiedykolwiek chłopiec ten podpali wasz dom lub wrzuci strychninę do studni.
Przypominam sobie podobny wypadek w Nowym Brunszwiku, gdzie cała rodzina umarła w
najstraszniejszych męczarniach… Tylko Ŝe wtedy była to dziewczynka.
- Wszak my nie bierzemy dziewczynki - odpowiedziała Maryla, jak gdyby zatruwanie
studzien było wyłącznie kobiecą czynnością i nie naleŜało się tego obawiać ze strony chłopca.
- Nigdy nie przyszłoby mi na myśl brać dziewczynki do domu. Dziwi mnie, Ŝe pani Spencer
to robi. Ona jednak potrafiłaby wziąć cały Dom Sierot pod swą opiekę, gdyby tylko wpadła
na taki pomysł.
Pani Małgorzata chętnie poczekałaby na powrót Mateusza. Ale zwaŜywszy, Ŝe ma
przed sobą jeszcze dwie godziny czasu, postanowiła pójść dalej i wstąpić do Bellów, aby im
zanieść tę nowinę. WyobraŜała sobie, jakie tam uczyni wraŜenie, a pani Małgorzata bardzo
lubiła silne wraŜenia. PoŜegnała się więc ku wielkiemu zadowoleniu Maryli, której pod
wpływem czarnych przeczuć i wróŜb pani Małgorzaty z nową mocą nasunęły się dawne
wątpliwości i obawy.
- Niesłychane rzeczy! - westchnęła pani Małgorzata znalazłszy się znowu na gościńcu.
- Czy to aby nie sen? No, to pewne, Ŝe chłopca Ŝal mi serdecznie. Ani Mateuszy ani Maryla
nie mają pojęcia o wychowywaniu dziecka i z pewnością będą Ŝądali od niego, aby był
bardziej mądry i doświadczony od swego dziadka - jeśli go kiedykolwiek posiadał, co jest
wątpliwe. Nie mogę sobie zupełnie wyobrazić dziecka w domu Cuthbertów. PrzecieŜ nigdy
tam dziecka nie było, bo Mateusz i Maryla juŜ byli dorośli, kiedy ich ojciec stawiał swój
nowy dom - a zresztą, Bóg wie, czy oni w ogóle byli kiedy dziećmi. Za nic w świecie nie
chciałabym być w skórze tego biednego chłopca. Naprawdę, Ŝal mi go serdecznie!
W ten sposób wynurzała się pani Małgorzata przed kwitnącymi krzakami głogu. Lecz
litość jej bez wątpienia byłaby jeszcze głębsza i serdeczniejsza, gdyby mogła widzieć
dziecko, które w tej chwili czekało na dworcu kolejowym w Szerokiej Rzece.
II
.ZDUMIENIE MATEUSZA
Mateusz Cuthbert i jego kasztanka wolnym krokiem przejechali osiem mil dzielących
ich od Szerokiej Rzeki. Śliczna była ta droga, wijąca się pomiędzy dwoma szeregami
wygodnych domków; miejscami przecinała laski sosnowe o balsamicznym zapachu Ŝywicy
lub jakąś dolinkę, gdzie wyciągały swe gałęzie dzikie śliwy osypane puszystym kwieciem.
Powietrze nasycone było zapachami niezliczonych sadów jabłkowych, łąki gubiły się w dali
na horyzoncie w purpurze i opalu, a ptaszki śpiewały i wyciągały trele z taką radością, jaka
się naleŜy pierwszym dniom wiosny.
Mateusz rozkoszował się tą przejaŜdŜką we właściwy sobie sposób. Urok jej psuły mu
jedynie chwile, w których musiał się kłaniać spotykanym kobietom. Na Wyspie Księcia
Edwarda bowiem panuje zwyczaj kłaniania się kaŜdej spotkanej osobie, czy to znajomej, czy
obcej.
Mateusz nie lubił kobiet prócz swej siostry Maryli i pani Małgorzaty. Podejrzewał, Ŝe
te tajemnicze istoty w duchu śmieją się z niego. Właściwie miał zupełne prawo tak sądzić,
gdyŜ powierzchowność jego była naprawdę dość dziwaczna: niezgrabna figura, długie,
popielatosiwe włosy sięgające zgarbionych pleców i gęsta, ciemna broda, którą zapuścił
mając lat dwadzieścia Prawdę mówiąc, kiedy miał lat dwadzieścia, wyglądał tak samo jak
obecnie, gdy doszedł do lat sześćdziesięciu. Tyle tylko, ze wtedy nie był siwy.
Przybywszy na stację nie zastał ani śladu pociągu. Przypuszczając, Ŝe przyjechał zbyt
wcześnie, uwiązał klacz w podwórzu małego zajazdu i udał się na dworzec. Długi peron był
prawie pusty. Jedyną Ŝywą istotą była dziewczynka siedząca trochę dalej na stosie gontów.
Skoro tylko Mateusz zauwaŜył, Ŝe to dziewczynka, przemknął się obok niej jak
najszybciej, nie patrząc nawet w tę stronę. Gdyby się jej przyjrzał, nie uszedłby jego uwagi
pełen napięcia i wyczekiwania wyraz, jaki się malował w całej jej postaci. Widocznie czekała
tu na kogoś czy teŜ na coś, a Ŝe oczekiwanie było w tej chwili jedyną moŜliwą czynnością,
oddawała się jej z całym przejęciem, na jakie się potrafiła zdobyć.
Spotkawszy zawiadowcę stacji, zamykającego Właśnie okienko kasy z zamiarem
udania się do domu na wieczerzę, Mateusz spytał go, czy pociąg, przybywający o pół do
szóstej, prędko nadejdzie.
- Pociąg ten juŜ przybył i odszedł pół godziny temu - odpowiedział zapytany. Wysiadł zaś jeden tylko pasaŜer, który miał jechać do was, jakaś mała dziewczynka. Oto
siedzi tam, na stosie gontów. Prosiłem, by weszła do poczekalni dla pań, ale odrzekła z
powagą, Ŝe woli zostać na peronie. Tutaj ma - jak to się ona wyraziła - więcej pola dla swej
wyobraźni. Oryginalny dzieciak, powiadam panu!
- AleŜ ja nie oczekuję Ŝadnej dziewczynki - odpowiedział Mateusz bezradnie. Przybyłem po chłopca, którego miałem tu zastać. Pani Spencer przyrzekła sprowadzić go z
Nowej Szkocji.
Zawiadowca gwizdnął.
- W takim razie zaszła jakaś pomyłka - rzekł. - Pani Spencer wyszła z wagonu z tą oto
dziewczynką, którą mi powierzyła. Powiedziała, Ŝe pan i pańska siostra bierzecie ją na
wychowanie z Domu Sierot i Ŝe pan po nią przyjedzie. Oto wszystko, co mogę powiedzieć w
tej sprawie. Więcej dzieci z Domu Sierot nie mam na składzie - dodał Ŝartobliwie.
- Nie pojmuję zupełnie - rzekł z zakłopotaniem Mateusz Ŝałując, Ŝe nie ma tu Maryli
do rozwiązania tej sprawy.
- Najlepiej będzie, jeśli pan sam rozmówi się z dziewczynką - radził beztrosko
zawiadowca. - Z pewnością wyjaśni panu wszystko, jest bowiem niezwykle rezolutna, mogę
pana zapewnić. Być moŜe, Ŝe w przytułku nie mieli takiego chłopca, jakiego pan sobie
Ŝyczył.
Skinął głową i odszedł, gdyŜ był głodny. Biedny Mateusz pozostał sam. Miał uczynić
coś, co uwaŜał za gorsze niŜ dostanie się do lwiej paszczy. Musiał zwrócić się do dziewczynki
- do obcej dziewczynki, do sieroty - z pytaniem, dlaczego nie jest chłopcem. Westchnął
cięŜko i wolnym krokiem ruszył w stronę dziewczynki.
JuŜ w chwili gdy po raz pierwszy przechodził obok niej, utkwiła weń wzrok, teraz
Mateusz, zbliŜając się, znowu poczuł na sobie jej spojrzenie.
Nie patrzył na nią, ale gdyby nawet to uczynił, nie spostrzegłby zapewne tego, co
potrafiłby tu zauwaŜyć zwykły obserwator. Dziewczynka, około lat jedenastu, ubrana była w
bardzo krótką, wąską i brzydką sukienkę z szaroŜółtej szorstkiej wełny. Na głowie miała
wyblakły, brunatny kapelusz marynarski, spod Którego opadały na ramiona dwa bardzo
grube, czerwone jak ogień warkocze. Twarzyczka jej była drobna, blada, chuda i bardzo
piegowata, usta szerokie, duŜe, zmieniające barwę oczy, to zielone, to znowu szare.
Tyle zauwaŜyłby przeciętny obserwator. Bardziej bystry spostrzegłby, Ŝe podbródek
dziewczynki był spiczasty i wystający, Ŝe wielkie oczy były pełne Ŝycia i inteligencji, usta
wymowne i pełne słodyczy, czoło zaś szerokie i rozumne. Słowem, bardziej spostrzegawczy
obserwator doszedłby do wniosku, Ŝe niepospolitą duszyczkę musiała posiadać ta biedna,
bezdomna istotka, której nieśmiały Mateusz Cuthbert tak bardzo się przeraził.
Przykrość rozpoczęcia rozmowy została mu jednakŜe oszczędzona, bo kiedy tylko
dziewczynka zrozumiała, Ŝe przyjechał po nią, zerwała się z miejsca, jedną chudą, brunatną
rączką chwyciła wytartą, staromodną torbę podróŜną, drugą zaś mu podała.
- Domyślam się, Ŝe to pan Mateusz Cuthbert z Zielonego Wzgórza - rzekła niezwykle
dźwięcznym i miłym głosem. - Cieszę się bardzo, Ŝe pana widzę. Zaczęłam się juŜ lękać, Ŝe
pan po mnie nie przyjedzie, i przemyśliwałam, co właściwie mogło panu przeszkodzić.
Postanowiłam więc, jeśliby pan nie przyjechał po mnie dziś wieczór, pójść wzdłuŜ szyn do tej
oto wielkiej dzikiej wiśni, która rośnie tam na zakręcie, i spędzić na niej noc. Wcale bym się
nie bała, bo przecieŜ cudnie byłoby przespać noc pośród białego kwiecia dzikiej wiśni, przy
świetle księŜyca, prawda? Mogłoby mi się zdawać, Ŝe mieszkam w marmurowym pałacu, czy
nie? A byłabym zupełnie spokojna, Ŝe jeśli pan nie przybył po mnie dziś wieczór, z
pewnością nadjedzie pan jutro wczesnym rankiem.
Mateusz, nieco zmieszany, uścisnął szczupłą dłoń dziewczynki i w tej chwili
postanowił nie mówić temu dziecku o błyszczących oczach, Ŝe zaszło tu jakieś
nieporozumienie. Zabierze ją do domu i niechaj Maryla jej to powie. Nie mógłby przecieŜ w
Ŝadnym razie bez względu na to, jaka zaszła pomyłka, pozostawić dziewczynki na dworcu;
więc wszelkie pytania i wyjaśnienia odłoŜy do chwili, gdy wreszcie szczęśliwie znajdzie się z
powrotem w domu, na Zielonym Wzgórzu.
- śałuję, Ŝem się spóźnił! - rzekł nieśmiało. - Chodź, mała, ze mną! Koń mój czeka
tam, na podwórzu! Daj mi swoją torbę!
- Ach, cóŜ znowu! - zaprotestowała wesoło dziewczynka. - Nie jest wcale cięŜka.
Wprawdzie spoczywa w niej wszystko, co mam i posiadam, ale pomimo to wcale nie jest
cięŜka. A jeśli nie trzymać jej w pewien odpowiedni sposób, otwiera się z jednej strony. Ja
znam ten sposób i dlatego najchętniej sama ją noszę. Jest to niezmiernie stara torba. Ach,
jakŜe się cieszę, Ŝe pan przyjechał po mnie, pomimo Ŝe cudownie byłoby spać na dzikiej
wiśni. Pewnie daleką mamy drogę, prawda? Pani Spencer mówiła mi, Ŝe prawie osiem mil!
Jestem temu bardzo rada, bo strasznie lubię jechać. Ach, jakŜe to cudownie, Ŝe będę z wami
mieszkała i będę do was naleŜała… Nigdy dotąd naprawdę nie naleŜałam do nikogo. Ale
Dom Sierot to juŜ było najgorsze. Byłam tam tylko cztery miesiące, ale i to wystarcza!
Przypuszczam, Ŝe pan nigdy nie mieszkał w Domu Sierot, więc nie moŜe sobie wyobrazić, jak
tam jest. A to chyba najgorsze, co moŜna sobie wyobrazić! Pani Spencer uwaŜa, Ŝe to bardzo
brzydko,, iŜ ja tak mówię, ale ja przecieŜ nic złego nie mam na myśli. Bardzo łatwo jest
zrobić niechcący coś brzydkiego, prawda? Wie pan, opiekunowie w Domu Sierot są dobrzy,
ale tam nie ma wcale pola do imaginacji, chyba Ŝe dzieci. Bo o dzieciach moŜna sobie
rozmaite rzeczy wyobraŜać. Na przykład, moŜna sobie pomyśleć, Ŝe ta dziewczynka, śpiąca
obok, jest moŜe córką jakiegoś księcia, wykradzioną rodzicom we wczesnym dzieciństwie
przez niegodziwą niańkę, która umarła nie zdąŜywszy wyznać swego czynu. Zwykle nocami
starałam się nie spać i zmyślać takie historie, bo w dzień nie miałam na to czasu. Być moŜe, iŜ
dlatego jestem tak strasznie chuda, bo jestem chuda, prawda? Nie mam ani źdźbła mięsa na
kościach. Ale chętnie wyobraŜam sobie, Ŝe jestem pełna i ładna, z dołeczkami na łokciach…
Towarzyszka Mateusza zamilkła po części dlatego, Ŝe zabrakło jej tchu, po części zaś
dlatego, Ŝe właśnie stanęli przy kabriolecie. Nie wyrzekła juŜ ani jednego słowa, gdy
opuszczali miasteczko i zjeŜdŜali ze stromego pagórka. Droga tak głęboko wrzynała się tu w
miękki grunt, Ŝe kwitnące po obu jej stronach wiśnie i smukłe, białe brzozy wznosiły się
zaledwie o kilka stóp nad głowami jadących.
Dziewczynka wyciągnęła dłoń i zerwała gałązkę dzikiej wiśni, która musnęła bok
kabrioletu.
- CzyŜ to nie cudne? Co pan myśli widząc takie drzewa, osypane śnieŜnobiałym
kwieciem? CóŜ one panu przypominają?
- Nie myślę o tym - rzekł Mateusz.
- AleŜ pannę młodą, bez wątpienia! Biało ubraną pannę młodą, w białym,
koronkowym welonie. Nie widziałam panny młodej, ale mogę sobie wyobrazić, Ŝe tak
właśnie wygląda! Ja z pewnością nigdy nie będę panną młodą. Bo ze mną nikt się nie zechce
oŜenić… chyba jakiś obcy misjonarz. PrzecieŜ obcy misjonarz nie powinien być wybredny!
Ale białą suknię będę moŜe kiedyś miała. Jest to szczyt moich pragnień ziemskich.
Uwielbiam piękne suknie! Nigdy w Ŝyciu, jak tylko sięgnę pamięcią, nie miałam ładnej
sukienki. Tym bardziej tęskni się do czegoś, czego się nie posiadało, prawda? A zresztą
potrafię sobie wyobrazić, Ŝe jestem pięknie ubrana! Dziś rano, kiedy opuszczałam Dom
Sierot, było mi wstyd, Ŝe muszę jechać w tej starej, szkaradnej, codziennej sukience.
Wszystkie dzieci noszą tam takie. Jakiś kupiec z Hopeton podarował zeszłej zimy naszemu
przytułkowi trzysta jardów tej tkaniny. Niektórzy mówili, Ŝe zrobił to dlatego, iŜ nie mógł jej
sprzedać, ale ja wolę przypuszczać, Ŝe uczynił to z dobrego serca, prawda? Kiedy wsiadłam
do wagonu, czułam, Ŝe kaŜdy, kto spojrzy na mnie, będzie się nade mną litował. Ale
wyobraziłam sobie wtedy, Ŝe jestem w najpiękniejszej, bladoniebieskiej, jedwabnej sukni przecieŜ juŜ jak się coś sobie wyobraŜa, to się myśli o czymś najpiękniejszym - w wielkim
kapeluszu przybranym kwiatami i powiewnymi piórami, mam złoty zegarek, cienkie,
skórkowe rękawiczki i pantofelki. Byłam taka szczęśliwa, tak się rozkoszowałam tą podróŜą!
Na statku nie miałam wcale morskiej choroby. I pani Spencer czuła się dobrze, pomimo Ŝe
zwykle choruje. Mówiła, Ŝe nie miała czasu, bo bezustannie musiała uwaŜać na mnie, bym
nie wpadła do wody. Mówiła teŜ, Ŝe w Ŝyciu nie widziała tak niespokojnego ducha. A
przecieŜ jeśli dzięki mnie uniknęła morskiej choroby, to dobrze, Ŝe się tak kręciłam,
nieprawdaŜ? Chyba to nic dziwnego, Ŝe chciałam obejrzeć wszystko na statku, bo kto wie,
kiedy będę miała znowu sposobność ku temu?… Ach, jakŜe tu wiele kwitnących drzew
wiśniowych! Ta wyspa to wspaniały, kwitnący ogród! JuŜ ją kocham i jestem taka szczęśliwa,
Ŝe będę tu mieszkała. Słyszałam zawsze, Ŝe Wyspa Księcia Edwarda to najpiękniejsze
miejsce na świecie, i nieraz wyobraŜałam sobie, Ŝe mieszkam na niej. Lecz nigdy nie
sądziłam, Ŝe będę tu mieszkać naprawdę. A czyŜ to nie rozkosznie, jeśli sen się spełnia?…
JakŜe te czerwone drogi są dziwne! Kiedyśmy wsiadły do wagonu w Charlottetown i te drogi
zaczęły przed nami migać, spytałam pani Spencer, dlaczego są takie czerwone.
Odpowiedziała, Ŝe nie wie i Ŝebym ją, na miłość boską, zwolniła od tych ciągłych pytań…
Powiedziała, Ŝe pytałam ją na pewno co najmniej tysiąc razy… Być moŜe, ale jakŜe
zrozumieć rozmaite rzeczy, jeśli nie moŜna zadawać pytań? No i dlaczegoŜ te drogi są
czerwone?
- Naprawdę nie wiem - odrzekł Mateusz.
- A więc jest to jeszcze jedno, na co muszę poszukać odpowiedzi. Czy to nie
przyjemnie wiedzieć, Ŝe jest tak duŜo rzeczy, które jeszcze poznamy? To właśnie sprawia, Ŝe
ja się tak cieszę Ŝyciem… Świat jest taki ciekawy… Nie byłby taki ani w połowie, gdybyśmy
wszystko o wszystkim wiedzieli, prawda? Ale ja moŜe za wiele mówię? Wszyscy na ogół
uwaŜają, Ŝe jestem zbyt gadatliwa. MoŜe by pan wolał, abym milczała? Jeśli pan sobie Ŝyczy,
proszę otwarcie powiedzieć. Potrafię milczeć, gdy zechcę, chociaŜ to nie jest łatwe.
Mateusz, ku swemu wielkiemu zdziwieniu, czuł się zupełnie dobrze. Jak ludzie
milczący w ogóle, lubił osoby gadatliwe, jeśli te rozprawiając nie wymagały jego
współudziału w rozmowie. Lecz nigdy nie przypuszczał, Ŝe towarzystwo dziewczynki moŜe
być tak przyjemne. Kobiety, jego zdaniem, były pod kaŜdym względem okropne, a cóŜ
dopiero dziewczynki! Nie lubił ich, zwłaszcza gdy cichaczem starały się go minąć, zerkając z
dala, jak gdyby spodziewały się, Ŝe połknie je, jeśli odwaŜą się wymówić bodaj słówko. Takie
bowiem były dobrze wychowane dziewczynki z Avonlea. Ale to piegowate stworzenie było
zupełnie inne i chociaŜ powolnej inteligencji Mateusza trudno było podąŜyć za Ŝywym
biegiem jego myśli, czuł wyraźnie, Ŝe ten szczebiot nie jest mu wcale przykry.
- Mów, ile chcesz. Mnie to nie przeszkadza - rzekł jak zwykle nieśmiało.
- Ach, jakŜe się cieszę! Przypuszczam, Ŝe pan i ja będziemy się zgadzali. Przyjemnie
jest mówić, kiedy się ma na to ochotę, a nie być zmuszonym milczeć, dlatego Ŝe dorośli są
zdania, iŜ dzieci powinno się widzieć, a nie słyszeć. Mówili mi to z milion razy przynajmniej.
I śmieją się ze mnie, Ŝe uŜywam takich wzniosłych słów. Ale jeśli ktoś ma wzniosłe myśli,
musi przecieŜ uŜywać wzniosłych słów dla wyraŜenia ich. CzyŜ nieprawda?
- Owszem, tak by się wydawało - potwierdził Mateusz.
- Pani Spencer mówi, Ŝe mój język musi być przytwierdzony w środku. Ale to
nieprawda, bo jest mocno przyrośnięty z jednego końca. Opowiadała mi, Ŝe wasza posiadłość
nazywa się Zielone Wzgórze. Wypytywałam ją o wszystko. Mówiła, Ŝe otoczona jest wokoło
drzewami. JakŜe szczęśliwa się czułam! Ach, kocham drzewa nade wszystko! W naszym
przytułku nie było ich wcale; zaledwie kilka biednych, nędznych drzewek z białymi
podpórkami u głównego wejścia.- One takŜe wyglądały jak sieroty. Tak mi ich strasznie było
Ŝal, Ŝe aŜ się na płacz zbierało. I często mówiłam do nich: „Ach, wy biedaki! Gdybyście rosły
w wielkim, szumiącym lesie, w sąsiedztwie innych wielkich drzew, gdzie gęste mchy i
konwalijki leśne pokrywałyby wasze korzenie, w pobliŜu szemrałby strumyk, a w gałęziach
świergotały ptaki, czyŜbyście wtedy nie rozrosły się szybko? Tutaj, gdzie jesteście, nie
moŜecie się rozwijać! Doskonale rozumiem, jak wy się tu czujecie, kochane drzewka”
Przykro mi było dziś rano, kiedy się z nimi Ŝegnałam. Człowiek przywiązuje się do takich
rzeczy, wszak prawda? Czy w pobliŜu Zielonego Wzgórza jest jaki strumyczek?
Zapomniałam spytać o to panią Spencer!
- Pewnie, Ŝe jest. TuŜ za naszym dworkiem.
- Co za szczęście! Zawsze marzyłam o tym, Ŝeby mieszkać kiedyś nad strumykiem!
Ale nie spodziewałam, się wcale, Ŝe to się ziści. Marzenia rzadko się spełniają, prawda? A
dobrze byłoby, gdyby się spełniały! Teraz będę prawie zupełnie szczęśliwa! Bo zupełnie
szczęśliwa nigdy być nie mogę, gdyŜ… jaki to jest kolor?
Ujęła jeden ze swych długich, lśniących warkoczy, opadających na chude plecy, i
zbliŜyła go do oczu Mateuszy, który nie przywykł wprawdzie wyrokować o kolorze warkoczy
damskich, lecz w tym wypadku nie mógł mieć Ŝadnych wątpliwości.
- Rudy, czy nie? - rzekł.
Dziewczynka odrzuciła warkocz z westchnieniem tak głębokim, iŜ zdawało się
wydobywać niemal z jej stóp i wyraŜać smutek wielu wieków.
- Tak, rudy - powiedziała z rezygnacją. - Teraz zrozumiał pan, dlaczego nie mogę być
zupełnie szczęśliwa. Nie moŜe nią być osoba, która ma rude włosy! Wszystkim innym:
piegami, zielonymi oczami i moją chudością nie martwię się tak bardzo. Potrafię sobie
wyobrazić, Ŝe jest inaczej. Potrafię sobie wyobrazić, Ŝe mam najdelikatniejszą płeć koloru
płatka róŜy i fiołkowe oczy, błyszczące jak gwiazdy. Ale nie mogę sobie wyobrazić, Ŝe nie
mam tych włosów. Staram się o to, powtarzam sobie: włosy twoje są lśniąco czarne, czarne
jak skrzydła krucze. Na próŜno! Wiem, Ŝe są czerwone jak ogień, i serce mi pęka z bólu.
Będzie to tragedia mojego Ŝycia. Czytałam pewnego razu o dziewczynce, która miała równieŜ
tragedię w Ŝyciu, lecz nie z powodu czerwonych włosów. Przeciwnie, miała lśniące, złote
loki, opadające na alabastrowe czoło. Co znaczy czoło z alabastru? Nigdy nie mogłam się
dowiedzieć. Czy pan moŜe mi to objaśnić?
- Nie, obawiam się, Ŝe nie potrafię - rzekł Mateusz, któremu juŜ trochę zaczęło się
kręcić w głowie. Czuł się jak kiedyś, we wczesnej młodości, gdy na pikniku jakiś chłopiec
namówił go na przejaŜdŜkę karuzelą.
- No, w kaŜdym razie musiało to być coś bardzo ładnego, bo była bosko piękna. Czy
pan wyobraŜał sobie kiedyś, co czuje ktoś, kto jest bosko piękny?
- Nie, nigdy - wyznał Mateusz szczerze.
- Ja robię to często. A gdyby panu kazali wybierać, jakim chciałby pan być: bosko
pięknym, oszałamiająco mądrym czy teŜ anielsko dobrym?
- Naprawdę… nie bardzo wiem.
- Ja teŜ nie wiem. Waham się ciągle! Ale mniejsza o to, bo ja przecieŜ nigdy nie będę
taka. A juŜ najpewniej nie będę anielsko dobra… Pani Spencer mówi, Ŝe… ach, panie
Cuthbert! Ach, panie Cuthbert, panie Cuthbert!
Nie były to słowa pani Spencer. Dziewczynka nie wypadła teŜ z kabrioletu ani
Mateusz nie uczynił nic niezwykłego. Lecz po prostu kabriolet skręcił i wjechał w Aleję.
„Aleją” nazywali mieszkańcy tych stron czterechset- czy pięćsetjardowy odcinek
drogi, nad którym sklepiały się dwa rzędy wielkich, rozrośniętych, w tej chwili białym
kwieciem osypanych jabłoni, przed wielu laty zasadzonych tu przez jakiegoś starego dziwaka
rolnika. Jechali pod długim sklepieniem śnieŜnobiałego, pachnącego kwiecia. Panował pod
nim łagodny, róŜowa-wy półcień, daleko zaś w głębi lśniło zabarwione purpurą wieczorne
niebo niby wielka rozeta okna zamykająca nawę katedry.
Cudny ten widok na długą chwilę odjął mowę dziewczynce. Przechyliła się w tył
siedzenia, chude rączyny splotła na kolanach, a twarzyczkę w niemym zachwycie podniosła
ku białej wspaniałości sklepienia. Zachwyconym wzrokiem spoglądała na zachodzące słońce,
a przed oczami jej na tle rozpłomienionego nieba przesuwały się wspaniałe wizje. Nawet
wtedy, gdy juŜ wyjechali z Alei, jadąc długim zboczem ku Newbridge, dziewczynka siedziała
nieruchomo w milczeniu.
Przejechali teŜ w milczeniu Newbridge, gęsto zaludnione miasteczko, gdzie ujadały na
nich psy, mali chłopcy witali ich okrzykami, a wiele twarzy ciekawie wychyliło się z okien.
Przebyli prawie trzy mile, a dziewczynka jeszcze nie rozpoczęła rozmowy. Prawdopodobnie
umiała milczeć równie Wytrwale, jak mówić.
- Domyślam się, Ŝe czujesz się porządnie zmęczona i głodna - odwaŜył się wreszcie
powiedzieć Mateusz, nie mogąc sobie inaczej wytłumaczyć jej milczenia. - Ale jesteśmy juŜ
niedaleko domu, o parę mil tylko.
Dziewczynka z głębokim westchnieniem ocknęła się ze swych marzeń i spojrzała na
niego jak istota, która dotąd bujała w dalekich, gwiaździstych przestworzach.
- Ach, panie Cuthbert! - szepnęła. - To białe… ta biała droga… co to było takiego?
- Masz pewnie Aleję na myśli - odpowiedział Mateusz po chwili głębokiego namysłu.
- Tak, to bardzo ładne miejsce.
- Ładne? O, ładne to niedostateczna nazwa. Ani piękne - to takŜe nie wystarcza. Ono
jest cudowne, cudowne! Jest to pierwsza rzecz w moim Ŝyciu, której nie mogę sobie
wyobrazić cudowniejszej. Tutaj - wskazała ręką piersi - tutaj sprawiło mi to jakiś dziwny ból,
ale ból przyjemny. Czy pan doznawał kiedyś takiego bólu, panie Cuthbert?
- Nie, nie pamiętam, abym go czuł kiedykolwiek.
- Ja często go czuję. Zawsze, ilekroć widzę coś cudownie pięknego! Ale dlaczego
nazwaliście to królewskie sklepienie Aleją? PrzecieŜ ta nazwa nic nie wyraŜa. Powinno by się
to nazywać… zaraz, pomyślę tylko… Białą Drogą Rozkoszy. Czy to nie byłaby śliczna
nazwa? Kiedy mi się nie podoba imię jakiejś osoby lub rzeczy, zawsze staram się wymyślić
inne i potem juŜ tak ją nazywam. W naszym Domu Sierot była dziewczynka imieniem
Hepziba Jenkins, ale ja w myśli zwałam ją zawsze Rozalią de Vere. Niechaj sobie wszyscy
ten uroczy korytarz nazywają Aleją. Ja zawsze będę mówiła: Biała Droga Rozkoszy!… Czy
naprawdę będziemy niedługo w domu? Martwię się tym i cieszę. Martwię się, bo ta
przejaŜdŜka była cudna, a zawsze przykro, kiedy się coś przyjemnego kończy. Wprawdzie
potem moŜe się zdarzyć coś jeszcze milszego, ale nigdy nie jest się tego pewnym, a tak często
się zdarza, Ŝe to coś wcale nie jest przyjemniejsze. Wiem to z doświadczenia. Ale cieszę się,
Ŝe przyjadę do domu. Widzi pan, nie miałam nigdy prawdziwego domu, odkąd pamiętam. Na
tę myśl, Ŝe jadę do mego prawdziwego domu, znowu czuję ten przyjemny ból… Ach, czyŜ to
nie śliczne?!
ZjeŜdŜali właśnie z wierzchołka wzgórza. NiŜej ujrzeli staw, wyglądający prawie jak
rzeczka, taki był długi i kręty. Pośrodku przecinał go mostek. PoniŜej, aŜ do miejsca, gdzie
bursztynowe wydmy piaszczyste odcinały staw od szafirowej zatoki morskiej, woda mieniła
się tęczą barw szafranu, szkarłatu, jaśniejszej i ciemniejszej zieleni oraz wieloma odcieniami,
na które jeszcze nigdy nie znaleziono właściwej nazwy. PowyŜej mostu wślizgiwał się staw
między kępy jodeł i klonów, prześwitując ciemną wodą wśród cieni poruszających się gałęzi.
Tu i ówdzie ze stromego wybrzeŜa wychylała się dzika śliwa niby biało ubrane dziewczę,
wspinające się na palce, by ujrzeć w wodzie swe własne odbicie. Z bagien w pobliŜu stawu
rozlegał się dziwnie jasny i melancholijny chór Ŝabich głosów.
Nieco wyŜej na wzgórzu spomiędzy białych jabłoni wychylał się niewielki, szary
domek, a pomimo Ŝe zmierzch nie był jeszcze zupełny, w jednym okienku migotało światło.
- Oto jest staw rodziny Barry’ch - rzekł Mateusz.
- Fe, jaka szkaradna nazwa! Ja bym to inaczej określiła… niech mi pan pozwoli
pomyśleć… Jezioro Lśniących Wód! Tak, to jest odpowiednie. Poznaję to po owym dreszczu,
bo jeśli nazwa, którą nadaję, jest naprawdę piękna, to natychmiast dreszcz mnie przejmuje.
Czy i pan miewa nieraz taki dreszcz?
Mateusz pomyślał chwilę.
- O, owszem, zdarza się… Dreszcz zawsze mnie przejmuje, ilekroć widzę te
szkaradne, białe liszki pełzające po zagonach ogórków. Nie cierpię ich!
- Ach, to jest pewnie zupełnie inny rodzaj dreszczu. PrzecieŜ musi być róŜnica
pomiędzy liszkami a jeziorem o lśniącej wodzie. Dlaczego ludzie nazywają go stawem
Barry’ch?
- Pewnie dlatego, Ŝe w tym małym domku mieszka pan Barry. Posiadłość jego nazywa
się Sosnowe Wzgórze. Gdyby poza nią nie znajdował się ten gęsty gaj, widzielibyśmy juŜ
stąd Zielone Wzgórze. Teraz miniemy most, potem dalej pojedziemy drogą. Mamy jeszcze
pół mili do domu.
- Czy pan Barry ma córeczki? Nie maleńkie, ale takie w moim wieku?
- Owszem, ma córeczkę jedenastoletnią. Nazywa się Diana.
- Ach! - dziewczynka westchnęła bardzo głęboko. - CóŜ za prześliczne imię!
- Nie uwaŜam tego. Brzmi jakoś pogańsko. Ja wolę coś bardziej zwyczajnego, Jankę,
Mary… Ale kiedy Diana przyszła na świat, w domu Barry’ch mieszkał nauczyciel, którego
proszono o wybór imienia. On to zaproponował imię Diany.
- Szkoda, Ŝe nie było nauczyciela tam, gdzie ja się urodziłam… Ach, oto jesteśmy na
moście! Zamykam oczy. Zawsze boję się jechać mostem, bo doznaję uczucia, Ŝe kiedy się
znajdę pośrodku, most załamie się jak scyzoryk i zapadnie pod nami. Dlatego teŜ przymykam
oczy, ale z boku zerkam, gdy przypuszczam, Ŝe jesteśmy blisko środka mostu. Bo gdyby się
załamał, chciałabym to widzieć… Ach, jak ładnie dudni! Lubię, jak tak dudni. Jak to świetnie,
Ŝe tyle jest na świecie rzeczy do lubienia. Ale oto przejechaliśmy! Teraz spojrzę poza siebie.
Dobranoc, kochane Jezioro Lśniących Wód! Zawsze mawiam „dobranoc” temu wszystkiemu,
co lubię, tak samo jak ludziom. Chyba ta woda teŜ to lubi - patrzy na mnie, jakby się
uśmiechała.
Kiedy wjechali na przyległy pagórek i droga znowu zmieniła kierunek, Mateusz rzekł:
- Jesteśmy bardzo blisko domu. Zielone Wzgórze…
- Ach, niech pan nie mówi, gdzie! - przerwała spiesznie, chwytając jego wyciągnięte
ramię, i zamknęła oczy, by nie widzieć, co wskazuje. - Proszę pozwolić mi zgadnąć. Jestem
pewna, Ŝe zgadnę!
Znowu otworzyła oczy i rozejrzała się wokoło. Znajdowali się na szczycie wzgórza.
Słońce juŜ zaszło, ale krajobraz tonął jeszcze w świetle. Na zachodzie na złotoczerwonym
niebie zarysowywała się ciemna dzwonnica kościółka. NiŜej roztaczała się mała dolina, a
dalej ciągnęło się długie, łagodne wzgórze, usiane przytulnymi, ładnymi dworkami.
Oczy dziewczynki błądziły uwaŜnie i Ŝywo od jednego dworku do drugiego. Wreszcie
zatrzymały się na jednym z nich. Dość obszerny, stojący z dala od gościńca, otoczony
obłokiem kwitnących drzew, odcinał się wyraźnie od przyległych lasów. Ponad tym dworem
w południowo-zachodniej stronie czystego nieba błyszczała wielka gwiazda niby kryształowa
lampa, wskazująca drogę pełną obietnic.
- To tutaj, prawda? - rzekła wyciągając rękę w ową stronę. Mateusz raźnie śmignął
klacz.
- W istocie, zgadłaś! - rzekł. - Prawdopodobnie pani Spencer bardzo szczegółowo
opisała ci wszystko.
- Nie, wcale nie. To, co mówiła, dałoby się równie dobrze zastosować do innych
dworków. Nie wytworzyłam sobie wcale dokładnego pojęcia o Zielonym Wzgórzu. Lecz
zaledwie je dojrzałam, uczułam, Ŝe tam jest mój dom. Ach, czy to aby nie sen?! Czy pan
uwierzy, Ŝe moje ramię musi być sine i Ŝółte, tyle razy szczypałam się dziś od rana. Co chwila
ogarniało mnie straszne uczucie - bałam się, Ŝe to wszystko sen. Szczypałam się wtedy, Ŝeby
się przekonać, Ŝe to prawda… Lecz potem pomyślałam sobie, Ŝe jeśli to nawet jest sen, nie
chcę się zbudzić, wolę śnić dłuŜej, i przestałam się szczypać… Ale to jest przecieŜ
rzeczywista prawda i istotnie niedługo będę w domu!
Umilkła z westchnieniem zachwytu. Mateusz kręcił się niespokojnie na swym
miejscu. Rad był, Ŝe to Maryla, a nie on, powie temu biednemu, bezdomnemu dziecku, Ŝe
dom, do którego tak tęskniło, nie otworzy dla niego swych drzwi.
Zmierzch był juŜ zupełny, kiedy przejeŜdŜali obok mieszkania pani Linde. Pomimo to
czcigodna niewiasta zdołała ich dojrzeć ze swego okna, gdy skręcali na drogę ku Zielonemu
Wzgórzu.
Kiedy wjechali w podwórko, Mateusz zadrŜał przed mającym nastąpić wyjaśnieniem z
uczuciem, którego nie potrafił sobie wytłumaczyć. Nie myślał ani o sobie, ani o Maryli, ani o
kłopocie, jaki ta omyłka mogła im obojgu sprawić, lecz o rozczarowaniu dziewczynki. Gdy
wyobraŜał sobie, jak zgaśnie w jej oczach zachwyt, doznawał tak bolesnego uczucia, jak
gdyby miał pomóc w morderstwie; czuł teraz taką odrazę, jaka go opanowywała zazwyczaj,
gdy trzeba było zakłuć jagnię, cielę lub jakiekolwiek inne bezradne stworzenie.
Stanęli przed dworkiem. W podwórzu było juŜ zupełnie ciemno. Liście topoli
szeleściły wokoło niczym jedwab.
- Niech pan posłucha, jak drzewa rozmawiają we śnie - szepnęła dziewczynka, kiedy
postawił ją na ziemi. - JakieŜ cudne muszą mieć sny!
Po czym ująwszy mocno torbę zawierającą całą jej chudobę, weszła za Mateuszem do
sieni.
III.
ZDUMIENIE MARYLI CUTHBERT
Gdy Mateusz otworzył drzwi, Maryla wybiegła szybko na jego spotkanie. Lecz kiedy
wzrok jej padł na dziwaczne, małe stworzenie w ciasnej, brzydkiej sukience, Ŝ długimi,
ognistoczerwonymi warkoczami i oczyma błyszczącymi radością, cofnęła się zdumiona.
- CóŜ to, Mateuszu? - wybuchnęła. - GdzieŜ jest chłopiec?
- Nie było tam chłopca - odpowiedział Mateusz nieśmiało. - Była tylko ona.
Wskazał dziewczynkę, przypomniawszy sobie dopiero teraz, Ŝe nie zapytał jej nawet o
imię.
- Nie było chłopca? AleŜ musiał tam być - nalegała Maryla. - PrzecieŜ prosiliśmy
panią Spencer, by go przywiozła.
- Tak, ale nie uczyniła tego. Przywiozła właśnie tę dziewczynkę. Pytałem zawiadowcy
stacji. Musiałem więc zabrać ją do domu. Nie moŜna było zostawić dziecka na pustym
dworcu, nawet jeśli zaszła jakaś pomyłka.
- A to paradne! - zawołała Maryla.
Podczas tej rozmowy dziewczynka milczała, a spojrzenie jej krąŜyło od Maryli do
Mateusza. Wyraz radości znikł z jej twarzyczki. Zdawało się, Ŝe nagle zrozumiała treść
rozmowy. Rzuciwszy swą drogocenną torbę, zrobiła kilka kroków naprzód i załamała ręce.
- Nie chcecie mnie! - krzyknęła. - Nie chcecie mnie dlatego, ze nie jestem chłopcem!
Powinnam się była tego spodziewać! Nikt mnie nigdy nie chciał! Zawsze tak bywało.
Powinnam była rozumieć, Ŝe to zbyt piękne, aby mogło się spełnić. Powinnam była wiedzieć,
Ŝe mnie nigdy nikt nie zechce! Ale cóŜ ja pocznę? Rozpłynę się chyba we łzach.
I uczyniła to. Opadłszy na krzesło, załamała ręce nad głową, potem ukryła twarz w
dłoniach i zaczęła gwałtownie szlochać.
Maryla i Mateusz spoglądali na siebie przeraŜeni. śadne z nich nie wiedziało, co
począć, co powiedzieć. Wreszcie Maryla przerwała milczenie:
- Cicho, cicho, przecieŜ nie ma znowu o co tak rozpaczać!
- Nie ma o co?
Dziewczynka szybko podniosła głowę ukazując twarzyczkę skąpaną we łzach i
drgające usta.
- Pani takŜe płakałaby, gdyby będąc sierotą przybyła pod dach domu, który miał
zostać jej rodzinnym domem, i nagle dowiedziała się, Ŝe pani nie chcą, bo nie jest chłopcem!
O, to najtragiczniejsza chwila, jaką przeŜyłam!
Coś jakby uśmiech, trochę leniwy, bo dawno zapomniany, złagodził surowy wyraz
twarzy Maryli.
- Nie płacz tylko! Nie wyrzucimy cię przecieŜ za drzwi dziś wieczór! Pozostaniesz u
nas, dopóki się cała ta sprawa nie wyjaśni. Jak się nazywasz?
Dziewczynka zawahała się na chwilę.
- MoŜe by pani zechciała nazywać mnie Kordelią? - rzekła pośpiesznie.
- Nazywać cię Kordelią? Czy to nie jest twoje imię?
- Nie-e-e, niezupełnie, ale chciałabym nazywać się Kordelią. To brzmi tak
dystyngowanie!
- Nie pojmuję, o co ci chodzi. Jeśli nie nazywasz się Kordelią, jakie masz imię?
- Anna Shirley - wyjąkała niechętnie właścicielka tego imienia. - Ale proszę, niech
pani nazywa mnie Kordelią. Wszak dla pani to jest obojętne, jak mnie będzie wołać, jeśli
pozostanę tutaj niedługo. A Anna to takie nieromantyczne imię.
- Romantyczne czy nieromantyczne! - odburknęła prozaiczna Maryla. - Anna to
skromne i rozumne imię. Nie masz powodu się go wstydzić.
- Ja się go nie wstydzę - odpowiedziała dziewczynka - tylko Kordelią więcej mi się
podoba. Zawsze wyobraŜałam sobie, ze nazywam się Kordelią, a zresztą moŜe w ostatnich
czasach wmówiłam to w siebie. Kiedy byłam młodsza, wolałam imię Geraldyna, ale teraz
jestem zdania, Ŝe Kordelią jest najładniejsze. Jeśli jednak pani chce koniecznie nazywać mnie
Anną, proszę przynajmniej mówić „Aniu” zamiast „Andziu”.
- Myślę, Ŝe to wszystko jedno - rzekła Maryla z niedostrzegalnym uśmiechem,
podnosząc imbryk z herbatą.
- O, nie, to wielka róŜnica! To brzmi o wiele, o wiele delikatniej. Wymawiając jakieś
imię, widzimy je natychmiast przed sobą, jak gdyby było wydrukowane; przynajmniej ja tak
to odczuwam. Andzia wygląda ohydnie, Ania zaś o tyle bardziej dystyngowanie. Jeśli więc
pani zechce nazywać mnie Anią, postaram się pogodzić z myślą, Ŝe nie noszę imienia
Kordelii.
- A więc, Aniu, nie Andziu, czy moŜesz nam powiedzieć, w jaki sposób zaszło to
nieporozumienie? Prosiliśmy panią Spencer, by nam przywiozła chłopca. Czy w Domu Sierot
nie było chłopców?
- Owszem, jest ich bardzo wielu. Lecz pani Spencer powiedziała wyraźnie, Ŝe państwo
Ŝyczą sobie wziąć jedenastoletnią dziewczynkę. Wtedy przełoŜona uznała, Ŝe ja będę
najodpowiedniejsza. Pani nie ma pojęcia, jak bardzo się ucieszyłam! Całą noc nie spałam z
radości! Ach - dodała zwracając się z wyrzutem do Mateusza - czemuŜ nie powiedział mi pan
na dworcu, Ŝe to pomyłka, i nie pozostawił mnie tam? Gdybym nie widziała Białej Drogi
Rozkoszy ani Jeziora Lśniących Wód, nie byłoby mi tak cięŜko na duszy!
- O czym ona mówi? - spytała Maryla brata.
- Przypomina sobie… szczegóły naszej rozmowy, podczas gdyśmy jechali… odpowiedział pośpiesznie Mateusz. - Idę wyprząc klacz, Marylo. Proszę cię, przygotuj
herbatę, zanim powrócę.
- Czy pani Spencer wiozła jeszcze jakieś dziecko? - pytała dalej Maryla po odejściu
Mateusza.
- Owszem, zabrała Lili Jones dla siebie. Lili ma zaledwie pięć lat i jest bardzo piękna.
Ma ciemne, kasztanowate włosy. Gdybym ja miała kasztanowate włosy i była bardzo piękna,
czy byście mnie takŜe nie przyjęli?
- O, nie! Chcieliśmy chłopca, który by pomagał Mateuszowi w gospodarstwie.
Dziewczynka na nic się nam nie przyda. Zdejm kapelusz! PołoŜę go wraz z twoją torbą na
stole w sieni.
Ania posłusznie zdjęła kapelusz. Po chwili wrócił Mateusz i zasiedli do wieczerzy.
Ale Ania nie mogła nic przełknąć. Na próŜno dziobała jak ptaszek chleb z masłem i
marmoladą jabłkową, podaną na szklanej podstawce. Widać było, Ŝe nie moŜe przełknąć ani
jednego kęsa.
- Ale ty nic nie jesz! - zauwaŜyła Maryla rzucając Ani surowe spojrzenie, jakby za
jakiś czyn godny nagany.
Dziewczynka westchnęła.
- Nie mogę. Wpadłam w otchłań rozpaczy. Czy pani miałaby ochotę do jedzenia,
gdyby pani wpadła w otchłań rozpaczy?
- Nie mogę na to odpowiedzieć, bo nigdy tam nie byłam - odrzekła Maryla sucho.
- Ach, pani nie była… A nigdy nie próbowała pani tego sobie wyobrazić?
- Nie, to teŜ nie.
- W takim razie przypuszczam, Ŝe pani nie moŜe zrozumieć tego uczucia. Jest ono
bardzo nieprzyjemne… Gdy się wtedy próbuje jeść, coś staje w gardle i nie moŜna nic
przełknąć, nawet czekoladki. Dwa lata temu jadłam czekoladkę. Było to coś przepysznego!
Odtąd często śniłam, Ŝe mam całą torebkę czekoladek, lecz zawsze, ilekroć sięgnęłam po
pierwszą, budziłam się. PrzecieŜ nie będziecie się gniewali o to, Ŝe nie jem. Wszystko tutaj
jest doskonałe, ale jednak nie mogę…
- Jest pewnie zmęczona - stwierdził Mateusz, który od chwili powrotu ze stajni nie
wyrzekł ani słowa. - Najlepiej byłoby kazać jej pójść spać.
Maryla myślała właśnie nad tym, gdzie Ania mogłaby spędzić noc. Przygotowała dla
oczekiwanego chłopca izdebkę obok kuchni. Lecz pomimo Ŝe był to kąt czysty i jasny, nie
wydawał się odpowiedni dla dziewczynki. Wobec tego, Ŝe o przyjęciu takiej bezdomnej istoty
w gościnnym pokoju nie mogło być mowy, pozostawał tylko wychodzący na wschód
pokoiczek na facjatce.
Maryla zapaliła świecę i kazała Ani pójść za sobą, co teŜ dziewczynka uczyniła,
zabierając po drodze swoją torbę i kapelusz. W sieni było nienagannie czysto, a pokoik na
górze, w którym się Ania znalazła po chwili, wydawał się jeszcze czyściejszy.
Maryla postawiła lichtarz na małym, trójnoŜnym stoliku i odgarnęła kołdrę z łóŜka.
- Masz pewnie koszulę nocną? - spytała. Ania skinęła głową twierdząco.
- Owszem, mam dwie. PrzełoŜona mi je uszyła. Są strasznie, wąskie. W Domu Sierot
nigdy nie ma niczego pod dostatkiem, wszystkiego jest skąpo, więc teŜ i szyje się
oszczędnie… przynajmniej w takim ubogim przytułku, jakim jest nasz. Nie cierpię krótkich i
ciasnych nocnych koszul. Ale przecieŜ moŜna w nich równie przyjemnie śnić jak w
ozdobionych Haftami i obszytymi koronką wokoło szyi. To jest jedyna pociecha.
- Tak, ale rozbierz się jak najprędzej i kładź się do łóŜka. Powrócę za pięć minut
zgasić świecę. Nie byłabym spokojna, gdybym to tobie poleciła. Mogłabyś zaprószyć ogień.
Po odejściu Maryli Ania rozejrzała się ciekawie wokoło. Białe, otynkowane ściany
były tak boleśnie nagie i smutne, jak gdyby same litowały się nad swym ubóstwem. Podłoga
była takŜe goła, tylko pośrodku leŜała okrągła, pleciona mata, jakiej Ania nigdy dotąd nie
widziała. W jednym kącie pokoju znajdowało się wysokie, staroświeckie łóŜko o czterech
ciemnych -słupach, przeznaczonych do zawieszania kotary. W drugim kącie trójnoŜny stolik,
a nim czerwona, aksamitna poduszeczka do szpilek, dość twarda, by złamać ostrze
najgrubszej z nich. Nad stolikiem maleńkie, podłuŜne lusterko. Pomiędzy łóŜkiem a stolikiem
mieściło się okno, przybrane u góry śnieŜnobiałą, muślinową falbaną, na wprost okna zaś
umywalka. Od całego tego pokoju wiał przeraŜający chłód, toteŜ przejął on biedną Anię do
szpiku kości.
Szlochając, szybko zrzuciła z siebie ubranie, włoŜyła ciasną nocną koszulę i
wskoczyła do łóŜka, aby, zatopiwszy twarz w poduszce, naciągnąć kołdrę aŜ na głowę.
Kiedy Maryla powróciła, by zabrać świecę, rozrzucone po podłodze rozmaite części
ubogiego ubrania i wzburzona pościel były jedyną oznaką czyjejś obecności w pokoju.
Spokojnie podniosła ubranie Ani, złoŜyła je w porządku na niskim, Ŝółtym krześle,
wzięła świecę i zbliŜyła się do łóŜka.
- Dobranoc! - rzekła jakimś dziwnym głosem, w którym jednak nie czuć było niechęci.
Blada twarzyczka Ani i wielkie jej oczy wyjrzały natychmiast spod kołdry.
- Jak moŜe mi pani mówić „dobra” noc wiedząc, Ŝe będzie to najgorsza noc, jaką
kiedykolwiek przeŜyłam? - rzekła z wyrzutem.
Po czym znowu zniknęła pod kołdrą.
Maryla powoli zeszła do kuchni i zaczęła zmywać naczynia po wieczerzy. Mateusz
palił fajkę - niewątpliwa oznaka zafrasowania. Palił rzadko, bo Maryla nie lubiła tego,
nazywając uŜywanie fajki złym przyzwyczajeniem. Nieraz jednak pozwalał sobie na ten
wybryk, na co siostra patrzała wówczas przez palce, uwaŜając, Ŝe kaŜdy męŜczyzna musi się
jakoś wyładować.
Tak, ładna historia! - rzekła gniewnie. - Przez posły wilk nie tyje. Prawdopodobnie
słuŜący Roberta Spencera przekręcił treść naszej prośby. Jutro jedno z nas musi pojechać,
Ŝeby rozmówić się z panią Spencer. Dziewczynkę naleŜy odesłać do Domu Sierot.
Tak sądzę - odpowiedział Mateusz bez przekonania.
- Sądzisz? Czy nie uwaŜasz tego za konieczne?
- Wiesz, Marylo, to jest bardzo miłe stworzenie. Naprawdę, przykro jest odsyłać tę
dziewczynkę, kiedy tak bardzo pragnęłaby tu pozostać.
- AleŜ, Mateuszu, czyŜ twoim zdarciem powinniśmy ją zatrzymać?
Zdziwienie Maryli nie byłoby większe, gdyby jej spokojny brat wyraził chęć
chodzenia na głowie.
- Nie, nie, niezupełnie - wyjąkał Mateusz nie wiedząc, jak wybrnąć. - UwaŜam… Ŝe
nikt nie moŜe Ŝądać tego od nas.
- No, pewno! Czym właściwie byłaby ona dla nas?
- MoŜe my bylibyśmy czymś dla niej, Marylo - powiedział Mateusz nieoczekiwanie.
- Mateuszu Cuthbert, zdaje mi się, Ŝe to dziecko zaczarowało cię! Widzę, Ŝe pragniesz
je zatrzymać!
- Wierzaj mi, Ŝe to bardzo ciekawa istota! - przekonywał Mateusz. - Gdybyś ją
słyszała rozprawiającą, kiedyśmy wracali z dworca…
- O, mówić ona potrafi. Od razu to poznałam. I to wcale dobrze o niej nie świadczy.
Nie lubię dzieci, które duŜo mówią. Nigdy nie pragnęłam dziewczynki z przytułku, a gdybym
miała wybierać, to w kaŜdym razie nie tego rodzaju. Jest w niej coś, czego nie rozumiem. Nie,
odeślemy ją tą samą drogą, jaką przybyła.
- MoŜe wynająłbym francuskiego chłopca do pomocy w gospodarstwie, a ty
zatrzymałabyś ją do towarzystwa? - rzekł Mateusz.
- Nie potrzeba mi towarzystwa - odburknęła Maryla szorstko. - Nie mam zamiaru
zatrzymywać jej.
- Zrobisz tak, jak sama zechcesz - odpowiedział Mateusz wstając i odłoŜył fajkę. - Idę
spać, dobranoc!
Mateusz wyszedł. Wkrótce i Maryla, ze zmarszczonym czołem, pozmywawszy
naczynia kuchenne, udała się na spoczynek. Na facjatce zaś, piętro wyŜej, leŜało samotne,
bezdomne, spragnione miłości dziecko, które gorzki płacz ukołysał wreszcie do snu.
IV.
PORANEK NA ZIELONYM WZGÓRZU
Dzień był juŜ jasny, kiedy Ania zbudziła się i siadłszy na łóŜku spojrzała
nieprzytomnie w okno. Płynął przez nie strumień wesołych promieni słonecznych, a poza
nimi coś niezmiernie lekkiego i białego powiewało ku błękitnemu niebu.
Przez chwilę nie mogła sobie uświadomić, gdzie się znajduje. Ogarnęło ją uczucie
niewymownej radości, lecz prawie natychmiast zjawiło się straszne przypomnienie. Jest na
Zielonym Wzgórzu, ale musi je opuścić. Nie chcą jej tu zatrzymać dlatego, Ŝe nie jest
chłopcem!
Lecz był poranek i wszakŜe tu, przed jej oknem, stała cudna kwitnąca wiśnia. Jednym
skokiem dziewczynka znalazła się przy oknie. Uniosła Ŝaluzję, która zaskrzypiała opornie,
jakby juŜ dawno nikt jej nie poruszał.
Ania uklękła i spoglądała w ten jasny czerwcowy poranek oczami błyszczącymi z
zachwytu. Ach, czyŜ to nie piękne? CzyŜ to nie urocze miejsce? GdybyŜ mogła tu pozostać!
Postara się wyobrazić to sobie. Tutaj właśnie jest szerokie pole dla jej wyobraźni!
Ogromna wiśnia rosła tuŜ, blisko, gałęzie jej dotykały domu; kwiaty pokryły drzewo
tak obficie, Ŝe przysłoniły zupełnie liście. Po obu stronach dworku roztaczały się sady, jeden
pełen jabłoni, drugi drzew wiśniowych osypanych kwieciem. Trawniki były Ŝółte od
kwitnących mleczów. W ogrodzie poniŜej bzy uginały się pod olbrzymimi kiściami
fioletowych kwiatów. ŚwieŜy wietrzyk poranny przynosił do okna pokoiku Ani ich upajającą
woń.
Poza ogrodem, hen ku dolinie ciągnęły się zielone łąki, pełne soczystej koniczyny.
Tam właśnie płynął strumyk i rosły młode brzózki, Ich smukłe, białe pnie wznosiły się ponad
bogate poszycie - puszyste paprocie, mchy i przeróŜne zioła nasuwały myśl o rozkosznym
wypoczynku. Dalej ciągnęło się wzgórze, przystrojone ciemną zielenią sosen i jodeł. Poprzez
niewielką szczelinę wśród drzew widać było szczyt facjatki szarego domku, który Ania
widziała po drugiej stronie Jeziora Lśniących Wód.
Na lewo znajdowała się stajnia, spichrz i inne zabudowania gospodarskie, za nimi na
łagodnym zboczu ciągnęły się zielone pola, a jeszcze dalej połyskiwało lśniące, szafirowe
morze.
Ania spojrzeniem pełnym uwielbienia dla piękna wchłaniała chciwie wspaniały
krajobraz. Biedne dziecko widziało w swym Ŝyciu tak mało pięknych widoków. A to, co
ujrzała w tej chwili, przechodziło jej najbujniejsze nawet marzenia!
Klęczała, zapomniawszy o całym świecie, zapatrzona tylko w te cuda wokoło „siebie,
gdy nagle uczuła czyjąś dłoń na ramieniu. Weszła Maryla, nie zauwaŜona przez małą
marzycielkę.
- Czas, abyś juŜ była ubrana - rzekła krótko.
Maryla nie wiedziała, jak przemawiać do tego dziecka, a z powodu tej
nieświadomości, która jej ciąŜyła, mimo woli bywała szorstka.
Ania zerwała się z głębokim westchnieniem.
- Ach, czyŜ to nie cudowne? - rzekła wskazując ręką jasny świat poza oknem.
- Owszem, drzewo jest bardzo duŜe - odpowiedziała Maryla - i ślicznie kwitnie. Lecz
owoców daje mało, przy tym są one drobne i robaczywe.
- Ach, ja nie mówię wyłącznie o tym drzewie, pomimo Ŝe w tej chwili jest piękne…
Jest oszałamiająco piękne… Kwitnie, jakby mu samemu na tym pięknie zaleŜało. Mam na
myśli wszystko: ogród i sad, i strumyk, i las, cały ten wielki świat… Czy nie wydaje się pani,
Ŝe właśnie w taki poranek kochamy cały świat? Słyszę aŜ tutaj śmiech strumyka. MoŜe pani
zauwaŜyła, Ŝe strumienie są wesołe? Śmieją się zawsze! Nieraz w zimie słyszałam, jak śmiały
się pod lodem. Cieszę się bardzo, Ŝe w pobliŜu Zielonego Wzgórza jest strumień. Pani myśli
zapewne, Ŝe powinno by mi to być obojętne wobec tego, iŜ tu nie zostanę. Ale tak nie jest…
Jeśli nawet nigdy juŜ tego miejsca nie zobaczę, miło mi będzie pomyśleć, Ŝe na Zielonym
Wzgórzu jest strumyk. Bo gdyby go nie było, zawsze dręczyłaby mnie myśl, Ŝe powinien tu
być. Dziś nie jestem pogrąŜona w otchłani rozpaczy, o, nie… Nigdy rano tam nie bywam…
CzyŜ to nie cudnie, Ŝe bywają poranki? Ale jestem bardzo smutna. Właśnie wyobraŜałam
sobie, Ŝe to jednak mnie oczekiwaliście i Ŝe zostanę tu na zawsze, na zawsze. Było to dla
mnie wielką pociechą. Najgorsze jednak z tych wyobraŜonych rzeczy jest to, Ŝe przychodzi
chwila, w której trzeba przerwać marzenie, a to bardzo boli…
- Najlepiej byłoby, gdybyś się ubrała i zeszła, zamiast siedzieć tu i marzyć - zauwaŜyła
Maryla, gdy wreszcie udało jej się wtrącić słówko. - Śniadanie czeka. Umyj się i uczesz
porządnie! Okno zostaw otwarte i wyłóŜ pościel do wietrzenia. Pośpiesz się, proszę.
Ania potrafiła się widocznie śpieszyć, gdy jej na tym zaleŜało,, gdyŜ po dziesięciu
minutach była juŜ na dole, świeŜo umyta, z włosami splecionymi, starannie ubrana,
zadowolona, Ŝe posłusznie spełniła rozkazy Maryli. Aby być sprawiedliwym, naleŜy dodać,
Ŝe zapomniała jednak wyłoŜyć pościel do wietrzenia.
- Dziś jestem porządnie głodna - rzekła siadając na krześle wskazanym jej przez
Marylę. - Świat nie jest tak ponury jak wczoraj. Cieszę się, Ŝe dziś słoneczny ranek. ChociaŜ
lubię teŜ dŜdŜyste poranki. KaŜdy poranek jest zajmujący, prawda? Nigdy nie wiemy, co nas
spotka w ciągu dnia. Mamy więc tyle pola do wyobraźni. Cieszę się jednak, Ŝe deszcz nie
pada, bo łatwiej jest znieść zmartwienie w słoneczny dzionek. A dziś mam wielką troskę do
dźwigania… Łatwo jest czytać o czyimś nieszczęściu i wyobraŜać sobie, Ŝe i my
potrafilibyśmy znieść je po bohatersku, lecz kiedy się ono na nas istotnie wali, to niełatwa,
sprawa, prawda?
- Zmiłuj się, przestań paplać - rzekła Maryla. - Stanowczo dziewczynka nie powinna
tak duŜo mówić.
Po tej uwadze Ania zamilkła zupełnie, aŜ milczenie jej, jako wymuszone, zaczęło
irytować Marylę. I Mateusz nic nie mówił, co było zresztą stałym jego zwyczajem - śniadanie
więc minęło w zupełnej ciszy.
Powoli Ania wpadała w coraz większą zadumę, jadła machinalnie, a jej duŜe oczy
wpatrywały się nie widzącym spojrzeniem w niebo za oknem. Marylę draŜniło to coraz
bardziej. Doznawała niemiłego uczucia, Ŝe gdy to dziwne dziecko siedziało przy stole, myśl
jego unosiła się w dalekich przestworzach na skrzydłach fantazji. KtóŜ chciałby mieć u siebie
taką istotę?
Ale - dziw nad dziwy! Mateusz pragnął ją zatrzymać. Maryla czuła, Ŝe pragnie on tego
równie silnie dziś rano, jak pragnął wczoraj wieczorem, i Ŝe nadal będzie sobie tego Ŝyczył.
Taka była natura Mateusza. Potrafił wbić sobie coś do głowy, trzymać się tego ze
zdumiewającym uporem i trwać w zaciętym milczeniu, które skutkowało dziesięć razy lepiej,
niŜ gdyby o tym gadał od rana do nocy.
Po śniadaniu Ania ocknęła się z zadumy i spytała, czyby nie mogła zmyć naczyń.
- Czy umiesz porządnie i czysto zmywać? - spytała nieufnie Maryla.
- O-o, tak! ChociaŜ lepiej potrafię niańczyć dzieci. Mam doświadczenie pod tym
względem. Szkoda, Ŝe tu nie ma maleństw, których bym mogła doglądać.
- Ja za to nie Ŝałuję tego wcale. Ty juŜ jesteś dostatecznym kłopotem. Nie mam
pojęcia, co począć z tobą. Mateusz jest istotnie dziwak, śmieszny dziwak!
- Mnie się on wydaje bardzo miły - zauwaŜyła Ania z wyrzutem. - Wcale nie bronił mi
mówić. Przeciwnie, zdawało mi się, Ŝe jest temu rad. Zaledwie go zobaczyłam, poczułam, Ŝe
to pokrewna dusza.
- Jesteście oboje dziwacy, jeśli to nazywasz pokrewieństwem dusz - sarknęła Maryla. Owszem, moŜesz zmyć naczynia. Nie Ŝałuj gorącej wody i wytrzyj dokładnie. Mam dziś rano
zajęcia po uszy, gdyŜ po południu jadę do Białych Piasków pomówić z panią Spencer.
Pojedziesz ze mną, tam postanowimy, co z tobą zrobić. Gdy skończysz zmywać, pójdziesz na
górę posłać łóŜko.
Ania zmyła i wytarła starannie szklanki i talerze, co nie uszło bystrego oka Maryli.
Mniej zręcznie słała łóŜko; nie przywykła bowiem do układania pierzynek. Wreszcie
doprowadziła łóŜko do porządku. Maryla, chcąc się jej pozbyć, kazała jej pójść i na własną
rękę znaleźć sobie jakąś rozrywkę do czasu, kiedy obiad będzie gotów.
Ania podbiegła do drzwi z rozpromienioną twarzą, uśmiechnięta, z błyszczącymi
oczami. Lecz juŜ na progu zatrzymała się nagle, cofnęła i wróciwszy usiadła przy stole.
Wyraz zachwytu zgasł, jakby zdmuchnięty z jej twarzyczki.
- CóŜ się stało? - spytała Maryla.
- Nie mam odwagi wyjść - rzekła Ania tonem męczennika wyrzekającego się rozkoszy
ziemskich. - Jeśli tu nie pozostanę, po cóŜ mam pokochać Zielone Wzgórze? A przecieŜ, gdy
się teraz zapoznam z drzewami, z sadem, z kwiatami i ze strumykiem, nie potrafię ich nie
pokochać! JuŜ i tak jest cięŜko, po cóŜ ma być jeszcze gorzej? Tak bardzo pragnęłabym wyjść
do ogrodu; zdaje mi się, Ŝe wszystko woła: „Aniu, Aniu! ChodźŜe do nas! Chciałybyśmy
mieć towarzyszkę zabaw, Aniu, Aniu!” Lecz lepiej będzie, gdy nie wyjdę. Po cóŜ kochać coś,
z czym trzeba się wkrótce poŜegnać? A trudno powstrzymać się od kochania, prawda?
Dlatego tak bardzo się cieszyłam, Ŝe będę tu mieszkać. Zdawało mi się, Ŝe znajdę u was tak
wiele do pokochania i nic mi w tym nie przeszkodzi… Ale krótki sen minął! Obecnie jestem
juŜ prawie zrezygnowana, a lękam się, Ŝe gdy wyjdę, Ŝal znowu mnie ogarnie i smutek wróci! Jak się nazywa ten kwiat w doniczce na oknie?
- To pelargonia.
- O, nie o tę nazwę mi chodzi. Mam na myśli imię, któreście „wy jej dali. Czy pani jej
nie przezwała inaczej? MoŜe bym więc ja mogła to zrobić? Nazwę ją Jutrzenką! Niech mi
pani pozwoli nazywać ją tak, dopóki będę tutaj.
- AleŜ dobrze, jeśli ci to sprawia przyjemność. Powiedz jednak, czy ma sens
nadawanie imion kwiatom?
- Owszem, ja lubię dawać pieszczotliwe nazwy wszystkiemu, nawet kwiatom.
UwaŜam, Ŝe wtedy są bardziej zbliŜone do ludzi. Skąd wiemy, czy pelargonii nie jest przykro,
Ŝe ją nazywają tylko pelargonią? Pani takŜe nie chciałaby zawsze nazywać się tylko kobietą.
Ja będę mówiła: Jutrzenka. Tej wielkiej wiśni pod moim oknem dałam juŜ imię dziś rano.
Nazwałam ją Królową Śniegu, dlatego Ŝe jest biała. Prawda, Ŝe ona nie zawsze stoi w
kwieciu, ale moŜna to sobie wyobrazić.
- Nigdy w Ŝyciu nie widziałam ani nie słyszałam nic podobnego - mruczała Maryla
rejterując do piwnicy po kartofle. - Ona jest naprawdę niezwykła, tak jak mówi Mateusz.
‘Sama zaczynam się zastanawiać, co ona jeszcze powie. Myślę, Ŝe wkrótce zaczaruje i mnie,
bo Mateusza niewątpliwie zaczarowała. Przypominam sobie spojrzenie, jakie mi rzucił
odchodząc. „WyraŜało wszystko, co przemyślał ostatniej nocy. Wolałabym, Ŝeby był taki jak
inni męŜczyźni i potrafił wygadać, co go w środku dręczy. Wtedy moŜna by mu
odpowiedzieć i wyperswadować niejedno. Ale co zrobić z męŜczyzną, który tylko patrzy?
Kiedy Maryla wróciła ze swej pielgrzymki do piwnicy, zastała Anię pogrąŜoną w
zadumie, z podbródkiem opartym na dłoniach ‘ i wzrokiem utkwionym w obłokach. Maryla
pozostawiła ją tak, dopóki nie zasiedli do obiadu.
- Czy będę mogła dostać po obiedzie kabriolet i klacz, Mateuszu? - spytała brata.
Mateusz skinął głową i pytającym wzrokiem spojrzał na Anię, Maryla pochwyciła to
spojrzenie i rzekła sucho:
- Chcę pojechać do Białych Piasków, by załatwić tę sprawę. Zabiorę Anię, aby pani
Spencer mogła natychmiast odesłać ją do Nowej Szkocji. Herbatę dla ciebie zostawię na
kominku. Powrócę do domu na czas dojenia.
Mateusz milczał i Maryla miała wraŜenie, Ŝe na próŜno traciła czas na tę rozmowę.
Nie ma nic bardziej irytującego nad męŜczyznę, który nie odpowiada… z wyjątkiem kobiety,
która nie odpowiada.
We właściwym czasie Mateusz załoŜył klacz do kabrioletu i Maryla z Anią
natychmiast wsiadły. Mateusz otworzył wrota, a kiedy powoli wyjeŜdŜały, rzekł głośno, nie
wiadomo do kogo:
- Mały Jerry Buote z Creek był tutaj dziś rano. Powiedziałem mu, Ŝe umówię się z nim
na lato.
Maryla nie odrzekła ani słowa, lecz tak mocno śmignęła biedną klacz, Ŝe ta,
nieprzywykła do podobnego traktowania, ruszyła galopem. Ale gdy kabriolet toczył się juŜ
szybko po drodze, Maryla raz jeszcze spojrzała poza siebie. Za furtką stał oparty o płot
nieznośny Mateusz, wciąŜ patrząc na nią bacznym, lecz smutnym wzrokiem.
V.
HISTORIA ANI
Wie pani - mówiła Ania z ufnością - mam zamiar cieszyć się tą przejaŜdŜką. Wiem z
doświadczenia, Ŝe prawie zawsze moŜna się z czegoś cieszyć, jeśli się tego mocno pragnie.
Tylko naleŜy pragnąć naprawdę mocno. Więc jadąc nie będę myślała o tym, Ŝe mam wrócić
do Domu Sierot. Będę myślała jedynie o przejaŜdŜce. O, niechŜe pani spojrzy! Zakwitła
wczesna dzika róŜyczka! Czy nie cudna? Czy pani nie uwaŜa, Ŝe byłoby przyjemnie być róŜą?
Gdyby teŜ róŜe mogły mówić… Jestem pewna, Ŝe opowiadałyby najmilsze rzeczy. A czy
barwa czerwona nie jest najpiękniejsza w świecie? Lubię ją nade wszystko, lecz nie mogę tak
się ubierać. Osoby rude nie powinny przecieŜ ubierać się na czerwono… nawet w wyobraźni.
Czy pani przypadkiem nie słyszała o tym, Ŝe ktoś w dzieciństwie miał rude włosy, które
zmieniły barwę, gdy dorósł?
- Nie, nie mogę sobie tego przypomnieć - odpowiedziała bezlitośnie Maryla. - Co się
zaś ciebie tyczy, nie przypuszczam, aby taka zmiana była moŜliwa.
Ania westchnęła.
- Znowu jedna nadzieja pogrzebana… śycie moje jest prawdziwym cmentarzem
nadziei. Przeczytałam kiedyś to zdanie w jednej z ksiąŜek i odtąd pocieszam się nim, ile razy
jestem rozczarowana.
- Nie rozumiem, jak moŜna pocieszać się czymś takim - rzekła Maryla.
- PrzecieŜ wyrazy te brzmią tak romantycznie i uroczo, jak gdybym była bohaterką
jakiejś powieści. Szalenie lubię wszystko, co romantyczne, a cmentarz pogrzebanych nadziei
jest chyba czymś najbardziej romantycznym, co sobie moŜna wyobrazić… Prawie jestem
rada, iŜ go posiadam. Czy będziemy jechały przez Jezioro Lśniących Wód?
- Nie przejeŜdŜamy przez staw Barry’ch, bo zapewne o nim mówisz. Pojedziemy
wybrzeŜem morskim.
- WybrzeŜe morskie! Ślicznie brzmi - rzekła Ania zamyślona. - Ciekawam, czy jest
równie piękne jak jego nazwa. Gdy pani powiedziała „wybrzeŜe morskie”, od razu
zobaczyłam je w wyobraźni! Białe Piaski to takŜe ładna nazwa! Ale nie taka ładna jak
Avonlea. Avonlea brzmi cudnie, zupełnie jak muzyka! Jak daleko do Białych Piasków?
- Pięć mil. Wobec tego, Ŝe będziesz zapewne bezustannie mówiła, mów przynajmniej
do rzeczy i opowiedz mi wszystko, co wiesz o sobie.
- O, to, co wiem o sobie, nie jest naprawdę godne opowiadania - rzekła Ania Ŝywo. Lecz gdyby mi pani pozwoliła opowiedzieć to wszystko, co sobie wyobraŜam, bez wątpienia
zajęłoby to panią daleko więcej.
- Dziękuję bardzo! śadnych bajek z wyobraźni! Trzymaj się ściśle faktów. Zacznij od
początku. Gdzie się urodziłaś i ile masz lat?
- W marcu skończyłam jedenaście - rzekła Ania z westchnieniem pełnym rezygnacji,
godząc się na owe „ścisłe fakty”. - Na świat przyszłam w Bolingbroke, w Nowej Szkocji.
Ojciec mój nazywał się Walter Shirley i był nauczycielem w tamtejszym liceum. Matka
nazywała się Berta. Czy Berta i Walter to nie ładne imiona? Ja się tak bardzo cieszę, Ŝe
rodzice moi mieli piękne imiona. PrzecieŜ to byłoby okropne, gdyby mój ojciec nazywał
się… powiedzmy, na przykład Jedediah?
- Sądzę, Ŝe to wszystko jedno, jak się kto nazywa. Chodzi jedynie o to, jaki ma
charakter - wtrąciła Maryla uwaŜając za odpowiednie wystąpić z morałem.
- Ha, nie wiem - odrzekła Ania w zamyśleniu. - Co prawda, czytałam kiedyś, Ŝe
jeśliby nawet róŜa miała inne imię, pachniałaby równie rozkosznie, ale trudno mi w to
uwierzyć. Sądzę, Ŝe nie byłaby tak wspaniała, gdyby się nazywała ostem lub kapustą. Pewnie,
Ŝe mój ojciec były równie miłym człowiekiem, gdyby się nazywał Jedediah… ale” byłoby mu
z tym cięŜko. Matka moja była takŜe nauczycielką w liceum, ale kiedy wyszła za mąŜ za
mego ojca, rzuciła, rozumie się, posadę. PrzecieŜ mąŜ to juŜ wystarczające zajęcie… Pani
Thomas mówiła, Ŝe była to para smarkaczy, w dodatku biednych jak myszy kościelne.
Zamieszkali w maleńkim, Ŝółtym domku w Bolingbroke. Nigdy nie widziałam tego domku,
lecz wyobraŜałam go sobie po tysiąc razy. Wokoło okna wiły się niewątpliwie powoje,
ganeczek otoczony był bzem, a na trawniku rosły konwalijki. W oknach były firanki
muślinowe, bo firanki muślinowe nadają domowi urok. W tym właśnie domku się urodziłam.
Pani Thomas mówiła, Ŝe byłam najszkaradniejszym dzieckiem, jakie kiedykolwiek widziała.
Sama skóra i kości, no i oczy. Ale podobno matka moja twierdziła, Ŝe byłam nieskończenie
piękna. Myślę, Ŝe chyba matka umie lepiej osądzić niŜ biedna posługaczka, która przychodzi
do szorowania. W kaŜdym razie jestem zadowolona, Ŝe się matce podobałam, byłoby mi
bardzo cięŜko, gdybym wiedziała, Ŝe doznała rozczarowania z mego powodu, bo wkrótce
potem umarła. W trzy miesiące po moim urodzeniu umarła na febrę. JakŜe Ŝałuję, Ŝe nie Ŝyła
przynajmniej tak długo, bym mogła wołać na nią „mamo”!… Jak to musi być miło mówić
„mamo”! Ojciec umarł w cztery dni po niej, takŜe na febrę. Odtąd nie miałam juŜ rodziców i
jak pani Thomas opowiadała, ludzie łamali sobie głowę, co ze mną począć. Widzi pani, juŜ
wtedy nikt mnie nie chciał. Taki widocznie mój los…
Rodzice moi przybyli z bardzo daleka i wszyscy wokoło wiedzieli, Ŝe nie mają oni
Ŝadnych krewnych. Wreszcie pani Thomas powiedziała, Ŝe mnie weźmie, chociaŜ była uboga
i miała męŜa pijaka. Karmiła mnie butelką. Czy pani nie wie, na czym to polega, Ŝe ludzie
karmieni butelką mają być lepsi od innych? Bo ilekroć uczyniłam coś złego, pani Thomas
mówiła tonem wyrzutu, Ŝe nie rozumie, jak mogę być tak niegodziwa, skoro wykarmiła mnie
butelką.
Państwo Thomas przeprowadzili się z Bolingbroke do Marysville. Byłam u nich do
ósmego roku Ŝycia. Pomagałam piastować dzieci, a było ich czworo młodszych ode mnie.
Niech mi pani wierzy, Ŝe to była praca nie lada… AŜ tu razu jednego pan Thomas wpadł pod
koła pociągu i został zabity. Matka jego ofiarowała się, Ŝe przyjmie pod swój dach wdowę z
dziećmi, ale mnie wziąć nie chciała. Znowu pani Thomas zaczęła sobie łamać głowę, co ze
mną zrobić.
Wtedy to zjawiła się niejaka pani Hammond, mieszkająca dalej nad rzeką, a widząc,
Ŝe umiem się zajmować małymi dziećmi, postanowiła zabrać mnie do siebie. Odtąd więc
mieszkałam na niewielkiej porębie pośród gęstego, ciemnego lasu. Było tam strasznie pusto.
Jestem pewna, Ŝe nie wyŜyłabym tam nigdy, gdybym nie posiadała swej wyobraźni. Pan
Hammond pracował w niewielkim tartaku, a pani Hammond miała ośmioro dzieci. Trzy razy
z rzędu miała bliźnięta. Kocham bardzo dzieci, jeśli nie jest ich zbyt duŜo naraz, ale bliźnięta
trzy razy z kolei… to juŜ za wiele. Powiedziałam to pani Hammond bardzo stanowczo, kiedy
ostatnia para przyszła na świat. Tak strasznie byłam zmęczona od wiecznego dźwigania tych
dzieci…
W tym lesie nad rzeką mieszkałam pełne dwa lata, aŜ wreszcie pan Hammond umarł, a
pani zwinęła gospodarstwo. Dzieci swe rozdała krewnym, sama zaś pojechała do Stanów
Zjednoczonych. Mnie nikt nie chciał wziąć, więc odesłano mnie do Domu Sierot w
Hopetown.
Ale i w przytułku nie chcieli mnie przyjąć. Odpowiedzieli, Ŝe mają przepełnienie.
JednakŜe musieli, bo gdzieŜ miałam się podziać? Spędziłam tam cztery miesiące do dnia
przybycia pani Spencer.
Ania zakończyła swe opowiadanie westchnieniem. Tym razem było to westchnienie
ulgi. Widocznie nieprzyjemnie było jej wspominać swe losy na świecie, w którym nikt jej
nigdy nie pragnął.
- Czy chodziłaś kiedy do szkoły? - spytała Maryla kierując klacz na drogę ciągnącą się
wzdłuŜ wybrzeŜa.
- Niewiele. Chodziłam do szkoły tylko w czasie ostatniego roku mego pobytu u pani
Thomas. Kiedy mieszkałam nad rzeką, szkoła była tak daleko, Ŝe w zimie nie mogłam się tam
dostać, w lecie zaś dzieci mają wakacje, pozostawała więc na naukę tylko jesień i wiosna. Ale
w Domu Sierot, rozumie się, chodziłam do szkoły. Umiem dobrze czytać, umiem na pamięć
wiele pięknych wierszy, na przykład „Bitwa pod Hohenlinden”, wyjątki z „Pani Jeziora”,
prawie całe „Pory roku” Jamesa Thompsona i wiele innych. Czy pani lubi takie wiersze7
które przeszywają człowieka dreszczem wzdłuŜ krzyŜa? W wypisach na piątą klasę jest taki
wiersz: „Upadek Polski”. IleŜ on dreszczy wywołuje! Ja naturalnie nie byłam w piątej klasie,
tylko w czwartej, ale starsze dziewczynki poŜyczały mi swoje wypisy do czytania.
- Czy te kobiety, pani Thomas i pani Hammond, były dobre dla ciebie? - spytała
Maryla patrząc ukradkiem na Anię.
- O-o-o! - zająknęła się Ania. Jej wraŜliwą twarzyczkę oblał nagle szkarłatny
rumieniec. Widocznie była zakłopotana. - Z pewnością miały ten zamiar… Chciały być
moŜliwie dobre i miłe. A jeśli ludzie chcą, to przecieŜ nie moŜna im brać za złe, Ŝe nie zawsze
im się to udaje. PrzecieŜ i one same miały cięŜkie Ŝycie… CzyŜ to nie straszne, taki mąŜ, co
ciągle pije? Albo czyŜ nie trzeba świętej cierpliwości, Ŝeby mieć bliźnięta trzy razy z kolei?
Jednak jestem pewna, Ŝe chciały być dla mnie dobre.
Ania zamilkła przyglądając się z zachwytem wybrzeŜu. Maryla nie stawiała więcej
pytań, w roztargnieniu trzymała lejce, podczas gdy rozmaite myśli krąŜyły jej po głowie.
Nagle ogarnęła ją litość dla tego dziecka. JakieŜ ubogie, pozbawione miłości miało
ono Ŝycie!… śycie cięŜkiej pracy, ubóstwa i sieroctwa! Bo Maryla była dość inteligentna,
aby w opowiadaniu dziewczynki umieć czytać pomiędzy wierszami i odgadnąć prawdę.
Nic dziwnego, Ŝe myśl o domu, nadzieja uzyskania rodziny wprawiła ją w taki
zachwyt. Szkoda w istocie, Ŝe trzeba ją będzie odesłać do przytułku. Co by się stało, gdyby
Maryla nie sprzeciwiła się owej dziwacznej zachciance Mateusza i zatrzymała ją?
Niewątpliwie Ŝyczył sobie tego, a dziewczynka wydawała się miłym, pojętnym stworzeniem.
„Mówi za wiele - pomyślała Maryla - ale moŜna by to z niej wykorzenić. A zresztą w
tym, co mówi, nie ma nic pospolitego ani prostackiego. Jest w niej nawet coś z młodej damy.
Widocznie rodzice jej byli to ludzie przyzwoici”.
WybrzeŜe morskie było dzikie, zarośnięte i puste. Po prawej stronie rosły gęste,
karłowate jodły, których nie zdołały złamać lata walk z wichrami morskimi. Wznoszące się
na lewo, strome urwisko czerwonych skał piaskowych opadało niekiedy tak blisko drogi, Ŝe
koń nieco mniej spokojny od kasztanki byłby niejednokrotnie wystawił na próbę nerwy
jadących. U stóp skał leŜały stosy kamieni wypłukanych przez fale morskie i błyszczały małe,
piaszczyste zatoczki, usiane lśniącymi kamyczkami niby klejnotami oceanu. Dalej
rozpościerało się morze, błyszczące i szafirowe, a ponad nim uwijały się mewy, których silne
skrzydła ciskały srebrne błyskawice w promieniach słońca.
- Czy morze nie jest czymś wspaniałym? - spytała Ania budząc się z długiego
milczenia. - Pewnego razu, kiedy mieszkałam w Marysville, pan Thomas wynajął specjalny
wóz i pojechaliśmy na cały dzień nad morze o kilka mil dalej. Cieszyłam się kaŜdą chwilą
owego dnia, pomimo Ŝe musiałam pilnować dzieci. Wspomnieniami tej wycieczki Ŝyłam
długo, długo… Ale to wybrzeŜe jest piękniejsze od wybrzeŜa Marysville. A czy mewy nie są
cudne? Czy pani nie chciałaby być mewą? Ja chciałabym bardzo… gdybym nie była
człowiekiem, rozumie się. JakŜe musi być miło zbudzić się o czerwonym wschodzie słońca,
Ŝeglować dzień cały w błękitnych przestworzach ponad morzami! A wieczorem powrócić do
swego domu. Do własnego gniazda! Ach, jak dobrze mogę to sobie wyobrazić!… CóŜ to za
olbrzymi dom tam przed nami?
- To hotel w Białych Piaskach. Prowadzi go niejaki pan Kirke, ale sezon jeszcze się
nie zaczął. Tłumy Amerykanów przyjeŜdŜają tu na lato. Zachwycają się tym wybrzeŜem.
- Bałam się, Ŝe to dom pani Spencer - rzekła Ania smutnie. - Wcale mi do niego
niepilno. To tak, jakby się juŜ wszystko skończyło.
VI.
CO POSTANOWIŁA MARYLA
Jednak przybyły tam. Pani Spencer mieszkała w duŜym, Ŝółtym domu, tuŜ nad Zatoką
Białych Piasków. Wybiegła na ganek, a radość i zdumienie malowały się na przemian na jej
dobrodusznej twarzy.
- Mój ty BoŜe! - zawołała. - Wcale się was dzisiaj nie spodziewałam, ale jestem
serdecznie rada. Chyba wyprzęgniemy klacz, panno Marylo? JakŜe się miewasz, Aniu?
- Dziękuję, dobrze - odrzekła Ania bez śladu uśmiechu. Cień smutku padł na jej
twarzyczkę.
- Wejdziemy na” chwilę, nim klacz wypocznie - powiedziała Maryla. - Przyrzekłam
Mateuszowi powrócić wcześnie. Widzi pani, zaszło tu jakieś nieporozumienie i właśnie
przyjechałam, aby rzecz wyjaśnić. Zwróciliśmy się do szwagra pani, aby w naszym imieniu
poprosił panią o przywiezienie nam chłopca z Domu Sierot. Mówiliśmy, Ŝe chodzi nam o
chłopca dziesięcio- lub jedenastoletniego…
- Czy być moŜe, Marylo? - przerwała pani Spencer zdumiona. - Wszak Robert przysłał
mi córeczkę swoją, Nancy, z wiadomością, Ŝe pragniecie wziąć dziewczynkę… czyŜ nie,
Florciu? - zwróciła się z zapytaniem do wychodzącej właśnie na ganek córki.
- AleŜ tak, bez wątpienia - potwierdziła Florcia stanowczo.
- Bardzo mi przykro - rzekła pani Spencer - Ŝe się tak stało, ale nie z mojej winy.
Starałam się to załatwić jak najlepiej i byłam pewna, Ŝe postąpiłam zgodnie z pani Ŝyczeniem.
Nancy jest nieznośny wartogłów. IleŜ razy gniewałam się na nią za jej roztrzepanie!
- Co prawda, myśmy zawinili - rzekła Maryla z rezygnacją. - NaleŜało załatwić to
osobiście, a nie prosić przez kogoś. Trudno, zaszła pomyłka i teraz trzeba tylko pomyśleć, jak
by ją naprawić. Czy moŜemy odesłać małą do przytułku? Chyba ją przyjmą z powrotem,
prawda?
- Przypuszczam - rzekła pani Spencer w zamyśleniu. - Ale moŜe nie trzeba jej będzie
wcale odsyłać. Wczoraj była u mnie pani Piotrowa Blewett i bardzo Ŝałowała, Ŝe nie prosiła
mnie o przywiezienie dla niej dziewczynki do pomocy w domu. Pani Blewett ma, jak
wiadomo, liczną rodzinę i trudno jej znaleźć jakąś pomoc. Ania będzie dla niej odpowiednim
nabytkiem. UwaŜam to naprawdę za zrządzenie Opatrzności.
Maryla nie robiła teraz wraŜenia osoby, która wierzy, iŜ Opatrzność wtrąciła się do tej
sprawy. Wprawdzie była to znakomita sposobność pozbycia się niepoŜądanej sieroty, a
jednak w tej chwili nie czuła za to najmniejszej wdzięczności.
Panią Piotrowa Blewett znała jedynie z widzenia. Była to chuda, koścista, zrzędliwa
kobieta. Mówiono o niej, Ŝe jest bardzo wymagającą gospodynią. Dziewczęta, które
porzucały u niej słuŜbę, opowiadały niestworzone rzeczy o jej przykrym charakterze i
złośliwości, jak równieŜ o jej dokuczliwych, kłócących się stale dzieciach. Maryla poczuła
jakby wyrzut sumienia na myśl o wydaniu Ani na łaskę takich ludzi.
- Dobrze - rzekła obojętnie - wstąpię do niej i pomówię w tej sprawie.
- Ale czyŜ to nie pani Blewett we własnej osobie idzie tu drogą? - zawołała pani
Spencer wprowadzając gości z przedpokoju do bawialni, gdzie wionął na nich taki chłód, jak
gdyby powietrze w przejściu przez ciemnozielone, szczelnie zasunięte Ŝaluzje straciło całe
swe ciepło.
- Co za szczęśliwy traf! MoŜemy od razu załatwić sprawę. NiechŜe pani siada na
fotelu, Marylo. A ty, Aniu, siądź na otomanie, tylko nie wierć się. Dajcie mi wasze kapelusze.
Florciu, pójdź nastaw herbatę. Dobry wieczór, pani Blewett! Właśnie mówiłyśmy, jak to
dobrze, Ŝe pani tu przyszła. Pozwolę sobie zaznajomić panie. Pani Blewett, panna Cuthbert.
Przepraszam was na chwilę! Zapomniałam powiedzieć Florci, Ŝeby wyjęła rogaliki z pieca.
I pani Spencer wybiegła Ŝwawo, podniósłszy przedtem Ŝaluzje. Ania siedziała
milcząca i nieruchoma, z rękami złoŜonymi na kolanach, patrząc jak urzeczona na panią
Blewett.
CzyŜ naprawdę oddadzą ją tej kobiecie o kościstej twarzy i surowym spojrzeniu?
Czuła, Ŝe łzy uwięzły jej w gardle, a oczy zaszły mgłą. Ze strachem pomyślała, Ŝe nie potrafi
powstrzymać się od płaczu.
Właśnie wróciła pani Spencer, zgrzana, lecz rozpromieniona, gotowa podjąć się bez
zwłoki rozstrzygnięcia kaŜdej trudnej sprawy.
- Zaszło tu nieporozumienie co do tej dziewczynki - rzekła do pani Blewett. - Byłam
pewna, Ŝe państwo Cuthbert Ŝyczą sobie wziąć dziewczynkę na wychowanie. Tak mi
powiedziano. Tymczasem prosili o przysłanie chłopca. Wobec tego, jeśli pani nie zmieniła od
wczoraj zamiaru, dziewczynka ta byłaby dla niej, sądzę, bardzo odpowiednim nabytkiem.
Pani Blewett przeszyła Anię spojrzeniem od stóp do głów.
- Ile masz lat i jak się nazywasz? - spytała.
- Anna Shirley - odpowiedziało przeraŜone dziecko drŜącym głosem, nie mając
odwagi poprosić, aby nie nazywano ją Andzią. - Mam lat jedenaście.
- Hm, nie wyglądasz na tyle. Ale jesteś pewnie zwinna. Moim zdaniem, zwinni ludzie
to najlepsi robotnicy. Jeśli cię wezmę, musisz się porządnie sprawować - być pilną, pracowitą,
prędką i posłuszną. Mam nadzieję, Ŝe uczciwie zapracujesz na swoje utrzymanie… A więc
wezmę ją, panno Cuthbert. Pani się jej pozbędzie. Mój maleńki jest taki rozkapryszony, Ŝe
brak mi juŜ cierpliwości. JeŜeli pani sobie Ŝyczy mogę ją natychmiast zabrać do siebie.
Maryla spojrzała na Anię i serce jej ścisnął jakiś dziwny ból na widok bladej
twarzyczki z wyrazem niemej rozpaczy - rozpaczy małego, niewinnego stworzenia,
zamykanego znowu w klatce, z której się właśnie wyrwało. Maryla doznała przykrego, lecz
mocnego wraŜenia, Ŝe jeśli nie uczyni zadość błagalnej prośbie zawartej w tym spojrzeniu,
będzie ją ono prześladowało aŜ do śmierci. Przy tym czuła, Ŝe nie lubi pani Blewett. Oddać to
wraŜliwe dziecko takiej kobiecie! Nie mogła wziąć na siebie odpowiedzialności za coś
podobnego.
- Nie wiem jeszcze… - rzekła powoli. - Nie twierdzę, Ŝe bezwarunkowo nie chcemy
jej zatrzymać. A nawet muszę przyznać, Ŝe brat mój Ŝyczy sobie, by została u nas. Właściwie
przyjechałam tutaj, aby się dowiedzieć, w jaki sposób zaszło to nieporozumienie… Teraz
zdaje mi się, Ŝe najlepiej uczynię, gdy powróciwszy do domu, raz jeszcze rozmówię się z
Mateuszem. Nie mogę teraz postanowić nic ostatecznego bez naradzenia się z nim. W razie
jednak, gdybyśmy postanowili jej nie zatrzymywać, przywiozę ją lub odeślę do pani jutro
wieczorem. Jeśli tego nie uczynię, znaczy, Ŝe pozostanie u nas. Czy pani się na to zgadza,
pani Blewett?
- Muszę się zgodzić - odpowiedziała opryskliwie zapytana.
Podczas gdy Maryla to mówiła, zdawało się, Ŝe słońce znowu zajaśniało na
twarzyczce’ Ani. Przede wszystkim zgasł na niej wyraz rozpaczy, potem zakwitł lekki
promień nadziei, a oczy zalśniły jak dwie gwiazdy poranne. Dziewczynka była jak
przeistoczona, a kiedy po chwili pani Blewett wraz z gospodynią wyszły poszukać jakiegoś
przepisu kulinarnego, po który pani Blewett przybyła, Ania rozpromieniona przypadła do
kolan Maryli.
- Ach, panno Cuthbert, czy pani naprawdę powiedziała, Ŝe moŜe zatrzymacie mnie na
Zielonym Wzgórzu? - szeptała bez tchu, jak gdyby ta cudna moŜliwość mogła się rozwiać od
głośniejszego dźwięku. - Czy pani naprawdę tak powiedziała? Czy moŜe tylko tak sobie
wyobraziłam?
- Sądzę, Ŝe byłoby dobrze, gdybyś się nauczyła trzymać na wodzy swą imaginację rzekła Maryla sucho. - Wtedy potrafiłabyś rozróŜnić rzeczywistość od przywidzeń, ręczę za
to.
Tak, właśnie tak powiedziałam. Ale nie ma w tym jeszcze nic pewnego i być moŜe, iŜ
ostatecznie pani Blewett cię zabierze. Z pewnością jesteś jej bardziej potrzebna niŜ mnie.
- W takim razie wolałabym powrócić do Domu Sierot! - wybuchnęła Ania. - PrzecieŜ
ona wygląda zupełnie jak… jaszczurka.
Maryla powstrzymała się od uśmiechu, uwaŜając, Ŝe Anię naleŜy złajać za podobną
uwagę. - Wstyd, Ŝeby mała dziewczynka wyraŜała się w ten sposób o starszej i obcej osobie rzekła surowo. - Wracaj na swoje miejsce, zachowuj się spokojnie i trzymaj język na wodzy,
jak dobrze wychowana panienka.
- Postaram się o to i będę robiła wszystko, co mi pani kaŜe. Tylko zatrzymajcie mnie!
- prosiła Ania wracając posłusznie na swoje miejsce.
Gdy tegoŜ wieczora powróciły do domu, Mateusz oczekiwał je na gościńcu. Maryla
juŜ z dala spostrzegła brata, chodzącego, tam i z powrotem, i odgadła przyczynę jego
niepokoju. Była przygotowana na wyraz zadowolenia, jaki wyczytała w jego twarzy, gdy
zobaczył, Ŝe powraca z Anią. Ale nie mówiła z nim o tej sprawie, dopóki nie znaleźli się sami
na podwórzu przy dojeniu krów. Wtedy opowiedziała mu w krótkich słowach historię
dzieciństwa Ani i wynik swej rozmowy z panią Spencer.
- Nie powierzyłbym nawet psa tej babie Blewett - rzekł Mateusz z niezwykłą
zaciętością.
- I ja jej nie lubię - przyznała Maryla - lecz mamy do wyboru: albo Anię jej oddać,
albo zatrzymać ją u nas. A poniewaŜ ty, Mateuszu, jak mi się zdaje, chcesz, by Ania została,
będę zmuszona ostatecznie zgodzić się na to. Tak wiele zastanawiałam się nad tym
wszystkim, Ŝe wreszcie przywykłam do tej myśli. Wydaje mi się to pewnego rodzaju
obowiązkiem… Nigdy wprawdzie nie wychowywałam dziecka, a wychowywanie
dziewczynki to zapewne jeszcze trudniejsza sprawa. Myślę, Ŝe będę miała z tym duŜo
kłopotu… Ale zrobię wszystko, co będę mogła… A więc co do mnie, zgadzam się, by została.
Ponura twarz Mateusza rozjaśniła się.
- Wiedziałem, Ŝe tak postąpisz, Marylo - rzekł. - To takie ciekawe stworzenie.
- Lepiej byłoby, gdybyś mógł powiedzieć, Ŝe to poŜyteczne stworzenie - burknęła
Maryla. - Postaram się, by nim została. Tylko pamiętaj, Mateuszu, nie wtrącaj się do mojej
metody postępowania. Wprawdzie stara panna niewiele wie o wychowywaniu dzieci, sądzę
jednak, Ŝe stary kawaler wie o tym jeszcze mniej. Najsłuszniej więc będzie, jeśli mnie
pozostawisz tę sprawę. Gdybym nie potrafiła dać sobie rady, ty mi pomoŜesz.
- AleŜ, rozumie się, Marylo, Ŝe będziesz postępowała, jak zechcesz - zapewniał
Mateusz siostrę. - Tylko bądź dla niej dobra i łagodna, nie psując jej bynajmniej… Wydaje mi
się, Ŝe ona naleŜy do tych istot, z którymi moŜna wszystko przeprowadzić, jeŜeli tylko
postępuje się z miłością.
Maryla chrząknęła, aby wyrazić pogardę dla metody wychowawczej Mateusza, i
poszła do spiŜarni z konwiami mleka.
„Nie powiem jej dziś wieczór, Ŝe zostanie u nas - myślała, zajęta rozlewaniem mleka
do dzieŜek. - Będzie tak podniecona, Ŝe nie zaśnie. Tak, Marylo, ładnie się urządziłaś! Czyś
przypuszczała kiedykolwiek, Ŝe doczekasz się dnia, w którym weźmiesz sierotkę na
wychowanie? W istocie zadziwiające! Lecz daleko dziwniejsze jest to, Ŝe przyczyną całej tej
sprawy jest Mateusz, który tak śmiertelnie bał się małych dziewczynek… Jakkolwiek się
stało, podjęliśmy się trudnego zadania i Bóg tylko wie, co z tego wszystkiego wyniknie”.
VII.
MODLITWA ANI
Tego wieczora, odprowadzając Anię do pokoiku na facjatce, Maryla rzekła surowo:
- Wiesz, Aniu, zauwaŜyłam wczoraj, iŜ rozebrawszy się, rozrzuciłaś ubranie po
podłodze. Jest to brzydkie przyzwyczajenie, którego nie znoszę. KaŜdą część ubrania
powinnaś, rozebrawszy się, starannie ułoŜyć. Nie lubię dziewczynek nie dbających o
porządek.
- Wczoraj wieczorem byłam tak zrozpaczona, Ŝe nie myślałam o ubraniu odpowiedziała Ania. - Dziś ułoŜę wszystko jak najskrupulatniej. W przytułku surowo
przestrzegano tego. Co drugi dzień, co prawda, zapominałam o tym… Tak się zawsze
śpieszyłam, Ŝeby jak najprędzej połoŜyć się do łóŜka i móc w spokoju zatonąć w
marzeniach…
- Tutaj, jeśli zostaniesz, musisz lepiej o tym pamiętać - upominała Maryla. - Ot, tak,
teraz to wszystko jest w porządku. Zmów modlitwę i połóŜ się spać.
- Nigdy się jeszcze nie modliłam! - oświadczyła Ania. Maryla spojrzała ze
zdumieniem.
- Co teŜ ty wygadujesz, Aniu? CzyŜ nie uczono cię nigdy modlitwy? Bóg Ŝąda, by
małe dziewczynki zawsze mówiły pacierz. Czy wiesz, Aniu, kto to jest Bóg?
- Bóg jest to duch, nieskończony, wieczny i niezmienny, najwyŜsza doskonałość i
prawda, wszechmocny, wszystkowiedzący, rozumny, sprawiedliwy i dobry - wyrecytowała
Ania szybko i płynnie.
Maryla uspokoiła się nieco.
- Więc jednakŜe masz jakieś pojęcie. Nie jesteś zupełną poganką. Gdzie nauczyłaś się
tego?
- O, w niedzielnej szkole Domu Sierot. Uczyli nas tam całego katechizmu. To mi się
bardzo podobało. Jest coś wspaniałego w wyrazach: „Nieskończony, wieczny i niezmienny”.
Jakie to potęŜne! Jest w tym głęboki, pełny ton, jak gdyby grały wielkie organy. Nie moŜna
tego nazwać poezją, ale jednakŜe bardzo ją przypomina.
- Nie rozprawiamy teraz o poezji, Aniu… mówimy o wieczornej modlitwie. Czy nie
wiesz, Ŝe to brzydko nie modlić się kaŜdego wieczora? Obawiam się, Ŝe jesteś bardzo
niedobrym dzieckiem.
- Pani takŜe łatwiej byłoby być niedobrą niŜ dobrą, gdyby pani miała rude włosy rzekła Ania z wyrzutem. - Ci, co nie mają rudych włosów, nie wiedzą wcale, jakie to okropne.
Pani Thomas powiedziała, Ŝe Bóg umyślnie dał mi rude włosy. Od owej chwili przestałam się
Nim zajmować.. A zresztą wieczorami bywałam zbyt zmęczona, aby móc się jeszcze
troszczyć o pacierz. Od ludzi, którzy muszą cały dzień piastować bliźnięta, nie powinno się
wymagać, aby pamiętali jeszcze o modlitwie. Czy pani nie jest tego samego zdania?
Maryla doszła do wniosku, Ŝe do religijnego wychowania Ani naleŜy przystąpić
bezzwłocznie, nie ma czasu do stracenia.
- Musisz odmawiać modlitwę, dopóki jesteś pod moim dachem, Aniu - rzekła.
- AleŜ, owszem, jeśli pani sobie tego Ŝyczy - odpowiedziała wesoło dziewczynka. Uczynię wszystko, by panią zadowolić. Tylko dziś proszę mi powiedzieć, co mam mówić.
LeŜąc w łóŜku, ułoŜę sobie jakąś bardzo piękną modlitwę, którą odtąd będę codziennie
odmawiała. Jestem pewna, Ŝe to będzie coś bardzo zajmującego.
- Musisz uklęknąć - rzekła Maryla, trochę zakłopotana. Ania uklękła u kolan Maryli i
z powagą spojrzała na nią.
- Dlaczego właściwie naleŜy klękać do modlitwy? Gdybym ja szczerze pragnęła się
pomodlić, wiem, co bym uczyniła. Poszłabym sama, samiutka na wielką, piękną łąkę albo
lepiej jeszcze do duŜego, ciemnego lasu i patrzałabym na obłoki, het, w górę, w te cudne,
bezgraniczne, błękitne niebiosa. Wtedy po prostu odczułabym modlitwę… Jestem gotowa. No
i co mam powiedzieć?
Maryla była wciąŜ zakłopotana. Miała zamiar nauczyć Anię tego codziennego,
dziecięcego pacierza: „Kiedy się do snu układam”. Lecz jak to juŜ kiedyś wspominaliśmy,
Maryla miewała przebłyski poczucia humoru - jest to po prostu inne określenie umiejętności
wyczucia tego, co jest dla kogo właściwe. ToteŜ odczuła natychmiast, Ŝe naiwny pacierz,
ułoŜony dla maleństw w białych koszulkach, szepczących go u kolan kochających matek, był
nieodpowiedni dla tego piegowatego stworzenia nie znającego BoŜej miłości ani teŜ nie
troszczącego się o nią, skoro mu jej nigdy nie ofiarowano za pośrednictwem miłości ludzi.
- Jesteś dość duŜa, abyś potrafiła pomodlić się bez niczyjej pomocy - rzekła wreszcie.
- Podziękuj Bogu za wszystkie dobrodziejstwa, jakich doznałaś, i proś Go pokornie o
spełnienie twoich Ŝyczeń.
- Dobrze, postaram się jak najlepiej - przyrzekła Ania kryjąc twarz na kolanach
Maryli.
- Litościwy Ojcze Niebieski - tak mówią księŜa w kościołach, więc moŜna pewnie i u
siebie w domu tak mówić… Prawda? - przerwała podnosząc na chwilę głowę. - Litościwy
Ojcze Niebieski, dziękuję Ci za Jezioro Lśniących Wód, za Białą Drogę Rozkoszy, za
Królową Śniegu i za Jutrzenkę. Jestem Ci za to naprawdę niewymownie wdzięczna. To są
wszystkie dobrodziejstwa, jakie sobie w tej chwili przypominam i za które Ci się naleŜy
podziękowanie. Co się tyczy moich Ŝyczeń, jest ich tak wiele, Ŝe w tej chwili nie starczyłoby
mi czasu na wyliczanie ich. Wymienię więc tyłka dwa najwaŜniejsze. Pozwól mi pozostać na
Zielonym Wzgórzu i uczyń mnie piękną, gdy dorosnę. Pozostaję z szacunkiem Twoja Ania
Shirley.
No i cóŜ, dobrze? - spytała, spiesznie podnosząc się z kolan. - Gdybym miała więcej
czasu, z pewnością dobrałabym piękniejsze wyraŜenia.
Trudno byłoby opisać uczucia biednej Maryli. Pocieszała się nieco przeświadczeniem,
Ŝe ta niezwykle oryginalna modlitwa była skutkiem nieświadomości, nie zaś braku szacunku
ze strony dziecka. Starannie otuliła Anię kołdrą, przyrzekając sobie w duchu, Ŝe nazajutrz
kaŜe jej się nauczyć prawdziwego pacierza. Wychodziła juŜ z pokoiku, zabierając świecę,
kiedy Ania przywołała ją znowu.
- Przypomniałam sobie właśnie - rzekła - Ŝe powinnam była powiedzieć „amen”
zamiast „z szacunkiem”. PrzecieŜ tak mówią księŜa w kościołach. Zapomniałam o tym, ale
wiedziałam, Ŝe pacierz musi mieć jakieś zakończenie, więc dałam takie. Czy pani myśli, Ŝe to
wielka róŜnica?
- Nie… nie sądzę… - rzekła Maryla. - Śpij spokojnie, dobranoc!
- Dziś mówię „dobra” noc z czystym sumieniem - rzekła Ania wtulając się z rozkoszą
w poduszki.
Maryla wróciła do kuchni, postawiła energicznie świecę na stole i zwróciła się ku
Mateuszowi:
- W istocie, Mateuszu, wielki czas, aby ktoś wziął to dziecko i zajął się jego
wychowaniem. Jest to prawię zupełna poganka. Czy uwierzyłbyś, Ŝe się nigdy w Ŝyciu nie
modliła? Muszę zaraz jutro pójść na plebanię poŜyczyć dla niej modlitewnik dla młodzieŜy.
Zacznę ją teŜ posyłać do szkoły niedzielnej, gdy tylko zdołam jej uszyć jakieś ubranie.
Przewiduję, Ŝe będę miała pełne ręce roboty… Tak, tak, kaŜdy musi mieć w Ŝyciu swoją
porcję kłopotów. Dotąd wiodłam spokojny Ŝywot. Teraz przyszła na mnie kolej cięŜkich dni i
muszę z rezygnacją poddać się losowi.
VIII.
ZACZYNA SIĘ WYCHOWYWANIE ANI
Z przyczyn jej tylko wiadomych Maryla dopiero po południu powiedziała Ani, Ŝe
zatrzymuje ją na Zielonym Wzgórzu. Przed obiadem powierzała jej wykonanie rozmaitych
zajęć i pilnym okiem przyglądała się pracy dziewczynki. JuŜ po tych kilku godzinach
przekonała się dostatecznie, Ŝe Ania była zręczna i posłuszna, chętna do pracy i pojętna.
Główną jej wadę stanowiła pewna skłonność do wpadania w zadumę. Wtedy podczas
największej nawet roboty zapominała o wszystkim i dopiero głośna uwaga lub jakieś
szczególne wydarzenie sprowadzały ją na ziemię.
Skończywszy zmywanie naczyń po obiedzie, Ania stanęła nagle przed Marylą ze
zrozpaczoną miną człowieka, który jest gotów wysłuchać najgorszego wyroku. Wątła jej
postać drŜała od stóp do głów, twarzyczka była rozgorączkowana, oczy wydawały się prawie
czarne. ZłoŜywszy dłonie, rzekła błagalnym tonem:
- Ach, panno Cuthbert! Błagam, niechŜe mi pani powie, czy mnie odeślecie, czy teŜ
nie? Całe przedpołudnie starałam się być cierpliwa, ale teraz czuję, Ŝe nie potrafię znieść
dłuŜej tej niepewności. To takie straszne uczucie! Proszę mi wreszcie powiedzieć!
- Nie wyparzyłaś ścierki w gorącej wodzie, jak ci kazałam - odrzekła niewzruszenie
Maryla. - Zanim zwrócisz się do mnie z pytaniem, zechciej to uczynić.
Ania pobiegła spełnić rozkaz, po czym powróciła do Maryli i utkwiła w jej twarzy
błagające spojrzenie.
- Dobrze - odpowiedziała Maryla nie mogąc juŜ znaleźć nowej wymówki dla
odwleczenia ostatecznej odpowiedzi. - Myślę, Ŝe juŜ mogę ci to powiedzieć. Brat mój i ja
postanowiliśmy zatrzymać cię, rozumie się, jeśli będziesz się starała być dobrą i posłuszną
dziewczynką. Ale co się z tobą dzieje, dziecko?
- Płaczę - rzekła Ania ze zdumieniem. - Tylko nie wtem dlaczego. Cieszę się tak, jak
tylko człowiek cieszyć się potrafi. Ach, cieszyć się - to nieodpowiednie wyraŜenie. Cieszyłam
się z powodu białych kwiatów wiśni i z powodu Białej Drogi Rozkoszy, ale to jest coś więcej!
Jestem szczęśliwa! Postaram się być taka dobra. Będzie to bardzo trudna sprawa,
przypuszczam, gdyŜ pani Thomas zawsze mi mówiła, ze jestem zupełnie zwariowana. Ale
zrobię, co tylko będę mogła. Chciałabym jednak wiedzieć, dlaczego płaczę.
- Chyba dlatego, Ŝe jesteś bardzo podniecona i wzruszona - rzekła Maryla tonem
nagany. - Usiądź na tym oto krześle i staraj się uspokoić. Boję się, Ŝe jesteś zbyt skłonna
zarówno do płaczu, jak i do śmiechu. Tak, pozostaniesz więc u nas i postaramy się, by ci było
dobrze. Będziesz uczęszczała do szkoły. Nie zaczniesz jednak nauki przed wrześniem, bo
teraz juŜ tylko dwa tygodnie dzielą nas od letnich wakacji.
- A jak powinnam panią nazywać? - spytała Ania. - Czy mam zawsze mówić: panno
Cuthbert? Czy nie mogłabym po prostu nazywać pani ciocią Marylą?
- Nie, nazywaj mnie tylko Marylą. Nikt nie mówi do mnie „panno Cuthbert”.
DraŜniłoby mnie to.
- A czy nie będą tego uwaŜali za pewien brak szacunku? - ośmieliła się zaprotestować
Ania.
- Co to, to nie, jeśli będziesz do mnie mówić z odpowiednim szacunkiem. Wszyscy w
Avonlea, młodzi i starzy, nazywają mnie Marylą. Tylko pastor mówi czasem „panno
Cuthbert”, kiedy o tym pamięta.
- Ja bym jednak wolała mówić „ciociu Marylo” - prosiła dalej Ania. - Nie miałam
nigdy Ŝadnej ciotki ani krewnej… nawet babki. Zdawałoby mi się, Ŝe naprawdę naleŜę do
pani. Czy mogę mówić „ciociu”?
- Nie, nie jestem twoją ciotką i nie lubię dawać ludziom tytułów, których nie mają.
- AleŜ mogłaby pani sobie wyobrazić, Ŝe jest moją ciocią!
- O, bynajmniej. Ja tego nie potrafię! - odrzekła Maryla sucho.
- Czy pani się nigdy nie zdaje, Ŝe rzeczy są często inne, niŜ są w rzeczywistości? spytała Ania, szeroko otwierając oczy.
- Nie!
- Ach! - Ania głęboko westchnęła. - Panno… Ach, Marylo, jakŜe wiele pani traci!
- Nie uwaŜam tego… Po cóŜ widzieć rzeczy innymi, niŜ są rzeczywistości? odpowiedziała Maryla. - Jeśli Bóg stworzył nas w takim, a nie w innym świecie, to nie po to,
byśmy sobie ten świat wyobraŜali inaczej. Aha, to mi coś przypomniało. Wejdź do pokoju,
tylko wytrzyj nogi i nie wpuść much, i podaj mi ten obrazek, który stoi na kominku. Jest tam
wydrukowana modlitwa „Ojcze nasz”. Cały swój wolny czas dziś po południu poświęcisz na
wyuczenie się jej na pamięć; nie chcę takich modlitw, jakie słyszałam wczoraj wieczorem.
- Pewnie Ŝe to był dziwny pacierz - tłumaczyła się Ania. - Ale nie miałam jeszcze
Ŝadnego doświadczenia. Nie moŜna wymagać, by ktoś modląc się po raz pierwszy w Ŝyciu
robił to pięknie, prawda? PołoŜywszy się spać, wymyśliłam, jak to pani przyrzekłam,
prześliczną modlitwę… Była prawie tak długa, jakby ją sam pastor napisał, i taka poetyczna!
Ale czy pani uwierzy? Kiedy zbudziłam się dziś rano, nie pamiętałam ani jednego słowa!
Obawiam się teŜ, Ŝe nie potrafię juŜ nigdy ułoŜyć równie pięknej. Nie wiem wprawdzie
dlaczego, ale gdy się coś wymyśla po raz drugi, to jest zawsze brzydsze od tego, co się
wymyśliło pierwszym razem. Czy pani to zauwaŜyła?
- Jest coś, co ty powinnaś zauwaŜyć, Aniu. Ilekroć kaŜę ci coś uczynić, słuchaj
natychmiast i nie zatrzymuj się, by rozprawiać o tej sprawie. OtóŜ pójdź i zrób, co ci
poleciłam.
Ania natychmiast przeszła sienią do bawialni, ale długo nie powracała. Po dziesięciu
minutach oczekiwania Maryla odłoŜywszy robótkę i zacisnąwszy wargi poszła za nią. Zastała
dziewczynkę stojącą nieruchomo przed obrazem zawieszonym pomiędzy oknami. Ręce
załoŜyła z tyłu, błyszczące, rozmarzone oczy wzniosła ku górze. Białe i zielone światło,
płynące tu od jabłoni i dzikiego wina, oblewało małą postać blaskiem prawie nierealnym.
- O czym myślisz, Aniu? - spytała ostro Maryla. Ania ocknęła się z zadumy.
- O tym - rzekła wskazując na wcale dobrą reprodukcję obrazu „Chrystus
błogosławiący dzieci”. - Właśnie wyobraŜałam sobie, Ŝe jestem jednym z nich, tą oto małą
dziewczynką w niebieskiej sukience, stojącą w kącie, jak gdyby nie naleŜała do nikogo,
zupełnie jak ja… Wydaje się smutna i opuszczona, prawda? Ręczę, Ŝe nie ma ani ojca, ani
matki. Chcąc jednak otrzymać błogosławieństwo, wśliznęła się w kącik, z dala od innych,
mając nadzieję, Ŝe jej nikt nie zauwaŜy prócz Niego. Jestem pewna, Ŝe wiem, jak się czuła,
serduszko jej dygotało, a ręce były zimne jak moje wtedy, gdy się pytałam, czy mnie
zatrzymacie. Lękała się, Ŝe On jej moŜe nie zauwaŜyć. Ale On spostrzegł ją, prawda?
Starałam się wyobrazić sobie to wszystko. Jak zbliŜała się coraz bardziej i bardziej, aŜ
wreszcie znalazła się tuŜ obok, a wtedy On ją spostrzegł i połoŜył Swą rękę na jej głowie.
Ach, jakiŜ dreszcz rozkoszy musiał ją przeniknąć!… Pragnęłabym tylko, aby malarz nie
przedstawił Go takim zatroskanym. ChociaŜ taka jest Jego twarz na wszystkich obrazach, nie
wiem, czy Maryla to zauwaŜyła. Nie sądzę, aby w rzeczywistości wyglądał tak smutnie, bo
wtedy dzieci na pewno by się Go lękały.
- Aniu - rzekła Maryla, sama dziwiąc się temu, Ŝe dawno nie przerwała dziewczynce. Nie wolno ci tego mówić. Jest to brak szacunku… zupełny brak szacunku.
Oczy Ani wyraziły zdumienie.
- Ach, ja czuję tyle szacunku… Proszę mi wierzyć, Ŝe nie miałam nic złego na myśli.
- O, wierzę ci. Ale o tych sprawach nie wolno mówić tak bezceremonialnie. Chciałam
ci jeszcze na coś zwrócić uwagę, Aniu! Kiedy cię posyłam po cokolwiek, wracaj natychmiast,
a nie zatrzymuj się i nie gap jak przed tym obrazem. Pamiętaj o tym! A teraz weź ten mały
obrazek i chodź ze mną do kuchni. Tak, siądź „w kącie i naucz się tej modlitwy na pamięć.
Ania oparła przyniesiony obrazek o dzban pełen kwiatów jabłoni, który ustawiła przy
obiedzie dla przystrojenia stołu - Maryla krzywym okiem patrzyła na tę dekorację, ale nic nie
powiedziała - i oparłszy twarz na dłoniach, spoglądała przez kilka chwil w milczeniu na
wydrukowane wyrazy.
- To mi się podoba - rzekła wreszcie. - Jakie to piękne! JuŜ raz to słyszałam, kiedy
rektor w niedzielnej szkole Domu Sierot odczytywał te zdania głośno. Ale wówczas nie
podobało mi się wcale, bo mówił skrzekliwym i Ŝałobnym głosem. Czułam wprost, Ŝe on
uwaŜa modlitwę za nieprzyjemny obowiązek. To nie jest poezja, a jednak wywiera wraŜenie
poezji. „Ojcze nasz, któryś jest w niebie, święć się Imię Twoje”… Czy nie brzmi to jak
muzyka? Ach, jak się cieszę, Ŝe mi pani… Maryla kazała się tego nauczyć.
- Ucz się i bądź cicho - rzekła krótko Maryla.
Ania przysunęła ku sobie wazon z kwiatami jabłoni, aby móc od czasu do czasu
ucałować róŜowy pączek, a następnie kilka chwil uczyła się pilnie.
- Marylo - spytała potem - czy Maryla myśli, Ŝe będę mogła zdobyć sobie w Avonlea
przyjaciółkę od serca?
- Co… jaką przyjaciółkę?
- Od serca… taką pokrewną duszę, której mogłabym powierzać wszystkie uczucia.
Całe Ŝycie marzyłam o niej. Nigdy nie odwaŜyłam się przypuszczać, Ŝe mogłoby się to stać w
rzeczywistości. Ale teraz tyle moich najcudniejszych snów nagle się ziściło, Ŝe kto wie, czy i
ten takŜe… Czy Maryla sądzi, Ŝe to byłoby moŜliwe?
- Diana Barry mieszka w pobliŜu nas, na Sosnowym Wzgórzu, i jest prawie w twoim
wieku. To bardzo miła dziewczynka i kto wie, czy nie byłaby dla ciebie odpowiednią
towarzyszką zabaw. Obecnie nie ma jej tutaj, gdyŜ pojechała w odwiedziny do swej ciotki, do
Carmody. Ale przebywając z nią, musiałabyś zwracać baczną uwagę na swe sprawowanie, bo
pani Barry jest bardzo wymagająca. Nie pozwoli córeczce zadawać się ze źle wychowaną
dziewczynką.
Ania patrzyła na Marylę poprzez kwiaty jabłoni oczami pełnymi zaciekawienia.
- Jak ta Diana wygląda? Nie ma rudych włosów, prawda? Z pewnością nie! To juŜ
wystarcza, Ŝe ja jestem ruda! Uchowaj, BoŜe, od tego moją serdeczną przyjaciółkę.
- Diana jest bardzo ładna. Ma czarne włosy, czarne oczy i róŜowe policzki. Jest
niezmiernie miła i dzielna, a to więcej warte niŜ być piękną.
Maryla miała przygotowaną wiązankę nauk moralnych, gdyŜ była głęboko
przekonana, Ŝe naleŜy nimi okraszać kaŜde zdanie kierowane do dziecka, którego
wychowanie właśnie się rozpoczyna.
Ania jednak lekko przełknęła morał, a zatrzymała się tylko na zachwycających
nadziejach, jakie się przed nią otwierały.
- Jak to dobrze, Ŝe jest taka ładna! JeŜeli się jest brzydką, co u mnie nie da się juŜ
zmienić, przyjemnie jest mieć choć ładną przyjaciółkę. Pani Thomas, u której mieszkałam,
miała w swoim bawialnym pokoju oszkloną biblioteczkę, ale bez ksiąŜek. Pani Thomas
przechowywała w niej swą najdroŜszą porcelanę i słoiki z konfiturami, o ile je miała
naturalnie. Jedne drzwi miały stłuczoną szybę. Pan Thomas wybił ją którejś nocy, gdy wrócił
do domu pijany. Ale jedna szyba pozostała cała i przeglądając się w niej wyobraziłam sobie,
Ŝe z tamtej strony w szafie znajduje się dziewczynka, moja rówieśnica. Nazwałam to moje
odbicie Katie i przyjaźniłyśmy się bardzo, bardzo. Potrafiłam rozmawiać z nią całymi
godzinami, szczególnie w niedzielę. Zwierzałam się jej ze wszystkiego. Katie była moją
jedyną pociechą i radością! WyobraŜałam sobie, Ŝe szafa jest zaczarowana i gdybym tylko
potrafiła wymówić odpowiednie zaklęcie, mogłabym ją otworzyć i wejść do pokoju, gdzie
jest Katie, a nie półki z porcelaną i konfiturami. Wtedy Katie wzięłaby mnie za rękę i
zaprowadziła w cudowne miejsce pełne kwiatów, słońca i elfów, gdzie byśmy Ŝyły w
wiecznym szczęściu.
Przeniósłszy się do pani Hammond, martwiłam się niezmiernie, Ŝe opuszczam Katie. I
ona czuła się z tego powodu bardzo nieszczęśliwa. Jestem tego pewna, bo widziałam poprzez
szybę, jak płakała przesyłając mi całusy. U pani Hammond nie było biblioteki. Ale nad rzeką,
niedaleko domu, rozciągała się zielona dolina, gdzie mieszkało najpiękniejsze echo.
Oddawało ono dokładnie kaŜdy wyraz nawet wówczas, gdy się mówiło niezbyt głośno. Więc
wyobraziłam sobie, Ŝe to dziewczynka imieniem Violetta, z którą się bardzo zaprzyjaźniłam i
którą pokochałam prawie tak jak Katie; niezupełnie, ale prawie. Wieczorem przed wyjazdem
do Domu Sierot poszłam poŜegnać Violettę, a poŜegnanie jej brzmiało tak smutno, tak
smutno, miała łzy w głosie… Przywiązałam się do niej tak bardzo, Ŝe nie potrafiłam
wyobrazić sobie nowych przyjaciółek w Domu Sierot. A zresztą tam nie było pola dla
imaginacji…
- Sądzę właśnie, Ŝe to było dobre - rzekła Maryla sucho. - Nie uznaję takich głupstw.
Wydaje mi się, Ŝe ty niemal wierzysz w te swoje fantazje. Pragnęłabym, Ŝebyś znalazła
prawdziwą przyjaciółkę, bo wtedy skończyłabyś z tym „wyobraŜaniem sobie”. Nie opowiadaj
teŜ nigdy pani Barry o twojej Katie ani o Violetcie, bo pomyśli, Ŝe bajesz.
- O, co to, to nie… Zresztą nie potrafiłabym wcale mówić o tym z pierwszą lepszą
osobą… pamięć tych przyjaciółek jest mi zbyt droga… Ale Maryli chciałam to opowiedzieć.
Ach, oto wielka pszczoła wyfrunęła wprost z kwiatu jabłoni. JakŜe cudnie musi być mieszkać
w kwiecie jabłoni! Usypiać w nim, gdy wiatr kołysze do snu! Gdybym ‘nie była człowiekiem,
pragnęłabym być pszczołą i mieszkać w kwiatach.
- Wczoraj pragnęłaś być mewą - przypomniała Maryla. - UwaŜam, Ŝe jesteś bardzo
zmienna. Kazałam ci się nauczyć modlitwy, nie rozmawiać. Zdaje się jednak, Ŝe to jest dla
ciebie niemoŜliwe, jeśli masz obok siebie kogoś, kto moŜe słuchać twojej paplaniny. Pójdź
więc do swego pokoju i ucz się.
- AleŜ umiem juŜ prawie całą… oprócz ostatniego wiersza.
- Tym lepiej. Zrób jednak, co ci kaŜę. Pójdź do swego pokoju, skończ się uczyć i
poczekaj tam, dopóki cię nie zawołam, Ŝebyś mi pomogła przygotować herbatę.
- Czy nie mogłabym zabrać gałązek jabłoni dla towarzystwa? - prosiła Ania.
- Nie trzeba zaśmiecać pokoju kwiatami. NaleŜało pozostawić je na drzewie.
- Wahałam się teŜ, zanim je zerwałam - rzekła Ania. - Czułam prawie, Ŝe nie
powinnam niszczyć ich krótkiego Ŝycia, ja takŜe nie chciałabym być zerwaną, jeślibym była
kwiatem… Ale pokusa była nieprzezwycięŜona. Co Maryla czyni, kiedy bierze ją
nieprzezwycięŜona pokusa?
- Aniu, czyś nie słyszała, Ŝe kazałam ci pójść do swego pokoiku?
Ania z głębokim westchnieniem udała się na górę i usiadła w fotelu obok okna.
- No tak, modlitwę juŜ umiem. Nauczyłam się ostatniego wiersza idąc po schodach.
Teraz wyobraŜę sobie, Ŝe ten pokój wygląda zupełnie inaczej i Ŝe taki juŜ pozostanie na
zawsze… Podłoga pokryta jest dywanem z białego aksamitu, osypanym pąsowymi róŜami. U
okien wiszą pąsowe jedwabne portiery. Ściany są zawieszone makatami, haftowanymi złotem
i srebrem. Meble są mahoniowe. Nie widziałam wprawdzie nigdy mahoniu, ale to brzmi tak
bogato. Tutaj stoi sofa, zarzucona miękkimi poduszkami z róŜowego, czerwonego, błękitnego
i złotawego jedwabiu. LeŜę sobie wygodnie, przytulona do nich. Widzę odbicie mojej postaci
we wspaniałym zwierciadle wiszącym na ścianie. Jestem wysoka i smukła, mam na sobie
powłóczystą suknię z białych koronek, perły na szyi i perły we włosach. Włosy mam czarne
jak noc, a płeć białą jak kość słoniowa. Nazywam się lady Kordelia Fitzgerald… No, ale tak
nie jest… Nie potrafię się zapomnieć tak dalece, Ŝeby mi się to wydawało czymś
rzeczywistym!
Skoczyła do maleńkiego lusterka i przejrzała się w nim. Wyjrzała ku niej chuda,
piegowata twarzyczka o powaŜnych, szarych oczach.
- Jesteś najzwyczajniej Anią z Zielonego Wzgórza - rzuciła surowo - i widzę cię taką,
jaką jesteś, wtedy nawet, gdy wmawiasz w siebie, Ŝe jesteś lady Kordelia Fitzgerald. Ale jest
milion razy lepiej być Anią z Zielonego Wzgórza niŜ Anią znikąd, prawda?
Nachyliła się, ucałowała serdecznie odbicie swej postaci i podeszła do otwartego okna.
- Dobry wieczór, najdroŜsza Królowo Śniegu! I dobry wieczór, wy, drogie brzózki w
dolinie! Dobry wieczór, kochany szary domku tam na wzgórzu! Ciekawam, czy Diana
zostanie moją serdeczną przyjaciółką. Mam nadzieję, Ŝe tak; będę ją gorąco kochała! Lecz nie
zapomnę nigdy Katie i Violetty. Dotknęłoby je to srodze, a ja nie chcę zadrasnąć niczyich
uczuć, nawet małej dziewczynki z biblioteki lub dziewczynki - echa. Będę je wspominała
codziennie i będę im przesyłała całusy.
Końcami palców przesłała kilka całusów w stronę kwitnącej wiśni i oparłszy brodę na
rękach, zatonęła znowu w słodkich marzeniach.
IX.
OBURZENIE PANI LINDE
Dwa tygodnie minęły od przybycia Ani na Zielone Wzgórze, a pani Linde nie zjawiła
się jeszcze, by ją obejrzeć. Trzeba jednak oddać sprawiedliwość, Ŝe nie stało się to z jej winy.
CięŜka influenca zmusiła tę czcigodną niewiastę do pozostania w domu. Pani Małgorzata
rzadko chorowała i Ŝywiła wyraźną pogardę dla osób słabowitych. Influencę jednak uwaŜała
nie za chorobę, ale za pewnego rodzaju karę Opatrzności. Lecz skoro tylko lekarz pozwolił jej
wyjść z domu, natychmiast pośpieszyła na Zielone Wzgórze, umierając z ciekawości, jak teŜ
moŜe wyglądać przyjęta przez Cuthbertów sierota, co do której najrozmaitsze gadki i domysły
krąŜyły pośród mieszkańców Avonlea.
Ania zuŜytkowała jak najlepiej wszystkie chwile tych minionych dwóch tygodni.
Zaznajomiła się juŜ z kaŜdym drzewem i z kaŜdym krzaczkiem koło domu. Odkryła maleńką
ścieŜynę, która prowadziła poprzez sad jabłkowy i dalej przez las. Zbadała ją teŜ do końca.
ŚcieŜka biegła wzdłuŜ strumienia, przez most pomiędzy kępami sosen i pod sklepieniem
splecionych ze sobą dzikich wiśni, potem wiła się przez zakątki gęsto zarośnięte paprociami i
ginęła pod kołyszącymi się koronami olch i klonów.
Ania zaprzyjaźniła się ze źródełkiem w dolinie, z cudnie głębokim, lodowatym,
kryształowym źródełkiem. Wypływało ono spomiędzy gładkich, czerwonych kamieni
piaskowca i obrzeŜone było wielkimi, podobnymi do palm kępami paproci. Dalej przez
strumień przerzucony był mostek z bali. Przez ten most Ania biegła lekkim krokiem ku
porośniętemu lasem wzgórzu, gdzie panował wieczorny zmrok pod grubymi, gęsto rosnącymi
jodłami i sosnami. Kwitły tam jedynie miriady zachwycających konwalijek, tych
najskromniejszych i najmilszych kwiatów leśnych, oraz blade, powiewne astry niby
duszyczki zeszłorocznych kwiatów. Cienkie pajęczyny unosiły się jak srebrne nici pomiędzy
drzewami, gałązki zaś i szyszki sosen zdawały się szeptać i serdecznie gawędzić ze sobą.
Wszystkie te wspaniałe wyprawy badawcze dokonywane były w chwilach
przeznaczonych na zabawę. Po powrocie dziewczynka zarzucała Mateusza i Marylę
opowiadaniami o wszystkim, co „odkryła”. Mateusz nie uskarŜał ślę na to, słuchał milcząc, z
uśmiechem zadowolenia na ustach. Maryla pozwalała na to „bajanie”, dopóki nie spostrzegła,
Ŝe sama się nim zaczyna interesować. Wówczas przerywała potok wymowy Ani krótkim
rozkazem zamknięcia ust.
Kiedy pani Małgorzata nadeszła, Ania była w sadzie. Zacna niewiasta zbliŜyła się do
domu powoli, krocząc powaŜnie przez bujne, kołyszące się trawy, usiane rudawymi plamami
zachodzącego słońca.
W rozmowie z Cuthbertami znalazła dobrą sposobność opowiedzenia wszystkich
szczegółów swej choroby. Z tak widoczną przyjemnością rozpamiętywała kaŜde
podwyŜszenie temperatury i najmniejszy ból, Ŝe Maryla doszła do wniosku, iŜ nawet
influenca moŜe dać pewne zadowolenie.
Po wyczerpaniu wszystkich szczegółów pani Małgorzata poruszyła właściwy cel
swych odwiedzin.
- Zadziwiające rzeczy opowiadano mi o tobie, Marylo, i o Mateuszu.
- Sądzę, Ŝe nie byłaś bardziej zdziwiona niŜ ja - odpowiedziała Maryla. - Teraz
pogodziłam się juŜ z tą niespodzianką.
- Była to w istocie niezwykle przykra pomyłka - rzekła ze współczuciem pani
Małgorzata. - Czy nie moŜna było odesłać małej?
- Właściwie mogliśmy to uczynić, lecz postanowiliśmy tego nie robić. Mateusz polubił
ją bardzo, a i mnie, muszę przyznać, teŜ się spodobała, pomimo Ŝe, naturalnie, ma pewne
wady. Dom nasz jakby odŜył. To taki jasny promyczek, takie miłe stworzenie!
Maryla powiedziała więcej, niŜ początkowo miała zamiar, gdyŜ wyczytała na twarzy
pani Linde bardzo wyraźną naganę.
- CięŜką odpowiedzialność wzięłaś na swe barki - rzekła znowu pani Linde ponuro tym bardziej Ŝe nie masz wszakŜe najmniejszego doświadczenia w postępowaniu z
dzieckiem. Z pewnością nie znasz prawie wcale jej charakteru, a nikt nie moŜe przewidzieć,
co wyrośnie z takiego obcego stworzenia. Nie chcę ci jednak odbierać odwagi, Marylo.
- Nie potrafiłabyś tego uczynić - odpowiedziała Maryla sucho. - Nie waham się z
chwilą, gdy raz coś postanowię. Ale moŜe zechcesz zobaczyć Anię? Zawołam ją.
Po chwili wpadła Ania z twarzyczką rozpromienioną z powodu jakiegoś nowego
„odkrycia” w sadzie. Lecz zaskoczona niespodzianą obecnością obcej osoby, nieśmiało
zatrzymała się u drzwi. Niewątpliwie wyglądała dość dziwacznie w krótkiej i ciasnej sukience
z szorstkiej wełny, przywiezionej z Domu Sierot, spod której chude jej nogi wydawały się
jeszcze dłuŜsze, niŜ były w istocie. Piegi na twarzy Ŝółciły się liczniej i widoczniej niŜ
kiedykolwiek. Rozwiane przez wiatr włosy były w niezwykłym nieładzie, a barwa ich
wydawała się jeszcze bardziej ognista niŜ kiedykolwiek.
- To pewne, Ŝe nie wybrali cię ze względu na twoją urodę - odezwała się pani Linde,
przesadnie nadymając usta.
NaleŜała ona do tych zachwycających i bardzo lubianych osób, które szczycą się tym,
Ŝe bezwzględnie i wprost wypowiadają swe zdanie kaŜdemu.
- JakieŜ to chude i nędzne stworzenie, Marylo! ZbliŜ się, dziecko, niech ci się lepiej
przyjrzę! Ach, czy kto widział kiedy podobne piegi! A włosy czerwone, istna marchew!
ChodźŜe bliŜej, mała, powiadam ci!
Ania zbliŜyła się, lecz wcale nie w ten sposób, jak pani Małgorzata tego oczekiwała.
Jednym susem przeskoczyła kuchnię i znalazła się obok mówiącej, z twarzyczką
zapłonioną od gniewu, z drgającymi ustami, drŜąca z rozgoryczenia od stóp do głów.
- Nienawidzę pani! - zawołała zdławionym głosem, tupiąc nogą w podłogę. Nienawidzę pani!… Nienawidzę pani!… - wołała tupiąc mocniej za kaŜdym wyrazem. Jakim prawem śmie mnie pani nazywać chudą i brzydką? Jakim prawem pani mówi, Ŝe
jestem piegowata i ruda? Pani jest ordynarną, źle wychowaną kobietą bez serca!
- Aniu! - zawołała stropiona Maryla.
Ale Ania stała naprzeciw pani Linde z głową wysoko podniesioną, z pałającymi
oczyma, z rękami zaciśniętymi. Cała jej postać wyraŜała zacięte oburzenie.
- Jak śmie pani mówić o mnie to wszystko? - powtarzała gwałtownie. - Co by teŜ pani
uczyniła, gdyby tak się o pani wyraŜono? Co by teŜ - pani sobie pomyślała, jeśliby jej
powiedziano, Ŝe jest niezgrabna i tłusta i nie ma prawdopodobnie ani źdźbła wyobraźni? W
tej chwili mało mnie obchodzi, Ŝe ranie pani uczucia! Przeciwnie, chcę je zranić! Nikt nigdy
nie postąpił wobec mnie tak niegodziwie, nikt, nawet pijany mąŜ pani Thomas. I nigdy pani
tego nie wybaczę! Nigdy!
Tupnięcie. I jeszcze raz tupnięcie.
- Czy ktokolwiek widział kiedy coś podobnego? - zawołała oburzona pani Małgorzata.
- Aniu, pójdź do swego pokoju i nie wychodź, dopóki ja tam nie przyjdę! - rzekła
Maryla, z trudnością odzyskując panowanie nad sobą.
Ania rozpłakała się i trzasnąwszy drzwiami do sieni, jak wicher pomknęła po
schodach na górę. Silny trzask na facjatce oznajmił, Ŝe drzwi jej pokoju zamknięte zostały z
nie mniejszą gwałtownością.
- O, nie zazdroszczę ci wychowywania tej osóbki - rzekła z niewysłowioną ironią pani
Małgorzata.
Maryla otworzyła usta, by wyrzec coś usprawiedliwiającego czy potępiającego… Lecz
to, co wyrzekła, pozostało dla niej samej niewytłumaczone zarówno wówczas, jak i potem.
- Nie powinnaś była szydzić z jej powierzchowności, Małgorzato.
- Marylo Cuthbert, chyba nie masz zamiaru bronić tego dzikiego postępowania,
którego tylko co byłyśmy świadkami? - rzekła oburzona pani Linde.
- Nie - odpowiedziała powoli Maryla - wcale nie mam zamiaru stawać w jej obronie.
Ania postąpiła bardzo brzydko i otrzyma ode mnie surową nauczkę. Lecz musimy uwzględnić
pewne okoliczności. Nie uczono jej nigdy tego, co naleŜy, ą czego nie naleŜy czynić. A ty
stanowczo byłaś dla niej zbyt okrutna.
Maryla nie potrafiła wstrzymać się od tej ostatniej uwagi, pomimo Ŝe znowu sama się
sobie dziwiła. Pani Małgorzata wstała z miną obraŜonej dumy i godności.
- Tak, widzę, Marylo, Ŝe tutaj będę musiała bardzo liczyć się ze słowami, jeśli naleŜy
mieć względy przede wszystkim dla uczuć rozmaitych sierot, przywiezionych nie wiadomo
skąd… O, nie gniewam się, bynajmniej, nie lękaj się tego! Za bardzo mi was Ŝal, by się na
was gniewać. PrzeŜyjesz niejedną cięŜką chwilę z tym dzieckiem. Jeśli jednak posłuchasz
mojej rady - czego przypuszczalnie nie zrobisz, pomimo Ŝe zasługuję na zaufanie, bo przecieŜ
wychowałam dziesięcioro dzieci i pochowałam dwoje - to dasz jej tę „surową nauczkę”, o
której mówiłaś, brzozową rózgą. Zdaje mi się, Ŝe to byłaby najwymowniejsza nauka dla tego
rodzaju dziewczyny. Charakter jej jest pewnie równie ognisty, jak jej włosy. No, do widzenia,
Marylo! Mam nadzieję, Ŝe od czasu do czasu wstąpisz mnie odwiedzić, tak jak to dotąd
bywało. Nie przypuszczasz chyba, abym ja się śpieszyła z następnymi odwiedzinami, z
chwilą gdy moŜna tu być naraŜonym na tego rodzaju przyjęcie, coś podobnego bowiem
przekracza wszelkie moje dotychczasowe doświadczenia!
I pani Małgorzata z wielką godnością i szacunkiem dla swej okrągłej figury podniosła
się i powoli ruszyła w drogę, Maryla zaś, przybrawszy bardzo surowy wyraz twarzy, udała się
do pokoiku na facjatce.
Idąc po schodach, zawahała się jednak, niepewna, co powinna uczynić. Była bardzo
stropiona tym, co się zdarzyło. Co za nieszczęsny traf, Ŝe Ania właśnie wobec pani
Małgorzaty Linde okazała się taką złośnicą. I nagle Maryla z przykrością zdała sobie sprawę,
Ŝe bardziej odczuwa upokorzenie z powodu tego zajścia niŜ przykrość z odkrycia tak
powaŜnej wady u swej wychowanki. JakŜe naleŜało ją ukarać? Przyjacielska rada uŜycia rózgi
brzozowej, o której błogosławionym działaniu świadczyć powinny były wszystkie dzieci pani
Małgorzaty, nie przypadła do gustu Maryli. Nie wyobraŜała sobie, by mogła uderzyć dziecko.
NaleŜało więc poszukać innego sposobu, aby dać poznać Ani ogrom jej przewinienia.
Maryla zastała Anię leŜącą na łóŜku. Dziewczynka płakała gorzko, nie zwracając
bynajmniej uwagi na to, Ŝe zabłoconym obuwiem brudziła pościel.
- Aniu - rzekła Maryla tonem wcale nie surowym. Nie, było odpowiedzi.
- Aniu - mówiła juŜ trochę ostrzej - wstań natychmiast z łóŜka i posłuchaj tego, co ci
powiem.
Ania zerwała się i usiadła wyprostowana na krześle tuŜ obok. Twarzyczka jej była
opuchnięta i zalana łzami. Oczy nieruchomo utkwiła w podłodze.
- Ładnie postąpiłaś, Aniu! Czy ci nie wstyd?
- Ona nie miała prawa nazywać mnie brzydką i rudą - odpowiedziała dziewczynka z
uporem.
- Tyś takŜe nie miała prawa wpaść w taki gniew i mówić do niej w podobny sposób,
Aniu. Wstydziłam się za ciebie… naprawdę wstydziłam się. Pragnęłam, byś się okazała
grzeczną i uprzejmą wobec pani Linde, a tymczasem sprawiłaś mi taki wstyd. Nie pojmuję,
dlaczego tak bardzo dotknęło cię powiedzenie pani Linde, Ŝe jesteś chuda i masz czerwone
włosy. PrzecieŜ nieraz sama mówiłaś o tym.
- AleŜ to wielka róŜnica, czy ktoś sam o sobie coś mówi, czy teŜ słyszy to od innych
osób - jęknęła Ania ze łzami w głosie. - MoŜna wiedzieć, jak coś naprawdę wygląda, lecz
mieć trochę nadziei, Ŝe ludzie myślą inaczej. Maryla myśli zapewne, Ŝe mam bardzo niedobry
charakter. Ale cóŜ mogę na to poradzić? Kiedy pani Linde zaczęła w ten sposób mówić do
mnie, nagle coś jakby zerwało się we mnie i popchnęło naprzód. Musiałam jej odpowiedzieć.
- Pięknieś się przedstawiła, to nie ulega wątpliwości… Pani Linde zdobyła ładną
historyjkę do opowiadania znajomym. A Ŝe opowiadać będzie… moŜesz być tego pewna.
Bardzo źle się stało, Ŝeś nić potrafiła zapanować nad sobą, Aniu.
- Czyby pani potrafiła, gdyby jej ktoś powiedział tak wprost, Ŝe jest chuda i brzydka? broniła się Ania ze łzami.
Nagle dawne wspomnienie odŜyło w pamięci Maryli.-Była bardzo młodą
dziewczynką, kiedy razu pewnego usłyszała, jak któraś z jej ciotek rzekła do drugiej:
„Szkoda, Ŝe to takie brzydkie, śniade stworzenie!” Maryla kończyła juŜ lat pięćdziesiąt, a
dotąd nie zapomniała owego ukłucia.
- Nie twierdzę, Ŝe pani Linde postąpiła słusznie, mówiąc w ten sposób do ciebie, Aniu
- dodała łagodniej. - Małgorzata jest zbyt szczera. Nie usprawiedliwia to jednak wcale twego
postępku. Jest to osoba starsza, nie znana ci i u mnie w gościnie; dostateczny powód, abyś się
wobec niej zachowywała z szacunkiem. Tymczasem byłaś niegrzeczna i zuchwała - tutaj
Maryla wpadła na zbawienny pomysł kary - pójdziesz więc do niej do mieszkania i powiesz,
Ŝe jest ci bardzo przykro, Ŝeś tak brzydko wobec niej postąpiła, i poprosisz ją o przebaczenie.
- Nie uczynię tego - odpowiedziała Ania ponuro i stanowczo. - Niech mnie Maryla
ukarze w jakikolwiek inny sposób. MoŜe mnie zamknąć w ciemnym, wilgotnym lochu,
zamieszkanym przez węŜe i jaszczurki, moŜe za poŜywienie dawać mi jedynie chleb i wodę, a
nie będę się skarŜyła… Ale nie mogę prosić pani Linde o przebaczenie.
- Nie przywykliśmy zamykać ludzi w ciemnych, wilgotnych lochach - rzekła Maryla
sucho. - Zwłaszcza Ŝe trudno byłoby je znaleźć w Avonlea. Ale powinnaś i musisz przeprosić
panią Linde; w przeciwnym razie pozostaniesz w swoim pokoju do chwili, aŜ przyrzekniesz,
Ŝe to uczynisz.
- Więc pozostanę w nim na zawsze - rzekła Ania drŜącymi ustami - bo nie mogę
powiedzieć pani Linde, Ŝe jest mi przykro, iŜ tak postąpiłam. JakŜe mogłabym to powiedzieć?
PrzecieŜ nie jest mi przykro! Martwi mnie, Ŝem Maryli zrobiła przykrość, ale cieszę się
bardzo, Ŝe jej powiedziałam, co czuję. Sprawiło mi to zadowolenie. Nie mogę powiedzieć, Ŝe
jest mi przykro, jeśli tak nie jest. Nie mogę sobie nawet wyobrazić, Ŝeby mi było przykro.
- MoŜe wyobraźnia twoja będzie skłonniejsza do ustępstw jutro rano - rzekła Maryla
zabierając się do odejścia. - Masz noc do zastanowienia się nad swoim sprawowaniem i do
zmiany zdania. Przyrzekłaś mi sprawować się jak najlepiej, jeśli zatrzymam cię na Zielonym
Wzgórzu. Tymczasem dziś po południu dałaś dowód, Ŝe nie pamiętasz o swej obietnicy.
Maryla zeszła do kuchni stroskana i zirytowana. Była niezadowolona zarówno z Ani,
jak i z siebie, gdyŜ ilekroć przypominała sobie niezwykle osłupiały wyraz twarzy pani
Małgorzaty, usta jej drgały i odczuwała nieprzepartą ochotę roześmiać się serdecznie.
X.
WYZNANIE WINY
Tego wieczora Maryla nie powiedziała Mateuszowi o tym, co zaszło. Lecz kiedy i
nazajutrz rano Ania trwała w swym uporze, naleŜało wytłumaczyć mu jej nieobecność przy
śniadaniu. Opowiedziała więc owo zajście, starając się połoŜyć nacisk na niezwykle zuchwałe
zachowanie się dziewczynki.
- Dobrze się stało, Ŝe pani Małgorzata usłyszała kilka słów prawdy. Jest to nieznośna
kumoszka, lubiąca zawsze zajmować się cudzymi sprawami - orzekł Mateusz.
- AleŜ, Mateuszu, zdumiewasz mnie. Wiesz dobrze, Ŝe Ania zachowała się
skandalicznie, a jednak usprawiedliwiasz ją. Niedługo powiesz, Ŝe w ogóle nie zasłuŜyła na
karę.
- No, nie… niezupełnie… - rzekł Mateusz trochę niepewnym tonem. - Uznaję, Ŝe
powinna otrzymać lekką karę… Ale nie bądź dla niej zbyt surowa, Marylo. Pamiętaj, Ŝe to
dziecko nigdy nie miało bliskich; którzy by je uczyli tego, co słuszne. W kaŜdym razie ty… ty
jej dasz coś do jedzenia, prawda?
- Czyś słyszał kiedykolwiek, abym głodem zmuszała ludzi do dobrego wychowania? spytała Maryla uraŜona. - Będzie jadła o zwykłej porze dnia, ja sama jej będę usługiwać. Ale
pozostanie na górze, dopóki nie zgodzi się przeprosić pani Linde. Stanowczo, Mateuszu.
Śniadanie, obiad i wieczerza minęły w milczeniu… Ania bowiem była nieobecna. Za
kaŜdym razem Maryla zanosiła na facjatkę suto zapełnioną tacę, lecz potrawy wracały prawie
nie tknięte. Mateusz niespokojnym okiem przypatrywał się zawartości talerzy, kiedy
wieczorem zostały odniesione do kuchni. CzyŜby Ania przez cały dzień nic nie jadła?
Gdy Maryla tego wieczoru wyszła, by przygnać krowy z pastwiska do obory, Mateusz,
który obserwował ją kręcąc się przy zabudowaniach gospodarskich, wśliznął się niczym
włamywacz do domu i wszedł na schody prowadzące na facjatkę. Zazwyczaj krąŜył tylko
pomiędzy kuchnią a swoją skromną sypialnią, rzadko kiedy odwaŜał się wejść do bawialni, co
najwyŜej podczas odwiedzin rodziny pastora. Na górze zaś był po raz ostatni, gdy pomagał
Maryli wyklejać tapetą pokoik gościnny. Było to jeszcze przed czterema laty.
Cicho przeszedł maleńką, górną sionkę i stał parę chwil w milczeniu u progu pokoiku
Ani, wreszcie odwaŜył się zapukać i otworzywszy drzwi zajrzał do wnętrza. Ania siedziała na
Ŝółtym krześle koło okna, ponuro spoglądając na ogród. Była taka drobna i nieszczęśliwa, Ŝe
serce Mateusza ścisnęło się z Ŝalu. Cicho zamknął drzwi i na palcach podszedł do
dziewczynki.
- Aniu - szepnął, jakby lękając się, Ŝe go kto usłyszy - cóŜ ty porabiasz, dziecino?
JakŜe się masz?
Ania uśmiechnęła się blado.
- Bardzo dobrze, wyobraŜam sobie wiele róŜnych rzeczy, a to pomaga do spędzenia
czasu. Rozumie się, Ŝe jestem trochę samotna. Ale nie szkodzi, moŜe do tego przywyknę.
I uśmiechnęła się znowu, śmiało spoglądając w przyszłość długich lat samotnego
zamknięcia, które - sądziła - ją oczekiwało.
Mateusz przypomniał sobie, Ŝe naleŜało szybko powiedzieć, o co mu chodzi, bo
Maryla mogła nadejść w kaŜdej chwili.
- Posłuchaj, Aniu, czy nie sądzisz, Ŝe lepiej byłoby uczynić to, czego Maryla chce, i
zakończyć całą sprawę? - szepnął. - Chyba wiesz dobrze, Ŝe będziesz zmuszona to uczynić,
Aniu… wcześniej czy później, bo Maryla jest bardzo stanowcza… niezmiernie stanowcza…
niezmiernie stanowcza. Uczyń to, jak moŜesz najprędzej, a pozbędziesz się troski.
- Czy pan ma na myśli przeproszenie pani Linde?
- Tak, przeproszenie… właśnie o to mi chodzi… - rzekł Mateusz spiesznie. - NaleŜy
skończyć z tą sprawą. Chciałem cię o to prosić.
- Przypuszczam, Ŝe potrafiłabym to uczynić, jeśli panu na tym zaleŜy - oświadczyła
Ania po chwili namysłu. - Teraz mogłabym powiedzieć, Ŝe jestem zmartwiona, bo jest tak
naprawdę. Ale nie byłam wcale zmartwiona wczoraj wieczorem. Byłam wściekła, całą noc
byłam wściekła! Wiem o tym, bo budziłam się trzykrotnie i za kaŜdym razem byłam równie
wściekła. Ale dziś rano wszystko minęło. Nie byłam juŜ wcale zła, miałam tylko jakieś
przykre uczucie wyczerpania. Poza tym wstydziłam się. Ale nie potrafiłabym wyznać tego
pani Linde. Byłoby to tak bardzo upokarzające. Dlatego postanowiłam, Ŝe raczej pozostanę tu
przez całe Ŝycie, niŜ przeproszę tę kobietę… Ale teraz… dla pana zrobiłabym wszystko…
jeśli panu na tym zaleŜy…
- Bez wątpienia zaleŜy mi na tym… Jest tak strasznie pusto bez ciebie na dole. Idź
więc i załatw to… Jesteś dzielną dziewczynką!
- Dobrze - odpowiedziała Ania z rezygnacją. - Gdy Maryla powróci, powiem jej, Ŝe
Ŝałuję tego, co się stało.
- Bardzo dobrze… bardzo dobrze, Aniu. Tylko nie wspominaj Maryli, Ŝe ja mówiłem
z tobą o tej sprawie. Pomyśli sobie, Ŝe wtrącam się do tego, co nie powinno mnie obchodzić.
- Dzikie rumaki nie wydrą z mej duszy tej tajemnicy - obiecała uroczyście Ania. - A
zresztą, czy dzikie konie potrafiłyby wydrzeć komu tajemnicę?
Ale Mateusz odszedł juŜ, zdziwiony, Ŝe mu się tak łatwo powiodło. Szybko udał się w
najbardziej odległy koniec pastwiska, aby Maryla nie podejrzewała, gdzie był przed chwilą.
Maryla zaś po powrocie była przyjemnie zdziwiona usłyszawszy głośne wołanie z góry:
„Marylo!”
- CóŜ takiego? - spytała wchodząc do sieni.
- śałuję, Ŝe się tak uniosłam wobec pani Linde i postąpiłam niegrzecznie…
Chciałabym pójść przeprosić ją za to.
- Dobrze zrobisz.
Maryla szorstkim tonem bynajmniej nie zdradziła ulgi, jaką ta wiadomość jej sprawiła.
Bezustannie bowiem przemyśliwała, co uczyni, jeśli Ania nie zechce ustąpić.
- Przyjdę do ciebie po wydojeniu krów.
Wkrótce potem Maryla z Anią szły drogą; pierwsza wyprostowana, z miną
triumfującą, druga z głową spuszczoną i przygnębiona. Lecz po kilku chwilach smutek Ani
znikł jak za dotknięciem róŜdŜki czarodziejskiej. Podniosła głowę i lekkim krokiem szła
naprzód. Oczy utkwiła w zachodzącym słońcu, a całą jej istotę przeniknęła jakaś gwałtem
tłumiona wesołość. Maryla z niezadowoleniem zauwaŜyła tę zmianę. Nie była to Ŝałująca
pokutnica, jaką pragnęła przedstawić srodze dotkniętej pani Linde.
- O czym myślisz, Aniu? - spytała.
- Myślę o tym, co mam powiedzieć pani Linde - odrzekła Ania zadumana.
Było to w porządku albo prawie w porządku. Lecz Maryla nie mogła pozbyć się
wraŜenia, Ŝe coś nie dopisało w jej programie kary… Ania nie powinna była mieć tak
zadowolonej ani pewnej siebie miny.
A zadowolona i pewna siebie pozostała Ania do chwili, kiedy znalazła się wobec pani
Linde siedzącej nad robotą u okna swej kuchni. Wtedy radość znikła. W kaŜdym rysie
dziewczynki moŜna było odnaleźć wyraz ponurego Ŝalu. I oto, zanim jeszcze panie zdąŜyły
wymówić wyrazy powitania, dziewczynka nagle upadła na kolana przed zdumioną panią
Małgorzatą i błagalnie wyciągnęła ku niej splecione dłonie.
- Ach, pani Linde, jestem tak bardzo zmartwiona - rzekła z drŜeniem w głosie. - Nie
potrafiłabym wypowiedzieć w pełni mego Ŝalu, gdybym nawet uŜyła do pomocy całego
słownika. Musi pani to sobie wyobrazić. Postąpiłam niegrzecznie… i zmartwiłam tym
drogich opiekunów, Marylę i Mateusza, którzy pozwolili mi pozostać na Zielonym Wzgórzu,
pomimo Ŝe nie jestem chłopcem. Jestem szkaradną i niewdzięczną dziewczyną, zasługującą
na karę i na wydalenie z domu ludzi szanowanych. Było to bardzo brzydko, Ŝe uniosłam się,
dlatego Ŝe mi pani powiedziała prawdę… Mam rude włosy, jestem piegowata, chuda i
brzydka. To, co ja pani powiedziałam, jest równieŜ prawdą, ale nie powinnam była jej mówić.
Ach, pani Linde, proszę, proszę, wybacz mi. Jeśli mi pani odmówi, będzie to tragedią mego
Ŝycia. PrzecieŜ pani nie zechce być przyczyną tragedii całego Ŝycia biednej sieroty, jeśliby
nawet miała szkaradne usposobienie?! O, pewna jestem, Ŝe pani tego nie uczyni. Proszę mi
wybaczyć!
Ania splotła dłonie, spuściła głowę i czekała wyroku.
Nie moŜna było wątpić o szczerości tego wyznania. Brzmiała ona w kaŜdym wyrazie i
zarówno Maryla, jak i pani Małgorzata były o niej przekonane. Lecz pierwsza zrozumiała
takŜe, i to ją niezmiernie gniewało, Ŝe Ania napawała się tą sceną poniŜenia i upajała jej
patetycznością. GdzieŜ była ta uzdrawiająca kara, którą Maryla wynalazła? Ania obróciła ją w
pewnego rodzaju zabawę.
Pani Linde, w gruncie rzeczy niezła kobieta, ale niezbyt bystra, nie zdołała tego
zauwaŜyć. Widziała jedynie, Ŝe Ania rzetelnie spełnia akt przeprosin, i wszelki gniew stopniał
w jej duszy.
- WstańŜe, wstań, dziecko! - rzekła serdecznie. - Przebaczam ci bez wątpienia. Być
moŜe, iŜ powiedziałam ci trochę zbyt wiele wtedy wieczorem. Ale, widzisz, taka ze mnie
szczera, otwarcie wszystko wypowiadająca kobieta. Nie trzeba tak bardzo brać sobie do serca
tego, co mówię. Nie moŜna zaprzeczyć, Ŝe włosy twoje są bardzo czerwone. Lecz kiedyś
znałam dziewczynkę - właściwie była to moja koleŜanka - której włosy, gdy była mała, były
równie czerwone jak twoje, a gdy dorosła, ściemniały i przybrały piękny, kasztanowaty kolor.
ToteŜ nie byłabym wcale, ale to wcale zdziwiona, jeśliby to samo zdarzyło się i z tobą.
- O, pani Linde! - Ania wstała i westchnęła głęboko. - Pani dała mi nadzieję. Będę
panią zawsze uwaŜała za swoją dobrodziejkę. O, potrafiłabym znieść wszystko, bylebym
tylko mogła wierzyć, Ŝe włosy moje, gdy dorosnę, będą kasztanowate!… O ileŜ łatwiej
byłoby być dobrą, gdyby się miało kasztanowate włosy. Czy mogę przejść teraz do sadu i
usiąść na ławce pod jabłonią, gdy tymczasem pani będzie tu gawędziła z Marylą? Jest tam
więcej pola do wyobraźni.
- AleŜ biegnij, drogie dziecko. A jeśli masz ochotę, zerwij sobie wiązankę tych irysów,
które rosną tam w kącie.
Kiedy drzwi za Anią zamknęły się, pani Linde szybko wstała, by zapalić lampę.
- W istocie oryginalne, lecz miłe stworzenie. Usiądź na tym , krześle, Marylo, jest ono
wygodniejsze niŜ tamto… Tak, bez wątpienia, jest to dziwne dziecko, ale jest w niej coś
bardzo pociągającego. Obecnie juŜ wam się nie dziwię, Ŝeście ją zatrzymali, i nie lękam się o
was… Być moŜe, iŜ wyrośnie z niej coś dobrego. Ma ona, co prawda, niezwykły sposób
wyraŜania się… uŜywa jakichś mocnych zwrotów. Ale odzwyczai się przecieŜ od tego z
chwilą, gdy będzie przebywała z ludźmi dobrze wychowanymi. Zdaje się takŜe, iŜ jest bardzo
gwałtowna; lecz dziecko gwałtowne z czasem spowaŜnieje i uspokoi się, a jest stokroć
sympatyczniejsze od przebiegłego i chytrego. Nade wszystko bowiem lękam się u dziecka
przebiegłości. Słowem, Marylo, uwaŜam, Ŝeście nieźle trafili!
Kiedy Maryla wracała do domu, Ania wybiegła ku niej z ciemnego, pełnego woni
sadu, trzymając w dłoni wiązankę kremowych irysów.
- Ładnie prosiłam o przebaczenie, prawda? - spytała z dumą. - UwaŜałam, Ŝe jeśli
powinnam to uczynić, muszę przynajmniej pięknie wystąpić.
- Zapewne, Ŝeś dość pięknie wystąpiła - przyznała Maryla. Ku wielkiemu swemu
zdziwieniu czuła, Ŝe przypomnienie owej sceny budzi w niej ochotę do śmiechu. Doznawała
teŜ przykrego uczucia, iŜ właściwie powinna Ani nagadać za to, Ŝe tak pięknie przepraszała.
Ale to było tak pocieszne! Uspokoiła swe sumienie, ograniczając się do następujących słów,
wypowiedzianych dość ostro:
- Mam nadzieję, Ŝe nie będziesz na przyszłość zmuszona wygłaszać podobnych
przeprosin… Musisz się starać panować nad sobą, Aniu.
- Nie byłoby to bynajmniej trudne, gdyby nie szydzono z mojej powierzchowności rzekła Ania z westchnieniem. - Mało dbam o wszystko inne, lecz moje rude włosy tak bardzo
mi ciąŜą, Ŝe wpadam we wściekłość, ilekroć ktoś o nich mówi… Czy Maryla wierzy w to, Ŝe
kiedy dorosnę, włosy moje zmienią barwę na ciemnokasztanowatą?
- Nie powinnaś tyle myśleć o swojej powierzchowności, Aniu. To nieładnie, Ŝe jesteś
tak bardzo próŜna.
- Czy mogę być próŜną wiedząc, Ŝe jestem strasznie brzydka? - zaprotestowała Ania. Kocham piękno i cierpię, gdy patrząc w zwierciadło widzę swoją brzydotę. Doznaję wtedy
wielkiej przykrości… zupełnie jak wówczas, kiedy patrzę na coś szkaradnego. śal mi tego, co
jest brzydkie.
- Pięknym jest czyniący piękno - wyrecytowała Maryla.
- Nieraz juŜ słyszałam to zdanie, ale nie zgadzam się z nim - zauwaŜyła sceptycznie
Ania, z rozkoszą wąchając swe irysy. - Ach, jakieŜ te kwiaty są słodkie! Pani Linde bardzo
uprzejmie postąpiła dając mi je. Nie mam juŜ do niej wcale Ŝalu. CzyŜ to nie miłe i rozkoszne
uczucie przepraszać i otrzymać przebaczenie?… Ach, jakŜe dziś gwiazdy cudnie się iskrzą!
Gdyby Maryla miała mieszkać na gwieździe, jaką wybrałaby sobie? Ja wybrałabym tę wielką,
jasną, świecącą tuŜ nad tym ciemnym pagórkiem.
- Aniu, zamilknij wreszcie! - rzekła Maryla, zmęczona juŜ śledzeniem wirowego biegu
myśli dziewczynki.
Ania zamilkła aŜ do chwili, gdy weszły w aleję, prowadzącą do domu. Lekki, figlarny
wietrzyk, przepojony Ŝywicznym zapachem lasu, wionął na ich spotkanie. Spoza drzew, w
dali, witało je wesołe światło, płynące z kuchni na Zielonym Wzgórzu. Ania przytuliła się
nagle do Maryli i wcisnęła piąstkę w spracowaną dłoń swej opiekunki.
- JakŜe miło jest wracać, kiedy się wie, Ŝe wracamy do swego domu! - rzekła. - Ja juŜ
kocham Zielone Wzgórze, a przecieŜ przedtem nie kochałam Ŝadnej miejscowości. śadna nie
wydawała mi się nigdy moim domem. Ach, Marylo, jaka ja jestem szczęśliwa! Teraz
potrafiłabym się modlić i nie wydałoby mi się to wcale trudne.
Jakieś miłe uczucie ciepła wezbrało w sercu Maryli, kiedy poczuła tę chudą rączkę w
swej dłoni. MoŜe być, Ŝe zapulsowało w niej uczucie macierzyństwa, którego nigdy nie
zaznała. Uczucie, doznane w tej chwili, było tak Ŝywe, a tak bardzo nieznane, Ŝe zmieszało ją
nieco. Pośpieszyła sprowadzić je do zwykłej temperatury, wygłaszając małą nauczkę
moralną:
- Jeśli będziesz zawsze poczciwą dziewczynką, Aniu, będziesz teŜ szczęśliwa. Nigdy
nie powinnaś była uwaŜać, Ŝe trudno jest odmawiać modlitwę.
- Kiedy recytować modlitwę nie jest wcale to samo, co modlić się - powiedziała Ania
w zamyśleniu. - Teraz wyobraŜę sobie, Ŝe jestem wietrzykiem, co wieje tam daleko,
pomiędzy koronami drzew. Kiedy zmęczę się pomiędzy drzewami, powionę pośród
paproci… następnie uniosę się nad sadem pani Linde i wezmę do tańca jej kwiaty… a
wreszcie jednym wielkim skokiem uniosę się nad łąką koniczyny, popłynę nad Jeziorem
Lśniących Wód poruszając jego maleńkie, kędzierzawe fale… Ach, ileŜ pola dla wyobraźni
dostarcza wietrzyk!… Ale teraz przestanę juŜ mówić, Marylo.
- Dzięki Ci, BoŜe - rzekła Maryla z głębokim westchnieniem ulgi.
XI.
WRAśENIA ANI W SZKOLE NIEDZIELNEJ
No, jakŜe ci się podobają? - spytała Maryla stojąc w pokoiku na facjatce.
Ania powaŜnie przyglądała się trzem nowym sukienkom, rozłoŜonym na łóŜku. Jedna
z nich była z prąŜkowanego płótna koloru tabaczkowego. Materiał wyglądał tak praktycznie,
Ŝe Maryla poprzedniego lata skusiła się na jego kupno u wędrownego kupca. Druga była z
satynki w biało-czarną kratkę, nabytej jako resztka w zimie; trzecia - ze sztywnej,
drukowanej, bawełnianej tkaniny brzydkiego niebieskiego koloru, kupionej w tym tygodniu w
Carmody.
Maryla sama je uszyła, wszystkie trzy jednakowo: gładka spódniczka, gładka bluzka z
rękawami niemoŜliwie wąskimi.
- Będę sobie wyobraŜała, Ŝe mi się podobają - odpowiedziała Ania bardzo spokojnie.
- Ja nie chcę, byś sobie wyobraŜała - rzekła Maryla uraŜona. - Widzę dobrze, Ŝe ci się
nie podobają. A czegóŜ im brak właściwie? CzyŜ nie są świeŜe, nowe i czyste?
- Owszem.
- Więc dlaczegóŜ ci się nie podobają?
- Bo nie są… nie są… ładne - powiedziała Ania ociągając się.
- Ładne! - sarknęła Maryla. - Nie łamałam sobie głowy nad wymyślaniem ładnych
strojów dla ciebie. Nie lubię próŜności, Aniu, mówię ci to otwarcie. Te sukienki są skromne,
praktyczne, świeŜe, bez wszelkich falban i przybrań i mają ci słuŜyć przez całe lato. Brunatną
i niebieską będziesz nosiła do szkoły, kiedy zaczniesz do niej chodzić, satynkową zaś do
kościoła i do szkoły niedzielnej. Mam nadzieję, Ŝe będziesz uwaŜna i postarasz się ich nie
zniszczyć. Sądzę teŜ, iŜ powinnaś być wdzięczna, Ŝe otrzymałaś takie ubranie w zamian
wyrośniętej sukienczyny, jaką dotąd miałaś.
- AleŜ jestem bardzo wdzięczna - zaprotestowała Ania. - Byłabym jednak daleko
wdzięczniejsza, gdyby… gdyby choć jedna z nich miała bufiaste rękawy. Bufiaste rękawy są
teraz takie modne. Przeszyłby mnie dreszcz rozkoszy, jeślibym miała sukienkę z bufiastymi
rękawami.
- Obejdziesz się bez tych swoich dreszczy. Nie miałam dość materiału na bufiaste
rękawy. Zresztą uwaŜam tę modę za śmieszną. Wolę stokroć skromne, gładkie…
- JednakŜe ja wolałabym wyglądać tak śmiesznie jak wszyscy inni niŜ wyróŜniać się
skromnym, gładkim ubraniem - upierała się Ania.
- Mniejsza o to. Powieś nowe sukienki do szafy i zabierz się do przygotowania lekcji
do szkoły niedzielnej. Pan Bell przysłał mi dla ciebie podręcznik; jutro pójdziesz do szkoły rzekła Maryla i uraŜona opuściła pokoik na facjatce.
Ania załamała ręce, spoglądając na rozłoŜone suknie.
- Tak bardzo się cieszyłam, Ŝe moŜe jedna z nich będzie biała z bufiastymi rękawami szepnęła smutnie. - Modliłam się nawet o to, chociaŜ nie bardzo wierzyłam w skuteczność
mojej prośby. Nie przypuszczałam, Ŝeby Pan Bóg miał czas zajmować się sukienką biednej
sieroty. Wiedziałam, Ŝe to zaleŜy tylko od Maryli. Szczęściem, potrafię sobie wyobrazić, Ŝe
jedna z nich jest ze śnieŜnobiałego muślinu, prześlicznie przybrana koronkami, z trzema
bufami na kaŜdym rękawie.
Nazajutrz rano przeczucie nadchodzącej migreny nie pozwoliło Maryli odprowadzić
Ani do szkoły niedzielnej.
- Jak będziesz szła do kościoła, zajdź po panią Linde - rzekła do dziewczynki. - Ona
postara się juŜ o to, byś się dostała do odpowiedniej klasy. Pamiętaj sprawować się jak
najlepiej. Pozostań podczas kazania i poproś panią Linde, by ci wskazała nasze miejsce w
kościele. Tu masz centa na ofiarę. Nie rozglądaj się wokoło i nie kręć się na ławce. Po
powrocie opowiesz mi treść kazania.
Ania wyszła w swej biało-czarnej satynowej sukience, która choć dostatecznie długa i
wcale nie ciasna, fasonem swym znakomicie uwydatniała jej chudość. Płaski, marynarski
kapelusz nie był niczym przybrany. Nowe rozczarowanie dla Ani, która w duszy marzyła o
jakichś wstąŜkach i kwiatach. O kwiaty postarała się, co prawda, sama, zanim jeszcze dostała
się na wielki gościniec. Zaledwie bowiem wyszła na drogę poza Zielone Wzgórze, napotkała
cudną łąkę, pełną jaskrów i wspaniałych krzaków dzikiej róŜy. Natychmiast więc uwiła gruby
wianuszek i przystroiła nim swój kapelusz. Nie wiadomo, czy spodobałby się on innym, ale
Ania była zachwycona i z dumnie podniesioną głową kroczyła naprzód, dźwigając na swych
rudych warkoczach wieniec Ŝółtego i czerwonego kwiecia.
Pani Linde nie zastała juŜ w domu. Bynajmniej tym nie zraŜona, Ania sama przyszła
do kościoła. W przedsionku spotkała ‘całą gromadę dziewcząt, mniej lub bardziej strojnie
ubranych w białe, niebieskie albo róŜowe sukienki. Przyglądały się one ciekawie nowicjuszce
w oryginalnym nakryciu głowy. Małe mieszkanki Avonlea słyszały juŜ niejedną dziwną
historyjkę dotyczącą Ani. Pani Linde opowiadała o jej gwałtownym temperamencie, Jerry
Buote zaś, pastuszek z Zielonego Wzgórza, rozwodził się nad tym, Ŝe Ania godzinami potrafi
rozmawiać jak pomylona sama z sobą lub mówić do kwiatów i drzew. Spoglądały więc na nią
i szeptały pomiędzy sobą, kryjąc twarzyczki za ksiąŜki. Nikt nie próbował zbliŜyć się do niej
z Ŝyczliwym przywitaniem ani w kościele, ani teŜ w klasie panny Rogerson, gdzie się
następnie odbywała lekcja.
Panna Rogerson była to osoba w średnim wieku, wykładająca juŜ od lat dwudziestu w
szkole niedzielnej. Jej sposób nauczania polegał na tym, Ŝe odczytywała pytania z
podręcznika, patrząc jednocześnie zza ksiąŜki na uczennicę, którą miała zapytać. Patrzyła teŜ
często na Anię, która dzięki staraniom Maryli odpowiadała szybko i dobrze. Nie wiadomo
tylko, czy rozumiała wiele z tych pytań i odpowiedzi.
Panna Rogerson nie bardzo jej się podobała. Ale nie dlatego Ania czuła się
niezmiernie nieszczęśliwa. Wszystkie dziewczynki w szkole miały rękawy z bufami. Ania
uwaŜała, Ŝe nie warto Ŝyć, jeśli się nie ma buf u rękawów.
- JakŜe ci się spodobała niedzielna szkoła? - spytała Maryla Ani po powrocie do domu.
Wobec tego, Ŝe wianuszek z kwiatów zwiądł, Ania cisnęła go na łąkę i Maryla dopiero
po kilku dniach dowiedziała się o tym oryginalnym przybraniu kapelusza.
- Wcale mi się nie podobała! Jest okropna!
- AleŜ, Aniu! - zawołała Maryla z wyrzutem.
Ania z cięŜkim westchnieniem opadła na bujający fotel, ucałowała jeden z kwiatów
Jutrzenki i ruchem ręki rzuciła ukłon kwitnącej fuksji.
- Zapewne czuły się osamotnione, gdy mnie tu nie było - rzekła. - Teraz opowiem o
szkole niedzielnej. Postępowałam tak, jak mi Maryla kazała. Pani Linde nie-było juŜ w domu,
więc poszłam sama. Weszłam do kościoła z gromadką innych dziewcząt i usiadłam w kącie
ławki obok okna. Pan Bell wyrecytował bardzo długą modlitwę. Byłabym się na śmierć
zanudziła, gdybym nie siedziała przy oknie. Ale Ŝe stamtąd roztaczał się widok na Jezioro
Lśniących Wód, więc spoglądałam na nie i wyobraŜałam sobie tysiące rzeczy.
- Nie powinnaś była tak postąpić. NaleŜało słuchać pana Bella.
- Kiedy on nie mówił do mnie - zaprotestowała Ania. - Mówił do Boga i sam nie
wydawał się być tym bardzo zainteresowany. Sądzę, Ŝe rozumiał, iŜ Bóg jest zbyt daleko, aby
się to wszystko na coś zdało… Ja sobie sama ułoŜyłam modlitwę. Nad jeziorem zwieszały się
gałęzie białych brzóz. Promienie słońca padały na nie i zaglądały głęboko, głęboko do wody.
Ach, Marylo, było to piękne jak cudny sen. Przejęło mnie zachwytem. Więc powtarzałam
dwa i trzy razy z rzędu: „Dzięki Ci za to, BoŜe!”
- Czy aby nie głośno? - spytała niespokojnie Maryla.
- O nie, cichutko… Nareszcie pan Bell skończył i powiedzieli mi, Ŝebym z kompletem
panny Rogerson poszła do jej klasy. Było dziewięć dziewczynek oprócz mnie. Wszystkie
miały rękawy z bufami. Próbowałam sobie wyobrazić, Ŝe i ja mam takie, ale jakoś nie
udawało mi się to wcale. Dlaczego? Kiedy siedziałam w pokoiku na facjatce, z łatwością
mogłam to sobie wyobrazić, lecz będąc pośród innych, które miały prawdziwe bufy…
- Nie powinnaś była w szkole rozmyślać o rękawach. Trzeba było słuchać wykładu.
Sądzę, Ŝeś go zrozumiała.
- O tak, i odpowiadałam milion razy. Panna Rogerson pytała bardzo duŜo. Zdaje mi
się, Ŝe nie powinna była zadawać tylu pytań. Ja sama pragnęłam pytać ją o wiele rzeczy, ale
nie śmiałam, bo nie wydawała mi się wcale pokrewną duszą… Potem niektóre dziewczynki
recytowały przypowieści. Zapytała mnie, czy umiem coś podobnego. Odrzekłam, Ŝe nie, ale
mogę wyrecytować „Pies na grobie swego pana”. Jest w trzeciej części „Wypisów”. Nie jest
to ściśle religijny poemat, ale taki powaŜny i rzewny, Ŝe mógłby nim być. Odpowiedziała, Ŝe
nie chce tego, i kazała mi się nauczyć na przyszłą niedzielę dziewiętnastej przypowieści.
Przeczytałam ją sobie w kościele. Jest wspaniała. Szczególnie dwa wiersze:
Bezładnie, w dzikim tumulcie pierzchły
zastępy wrogów!
Nie wiem, co znaczy „zastępy”, co znaczy „tumult”, ale zwrot brzmi tragicznie…
śałuję, Ŝe nie mogę tego zadeklamować przed przyszłą niedzielą. Będę to powtarzała przez
cały tydzień. Potem poprosiłam pannę Rogerson - bo pani Linde była zbyt daleko - aby mi
wskazała Maryli miejsce w kościele. Siedziałam tak cichutko i spokojnie, jak nigdy. Tematem
kazania były objawienia - trzeci rozdział, drugi i trzeci wiersz. Był to bardzo długi temat, zbyt
długi. Gdybym ja była pastorem, wybierałabym zawsze krótkie tematy. I kazanie było
strasznie długie. Rozumiem, Ŝe powinno odpowiadać tekstowi, ale nie było wcale a wcale
zajmujące. Najgorsze jest to, Ŝe pastor nie ma, oczywiście, ani źdźbła wyobraźni. Nie
słuchałam go prawie wcale. Pozwoliłam myślom swoim bujać do woli i wyobraŜałam sobie
najrozmaitsze rzeczy.
Maryla czuła doskonale, Ŝe powinna zgromić Anię za te uwagi. Lecz pamiętała
dobrze, Ŝe niejedna z tych uwag, szczególnie ta, tycząca się kazania i modlitwy pana Bella,
była jej osobistym poglądem od wielu lat. Nie śmiała tylko go wygłosić. I wydało jej się, ze
tajemne, nigdy nie ujawnione krytyczne myśli nagle przybrały widomą i pełną oskarŜenia
postać w osobie tej lekcewaŜonej dotychczas i niepozornej drobiny ludzkiej, która tutaj
całkiem śmiało wypowiedziała swe zdanie.
XII.
UROCZYSTA PRZYSIĘGA I OBIETNICA
W piątek dopiero dowiedziała się Maryla o kapeluszu przybranym kwiatami.
Powróciwszy od pani Linde, wezwała do siebie Anię.
- Aniu, pani Linde opowiedziała mi, Ŝeś ostatniej niedzieli przyszła do kościoła w
kapeluszu dziwacznie przystrojonym jaskrami i polnymi róŜyczkami. CóŜ ci przyszło do
głowy? Wyglądałaś prawdopodobnie jak straszydło na wróble.
- O tak, wiem, Ŝe w czerwonym i Ŝółtym kolorze nie jest mi do twarzy - zaczęła Ania.
- Nie do twarzy! PrzecieŜ same kwiaty na twoim kapeluszu, niezaleŜnie od ich barwy,
wyglądały śmiesznie. Jesteś najnieznośniejszym dzieckiem na świecie.
- Nie rozumiem, dlaczego kwiaty u kapelusza wyglądają śmieszniej niŜ kwiaty
przypięte do sukni - protestowała Ania. - Wiele dziewczynek miało wiązanki przypięte do
sukien. CóŜ to za róŜnica?
Maryla nie pozwoliła oderwać się od bezpiecznego konkretu i wepchnąć na niepewne
ścieŜki abstrakcyjnych rozwaŜań.
- Nie odpowiadaj mi tak, Aniu. Było to bardzo niemądre i proszę, byś nigdy więcej nie
robiła czegoś podobnego. Pani Małgorzata twierdzi, Ŝe omal nie zemdlała zobaczywszy cię
tak wystrojoną. Nie zdąŜyła zbliŜyć się do ciebie, aby ci kazać zrzucić to wszystko. Mówi, Ŝe
wszyscy uwaŜali, Ŝe to okropne… Rozumie się, Ŝe przypuszczano, iŜ to ja mam tak źle w
głowie i pozwalam ci wychodzić w podobnym stroju.
- Ach, jakŜe mnie to martwi - rzekła Ania ze łzami w oczach. - Nigdy nie
przypuszczałam, Ŝe Maryla będzie się o to gniewała. Jaskry i róŜyczki były takie śliczne, Ŝe
uwaŜałam, iŜ na moim kapeluszu będą ładnie wyglądały. PrzecieŜ tyle dziewczynek miało
sztuczne kwiaty u kapeluszy. Obawiam się, Ŝe będę dla was prawdziwym dopustem boŜym.
MoŜe byście mnie lepiej odesłali do Domu Sierot? Wprawdzie byłoby to okropne i nie wiem,
czy potrafiłabym to przeŜyć. Prawdopodobnie wpadłabym w suchoty, bo przecieŜ jestem tak
strasznie chuda. Ale wolałabym raczej to niŜ być dla was wiecznym utrapieniem.
- Co za niedorzeczność - rzekła Maryla, niezadowolona, Ŝe doprowadziła dziewczynkę
do łez. - Nie mam zamiaru odsyłać cię do Domu Sierot Pragnęłabym tylko, abyś się
zachowywała tak jak inne dziewczynki i nie naraŜała się na śmieszność. Przestań płakać.
Mam dobrą nowinę dla ciebie. Diana Barry wróciła dziś do domu. Idę właśnie do nich
poŜyczyć wykroju koszuli. Jeśli masz ochotę, moŜesz mi towarzyszyć, a poznasz Dianę.
Ania zerwała się z miejsca ze splecionymi rękami, ze łzami błyszczącymi jeszcze na
policzkach. Ściereczka, którą trzymała, niepostrzeŜenie wypadła z jej rąk.
- Ach, Marylo, jestem przeraŜona! Teraz, gdy ta chwila juŜ nadeszła, jestem naprawdę
przeraŜona. A jeśli ja jej się nie spodobam? Byłoby to najtragiczniejsze rozczarowanie w
moim Ŝyciu.
- Nie bądź taka egzaltowana. I nie uŜywaj takich wyszukanych wyraŜeń. Brzmi to
nienaturalnie w ustach dziewczynki. Jestem pewna, Ŝe Diana cię polubi. Obyś się tylko
spodobała jej matce. Jak jej nie przypadniesz do gustu, to na nic się nie zda sympatia Diany.
Jeśli pani Barry dowie się, jak gwałtownie zachowałaś się wobec pani Linde i Ŝe poszłaś do
kościoła w kapeluszu przybranym jaskrami, to nie wiem, co pomyśli o tobie. Musisz być
uprzejmą i dobrze wychowaną, a takŜe wystrzegać się tych dziwacznych wyraŜeń… CzegóŜ
ty, na litość boską, drŜysz?
Ania drŜała w istocie. Twarzyczka jej była blada i pełna napięcia.
- Ach, i Maryla byłaby wzruszona, gdyby miała ujrzeć dziewczynkę, w której
pragnęłaby zyskać serdeczną przyjaciółkę… a której matka mogłaby Maryli nie polubić szepnęła idąc spiesznie po kapelusz.
Poszły na przełaj, do mostu, a potem w górę ku porosłemu lasem Sosnowemu
Wzgórzu. Maryla zapukała do drzwi kuchni. Pani Barry natychmiast otworzyła. Była to osoba
wysoka, o czarnych włosach, czarnych oczach i energicznym wyrazie ust. Mówiono o niej, Ŝe
bardzo surowo wychowuje swe dzieci.
- Jak się masz, Marylo! - powiedziała serdecznie. - Wejdź, proszę. To pewno ta mała
dziewczynka, którą wzięliście na wychowanie.
- Tak, to Ania Shirley - potwierdziła Maryla.
- Ania, nie Andzia - szepnęła dziewczynka, która choć podniecona i przejęta, nie
chciała dopuścić do nieporozumienia w tak waŜnej sprawie.
Pani Barry nie dosłyszała widać lub nie zrozumiała, uścisnęła bowiem dłoń Ani,
mówiąc uprzejmie:
- Jak się czujesz?
- Czuję się bardzo dobrze fizycznie, lecz duchowo jestem znuŜona. Dziękuję pani
bardzo - odpowiedziała Ania powaŜnie.
A zwracając się do Maryli, dodała szeptem: - Czy była w tym jakaś przesada? Wszak
nie, Marylo? Diana siedziała w rogu sofy, czytając ksiąŜkę, którą na widok wchodzących
natychmiast odłoŜyła. Było to bardzo ładne dziewczątko, o pięknych, czarnych oczach i
włosach swej matki, róŜowych policzkach i wesołym usposobieniu, odziedziczonym po ojcu.
- Oto moja córeczka Diana - rzekła pani Barry. - Diano, zabierz Anię do ogrodu i
pokaŜ jej swoje kwiaty. Będzie to dla ciebie lepsze niŜ psucie oczu nad ksiąŜką. Czyta bardzo
duŜo, za duŜo - mówiła dalej, zwracając się do Maryli, kiedy dziewczynki wyszły z pokoju - a
nie mogę temu zapobiec, bo ojciec zachęca ją do tego. Wiecznie ślęczy nad ksiąŜkami. Cieszę
się, Ŝe znalazła towarzyszkę zabaw… będzie więcej czasu spędzała na świeŜym powietrzu.
W wielkim ogrodzie, pełnym łagodnych promieni zachodzącego słońca wślizgujących
się przez szeregi ciemnych, starych sosen, stały Ania i Diana przypatrując się sobie nieśmiało
poprzez krzak wspaniałych Ŝółtych lilii.
Ogród państwa Barry był to istny gąszcz kwiatów, które w kaŜdej innej, nie tak
decydującej i podniosłej chwili wprawiłyby w zachwyt wraŜliwą Anię. Otaczały go
rozłoŜyste, stare wierzby i wielkie, wysokie sosny, pod którymi tuliły się kwiaty nie znoszące
nadmiaru słońca. Wymuskane, o prostych liniach ścieŜki, schludnie obrzeŜone z obu stron
muszlami, przerzynały go na wszystkie strony niby czerwone, wilgotne wstęgi, na klombach
zaś pstrzyła się istna orgia najbardziej uroczych kwiatów. Kwitły tam róŜowe stokrotki i
wielkie, wspaniałe, karmazynowe piwonie; białe narcyzy o upajającej woni i cierniste
róŜyczki polne; czerwone, niebieskie i białe orliki i liliowe dzwonki; kępy piołunu, wstęga
trawy i mięty; purpurowe bratki, Ŝonkile i mnóstwo słodkiej koniczyny o delikatnym,
wonnym, puszystym kwieciu; szkarłatna szałwia, wystrzelająca swymi płomiennymi lancami
ponad wymuskane białe pelargonie. Był to ogród pełen promieni słońca, brzęku pszczół i
powiewów wietrzyka, który szemrał i szeleścił pośród drzew, zachwycony najwidoczniej swą
włóczęgą.
- Ach, Diano - rzekła wreszcie Ania zniŜając głos do szeptu i składając ręce - czy
myślisz… czy myślisz, Ŝe będziesz mogła mnie polubić trochę… tyle, aby zostać moją
serdeczną przyjaciółką?
Diana roześmiała się. Śmiała się zawsze, zanim cośkolwiek powiedziała.
- Z pewnością tak - odrzekła szczerze. - Cieszę się ogromnie, Ŝe będziesz mieszkała na
Zielonym Wzgórzu. Przyjemnie mi będzie mieć towarzyszkę zabaw. Nie ma tu w sąsiedztwie
Ŝadnej dziewczynki, z którą mogłabym się bawić, a siostry moje są jeszcze zbyt maleńkie.
- Czy przysięgniesz, Ŝe będziesz moją przyjaciółką na wieczne czasy? - spytała prędko
Ania.
Diana spojrzała przeraŜona.
- AleŜ to bardzo brzydko przysięgać - rzekła z wyrzutem.
- CóŜ znowu! Nie jest brzydko przysięgać, tak jak ja myślę. Są dwa rodzaje przysięgi.
- Ja słyszałam tylko o jednym - rzekła Diana z powątpiewaniem.
- A właśnie, Ŝe jest i drugi. Wcale nie brzydki! Jest to po prostu uroczysta obietnica.
- No, tak to co innego - przyznała Diana z ulgą. - JakŜe ty ją dajesz?
- Podajemy sobie ręce… ot tak - rzekła Ania powaŜnie. - Właściwie powinno się to
odbyć nad bieŜącą wodą, ale moŜemy sobie wyobrazić, Ŝe ta ścieŜka to bieŜąca woda. Ja
pierwsza wypowiem tę przysięgę: „Uroczyście obiecuję i przyrzekam pozostać wierną
najlepszej mej przyjaciółce, Dianie Barry, dopóki słońce i księŜyc istnieć będą”. Powtórz to
samo, tylko wstaw moje imię na miejsce swojego.
Diana powtórzyła „przysięgę”. Naturalnie roześmiała się na początku zdania i na
końcu, potem powiedziała:
- Jesteś bardzo oryginalną dziewczynką, Aniu. Słyszałam juŜ o tym dawniej. Ale zdaje
mi się, Ŝe będę cię bardzo lubiła.
Kiedy Maryla z Anią wracały do domu, Diana odprawa ‘je aŜ do mostu. Dziewczynki
szły razem, oplótłszy się ramionami. Przy rozstaniu kilkakrotnie przyrzekały sobie spotkać się
nazajutrz po południu i razem się bawić.
- No cóŜ, znalazłaś w Dianie pokrewną duszę? - spytała Maryla kierując się w stronę
Zielonego Wzgórza.
- O, tak! - westchnęła Ania, nie odczuwszy na szczęście sarkazmu w zapytaniu Maryli.
- Ach, Marylo, jestem w tej chwili najszczęśliwszą dziewczynką na Wyspie Księcia Edwarda.
Zapewniam Marylę, Ŝe ze szczerą chęcią odmówię dziś wieczorem modlitwę. Diana i ja
zbudujemy jutro domek do zabawy w brzozowym lasku pana Bella. Czy mogę wziąć te
kawałki potłuczonej porcelany, które leŜą na stosie drzewa? Urodziny Diany są w lutym,
moje zaś w marcu. Czy Maryli się to nie wydaje dziwnym zbiegiem okoliczności? Diana
poŜyczy mi ksiąŜkę do czytania, bardzo ciekawą i strasznie zajmującą. PokaŜe mi miejsce
daleko w lesie, gdzie rosną konwalijki. Czy Maryla nie uwaŜa, Ŝe Diana ma bardzo wymowne
oczy? Chciałabym i ja mieć takie! Diana nauczy mnie piosenki „Nelly z koszyczkiem w
ręce”. Da mi teŜ obrazek do zawieszenia w moim pokoiku. Jest to prześliczna rycina, mówi
Diana: jakaś piękna dama w błękitnej jedwabnej sukni. Dostała ją od pewnego agenta
sprzedającego maszyny do szycia. Chciałabym mieć cośkolwiek, co mogłabym dać Dianie.
Jestem troszeczkę wyŜsza od niej, ale ona jest tęŜsza. Mówi, Ŝe chciałaby być szczupła, bo
wtedy jest się zręczniejszą, ale obawiam się, Ŝe powiedziała tak dlatego, aby mnie pocieszyć.
Któregoś dnia pójdziemy nad morze zbierać muszle. Postanowiłyśmy nazwać źródło tam za
mostem Fontanną Driad. Czy to nie pięknie? Czytałam raz o jednym źródle, które się tak
samo nazywało. Zdaje mi się, Ŝe driada jest to dorosła wróŜka, prawda?
- Obyś tylko nie zamęczyła Diany swoim gadulstwem - rzekła Maryla. - Pamiętaj
takŜe przy układaniu waszych planów, Ŝe nie wolno bezustannie się bawić. Będziesz miała
obowiązki, które muszą być spełniane przede wszystkim.
Kielich radości Ani był juŜ pełen, lecz Mateusz wypełnił go po brzegi. Powrócił
właśnie ze sklepu z Carmody i nieco nieśmiało, błagalnie spoglądając na siostrę, podał Ani
małą torebkę.
- Mówiłaś kiedyś, Ŝe bardzo lubisz pastylki czekoladowe - rzekł - oto masz trochę.
- Masz tobie! - mruknęła Maryla. - Popsuje zęby i Ŝołądek. No, no, nie patrz tak
smutnie, Aniu. MoŜesz je zjeść, skoro Mateusz kupił je dla ciebie. Wprawdzie lepiej by
zrobił, gdyby kupił pastylki miętowe; są zdrowsze. Tylko nie zjedz ich wszystkich od razu, bo
zachorujesz.
- AleŜ nie, nie! - zawołała Ania szybko. - Co dzień wieczorem zjem tylko jedną
pastylkę, Marylo. A czy mogłabym oddać połowę Dianie? Pozostałe będą smakować mi dwa
razy lepiej. Jestem taka szczęśliwa, Ŝe mam coś, co mogę jej dać.
- Trzeba przyznać na pochwałę Ani - rzekła Maryla, gdy dziewczynka poszła do
swego pokoiku - Ŝe nie jest wcale chciwa. Cieszę się z tego, gdyŜ nie cierpię dzieci chciwych.
BoŜe mój, jest tutaj dopiero od trzech tygodni, a wydaje mi się, Ŝe zawsze była u nas. Nie
umiem sobie teraz wyobrazić domu bez niej. Nie rób, Mateuszu, takiej miny, jakbyś chciał
powiedzieć: „Czy nie mówiłem?” To jest wystarczająco nieznośne u kobiet, a nie do
wytrzymania u męŜczyzn. Przyznaję otwarcie, Ŝe jestem zadowolona, iŜ zgodziłam się na
zatrzymanie u nas tego dziecka, i Ŝe przywiązuję się do niej z kaŜdym dniem więcej. Tylko
nie wyobraŜaj sobie Bóg wie czego w związku z tym, Mateuszu!
XIII.
ROZKOSZE OCZEKIWANIA
Ania powinna juŜ była wrócić i zasiąść do szycia - rozmyślała Maryla spoglądając na
zegarek pewnego sierpniowego popołudnia, gdy słońce zdawało się roztapiać wszystko w
Ŝarze swych promieni. - Bawiła się z Dianą o całe pół godziny dłuŜej, niŜ jej pozwoliłam, a
teraz siedzi na stosie drzewa i gawędzi najspokojniej z Mateuszem. A miele jak wiatrak,
chociaŜ wie dobrze, Ŝe powinna wrócić, by zająć się szyciem. On zaś stoi jak słup i słucha.
Nigdy
nie
widziałam
tak
urzeczonego
męŜczyzny.
Im
ona
więcej
mówi,
im
nieprawdopodobniejsze opowiada historie, tym Mateusz wydaje się bardziej zachwycony”.
- Aniu, przyjdź tu w tej chwili! Czy nie słyszysz, Ŝe cię wołam?
Słowom tym towarzyszyło kilkakrotne krótkie stukanie w okno.
Ania przybiegła z błyszczącymi oczyma i zaczerwienionymi policzkami, a od jej
rozwianych włosów bił potok światła.
- Ach, Marylo! - wołała bez tchu prawie. - W przyszłym tygodniu szkoła niedzielna
urządza piknik! Odbędzie się na łące pana Andrews, tuŜ obok Jeziora Lśniących Wód. Pani
Bell i pani Linde przygotują lody śmietankowe. Czy Maryla słyszy? Lody śmietankowe!…
Ach, Marylo, czy ja będę mogła pójść?
- Spójrz na zegar, Aniu! O której godzinie kazałam ci wrócić?
- O drugiej! Ach, ten piknik! JakaŜ to będzie przyjemność! Chyba będę mogła pójść?
Nigdy nie byłam na Ŝadnym pikniku… marzyłam o nim tylko, ale…
- Tak, kazałam ci wrócić na drugą. Teraz zaś jest za piętnaście trzecia. Nie rozumiem,
dlaczego byłaś nieposłuszna.
- Stało się to nieumyślnie, Marylo. Ale nie miałam pojęcia, Ŝe tak prześlicznie jest w
Zaciszu Słowika! Przy tym musiałam opowiedzieć o pikniku Mateuszowi. On mnie tak
chętnie słucha… Będę mogła pójść?
- Powinnaś się nauczyć opierać pokusie pozostawania tak długo w Słowiczym Gaju,
czy jak ty tam zwiesz to miejsce. Gdy ci naznaczam godzinę, o której masz powrócić, nie
pozwalam na półgodzinne spóźnienie. I nie powinnaś się zatrzymywać dla rozmowy z
sympatyzującymi z tobą słuchaczami. Co się tyczy udziału w pikniku, naturalnie, Ŝe będziesz
mogła pójść. Jesteś przecieŜ uczennicą szkoły i nie będę ci broniła tego, co wolno twoim
koleŜankom.
- Ale… ale… - wyjąkała Ania. - Diana mówi, Ŝe kaŜdy musi wziąć koszyk z
jedzeniem. PrzecieŜ ja nie… nie umiem gotować… Marylo. Wcale się nie przejmuję tym, Ŝe
pójdę na piknik bez bufiastych rękawów, ale byłabym naprawdę upokorzona, gdybym nie
miała koszyka. Myśl ta cięŜyła mi strasznie, odkąd Diana mi to powiedziała.
- Niechaj ci ona dłuŜej nie cięŜy. Przygotuję ci koszyk, bądź spokojna.
- Ach, droga, kochana Marylo! Jakaś ty dobra! O, jakŜe ci jestem wdzięczna!
Po tych wszystkich „ach” i „o” Ania rzuciła się na szyję Maryli i w zachwycie
ucałowała jej blade policzki. Po raz pierwszy w Ŝyciu Maryli dziecięce usta przylgnęły
dobrowolnie do jej twarzy. I znowu przejęło ją nagle owo nieznane uczucie słodyczy. W
duszy bardzo była rada tej impulsywnej pieszczocie Ani, jednakŜe odezwała się swym
zwykłym, surowym tonem:
- No, no, dość juŜ tych niemądrych pieszczot. Wolałabym, abyś lepiej wypełniała
moje polecenia. Co się tyczy gotowania, mam zamiar zacząć cię uczyć tego w najbliŜszych
dniach. Ale jesteś tak roztrzepana, Aniu, Ŝe chciałam, byś się trochę ustatkowała i nauczyła
cierpliwości, zanim zacznę naukę. Stojąc przy kuchni, musisz mieć uwagę skupioną, a nie
wpadać w zamyślenie nad cudami przyrody. Przynieś zaraz swoją robotę, tę zszywaną z
kawałków wsypę na poduszkę, i skończ zszywać kwadrat, zanim zasiądziemy do herbaty.
- Nie lubię tego - rzekła z niezadowoleniem Ania idąc po swoją robotę i z
westchnieniem zasiadając nad stosem czerwonych i białych kwadratów. - Przypuszczam, Ŝe
bywają i ładne wzory, ale w tym nie ma zupełnie pola do wyobraźni. Kwadrat za kwadratem i
wcale nie widzę, Ŝebym się posuwała. Wolę jednak być Anią z Zielonego Wzgórza, uczącą
się zszywać kwadraty, niŜ Anią znikąd, która mogłaby się bezustannie bawić. Chciałabym,
aby czas upływał mi równie prędko podczas szycia, jak w zabawie z Dianą. Ach, jakŜe my się
świetnie bawimy, Marylo! Co prawda, do mnie naleŜy wszystko, do czego potrzebna jest
wyobraźnia, ale ja to potrafię. Diana zaś jest doskonałością pod wszystkimi innymi
względami. Czy Maryla zna tę polankę po drugiej stronie strumienia pomiędzy waszymi
łąkami a pana Barry? NaleŜy ona do pana Bella. W jednym jej kącie smukłe, białe brzozy
utworzyły koło, najromantyczniejsze miejsce, jakie moŜna sobie wyobrazić! Tam
urządziłyśmy sobie z Dianą nasz dom do zabawy. Nazwałyśmy go Zacisze Słowika! Czy to
nie poetyczna nazwa? Zapewniam Marylę, Ŝe duŜo zabrało mi czasu, zanim ją wymyśliłam.
Nie spałam prawie calutką noc, a kiedy wreszcie sen zaczął mnie morzyć, nazwa ta zjawiła
się jak natchnienie. Diana była wniebowzięta, gdy ją usłyszała. Urządziłyśmy nasz domek
elegancko. Maryla musi przyjść go obejrzeć, dobrze? Wielkie kamienie, pokryte mchem,
słuŜą nam za fotele, deski zaś, ułoŜone od drzewa do drzewa, za półki. Ustawiłyśmy na nich
nasze serwisy. Rozumie się, Ŝe są to same skorupy, ale nic łatwiejszego jak wyobrazić sobie,
Ŝe są to całe talerze, półmiski, filiŜanki. Jest między nimi kawałek półmiska z gałązką
czerwonych i Ŝółtych kwiatów, coś prześlicznego! Umieściłyśmy go w bawialni. Tam takŜe
jest Zwierciadło Elfów, cudne jak sen. Znalazła je Diana za kurnikiem między drzewami.
Widać w nim cudne tęcze, takie maleńkie tęcze, które jeszcze nie urosły… Mama Diany
mówi, Ŝe jest to kawałeczek ich starej wiszącej lampy. Poetyczniej jednak brzmi, Ŝe to elfy
zgubiły je którejś balowej nocy; więc przezwałyśmy je Zwierciadłem Elfów. Mateusz
przyrzekł nam zrobić stolik. Małą, okrągłą sadzawkę na łące Barry’ch nazwałyśmy Jasnooką.
Nazwę tę przeczytałam w ksiąŜce, poŜyczonej od Diany. Była to „prześliczna ksiąŜka,
Marylo. Bohaterka miała pięciu narzeczonych… Ja byłabym zadowolona, gdybym miała
jednego, a Maryja? Ona była bardzo piękna i musiała przejść wiele, wiele prób. Mdlała z
łatwością. Chciałabym teŜ umieć mdleć! A Maryla? To takie romantyczne!… Tylko Ŝe ja
jestem na to zbyt zdrowa, chociaŜ jestem chuda. JednakŜe zdaje mi się, Ŝe trochę utyłam,
prawda? Codziennie rano wstając oglądam swe łokcie, aby się przekonać, czy nie mam juŜ
dołeczków… Diana dostanie nową sukienkę z krótkimi rękawami. WłoŜy ją na nasz piknik.
Ach, Ŝeby tylko była pogoda w środę! Zdaje mi się, Ŝe nie przeŜyłabym zmartwienia, gdyby
mi coś stanęło na przeszkodzie i gdybym nie mogła być na pikniku. MoŜe bym i przeŜyła, ale
bałaby to moja tragedia Ŝyciowa. Gdybym później była nawet na stu piknikach, nie miałoby
to znaczenia. Nie wynagrodziłyby mi tego jednego! Będziemy pływali łodziami po Jeziorze
Lśniących Wód i będziemy jedli lody śmietankowe! Nigdy jeszcze nie kosztowałam lodów.
Diana próbowała opowiedzieć mi, jaki one mają smak, ale lody naleŜą do tych rzeczy,
których nie moŜna sobie wyobrazić.
- Aniu, mówiłaś całe dziesięć minut - rzekła Maryla. - Patrzyłam na zegarek. Teraz
rada bym się przekonać, czy teŜ potrafisz równie długo milczeć.
Niespodziewanie Ania milczała prawie tyleŜ czasu. Lecz przez resztę dni tygodnia
mówiła, myślała i marzyła tylko o pikniku. W sobotę padał deszcz. Dziewczynka, lękając się
niepogody na środę, wpadła w taki stan rozdraŜnienia, ze Maryla zadawała jej umyślnie
robotę, zszywanie kwadratów, dla uspokojenia nerwów.
W niedzielę wróciwszy z kościoła Ania zwierzyła się Maryli, Ŝe chłodny dreszcz
przejął ją od stóp do głów, kiedy pastor z ambony ogłosił piknik.
- Po plecach przeszedł mi taki dreszcz, Marylo! Przedtem prawie nie wierzyłam, Ŝe
piknik się odbędzie. Obawiałam się, Ŝe moŜe wmówiłam to sobie tylko i wyobraziłam… Lecz
kiedy pastor głosi coś z ambony, to juŜ w to trzeba wierzyć!
- Zbytnio się wszystkim przejmujesz, Aniu - rzekła Maryla z westchnieniem. Obawiam się, Ŝe z tego powodu doznasz wielu rozczarowań w Ŝyciu.
- Ach, Marylo, wszak oczekiwanie czegoś daje nam juŜ połowę przyjemności! zawołała Ania. - MoŜe się zdarzyć, Ŝe się tego nie otrzyma wcale, ale nikt nie moŜe zabronić
cieszyć się z oczekiwania! Pani Linde mówi: „Błogosławieni ci, którzy się niczego nie
spodziewają, bo nie zaznają rozczarowania”. Ale ja myślę, Ŝe gorzej jest nie spodziewać się
niczego niŜ doznać rozczarowania.
Tej niedzieli Maryla, jak zwykle gdy szła do kościoła, miała u szyi swą ametystową
broszkę. Brała ją zawsze w niedzielę i brak jej przy sukni uwaŜałaby prawie za
świętokradztwo, za coś równie karygodnego, jak zapomnienie ksiąŜki do naboŜeństwa czy
dziesięciu centów na tacę. Ta broszka to był jej najdroŜszy klejnot. Jakiś wuj, Ŝeglarz,
ofiarował ją jej matce, która z kolei przekazała tę rodzinną pamiątkę Maryli. Była to
staromodna, podłuŜna brosza, zawierająca pasmo włosów matki Maryli, otoczone drobnymi,
niezwykle pięknymi ametystami. Maryla zbyt mało znała się na drogich kamieniach, by
naleŜycie ocenić ich wartość, lecz uwaŜała je za bardzo ładne i cieszyła się pięknym,
fioletowym blaskiem, jaki rzucały u kołnierzyka jej brązowej sukni.
Ania ujrzawszy po raz pierwszy ten klejnot wpadła w istny zachwyt.
- Ach, Marylo, to jest prawdziwie elegancka broszka! Nie pojmuję, jak moŜna myśleć
o kazaniu mając ją u szyi. Ja nie potrafiłabym tego, jestem pewna. JakŜe cudne są ametysty!
Właśnie tak wyobraŜałam sobie brylanty. Dawno juŜ, zanim jeszcze widziałam brylanty,
czytałam o nich i starałam się wyobrazić je sobie. Myślałam, Ŝe są purpurowe i błyszczące.
Pewnego razu zobaczyłam prawdziwy brylant w pierścionku pewnej damy i rozczarowałam
się tak bardzo, Ŝe zaczęłam płakać. Prawda, Ŝe był piękny, ale wcale nie taki, jak go sobie
przedstawiałam. Czy Maryla pozwoli mi potrzymać tę broszkę przez małą, maleńką chwilę?
Czy Maryla nie sądzi, Ŝe ametysty to moŜe duszyczki dobrych fiołków?
XIV.
PRZYZNANIE SIĘ DO WINY
Wieczorem w poniedziałek, jeszcze przed wycieczką, Maryla wyszła ze swego pokoju
bardzo zmartwiona. - Aniu - rzekła do swej małej pomocnicy, która właśnie łuskała na
czystym stole zielony groszek śpiewając piosenkę z Ŝywością i odczuciem, świadczącym
dobrze o pedagogicznych zdolnościach Diany. - Czyś nie widziała mojej ametystowej
broszki? Zdawało mi się, Ŝe wróciwszy wczoraj z kościoła wpięłam ją w poduszeczkę od
igieł, ale teraz nie mogę jej znaleźć.
- Ja… ja widziałam ją wczoraj po południu, kiedy Maryla wybierała się na posiedzenie
związku - rzekła Ania nieco niepewnym tonem. - Przechodząc przez pokój, widziałam ją w
poduszeczce i zatrzymałam się, by się jej lepiej przypatrzyć.
- Czyś ją ruszała? - spytała Maryla surowo.
- T-a-a-k - przyznała Ania - wyjęłam ją i wpięłam w swój kołnierzyk, aby zobaczyć,
jak to będzie wyglądało…
- Nie powinnaś była tego robić. Dzieciom nie wolno wszystkiego ruszać. Po pierwsze,
nie powinnaś wchodzić do mego pokoju, po drugie, nie wolno ruszać broszki, która do ciebie
nie naleŜy. GdzieŜeś ją połoŜyła?
- PołoŜyłam ją znowu na biurku. Nie miałam jej na sobie nawet przez pół minuty. Nie
chciałam popełnić nic złego. Nie sądziłam, Ŝe przymierzenie broszki to coś karygodnego.
Teraz widzę, Ŝe źle zrobiłam, i nigdy więcej tego nie uczynię. To jedyna moja zaleta, iŜ dwa
razy nie popełniam tego samego błędu.
- Nie połoŜyłaś jej na miejscu - rzekła Maryla. - Nie ma broszki na biurku. Zabrałaś ją
pewnie do ogrodu, Aniu.
- PołoŜyłam ją na miejscu - odpowiedziała Ania szybko, nawet trochę zuchwale, jak
wydało się Maryli. - Nie pamiętam dokładnie, czy wpięłam ją w poduszeczkę, czy teŜ
połoŜyłam na porcelanowej miseczce. Ale wiem z pewnością, Ŝe jej nie zabrałam.
- Pójdę raz jeszcze poszukać jej - rzekła Maryla pragnąc być sprawiedliwą. - Jeśli
połoŜyłaś na miejscu, musi tam być; jeśli jej tam nie ma, to dowód, Ŝeś jej nie zostawiła.
Maryla powróciła do swego pokoju i szukała dokładnie nie tylko na biurku, lecz
wszędzie, gdzie przypuszczała, Ŝe broszka mogłaby się znajdować. Nie było jej jednak.
Powróciła więc do kuchni.
- Aniu, broszka zginęła. Sama przyznałaś, Ŝe ty ostatnia miałaś ją w ręku. CóŜeś z nią
uczyniła? Powiedz mi natychmiast prawdę. Czy zabrałaś ją do ogrodu? MoŜe ją zgubiłaś?
- Nie, nie zgubiłam - odpowiedziała Ania uroczyście, śmiało spoglądając w
zagniewaną twarz Maryli. - Nie zabrałam broszki z pokoju Maryli. Jest to prawda, której się
nie zaprę, gdyby nawet mieli mnie zakuć w dyby… chociaŜ nie wiem dobrze, co to są dyby.
Tak właśnie było, Marylo.
Owo „tak właśnie było” dodała Ania dla nadania mocy swemu zapewnieniu; ale
Maryla zrozumiała je jako wyzwanie.
- Wydaje mi się, Ŝe to nieprawda - rzekła surowo. - Jestem prawie pewna tego. Nie
mów nic więcej, dopóki nie będziesz miała zamiaru powiedzieć prawdy. Pójdź do swego
pokoju i pozostań tam, dopóki się nie przyznasz.
- Czy mam zabrać groch? - spytała pokornie Ania.
- Nie, ja sama go wyłuskam. Zrób, co kazałam.
Po odejściu Ani Maryla, bardzo zirytowana, zabrała się do swych wieczornych zajęć.
śal jej było drogocennej broszki. A jeśli Ania ją zgubiła?… Jak brzydko, Ŝe dziewczynka
wypiera się tego, co jest oczywiste! I z jaką niewinną minką!
„Nie wiem naprawdę, co bym wolała, Ŝeby się stało - myślała Maryla, nerwowymi
ruchami łuskając groch. - Nie sądzę, by chciała sobie broszkę przywłaszczyć. Pewnie chciała
się nią pobawić albo »wyobrazić« sobie coś wedle swego zwyczaju. Musiała ją wziąć, to
oczywiste, bo nikt po niej nie był w pokoju, dopiero ja weszłam tam wieczorem, idąc spać. A
broszka zginęła, to jasne. Pewno ją wzięła i zgubiła i nie chce się przyznać w obawie przed
karą. Straszna jest myśl, Ŝe kłamie. To stokroć gorsze niŜ gwałtowny charakter. JakaŜ to
odpowiedzialność mieć w domu dziecko, któremu nie moŜna ufać… Przebiegłość i
kłamstwo… oto widocznie jej wady. Martwią mnie one więcej niŜ utrata broszki. Gdyby się
chociaŜ przyznała, nie byłoby mi tak przykro”.
Tego wieczora Maryla jeszcze kilkakrotnie wchodziła do swego pokoju i szukała
broszki, ale na próŜno. Wieczorne odwiedziny w pokoiku na facjatce takŜe nie odniosły
skutku. Ania stanowczo twierdziła, Ŝe nie wie nic o broszce. Ale Maryla była coraz
pewniejsza, Ŝe dziewczynka mówi nieprawdę.
Nazajutrz rano opowiedziała wszystko Mateuszowi. Zdziwił się i zmartwił, ale nie
stracił zaufania do Ani, chociaŜ musiał przyznać, Ŝe pozory przemawiały przeciw niej.
- Czy jesteś pewna, Ŝe nie wpadła za biurko? - przyszło mu na myśl.
- Odsunęłam biurko, wyjęłam szufladki, zajrzałam do kaŜdego kącika - odpowiedziała
Maryla. - Broszki nie ma! Ania wzięła ją, a co najgorsze - kłamie. Jest to smutna, okropna
prawda, ale musimy jej spojrzeć w oczy, Mateuszu Cuthbert.
- No i jakŜe ty teraz postąpisz? - spytał Mateusz bezradnie, zadowolony w duszy, Ŝe to
Maryla, a nie on, zmuszona będzie załatwić tę sprawę. Nie czuł tym razem najmniejszej
ochoty wtrącania się w sprawy wychowawcze.
- Pozostanie zamknięta w swoim pokoju, dopóki się nie przyzna - rzekła Maryla
stanowczo, przypominając sobie dobry rezultat tej metody w poprzednim wypadku. - Potem
zobaczymy, co będzie dalej. MoŜe byśmy zdołali odnaleźć broszkę, gdyby tylko zechciała
powiedzieć, dokąd ją zabrała. W kaŜdym jednak razie musiałaby być surowo ukarana.
- Zapewne ukarzesz ją - rzekł Mateusz sięgając po kapelusz. - Pamiętaj, Ŝe ja nie
zabieram głosu w tej sprawie. Nie pozwoliłaś mi się wtrącać do wychowania Ani.
Maryla czuła się opuszczona przez wszystkich. Nie mogła nawet pójść poradzić się
pani Linde. Powędrowała znów na facjatkę zachmurzona i zirytowana, lecz powróciła jeszcze
bardziej zasępiona. Ania stanowczo nie chciała się przyznać do niczego, twierdząc
bezustannie, Ŝe broszki nie zabrała. Widoczne było, Ŝe dziewczynka duŜo płakała, i Maryla
poczuła litość, spojrzawszy na jej zmienioną twarzyczkę. JednakŜe nie ustąpiła.
- Pozostaniesz w swoim pokoju, dopóki nie wyznasz prawdy. Bądź tego pewna rzekła stanowczo.
- AleŜ piknik ma się jutro odbyć! - zawołała Ania. - Wszak nie przeszkodzicie mi
wziąć w nim udziału! Wypuści mnie Maryla na popołudnie, dobrze? Potem z radością będę
siedziała w zamknięciu, jak długo będzie Maryla chciała. Ale na piknik muszę pójść!
- Nie pójdziesz ani na piknik, ani gdziekolwiek indziej, dopóki nie wyznasz prawdy,
Aniu.
- Ach, Marylo! - wybuchnęła Ania płaczem. Lecz Maryla wyszła zamknąwszy drzwi.
Poranek środowy był tak słoneczny i jasny, jakby specjalnie zamówiony na piknik.
Tysiące ptaków rozśpiewało się nad Zielonym Wzgórzem. Wszystkie białe lilie w ogrodzie
pachniały rozkosznie. Zapach ten wdzierał się do mieszkania drzwiami i oknami, rozlewając
się po pokojach i sieniach niby błogosławieństwo. Brzozy w dolinie kołysały się i powiewały
gałązkami, jakby wyczekując zwykłego rannego powitania mieszkanki facjatki. Ale Ani nie
było u okna. Kiedy Maryla, przyniosła jej śniadanie, zastała dziewczynkę siedzącą na łóŜku,
bladą i zdecydowaną, z zaciśniętymi ustami i błyszczącymi oczyma.
- Marylo, jestem gotowa przyznać się!
- Wreszcie!
Maryla odstawiła tacę. Znowu metoda jej odniosła zwycięstwo, lecz jakieŜ to smutne.
- Słucham, co chcesz mi powiedzieć?
- Wzięłam broszkę ametystową - recytowała Ania tonem wyuczonej lekcji. - Wzięłam
ją, tak jak Maryla przypuszczała. Wszedłszy do pokoju, nie miałam zamiaru jej wziąć. Ale
kiedy wpięłam ją do kołnierzyka, wydała mi się tak piękna, Ŝe opanowała mnie
nieprzezwycięŜona pokusa. Pomyślałam sobie, jak to cudnie będzie, gdy ją zabiorę do Zacisza
Słowika i będę ją miała na sobie, udając lady Kordelię Fitzgerald. O ileŜ łatwiej przecieŜ
wyobrazić sobie, Ŝe jestem lady Kordelią Fitzgerald, mając broszkę z prawdziwych
ametystów! Diana i ja robiłyśmy swoje naszyjniki z jarzębiny, ale czym jest jarzębina w
porównaniu z ametystami? Więc wzięłam broszkę. Myślałam, Ŝe zdąŜę ją odłoŜyć, zanim
Maryla wróci. Poszłam okręŜną drogą, aby mieć więcej czasu. Przechodząc mostem na
Jeziorze Lśniących Wód, zdjęłam broszkę, aby raz jeszcze spojrzeć na nią. Ach, jakŜe
wspaniale błyszczała w słońcu! Lecz kiedy przechyliłam się poprzez poręcz, wymknęła mi się
z palców i… widziałam, jak spadała coraz niŜej… niŜej… niŜej, mieniąc się purpurowo, aŜ
wreszcie znikła na wieki w falach Jeziora Lśniących Wód. Lepiej juŜ przyznać się do winy
nie potrafię, Marylo!
Maryla czuła, jak znów opanowuje ją gniew. Ania wzięła samowolnie jej drogocenną,
ametystową broszkę, zgubiła ją i teraz bez śladu Ŝalu, z zimną krwią opowiada o tym
wydarzeniu!
- Aniu, to jest okropne! - rzekła starając się zachować spokój. - Jesteś
najniegodziwszym dzieckiem, jakie kiedykolwiek spotkałam.
- Tak, wierzę temu - odpowiedziała Ania spokojnie - i wiem, Ŝe muszę być ukarana.
Maryla jest zmuszona mnie ukarać. Ale czyby Maryla nie mogła uczynić tego natychmiast,
abym idąc na piknik, nie miała juŜ Ŝadnej troski na duszy?
- Na piknik? Jeszcze czego! Nie pójdziesz na Ŝaden piknik. I to będzie twoja kara!
Choć nie jest ona ani w części tak surowa, na jaką zasługujesz.
- Nie pójdę na piknik?!
Ania zerwała się na nogi i złapała Marylę za ręce.
- AleŜ Maryla mi przyrzekła! Ja muszę pójść na piknik! PrzecieŜ dlatego przyznałam
się do winy! Proszę ukarać mnie w jakikolwiek inny sposób, tylko nie tak! Ach, Marylo,
proszę, błagam, pozwól mi pójść! Przypomnij sobie lody! Kto wie, czy kiedykolwiek jeszcze
będę mogła spróbować lodów!
Maryla stanowczym ruchem odtrąciła obejmujące ją ręce Ani.
- Na próŜno prosisz, Aniu. Nie pójdziesz na piknik, i na tym koniec! Ani słowa
więcej!
Ania zrozumiała, Ŝe Maryla jest nieubłagana. Załamała dłonie, wydała przeraźliwy
okrzyk i padła na łóŜko, szlochając i wijąc się w przystępie bezgranicznej rozpaczy.
- Oszalała chyba! - rzekła Maryla wychodząc z pokoiku. - A jeśli nie jest szalona, to
musi być do gruntu zła. Lękam się, Ŝe Małgorzata miała od początku słuszność. Ale cóŜ!
Trzeba dalej ciągnąć swój wóz i na nic się nie oglądać.
Smutne to było przedpołudnie. Maryla pracowała za troje, szorowała podłogę w
przedsionku i półki w spiŜarni, nie znajdując na razie nic innego do roboty, chociaŜ ani
podłoga, ani półki nie wymagały czyszczenia. Potem gorliwie wygracowała całe podwórze.
Skończywszy obiad, wyszła na schody i zawołała Anię. Skąpana we łzach twarzyczka
o tragicznych oczach wyjrzała spoza poręczy.
- Chodź na obiad, Aniu!
- Nie chcę obiadu, Marylo - rzekła Ania szlochając. - Nie mogłabym nic przełknąć.
Mam złamane serce. Maryla je złamała i moŜe kiedyś odczuje wyrzuty sumienia z tego
powodu. Ale ja wybaczam Maryli; proszę o tym pamiętać, kiedy przyjdzie właściwa chwila…
JednakŜe i tak nie potrafiłabym jeść, zwłaszcza gotowanej wieprzowiny z jarzynami. To takie
nieromantyczne potrawy dla kogoś, kto ma cięŜkie zmartwienie.
Maryla bezradna powróciła do kuchni i cały swój gniew i Ŝal wylała przed
Mateuszem, który czuł się bardzo nieszczęśliwy nie mogąc pogodzić poczucia
sprawiedliwości ze współczuciem dla nieszczęśliwej Ani.
- Zapewne, Marylo, nie powinna była wziąć broszki i nie przyznać się - mówił,
posępnym wzrokiem mierząc swoją porcję „nieromantycznej wieprzowiny z jarzynami”.
Widocznie na równi z Anią uwaŜał te potrawy za nieodpowiednie w chwili silnego
wzruszenia.
- Ale to jeszcze dziecko… i takie niezwykłe dziecko. Czy nie sądzisz, Ŝe to zbyt
surowa kara - pozbawienie jej udziału w pikniku, na który się tak nadzwyczajnie cieszyła? Mateuszu, bardzo ci się dziwię. Sądzę, Ŝe byłam dla niej zbyt pobłaŜliwa. Ania zdaje się
wcale nie odczuwać, jak szkaradnie postąpiła. To gniewa mnie najwięcej. GdybyŜ choć
Ŝałowała! A ty równieŜ nie zdajesz sobie sprawy z tego, co ona zrobiła. Zawsze jej bronisz,
zawsze znajdziesz dla niej wytłumaczenie. Widzę to dobrze!
- PrzecieŜ to jeszcze dziecko - powtórzył słabiej trochę Mateusz. - I trzeba dodać na jej
usprawiedliwienie, Ŝe nigdy nikt jej nie wychowywał.
- To prawda, lecz teraz ja zajmuję się jej wychowaniem - odpowiedziała Maryla.
Mateusz zamilkł, chociaŜ bynajmniej nie przekonany. Obiad minął niezwykle cicho.
W dobrym humorze był tylko Jerry Buote, pastuszek, którego wesołe zachowanie Maryla
uwaŜała za osobistą obrazę.
Po umyciu naczyń, przygotowawszy rozczyn ciasta i nakarmiwszy kurczęta, Maryla
przypomniała sobie, Ŝe zdejmując swój najładniejszy czarny szal koronkowy, który miała na
głowie w poniedziałek na zebraniu w związku, zauwaŜyła w nim małą dziurkę. NaleŜało ją
naprawić.
Szal ten ułoŜony był w pudełku, w skrzyni. Gdy Maryla go wyjęła, promienie
słoneczne, przedzierające się poprzez gęste wino wokoło okien, padły na coś, co tkwiło w
szalu, coś lśniącego i odbijającego światło o fioletowej barwie. Maryla chwyciła to z
przejęciem. Była to jej ametystowa broszka zaczepiona o brzeg koronki.
- A to co takiego?! - zawołała zdumiona. - Broszka nie tknięta! A ja byłam pewna, Ŝe
leŜy zatopiona w stawie Barry’ch. Dlaczego Ania mówiła, Ŝe wpadła do wody? Naprawdę,
zaczynam sądzić, Ŝe na Zielonym Wzgórzu dzieją się jakieś czary. Teraz przypominam sobie,
Ŝe kiedy wracałam w poniedziałek wieczorem z posiedzenia, połoŜyłam szal na chwilę na
biurku. Broszka widocznie zaczepiła się o niego i tak go schowałam.
Z broszką w ręce udała się Maryla na facjatkę. Ania spłakana siedziała u okna.
- Aniu - rzekła uroczyście do dziewczynki - znalazłam właśnie broszkę, zaczepioną o
mój szal koronkowy. Chciałabym wiedzieć, co to za bajkę opowiedziałaś mi dziś rano.
- PrzecieŜ Maryla zapowiedziała, Ŝe nie wyjdę z pokoju, do- póki się nie przyznam rzekła Ania znuŜonym głosem - więc postanowiłam się przyznać, aby móc pójść na piknik.
UłoŜyłam sobie w nocy wyznanie tak pięknie, jak tylko potrafiłam. Powtarzałam je
bezustannie, aby nic nie zapomnieć. Ale pomimo wszystko Maryla nie pozwoliła mi pójść,
mój trud był więc daremny!
Maryla pomimo woli musiała się roześmiać, ale poczuła przy tym wyrzuty sumienia.
- Co za pomysł, Aniu! Nie miałam słuszności… widzę to teraz. Nie powinnam była
wątpić o twojej prawdomówności, wobec tego, Ŝeś dotąd nigdy nie skłamała. Rozumie się,
Ŝeś i ty niesłusznie postąpiła zmyśliwszy historię, która nigdy nie istniała. Wprawdzie to ja
doprowadziłam cię do tego. Wybacz mi, Aniu, ja ci takŜe wybaczę i będziemy nadal
przyjaciółkami. A teraz przygotuj się do pikniku. Ania skoczyła jak piłka.
- Ach, Marylo, czy nie za późno?
- Bynajmniej. Druga dopiero! Być moŜe, iŜ zaledwie zdąŜyli się zebrać, a godzina
minie, zanim zasiądą do podwieczorku. Umyj się, uczesz i zmień sukienkę. Przygotuję ci twój
koszyk z prowiantem. Znajdziesz w nim ciastka domowej roboty. Powiem Jerry’emu, aby
natychmiast zaprzągł klacz i zawiózł cię do lasu, gdzie się zbierają.
- Ach, Marylo! - zawołała Ania biegnąc do umywalni. - Przed pięciu minutami byłam
tak nieszczęśliwa, Ŝe pragnęłam, bym się nigdy nie urodziła, teraz zaś nie chciałabym
zamienić się z aniołem!
TegoŜ wieczora Ania, wyjątkowo znuŜona, lecz nieopisanie szczęśliwa, powróciła do
domu.
- Ach, Marylo, bawiłyśmy się bajecznie… „Bajecznie” jest to nowe wyraŜenie,
którego się dziś nauczyłam. Alisia Bell uŜyła go kilkakrotnie. Czy ono nie jest wymowne?
Wszystko było wspaniałe! Podwieczorek był pyszny, a potem pan Andrews brał nas po sześć
do łodzi na przejaŜdŜkę po Jeziorze Lśniących Wód. Janka Andrews omal nie wypadła.
Wychyliła się, aby zerwać wodną lilię, i gdyby nie ojciec jej, który ją schwycił za sukienkę w
ostatniej prawie chwili, byłaby wypadła i utonęła. Szkoda, Ŝe ja nie byłam na jej miejscu! Jak
to byłoby romantycznie tak prawie utonąć. IleŜ miałabym do opowiadania! Były teŜ lody.
Brak mi słów do opisania śmietankowych lodów. Ach, jakieŜ wszystko było bajeczne!
Wieczorem, cerując pończochy, Maryla opowiedziała wszystko Mateuszowi.
- Przyznaję otwarcie, Ŝe popełniłam błąd - mówiła szczerze - ale otrzymałam nauczkę.
Na śmiech mi się zbiera, gdy przypomnę sobie to „wyznanie” Ani. ChociaŜ nie powinnam się
śmiać, bo przecieŜ było to kłamstwo, choć moŜe nie tak złe jak kaŜde inne, i ja sama je
wywołałam. W istocie nieraz trudno jest tę dziewczynkę zrozumieć. Ale mam nadzieję, Ŝe
wszystko ułoŜy się dobrze. Widzę coraz wyraźniej, Ŝe w domu, w którym jest Ania, nie moŜe
być smutno!
XV.
BURZA W SZKOLNEJ SZKLANCE WODY
JakiŜ prześliczny dzień! - rzekła Ania, głęboko oddychając. - CzyŜ nie cudnie jest Ŝyć
w takim dniu jak dzisiejszy? śal mi tych, którzy się jeszcze nie urodzili i nie mogą napawać
się tą pogodą! Choćby przeŜyli niejeden rozkoszny dzień, dzisiejszego przecieŜ nie znają… I
jakie to szczęście, Ŝe mamy taką śliczną drogę do szkoły!
- Zapewne, Ŝe przyjemniej jest iść tędy niŜ gościńcem, na którym jest gorąco i tyle
kurzu - odpowiedziała praktyczna Diana, po czym zajrzała do koszyczka ze śniadaniem,
obliczając, ile teŜ kęsów smacznego ciastka z malinami przypadnie na jedną dziewczynkę,
jeśli trzy sztuki trzeba będzie podzielić pomiędzy dziesięć koleŜanek.
Dziewczęta ze szkoły w Avonlea miały zwyczaj składać razem przyniesione
śniadania, a gdyby która z nich odwaŜyła się sama lub nawet wspólnie z najlepszą swoją
przyjaciółką zjeść trzy ciastka z malinami, napiętnowano by ją jako „wstrętnego sobka”. A
jednak trzy ciastka, podzielone pomiędzy dziesięć dziewczynek, mogły tylko boleśnie
zaostrzyć apetyt.
Droga, którą Ania i Diana szły do szkoły, była w istocie prześliczna. Ania nawet w
swej wyobraźni nie potrafiłaby stworzyć piękniejszej. Chodzenie gościńcem było wcale nie
romantyczne, natomiast spacer Aleją Zakochanych, wzdłuŜ Szumu Wierzb, Doliną Fiołków i
ŚcieŜką Brzóz był w wysokim stopniu poetyczny.
Aleja Zakochanych zaczynała się za sadem Zielonego Wzgórza i wiła się poprzez las
tak daleko, jak sięgała posiadłość Cuthbertów. Była to droga, którą zwykle chodziły krowy
udające się na pastwiska i którędy zimową porą zwoŜono drzewo do kuchni. Ania wymyśliła
tę nazwę juŜ po kilkutygodniowym pobycie na Zielonym Wzgórzu.
- Wiem dobrze, Ŝe Ŝadni zakochani nie chodzą tędy - objaśniała Marylę - ale czytamy
właśnie z Dianą śliczną ksiąŜkę, w której jest Aleja Zakochanych. Dlatego chciałyśmy takŜe
mieć podobną. WszakŜe to śliczna nazwa, taka romantyczna. Widzi Maryla, moŜna sobie w
tej alei wyobrazić zakochanych. Lubię tę ścieŜkę, moŜna tam takŜe śpiewać i krzyczeć
wniebogłosy, a nikt się o to nie gniewa.
Ania wychodziła zazwyczaj wczesnym rankiem i udawała się Aleją Zakochanych aŜ
do strumienia. Tam spotykała się z Dianą i obie dziewczynki wędrowały pod koronami
klonów, dopóki nie doszły do małego mostka.
- Klony to są naprawdę towarzyskie drzewa - mawiała Ania - wiecznie szepczą i
szepczą do nas.
Następnie dziewczynki skręcały ze ścieŜki, mijały łąki pana Barry’ego i Szum Wierzb.
Dalej rozciągała się Dolina Fiołków - maleńka, zielona kotlinka w cieniu wielkiego lasu pana
Bella.
- Pewno, Ŝe teraz nie ma tam fiołków - opowiadała Ania Maryli - lecz Diana mówi, Ŝe
na wiosnę są ich miliony. Czy Maryla moŜe to sobie wyobrazić? Nazwałam to miejsce Doliną
Fiołków. Diana mówi, Ŝe nie zna nikogo równie zdolnego, jak ja, do nadawania nazw. Bardzo
przyjemnie jest być zdolnym w pewnym kierunku. Diana wymyśliła nazwę ŚcieŜka Brzóz.
Prosiła o nią koniecznie, więc zgodziłam się, chociaŜ z pewnością wymyśliłabym coś o wiele
poetyczniejszego. KaŜdy mógłby ułoŜyć taką pospolitą nazwę. Ale pomimo to ŚcieŜka Brzóz
jest jedną z najpiękniejszych na świecie.
I tak było w istocie. Ktokolwiek zabłądził kiedy w ową stronę, mówił to samo. Była to
wąska ścieŜka, wijąca się wokół pagórka pośród lasu pana Bella, gdzie światło wdzierające
się poprzez szmaragdową ścianę liści było czyste jak diament. Z obu stron okalały ją młode
brzózki o białych pniach i gibkich gałęziach. Paprocie, astry i dzikie konwalie rosły tu w
wielkiej ilości. Powietrze przesycone było delikatnym, Ŝywicznym zapachem, muzyką tonów
ptasich, szmerem i śmiechem wietrzyka pośród koron drzew. Jeśli kto szedł cichutko - Ani i
Dianie zdarzało się to bardzo rzadko - mógł spłoszyć królika. NiŜej, w dolinie, ścieŜka łączyła
się z gościńcem, a tuŜ za pagórkiem, porosłym lasem, była szkoła.
Dom szkolny w Avonlea był to biało otynkowany, niski budynek o wielkich oknach.
Wewnątrz mieściły się solidne, staroświeckie ławki z pulpitami dającymi się otwierać i
zamykać, których deski były wyŜłobione literami i hieroglificznymi podpisami trzech pokoleń
uczniów. Dom szkolny stał z dala od drogi; poza nim ciągnął się ciemny las sosnowy i
strumień, do którego uczniowie i uczennice wstawiali rano butelki z mlekiem, aby pozostało
do południa zimne i słodkie.
Z wielkim niepokojem wyprawiła Maryla Anię pierwszego września do szkoły. Ania
była takim oryginalnym dzieckiem! JakŜe się zgodzi z innymi? I jak potrafi zapanować
podczas godzin lekcji nad swą gadatliwością?
Ale wszystko poszło nadspodziewanie dobrze. Ania powróciła tego dnia
rozpromieniona.
- Zdaje mi się, Ŝe polubię tę szkołę - oznajmiła na wstępie. - Nauczyciel, co prawda,
nie bardzo mi się podoba. Cały czas kręci wąsa i zerka na Prissy Andrews. Prissy jest juŜ
dorosła, wie Maryla. Ma lat szesnaście i przygotowuje się do zdania wstępnego egzaminu do
królewskiej akademii w Charlottetown w roku przyszłym. Tillie Boutler mówi, Ŝe nauczyciel
jest śmiertelnie zakochany w Prissy. Ma ona śliczną cerę i wijące się, ciemne włosy, które
bardzo ładnie upina. Siedzi w ostatniej ławce i on tam często się przysiada… aby jej
wytłumaczyć lekcję, jak twierdzi. Ale Ruby Gillis mówi, Ŝe widziała, jak napisał jej coś na
tabliczce, a gdy Prissy to przeczytała, zaczerwieniła się jak burak i zaczęła chichotać. Ruby
mówi, Ŝe jest pewna, iŜ to nie tyczyło się wcale lekcji.
- Aniu, nie waŜ mi się nigdy więcej mówić w ten sposób o twoim nauczycielu - rzekła
Maryla surowo. - Nie uczęszczasz do szkoły dla krytykowania nauczyciela. Sądzę, Ŝe ciebie z
pewnością potrafi czegoś nauczyć, a twoją rzeczą jest uwaŜnie go słuchać. Proszę nigdy nie
wracać do domu z podobnymi opowieściami. Stanowczo nie pozwalam na to. Mam nadzieję,
Ŝe dobrze się zachowywałaś.
- Bardzo dobrze - odpowiedziała Ania beztrosko. - Wcale nie było tak strasznie, jak
sobie wyobraŜałam. Siedziałam obok Diany. Ławka nasza stoi tuŜ przy oknie i moŜemy
spoglądać na Jezioro Lśniących Wód. Jest wiele miłych dziewcząt w szkole, więc podczas
południowej pauzy bawiłyśmy się znakomicie. Jak to przyjemnie mieć tyle towarzyszek do
zabawy! Rozumie się, Ŝe najwięcej ze wszystkich lubię i będę lubiła Dianę. Ubóstwiam
Dianę. Ale umiem daleko mniej niŜ inni. Wszyscy przechodzą piątą część „Wypisów”, ja zaś
czwartą. Czuję się tym jakby upokorzona. Ale nikt z nich nie posiada takiej wyobraźni jak ja.
Stwierdziłam to bardzo szybko. Dziś miałyśmy czytanie, geografię, historię Kanady i
dyktando. Pan Phillips powiedział, Ŝe moja ortografia jest potworna, i podniósł moją tabliczkę
wysoko, aby wszyscy mogli ją widzieć. Błędy były grubo podkreślone. Wstydziłam się
bardzo, Marylo, ale czy to grzecznie postąpić w ten sposób z uczennicą, która przyszła po raz
pierwszy? Ruby Gillis dała mi jabłko, a Zosia Sloane przesłała mi śliczną, czerwoną kartkę z
napisem: „Czy mogę odwiedzić cię w domu?” Tillie Boutler zaś pozwoliła mi nosić swój
pierścionek z paciorków przez całe popołudnie. Czy mogłabym wziąć trochę tych sztucznych
perełek ze starej poduszeczki od szpilek, która leŜy na strychu, dla siebie na pierścionek? I
czy Maryla wie, Ŝe Janka Andrews powiedziała mi, iŜ słyszała Minnie Macpherson mówiącą,
Ŝe Prissy Andrews powiedziała Sarze Gillis, jakobym miała bardzo ładny nos? Ach, Marylo,
jest to pierwszy komplement, który usłyszałam w Ŝyciu! Jakiego dziwnego doznałam uczucia!
Marylo, czy ja mam naprawdę ładny nos? Wiem, Ŝe Maryla powie mi prawdę!
- Owszem, twój nos nie jest brzydki - przyznała Maryla krótko.
Dobrze wiedziała, Ŝe Ania miała wyjątkowo zgrabny nos, lecz nie chciała jej tego
powiedzieć.
Upłynęło juŜ trzy tygodnie od pierwszej bytności Ani w szkole, a dotąd wszystko szło
pomyślnie. I oto w piękny wrześniowy poranek Ania i Diana, jedne z najszczęśliwszych
dziewczynek w Avonlea, dąŜyły wesoło ŚcieŜką Brzóz.
- Zdaje mi się, Ŝe Gilbert Blythe przyjdzie dzisiaj do szkoły - rzekła Diana. - Całe lato
spędził u swych krewnych w Nowym Brunszwiku i wrócił dopiero w sobotę wieczorem. Jaki
on śliczny, Aniu! Zawsze okropnie dokucza dziewczynkom. Potrafi zamęczyć na śmierć.
Ton mowy Diany wyraźnie dowodził, Ŝe chętnie pozwala zamęczać się na śmierć. ‘
- Gilbert Blythe? - spytała Ania. - Czy to nie jego imię i nazwisko wypisane jest na
ścianie, tuŜ obok wejścia, razem z imieniem Julii Bell, a nad tym wielkimi literami:
„Uwaga”?
- Tak, właśnie - rzekła Diana potwierdzając skinieniem głowy -. lecz jestem pewna, iŜ
on jej wcale tak bardzo nie lubi. Słyszałam, jak mówił, Ŝe uczył się tabliczki mnoŜenia na jej
piegach.
- Ach, nie mówŜe o piegach przy mnie - prosiła Ania. - To bardzo niedelikatnie, bo
przecieŜ ja mam ich tyle! Lecz wydaje mi się bardzo niemądre takie wspólne „ogłaszanie”
imion dziewcząt i chłopców na ścianach. Chciałabym zobaczyć takiego, kto by się odwaŜył
połączyć moje imię z imieniem któregoś z chłopców. Nie przypuszczam wcale, aby kto
zechciał to uczynić - dodała spiesznie. Słowom tym jednak towarzyszyło westchnienie.
Ania nie chciała, by jej imię zostało napisane na ścianie, ale trochę upokarzająca była
myśl, Ŝe jej to zupełnie nie grozi.
- Głupstwo! - rzekła Diana, której czarne oczy i wspaniałe warkocze robiły takie
wraŜenie na młodzieŜy szkolnej, Ŝe imię jej było wyryte ze sześć razy na ścianie przedsionka.
- PrzecieŜ to tylko Ŝarty! I nie wmawiaj w siebie wcale, Ŝe twoje imię nigdy tam nie będzie
widniało. Karol Sloane jest w tobie śmiertelnie zakochany. Powiedział swojej matce rozumiesz, matce - Ŝe jesteś najbystrzejszą dziewczynką w szkole. To wszak więcej znaczy
niŜ być ładną.
- Co to, to nie - odpowiedziała Ania, wielbicielka piękna. - Wolałabym być ładną niŜ
rozumną. Zresztą nie cierpię Karola. Nienawidzę chłopców z wyłupiastymi, oczami. Gdyby
ktokolwiek odwaŜył się napisać jego imię wraz z moim, nie przebaczyłabym mu tego nigdy…
Ale przyjemnie jest być prymusem w klasie!
- Teraz Gilbert będzie w twojej klasie, a on zwykle jest prymusem. Przechodzi dopiero
czwartą część „Wypisów”, pomimo Ŝe ma lat prawie czternaście. Przed czterema laty ojciec
jego zachorował i musiał wyjechać do Alberty dla ratowania zdrowia. Zabrał go wtedy i
zatrzymał przy sobie przez całe trzy lata. Nie uczęszczał więc Gilbert wówczas prawie wcale
do szkoły, zaczął chodzić dopiero po powrocie. Jednak wobec niego nie będzie ci tak łatwo
być prymuską, Aniu.
- Cieszę się z tego - wtrąciła Ania prędko. - Niewielka to chwała być prymuską
pomiędzy dziećmi dziewięcio- i dziesięcioletnimi. Wczoraj wstałam, aby powiedzieć, jak się
pisze „wrzenie”. Józia Pye zrobiła to pierwsza, ale wyobraź sobie, zaglądała do ksiąŜki. Pan
Phillips nie zauwaŜył tego - patrzył na Prissy Andrews - lecz ja widziałam. Rzuciłam jej
spojrzenie tak pełne wzgardy, Ŝe zaczerwieniła się jak piwonia i zaczęła plątać się w
odpowiedziach!…
- Wszystkie Pye’ówny to znane oszustki! - rzekła Diana oburzona, przełaŜąc przez
barierę na gościniec. - Czy wiesz, Ŝe właśnie wczoraj Gertie Pye wstawiła swą butelkę mleka
na miejsce mojej w strumieniu? Nie rozmawiam z nią.
Podczas gdy pan Phillips w głębi pokoju objaśniał Prissy Andrews łacinę, Diana
szepnęła do Ani:
- Gilbert Blythe siedzi na prawo od środkowego przejścia, Aniu. Spójrz nań i powiedz,
czy nie uwaŜasz, Ŝe jest ładny?
Ania spojrzała we wskazanym kierunku. Mogła to uczynić swobodnie, bo Gilbert
Blythe był gorliwie zajęty przypinaniem za pomocą szpilki długiego, jasnego warkocza Ruby
Gillis do poręczy ławki, siedziała bowiem tuŜ przed nim. Był to smukły chłopiec o czarnych,
kędzierzawych włosach, figlarnych, ciemnych oczach i wesołym uśmiechu na ustach.
Po chwili Ruby zerwała się z miejsca, aby przedstawić wynik jakiegoś zadania
nauczycielowi. Z lekkim okrzykiem padła z powrotem na ławkę, pewna, Ŝe wyrwała sobie
zupełnie włosy z głowy. Wszyscy spojrzeli na nią, pan Phillips zaś tak surowo, Ŝe Ruby się
rozpłakała.
Gilbert wyciągnął szpilkę i błyskawicznie z najniewinniejszą miną w świecie zatopił
się w czytaniu ksiąŜki. Lecz kiedy się wszystko uspokoiło, zerknął porozumiewawczo ku Ani
z wesołą miną zręcznego łobuza.
- Przyznaję, Ŝe twój Gilbert Blythe jest przystojny - zwierzyła się Ania Dianie - lecz
uwaŜam, Ŝe jest bardzo zuchwały. CóŜ to za zachowanie mrugać do obcej dziewczynki? Ale
dopiero po południu zaszły waŜniejsze sprawy. Pan Phillips siedział w kącie klasy, zajęty
objaśnianiem zadania algebraicznego Prissy Andrews, a reszta dzieci robiła, co im się
podobało. Jadły zielone, niedojrzałe jabłka, szeptały ze sobą, rysowały na swych tabliczkach i
puszczały między ławkami koniki polne zaprzęŜone w sznurki. Gilbert Blythe usiłował
zmusić Anię do rzucenia nań okiem, lecz nie udawało mu się to wcale, gdyŜ Ania w tej chwili
zupełnie zapomniała o istnieniu nie tylko Gilberta, ale i wszystkich innych uczniów z
Avonlea, a nawet bodaj czy nie zapomniała o szkole. Z twarzyczką wspartą na dłoniach, z
oczami zapatrzonymi w błękitne fale Jeziora Lśniących Wód, które widać było przez
zachodnie okno, dziewczynka zatonęła w świecie marzeń, ślepa i głucha na wszystko, co nie
było obrazem jej imaginacji.
Gilbert Blythe nie przywykł starać się bezskutecznie o to, by któraś z dziewczynek
zechciała nań spojrzeć. Musi spojrzeć nań ta czerwonowłosa Ania Shirley o spiczastym
podbródku i wielkich oczach, jakich nie miała Ŝadna inna uczennica w całym Avonlea.
Nagle wychylił się w stronę przejścia pomiędzy ławkami, pochwycił koniec jednego z
długich warkoczy Ani, pociągnął ku sobie i zawołał przenikliwym szeptem:
- Patrzcie! Marchewka! Marchewka!
Wtedy dopiero Ania rzuciła nań mściwe spojrzenie.
I nie tylko spojrzenie. Zerwała się z miejsca, a wszystkie jasne jej rojenia pierzchły w
jednej chwili.
Oczy jej gorzały gniewem, lecz prawie natychmiast przygasiły je łzy wściekłości i
upokorzenia.
- Ty wstrętny chłopcze! - zawołała gwałtownie. - Jak śmiałeś!…
A potem - trzask! - Ania cisnęła swą tabliczką szyfrową w głowę Gilberta, cisnęła z
taką siłą, Ŝe tabliczka pękła…
Szkoła rada była kaŜdemu niezwykłemu zdarzeniu. A to było coś bardzo niezwykłego.
KaŜde z dzieci zawołało „o!” z przeraŜeniem i zachwytem równocześnie. Diana otworzyła
usta i oniemiała, Ruby, skłonna do łez, zaczęła płakać. Tomek Sloane puścił swój zaprzęg
koników polnych, przyglądając się tej scenie z otwartymi ustami.
Pan Phillips wielkimi krokami zbliŜył się do Ani i połoŜył swą cięŜką dłoń na jej
ramieniu.
- Anno Shirley, co to miało znaczyć? - spytał surowo. Ania nie odpowiedziała ani
słowa. Było to zbyt wiele kazać wyznać biednemu dziecku wobec całej szkoły, Ŝe nazwano ją
„marchewką”. Ale Gilbert Blythe wystąpił odwaŜnie:
- To moja wina, proszę pana. Ja jej dokuczyłem. Pan Phillips nie zwrócił uwagi na te
wyrazy.
- Przykro mi bardzo, Ŝe jedna z moich uczennic okazała taki mściwy charakter i
gwałtowność - rzekł uroczystym tonem, jak gdyby sam fakt naleŜenia do jego uczniów
powinien był zniszczyć w zarodku wszelkie złe instynkty w sercach młodziutkich,
niedoskonałych śmiertelników. - Aniu, stań przed tablicą. Pozostaniesz tam resztę
popołudnia!
Ania stokroć wolałaby zostać wysmaganą biczem niŜ znieść tę karę, która przy jej
wraŜliwym usposobieniu równała się policzkowi. Posłuchała jednak, blada, osłupiała. Pan
Phillips, wziąwszy kredę do ręki, napisał na tablicy nad jej głową:
„Andzia Shirley ma bardzo brzydki charakter. Andzia Shirley powinna się starać
panować nad swą złością” i następnie odczytał głośno te wyrazy tak, aby nawet najmłodsi,
którzy jeszcze nie umieli dobrze czytać, mogli to zrozumieć.
I Ania stała resztę popołudnia z tym napisem nad głową. Nie płakała jednak ani nie
pochyliła głowy. Gniew w jej duszy wrzał jeszcze zbyt silnie i dodawał jej sił w tym
strasznym upokorzeniu. Z palącymi policzkami gniewnie odtrącała współczujące spojrzenia
Diany, pełne oburzenia ruchy głowy Karola Sloane i złośliwy uśmiech Józi Pye. Na Gilberta
ani spojrzała. Nigdy juŜ nań nie spojrzy! Nigdy nie przemówi do niego!
Po zakończeniu lekcji Ania wyszła z głową wysoko podniesioną. Gilbert stał przed
drzwiami sieni, czekając na nią.
- Tak mi przykro, Ŝem zaŜartował z twoich włosów, Aniu - rzekł błagalnym szeptem. Mówię szczerze. Nie obraŜaj się na mnie na zawsze, proszę!
Ania przemknęła obok niego z miną pełną pogardy, nie patrząc i nie chcąc słuchać.
- Aniu, jakŜeś mogła! - westchnęła Diana w czasie drogi powrotnej, po części z
wyrzutem, po części z podziwem. Diana bowiem była pewna, Ŝe sama nie potrafiłaby oprzeć
się błagalnej prośbie Gilberta.
- Nigdy nie wybaczę Gilbertowi - rzekła Ania stanowczo. - W dodatku pan Phillips
napisał „Andzia”. śelazo rozdarło moją duszę, Diano!
Diana nie miała pojęcia, co znaczyły te wyrazy, lecz zrozumiała, Ŝe musiało to być coś
strasznego.
- Nie powinnaś gniewać się tak bardzo o to, Ŝe Gilbert zaŜartował z twoich włosów pocieszała ją. - Wszak on Ŝartuje ze wszystkich dziewczynek. Wyśmiewa moje warkocze, Ŝe
są takie czarne. Nazwał mnie wroną z dziesięć razy, a przecieŜ ani razu nie przepraszał mnie
za to.
- Jest wielka róŜnica być nazwaną wroną, a marchewką - rzekła Ania z godnością. Gilbert uraził moje uczucia w sposób okrutny.
Być moŜe, iŜ burza ta minęłaby bez dalszych następstw, gdyby nie zaszło nic więcej.
Lecz jedno nieszczęście pociąga za sobą najczęściej drugie.
Dzieci szkoły w Avonlea spędzały często pauzę południową na wielkich łąkach pana
Bella lub zbierały Ŝywicę w sosnowym lasku na wzgórzu. Stamtąd mogły z łatwością mieć
oko na pobliski domek, w którym pan Phillips jadał obiady. Skoro tylko spostrzegły go
wychodzącego, natychmiast co tchu pędziły ku szkole. Wobec tego jednak, Ŝe ścieŜka, którą
wracał nauczyciel, była co najmniej trzy razy krótsza od drogi, jaką same musiały przebiec,
wpadały do szkoły zadyszane kilka minut po nauczycielu.
Nazajutrz po awanturze z Anią ogarnął pana Phillipsa zjawiający się u niego od czasu
do czasu zapał do reform. Idąc na obiad oznajmił, Ŝe Ŝyczy sobie, by powróciwszy zastał
wszystkie dzieci na miejscach. Ktokolwiek się spóźni, będzie ukarany.
Wszyscy chłopcy i kilka dziewcząt pobiegło jak zwykle do lasku ze stanowczym
zamiarem znalezienia tylko kawałka Ŝywicy do Ŝucia i powrócenia na czas. Lecz pod sosnami
było tak rozkosznie, a złociste krople Ŝywicy błyszczały tak nęcąco!
ToteŜ dzieci zbierały ją, gadając i spacerując, a opamiętały się dopiero wówczas, gdy
usłyszały przeraźliwy okrzyk Jimmy Glovera, który siedząc na wierzchołku starej sosny,
zawołał, jak mógł najgłośniej: „Nauczyciel idzie!”
Dziewczęta, znajdujące się pod drzewami, skoczyły co sił i przybiegły do szkoły w
ostatniej chwili, chłopcy, zmuszeni spuszczać się z drzew w popłochu, spóźnili się trochę. Ale
najpóźniej zjawiła się Ania - Ania, która bynajmniej nie była zajęta zbieraniem Ŝywicy, lecz
pełna zachwytu kroczyła po najdalszej części lasu, brodząc między paprociami sięgającymi
jej prawie do pasa.
WłoŜywszy na głowę wianuszek z kwiatów, nuciła sobie półgłosem, niby jakaś
boginka tych cienistych zakątków. Ania umiała biec jak sarenka. ToteŜ i teraz potrafiła tak
doskonale uŜyć swych długich nóg, Ŝe doścignęła chłopców przy drzwiach i wpadła razem z
nimi do pokoju szkolnego w chwili, gdy pan Phillips wieszał swój kapelusz na kołku.
Gorączkowy zapał wprowadzania reform ochłódł juŜ i nauczyciel nie miał wcale
ochoty kłopotać się karaniem kilkunastu spóźnionych uczniów. NaleŜało jednak uczynić coś,
by dotrzymać słowa. Obejrzał się więc za jakimś kozłem ofiarnym i znalazł go w Ani, która
właśnie padała na swe miejsce, zgrzana, bez tchu, z wiankiem przekrzywionym nad uchem,
co nadawało jej wygląd szczególnie nieporządny i łobuzerski.
- Anno Shirley! Wobec tego, iŜ zdajesz się chętnie przebywać w towarzystwie
chłopców, uwzględnię twój gust na resztę dzisiejszego popołudnia - rzekł sarkastycznie. Zdejmij kwiaty z głowy i usiądź obok Gilberta Blythe.
Chłopcy zachichotali. Diana zbladła, przejęta współczuciem, zdjęła wianek z głowy
Ani i mocno uścisnęła jej dłoń. Ania jak skamieniała patrzyła na nauczyciela.
- Czy Ania słyszała, co powiedziałem? - spytał pan Phillips surowo.
- Słyszałam - odrzekła Ania powoli - lecz nie sądziłam, aby to było powiedziane na
serio.
- Zapewniam cię, Ŝe tak - dodał nauczyciel tym sarkastycznym, smagającym niczym
bicz tonem, którego nienawidziły wszystkie dzieci, a zwłaszcza Ania. - Uczyń natychmiast,
co ci kazałem.
Przez chwilę zdawało się, Ŝe Ania nie ma zamiaru usłuchać. Lecz zrozumiawszy, Ŝe
nie ma innego wyjścia, wstała dumnie i przeszedłszy pomiędzy ławkami, usiadła obok
Gilberta, wsparła łokcie na pulpicie i ukryła twarz w dłoniach. Ruby Gillis, która zdąŜyła
spojrzeć na nią w ostatniej chwili, opowiadała w powrotnej drodze koleŜankom, iŜ „nigdy w
Ŝyciu nie widziała podobnej twarzy - istna ściana kredowa w drobne, czerwone cętki”.
Dla Ani było to okropne przeŜycie. Dość juŜ cięŜkie przez to, Ŝe ona jedna spośród
kilkunastu winnych została ukarana, Ŝe kazano jej usiąść koło chłopca, lecz fakt, Ŝe sąsiadem
jej stał się Gilbert Blythe, czynił tę karę i zniewagę nie do zniesienia. Ania czuła, Ŝe nie
potrafi tego wytrzymać. Cała jej istota drŜała ze wstydu, upokorzenia i bezsilnego gniewu.
Początkowo reszta dzieci spoglądała w jej stronę: chichotały, szeptały, mrugały ku
sobie. Lecz kiedy Ania nie podnosiła głowy ani na chwilę, Gilbert zaś był tak zajęty
rozwiązywaniem zadania na ułamki, Ŝe utonął w nim całą duszą, one takŜe powróciły do
swych zadań i przestały zajmować się Anią.
Gdy pan Pillips odbierał ćwiczenia z historii, Ania nie ruszyła się z miejsca, ale
nauczyciel nie zauwaŜył tego, bo kiedy uczniowie pisali klasówkę, zajęty był właśnie
układaniem wiersza „Do Priscilli” i teraz biedził się nad jakimś trudnym rymem. Gilbert
korzystając z chwili, kiedy nikt nie patrzał w jego stronę, wydobył ze swej szuflady czerwone
serduszko z cukru ze złotym napisem: „Jesteś słodka” i podsunął je pod łokieć Ani. Ale Ania
wstała, delikatnie ujęła w dwa palce owo serduszko, cisnęła je na podłogę, rozgniotła
obcasem i usiadła na swym miejscu, nie raczywszy ani jednym spojrzeniem uszczęśliwić
Gilberta.
Po skończonych lekcjach Ania podeszła do swego pulpitu, ostentacyjnie wydobyła
ksiąŜki i zeszyty, atrament i pióro i ułoŜyła wszystko na swej pękniętej tabliczce.
- Czemu to zabierasz? - spytała Diana, gdy znalazły się na gościńcu.
Przedtem nie odwaŜyła się zadawać Ŝadnych pytań.
- Nie wrócę juŜ do szkoły - odpowiedziała Ania.
Diana osłupiała ze zdziwienia i spojrzała na przyjaciółkę, aby się przekonać, czy mówi
powaŜnie.
- CzyŜ Maryla pozwoli ci pozostać w domu? - spytała.
- Musi pozwolić. Nigdy juŜ nie powrócę do szkoły do tego niegodziwca.
- Ach, Aniu!
Diana zdawała się być bliską płaczu.
- Czy być moŜe? CóŜ ja pocznę? Pan Phillips niewątpliwie posadzi mnie obok tej
wstrętnej Gertie Pye. Wiem dobrze, ze tak zrobi, gdyŜ ona siedzi sama jedna. Wróć, Aniu, do
szkoły!
- Uczyniłabym dla ciebie wszystko na świecie, prawie wszystko, Diano - rzekła Ania
smutnie. - Pozwoliłabym sobie uciąć ręce i nogi, gdybym wiedziała, Ŝe to jest potrzebne dla
twego dobra. Tego jednak nie mogę uczynić, więc nie proś mnie. Rozdzierasz mi duszę.
- Pomyśl, ile przyjemności stracisz - skarŜyła się Diana. - Mamy właśnie zbudować
sobie śliczny domek w pobliŜu strumienia i zaczniemy od przyszłego tygodnia grywać w
piłkę. Tyś nigdy nie grała w piłkę. Aniu, to, taka wspaniała zabawa! Będziemy się teŜ uczyły
jednej nowej pieśni… Janka Andrews juŜ się ćwiczy. Alisia Andrews zaś przyrzekła
poŜyczyć nam nową ksiąŜkę do wspólnego czytania, gdy odpoczywamy nad strumieniem. A
ty umiesz tak ślicznie czytać na głos, Aniu!
JednakŜe nic nie mogło zachwiać postanowienia Ani. Stanowczo nie powróci juŜ do
szkoły pana Phillipsa. Oświadczyła to Maryli natychmiast po powrocie do domu.
- Głupstwo! - rzekła Maryla.
- Wcale nie głupstwo - odpowiedziała Ania spoglądając na Marylę powaŜnym, pełnym
wyrzutu wzrokiem. - Czy Maryla nie rozumie tego? Zostałam zniewaŜona!
- ZniewaŜona!… Rzeczywiście! Pójdziesz jutro, jak zwykle, do szkoły.
- O, nie! - Ania przecząco potrząsnęła głową. - Nie powrócę juŜ do szkoły, Marylo.
Będę się uczyła w domu, będę się sprawowała moŜliwie jak najlepiej i będę milczała, ile tylko
potrafię. Ale do szkoły nie wrócę!
Maryla widziała, Ŝe na twarzyczce Ani odmalował się opór nie do złamania.
Zrozumiała, Ŝe w tej chwili trudno jej będzie przekonać Anię, i rozsądnie postanowiła nie
mówić o tym więcej.
„Pójdę dziś wieczorem do Małgorzaty - pomyślała. - Z Anią nie moŜna teraz
rozmawiać. Jest zbyt rozgoryczona i lękam się, ze mogłaby się zaciąć w swoim uporze. O ile
rozumiem tę całą historię, pan Phillips postąpił nie bardzo taktownie. Nie powiem tego jednak
dziecku, ale rozmówię się z Małgorzatą. Dziesięcioro dzieci posyłała do szkoły, więc ma
przecieŜ doświadczenie w tym kierunku. Zresztą opowiem jej dokładnie, co się stało”.
Maryla zastała panią Linde pilnie zajętą, jak zwykle, robieniem swej bawełnianej
kołdry.
- Przypuszczam, Ŝe wiesz, w jakiej sprawie przychodzę - rzekła nieco zmieszana.
Pani Małgorzata skinęła głową potakująco.
- Domyślam się, Ŝe to sprawa Ani w szkole - odpowiedziała. - Tillie Boutler wracała
tędy do domu i opowiedziała mi całą awanturę.
- Nie wiem, co z nią robić - rzekła Maryla. - Oznajmiła mi, Ŝe nie pójdzie więcej do
szkoły. Nie widziałam nigdy równie zaciętego dziecka. Co prawda, spodziewałam się jakichś
nieporozumień, gdy tylko zaczęła uczęszczać na lekcje. Dziwiłam się, Ŝe wszystko odbywało
się tak spokojnie. Wszak Ania przeŜywa kaŜdą rzecz niezwykle silnie. CóŜ ty radzisz uczynić,
Małgorzato?
- JeŜeli mnie pytasz o radę, Marylo - odpowiedziała pani Linde uprzejmie (lubiła
niezmiernie być pytana o radę) - tym razem pozwoliłabym jej postąpić, jak zechce. Ja
uwaŜam, Ŝe pan Phillips nie miał słuszności w tym wypadku. Naturalnie, nie moŜna tego
powiedzieć dzieciom. Wczoraj miał rację karząc ją za uniesienie się gniewem, lecz dziś to
zupełnie co innego. PrzecieŜ powinien był ukarać tych wszystkich uczniów, którzy spóźnili
się jednocześnie z Anią. Tak naleŜało uczynić. A cóŜ to za sposób karania dziewcząt przez
umieszczanie ich na ławce obok chłopców? To jest niewłaściwe. Tillie Boutler jest oburzona
Twierdzi, Ŝe Ania była niewinna i Ŝe cała klasa jest tegoŜ zdania. Zdaje się, Ŝe Ania cieszy się
duŜą sympatią w szkole. Nie sądziłam nigdy, aby to było moŜliwe.
- Więc uwaŜasz, Ŝe powinnam pozostawić Anię w domu? - spytała Maryla zdziwiona.
- Bezwarunkowo. I nie kazałabym jej iść do szkoły, zanim sama tego nie zechce.
Przekonasz się, Ŝe mam słuszność, Marylo Po tygodniu mała zapomni i sama chętnie powróci
do klasy. A gdybyś ją zmuszała, kto wie, do jakich scen mogłoby dojść w końcu i ile mogłoby
być z tym kłopotu. Mnie się wydaje, ze całe to zajście naleŜy zlekcewaŜyć. Niewiele straci
nie uczęszczając przez tydzień do takiej szkoły. Pan Phillips wcale nie jest dobrym
nauczycielem. Sposób, w jaki prowadzi szkołę, jest godny potępienia. Młodszym uczniom
pozostawia zupełną swobodę, zajmuje się zaś jedynie starszymi, przygotowującymi się do
akademii. Z pewnością nie pozostawałby on na swym stanowisku, gdyby wuj jego nie
zasiadał w Radzie Szkolnej i nie wodził innych członków za nos. Nie rozumiem w istocie, co
się stanie ze szkolnictwem na naszej wysepce.
I pani Małgorzata znacząco potrząsnęła głową, jakby chciała dać do zrozumienia, Ŝe
gdyby ona mogła kierować szkolnictwem Prowincji, sprawy te byłyby lepiej prowadzone.
Maryla posłuchała rady pani Linde i nie było juŜ mowy o powrocie Ani do szkoły.
Dziewczynka odrabiała lekcje w domu, pomagała w gospodarstwie, a o chłodnym,
purpurowym zachodzie słońca bawiła się z Dianą. Lecz jeśli kiedy spotkała na gościńcu
Gilberta lub gdy zetknęła się z nim w szkole niedzielnej, zawsze mijała go z lodowatą
pogardą, której stopić nie potrafiła jego bardzo jawna chęć pogodzenia się z obraŜoną
koleŜanką. Nawet starania Diany o przywrócenie zgody pomiędzy nimi nie odniosły skutku.
Widoczne było, Ŝe Ania postanowiła nienawidzić Gilberta do końca Ŝycia.
Lecz o ile nienawidziła Gilberta, o tyle gorąco kochała Dianę całym przywiązaniem
swego namiętnego serduszka, zarówno zapamiętałego w miłości, jak i w nienawiści.
Pewnego wieczora Maryla, wracając z sadu z koszykiem świeŜo zerwanych jabłek,
zastała Anię u okna zalaną łzami.
- Co się stało, Aniu? - spytała.
- Ach, to o Dianę chodzi - odpowiedziała Ania szlochając. - Ja tak bardzo kocham
Dianę, Marylo! Nie potrafiłabym Ŝyć bez niej. Lecz wiem dobrze, Ŝe gdy dorośniemy, Diana
wyjdzie za mąŜ, odjedzie stąd i opuści mnie. A wtedy co ja pocznę? Nienawidzę jej męŜa,
nienawidzę go z całej duszy. WyobraŜam sobie wszystko… wesele i wszystko… Diana w
śnieŜnobiałym stroju, z welonem, piękna i wspaniała jak królowa. A ja, jako druhna, w
ślicznej sukience, to prawda, w rękawach z bufami, lecz z rozdartym sercem pomimo
uśmiechniętej twarzy. A w końcu, kiedy trzeba będzie poŜegnać Dianę na… na… zawsze…
Tu głos Ani załamał się i dziewczynka gorzko zapłakała.
Maryla odwróciła się, aby ukryć uśmiech. Ale juŜ było za późno. Padła na najbliŜsze
krzesło i wybuchnęła tak niezwykłym i serdecznym śmiechem, Ŝe Mateusz, który właśnie
przechodził podwórzem, przystanął zdumiony. Nie pamiętał, czy Maryla śmiała się
kiedykolwiek tak serdecznie.
- Aniu - rzekła Maryla, gdy tylko potrafiła przemówić. - Jeśli juŜ musisz wymyślać
sobie kłopoty, to wymyślaj lepsze. Rzeczywiście, trzeba przyznać, Ŝe masz wyobraźnię nie
lada!
XVI.
TRAGICZNE SKUTKI PODWIECZORKU
Październik był śliczny na Zielonym Wzgórzu. Brzozy w kotlinie złociły się jak
światło słoneczne, a klony poza sadem mieniły się najwspanialszą purpurą. Dzikie wiśnie
wzdłuŜ alei przystroiły się w najcudniejsze ciemnoczerwone i brunatnozielone odcienie, gdy
tymczasem świeŜa, powtórna zieleń pokryła łąki i pola.
Ania upajała się bezgranicznie tym przepychem barw roztaczających się wokoło niej.
- Ach, Marylo! - zawołała w pewien sobotni ranek, wpadając do mieszkania z pękiem
olbrzymich gałęzi. - JakŜe się cieszę, Ŝe Ŝyję na świecie, w którym istnieje październik! JakieŜ
to byłoby okropne, gdyby natychmiast po wrześniu następował listopad! Proszę spojrzeć na te
gałęzie klonu! Czy na ich widok nie doznaje Maryla dreszczu? Wielu dreszczy? Idę przystroić
nimi mój pokoik.
- Znowu śmieci! - rzekła Maryla, której zmysł estetyczny nie był zbyt rozwinięty. Stanowczo, Aniu, nagromadzasz zbyt wiele śmieci z pola i lasu w swoim pokoju. Sypialnie
przeznaczone są do spania.
- I do marzeń, Marylo! A marzy się daleko przyjemniej w pokoju, w którym są ładne
rzeczy. Umieszczę te gałęzie w tym starym, niebieskim dzbanie i postawię je na swoim
stoliku.
- Tylko uwaŜaj, Ŝebyś nie zasypała liśćmi schodów. Jadę dziś po południu na zebranie
związku do Carmody i nie powrócę zapewne przed zmrokiem. Przygotujesz wieczerzę dla
Mateusza i Jerry’ego. Nie zapomnij tylko, tak jak to uczyniłaś ostatnim razem, wsypać
herbaty do imbryka, zanim usiądziesz przy stole.
- Tak, wtedy bardzo nieuwaŜnie postąpiłam - odpowiedziała Ania usprawiedliwiając
się. - Lecz było to tego wieczora, kiedy przemyśliwałam nad znalezieniem odpowiedniej
nazwy dla Doliny Fiołków, i dlatego nie mogłam pamiętać o niczym innym. Mateusz był tak
wyrozumiały! Nie gniewał się ani trochę. Sam nasypał herbaty i powiedział, Ŝe nie szkodzi, iŜ
poczekamy. Aby mu się czas nie dłuŜył, gdy czekał na herbatę, opowiadałam mu prześliczną
bajkę. Naprawdę prześliczną, Marylo! Zapomniałam, jaki był jej koniec, więc ułoŜyłam sobie
inny, a Mateusz przyznał, Ŝe nie zauwaŜył wcale, gdzie się zaczynała moja własna
kompozycja.
- Mateusz uwaŜałby, Ŝe wszystko jest w największym porządku, nawet gdyby ci
wpadło do głowy wstać w środku nocy z łóŜka i poprosić o obiad. JednakŜe dziś postaraj się
mieć głowę na karku. I… chociaŜ nie wiem, czy słusznie robię… bo będziesz jeszcze bardziej
roztargniona… moŜesz zaprosić Dianę na dzisiejsze popołudnie i poczęstować ją herbatą.
- Ach, Marylo! - Ania klasnęła w dłonie. - Jak cudnie, jak doskonale! Jednak Maryla
musi mieć wyobraźnię, bo inaczej skąd by wiedziała, Ŝe tak bardzo tego pragnęłam. JakŜe to
będzie rozkoszne, zupełnie jak u dorosłych! Z pewnością nie zapomnę wsypać herbaty, mając
gościa przy stole. Marylo, czy mogę uŜyć serwisu z pączkami róŜ?
- O, bynajmniej! Serwis z pączkami róŜ i co jeszcze? Wiesz dobrze, Ŝe nie uŜywam go
nigdy, jedynie tylko podczas odwiedzin pastora lub pań ze związku. UŜyjesz zwykłej
zastawy, weźmiesz stare brązowe filiŜanki do herbaty. Ale pozwalam ci otworzyć słoik z
konfiturami z wisien. Trzeba je zuŜyć… zdaje mi się, ze zaczynają się cukrzyć. MoŜesz teŜ
wziąć kawałek placka z owocami, podać trochę pierników i herbatników.
- WyobraŜam sobie, jak to, siedząc na honorowym miejscu przy stole, będę częstowała
herbatą! - zawołała Ania rozpromieniona. - Zapytam Dianę, czy uŜywa cukru do herbaty.
Wiem dobrze, iŜ nie uŜywa, ale udam, Ŝe nie wiem. Potem poproszę, by wzięła jeszcze
kawałek placka i nieco więcej konfitur. Ach, Marylo, jak przyjemna jest sama myśl o
podobnej chwili. Czy będę mogła wprowadzić ją do pokoju gościnnego, aby tam zdjęła i
połoŜyła swój kapelusz? I czy będziemy mogły siedzieć w bawialni?
- To zbyteczne, nasz codzienny pokój wystarczy w zupełności dla ciebie i twojego
gościa. Lecz mamy jeszcze pół butelki soku malinowego, pozostał z ostatniego naszego
zebrania w zeszłym tygodniu. Stoi na drugiej półce w spiŜarni. Weźcie go sobie trochę, jeśli
będziecie miały ochotę. Zostawię wam teŜ kilka rogalików na podwieczorek, bo kto wie, czy
Mateusz, zajęty zwózką kartofli na statek, powróci wcześnie na wieczerzę.
Ania jak strzała pomknęła wzdłuŜ Źródła Leśnych Nimf i przebiegła pełną zapachów
sośniny ścieŜką wiodącą ku Sosnowemu Wzgórzu, aby zaprosić Dianę na herbatę. Na skutek
tego zaproszenia, zaledwie Maryla pojechała do Carmody, natychmiast zjawiła się Diana w
odświętnej sukience, w stroju, w jakim bywają osoby zaproszone na herbatę.
Zazwyczaj wpadała nie pukając przez kuchnię; teraz jednak zapukała uprzejmie do
drzwi ganku. Ania, ubrana równieŜ w swoją prawie najlepszą sukienkę, natychmiast
otworzyła i obie dziewczynki uścisnęły sobie dłonie powaŜnie, zupełnie tak, jakby się nie
spotykały nigdy przedtem. Ten niezwykle uroczysty nastrój trwał jeszcze, gdy Diana udała się
na facjatkę, by złoŜyć kapelusz w pokoiku Ani, i gdy siedząc nieruchomo na kanapie,
gawędziły spokojnie.
- JakŜe zdrowie mateczki? - spytała Ania z wyszukaną uprzejmością, jakby tegoŜ rana
nie widziała pani Barry, zdrowej i w najlepszym humorze, zajętej zrywaniem jabłek.
- Dziękuję za pamięć. Mateczka ma się doskonale. Przypuszczam, Ŝe pan Cuthbert
zwozi dziś kartofle na statek, prawda? - spytała Diana, która, spotkawszy Mateusza na wozie,
przejechała z nim kawałek drogi aŜ do domu pana Andrewsa.
- Tak. Nasz zbiór kartofli jest bardzo bogaty w tym roku. Sądzę, Ŝe i twój ojciec ma
piękny plon tej jesieni.
- Owszem, bardzo piękny w istocie. Czyście juŜ zerwali duŜo jabłek?
- Ach, strasznie wiele! - zawołała Ania zapominając o powadze i zrywając się szybko
z krzesła. - Chodźmy, Diano, do sadu! Zerwiemy trochę malinówek. Maryla powiedziała, Ŝe
moŜemy zabrać wszystkie, które pozostały na drzewie. Maryla jest bardzo szczodra.
Pozwoliła nam takŜe wziąć sobie po kawałku placka z owocami i konfitury z wisien. Ale
zapomniałam, Ŝe to nie wypada mówić gościowi, czym się go będzie podejmowało. ToteŜ nie
powiem, co mamy do picia. Tyle jedynie się dowiesz, ze na początku wyrazu jest „s”, na
końcu zaś „k” i Ŝe jest pięknego, czerwonego koloru. Ja bardzo lubię napoje czerwone, a ty?
UwaŜam, Ŝe mają dwa razy lepszy smak niŜ wszelkie inne.
Sad, pełen drzew uginających się pod cięŜarem dojrzałego owocu, był tak rozkosznym
zaciszem, Ŝe dziewczynki z przyjemnością spędziły w nim prawie całe popołudnie. UłoŜyły
się w kąciku na wysokiej trawie, gdzie chłód nie zdąŜył jeszcze zwarzyć zieleni, a łagodne
słońce jesienne dogrzewało niezgorzej, i tam chrupały zawzięcie jabłka, przy czym ani na
chwilę nie przestawały gawędzić.
Diana miała dla Ani tyle nowin ze szkoły. Musi siedzieć obok Gertie Pye, a nie lubi
jej. Gertie przez cały czas „skrobie” rysikiem na tabliczce, od czego Dianę przejmuje
„lodowaty dreszcz.
- Wyobraź sobie - mówiła - Ruby Gillis wytępiła sobie wszystkie brodawki, słowo ci
daję, za pomocą jakiegoś cudownego kamienia, który otrzymała od tej starej czarownicy
Marii Joe z Creek. NaleŜy podobno potrzeć brodawki tym kamieniem, a następnie podczas
nowiu księŜyca cisnąć go poza lewe ramię, a brodawki znikną bezpowrotnie… Oprócz tego
nazwisko Karolka Sloane wypisane było wraz z nazwiskiem Emilki White na ścianie w
szkole i Emilka szalała z tego powodu. Sam Boutler zamknął pana Phillipsa w klasie i
zaryglował drzwi, a pan Phillips zbił go za to, a wtedy ojciec Sama przyszedł do szkoły i
surowo zabronił nauczycielowi tknąć którekolwiek z jego dzieci. Mattie Andrews ma nową
czerwoną czapkę i błękitny fartuszek, a zadziera głowę, aŜ się słabo robi… A Lizzie Wright
nie mówi do Mamie Wilson dlatego, Ŝe starsza siostra Mamie Wilson odbiła konkurenta
starającego się o rękę siostry Lizzie Wright… Wszyscy koledzy i koleŜanki tak tęsknią za
tobą, Aniu, i pragną, abyś wróciła. Gilbert Blythe zaś…
Lecz Ania nie chciała nic wiedzieć o Gilbercie Blythe. Zerwała się ze swego miejsca
mówiąc, Ŝe czas juŜ, by spróbowały soku malinowego.
Ania przeszukała drugą półkę w spiŜarni, lecz nie znalazła tam butelki z sokiem.
Szukając dokładniej, dostrzegła ją wreszcie na najwyŜszej półce. Postawiwszy butelkę wraz
ze szklanką na tacce, podała ją na stół.
- Proszę, pozwól, Diano - rzekła zapraszając uprzejmie. - Co do mnie, nie mogłabym
teraz nic wypić. Jestem tak bardzo nasycona tymi wspaniałymi jabłkami.
Diana nalała sobie pełną szklankę soku, przyjrzała się z zachwytem jego pięknej,
czerwonej barwie i powoli zaczęła sączyć.
- JakiŜ to pyszny sok malinowy, Aniu! - rzekła. - Nigdy nie przypuszczałam, Ŝe sok
owocowy moŜe być taki doskonały.
- Cieszy mnie bardzo, Ŝe ci smakuje. Pij, ile zechcesz. Muszę odejść na chwilę, by
zajrzeć, co się dzieje z ogniem na kominie. Prowadzenie gospodarstwa nakłada ogromną
odpowiedzialność na człowieka, wierzaj mi.
Kiedy Ania powróciła z kuchni, Diana zapijała drugą szklankę soku, a zapraszana
serdecznie przez Anię, nie wzbraniała się wypić i trzeciej. Sok był w istocie przepyszny.
- Najlepszy, jaki kiedykolwiek piłam - twierdziła Diana. - O wiele lepszy od płynu
roboty pani Linde, która przecieŜ tak bardzo chwali swoje wyroby. Tamten jest zupełnie inny.
- Bardzo wierzę, Ŝe przetwory Maryli mogą być lepsze od wyrobów pani Linde przyznała Ania z głębokim przekonaniem. - Maryla jest świetną gospodynią. Próbuje teraz
uczyć mnie gotowania, lecz lękam się, Ŝe będzie miała cięŜką pracę. W sztuce kucharskiej nie
ma absolutnie Ŝadnego pola dla wyobraźni. Bezustannie naleŜy się trzymać jakichś reguł. Gdy
ostatnim razem przygotowywałam ciasto, zapomniałam dodać mąki. Bo właśnie podczas tego
układałam sobie prześliczną bajkę o tobie i o mnie. Wyobraziłam sobie, Ŝeś była cięŜko chora
na ospę i Ŝe wszyscy cię opuścili. Tylko ja jedna pozostałam obok twego łóŜka,
pielęgnowałam cię i pomogłam powrócić do zdrowia. Ale sama zaraziłam się i dostałam ospy.
Umarłam i pochowano mnie na cmentarzu pod cieniem wierzb. Tyś zasadziła na mym grobie
krzak róŜy, polewałaś go łzami i nigdy nie zapomniałaś przyjaciółki młodości, która
poświęciła Ŝycie dla ciebie. Ach, Diano, jakaŜ to była wzruszająca historia! Podczas gdy
rozbijałam jajka, łzy płynęły mi po twarzy. Wtedy to zapomniałam wsypać mąki i ciasto się
zmarnowało. Wiesz przecieŜ, Ŝe mąka jest najwaŜniejszym dodatkiem. Maryla była bardzo
rozgniewana z tego powodu i wcale się jej nie dziwię. Ma ze mną krzyŜ Pański! Na przykład
w zeszłym tygodniu. Posłuchaj historii z sosem waniliowym do puddingu. We wtorek
mieliśmy pudding śliwkowy z sosem, ale pół puddingu i sosjerka sosu pozostała od obiadu.
Maryla powiedziała, Ŝe ta porcja wystarczy w zupełności na następny obiad, kazała mi
schować Wszystko do spiŜarni i nakryć szczelnie. Miałam zamiar uczynić to jak
najskrupulatniej, lecz wynosząc salaterkę, wyobraŜałam sobie, Ŝe jestem zakonnicą - jestem
wprawdzie protestantką, lecz udawałam, Ŝe jestem katoliczką - która przybrała welon, aby w
zaciszu klasztornym ukryć i pochować na zawsze swe złamane serce. CóŜ dziwnego, Ŝe
najzupełniej zapomniałam o nakryciu owego sosu? Przypomniałam sobie o tym nazajutrz
raniutko i pobiegłam do spiŜarni. Wyobraź sobie, Diano, moje przeraŜenie, kiedy w sosie
znalazłam utopioną mysz! Wydobyłam ją łyŜką, wyrzuciłam na podwórze i umyłam łyŜkę aŜ
w trzech wodach. Maryla była wówczas zajęta dojeniem krów, więc postanowiłam, gdy
powróci, zapytać, czy mogę sos ten wylać prosiętom. Lecz kiedy nadeszła, wyobraŜałam
sobie właśnie, Ŝe jestem boginią chłodu, przebiegającą jesienne lasy, aby zabarwiać liście
drzew na czerwono lub Ŝółto, stosownie do ich Ŝyczenia. Zapomniałam wtedy znowu o sosie
do puddingu i na wezwanie Maryli pobiegłam do sadu zrywać jabłka. Zdarzyło się
tymczasem, Ŝe tego dnia przyjechali do nas w odwiedziny państwo Ross ze Spencervale.
Wiesz zapewne, Ŝe są to niezmiernie dobrze wychowani, dystyngowani ludzie, szczególnie
pani Ross. Gdy zawołano mnie na obiad, stół był juŜ nakryty i wszyscy siedzieli na swych
miejscach. Starałam się sprawować niezwykle uprzejmie i elegancko, bo pragnęłam
przekonać panią Ross, Ŝe moŜna zachowywać się jak prawdziwa dama nawet wtedy, kiedy się
nie jest ładną. I wszystko szło bardzo składnie do chwili, gdy ujrzałam Marylę wnoszącą w
jednej ręce pudding śliwkowy, w drugiej salaterkę z owym sosem odgrzanym. Diano, była to
okropna chwila! Przypomniałam sobie wszystko, co zaszło, zerwałam się z miejsca i
krzyknęłam w przeraŜeniu: „Marylo, nie moŜna podawać tego sosu! Mysz się w nim utopiła!
Zapomniałam uprzedzić o tym!” Ach, Diano, nigdy w Ŝyciu nie zapomnę tej strasznej chwili,
gdybym nawet Ŝyła sto lat. Pani Ross spojrzała tylko na mnie i byłam pewna, Ŝe padnę ze
wstydu. Jest ona wyjątkowo dobrą gospodynią. Wyobraź sobie, co pomyślała o nas! Maryla
zaczerwieniła się jak piwonia, lecz wtedy nie wyrzekła ani słowa. Wyniosła pudding i sos,
natomiast podała konfitury z truskawek. Częstowała takŜe i mnie, lecz nie zdołałam przełknąć
ani jednej łyŜeczki. Czułam się tak, jakby mi chlebem odpłacono za zbrodnię. Po odejściu
państwa Ross gniewała się na mnie porządnie. Ale „co się z tobą dzieje, Diano?
Diana wstała z miejsca trochę chwiejnym krokiem, po czym usiadła znowu,
przykładając ręce do głowy.
- Jestem… jestem strasznie chora - rzekła płaczliwym głosem. - Ja… ja… muszę iść
do domu.
- Ale jakŜe moŜesz myśleć o pójściu do domu bez herbaty! - zawołała Ania
zrozpaczona. - Herbata będzie zaraz… biegnę nastawić imbryk.
- Muszę pójść do domu - powtarzała Diana płaczliwie, lecz stanowczo.
- AleŜ musisz zjeść cokolwiek - błagała Ania. - Pozwól, bym ci podała jeszcze
kawałek placka z owocami i trochę konfitur z wisien. PołóŜ się na chwilę, a z pewnością zrobi
ci się lepiej. Co cię boli?
- Muszę iść do domu - broniła się Diana.
Nie potrafiła powiedzieć nie więcej. Na próŜno Ania błagała ją, by pozostała.
- Nie słyszałam nigdy, by goście odchodzili bez herbaty - skarŜyła się. - Ach, Diano,
czy myślisz, Ŝe to moŜliwe, abyś naprawdę dostała ospy? Jeśli tak, bądź pewna, ze będę cię
pielęgnowała. Nie opuszczę cię nigdy. Tylko teraz, błagam cię, zostań na herbacie. CóŜ ci
najwięcej dokucza?
- Mąci mi się w głowie - rzekła Diana.
W istocie poruszała się bardzo chwiejnie. Ania ze łzami rozczarowania w oczach
podała Dianie kapelusz i odprowadziła ją aŜ do sztachet ogrodu państwa Barry’ch. Po czym
płacząc powróciła na Zielone Wzgórze, gdzie bardzo zasmucona schowała resztę soku
malinowego do spiŜarni i przygotowała herbatę dla Mateusza i Jerry’ego. Cała oczekiwana
przyjemność spełzła na niczym.
Nazajutrz była niedziela. Deszcz lał potokami od rana do zmierzchu i Ania nie
wychodziła ani na chwilę z Zielonego Wzgórza. W poniedziałek po południu Maryla wysłała
ją w jakiejś drobnej sprawie do pani Linde. Po krótkiej chwili Ania powróciła zalana łzami.
Wpadła do kuchni i rzuciwszy się na sofę, ukryła twarz w dłoniach.
- CóŜ to, Aniu? - spytała Maryla zdziwiona i przeraŜona. - Chyba nie byłaś znowu
zuchwała wobec pani Linde?
śadnej odpowiedzi prócz łez i gwałtowniejszego szlochania.
- Aniu, kiedy pytam, wymagam odpowiedzi. Wstań natychmiast i powiedz, czego
płaczesz!
Ania wstała niby uosobienie rozpaczy.
- Pani Linde była dziś na chwilę u pani Barry - wyjąkała. - Pani Barry jest bardzo
zagniewana. Mówi, Ŝe ja w sobotę spoiłam Dianę i odesłałam ją do domu w strasznym stanie;
twierdzi, Ŝe muszę być do głębi zepsutą, złą dziewczyną i Ŝe juŜ nigdy nie pozwoli Dianie
bawić się ze mną. Ach, Marylo, jakie cięŜkie nieszczęście mnie spotkało!…
Maryla patrzała zdumiona.
- Ty spoiłaś Dianę! - zawołała odzyskawszy mowę. - Czy pani Barry, czy teŜ ty
oszalałaś? CóŜeś jej dała takiego do picia?
- Nic innego, tylko sok malinowy - szlochała Ania. - Nie miałam pojęcia, Ŝe sokiem
malinowym moŜna się upić, Marylo… nawet jeśli ktoś wypije trzy pełne szklanki, tak jak to
uczyniła Diana. Ach, jakŜe to strasznie brzmi… pijana, tak… tak… jak mąŜ pani Thomas.
AleŜ ja nie chciałam jej spoić!
- Spoić! Co za głupota! - rzekła Maryla kierując się ku spiŜarni.
Na półce stała butelka, w której od razu poznała wino porzeczkowe, przygotowane w
domu przed trzema laty, wino, z powodu którego słynęła na całą Avonlea, jakkolwiek
niektórzy jego przeciwnicy, w ich rzędzie pani Barry, surowo ją za nie potępiali. I w tejŜe
chwili Maryla przypomniała sobie, Ŝe właśnie butelkę z sokiem wstawiła do piwnicy, nie zaś
do spiŜarni, jak to powiedziała Ani.
Powróciła do kuchni z butelką wina w ręce. Pomimo wysiłku woli trudno jej było
powstrzymać się od śmiechu.
- Aniu, w istocie posiadasz jakiś niezwykły dar do stwarzania sobie kłopotów.
Poczęstowałaś Dianę winem porzeczkowym, nie sokiem. Czy sama nie zauwaŜyłaś tej
róŜnicy?
- Nie próbowałam go wcale - odrzekła Ania. - Byłam przekonana, Ŝe to sok malinowy.
Starałam się być bardzo… bardzo gościnną. Nagle Diana poczuła się słabo i musiała wrócić
do domu. Pani Barry powiedziała pani Linde, Ŝe Diana była najzwyczajniej pijana. Podobno
śmiała się głupkowato, kiedy matka wypytywała ją, co jej się stało, potem połoŜyła się spać i
spała kilka godzin z rzędu. Matka po jej oddechu poznała, Ŝe była pijana. Przez cały
wczorajszy dzień Diana miała straszny ból głowy. Pani Barry jest oburzona. Z pewnością
nigdy nie uwierzy, Ŝe ja jestem niewinna w tej sprawie.
- Sądzę, Ŝe uczyniłaby lepiej, karząc surowo Dianę za łakomstwo. KtóŜ to wypija od
razu trzy szklanki czegokolwiek? - zauwaŜyła surowo Maryla. - Jeśliby nawet był to tylko
sok, trzy szklanki musiałyby jej równieŜ zaszkodzić. Wypadek ten będzie wodą na młyn tych
wszystkich, którzy mają mi za złe, Ŝe nastawiam wino. Co prawda, nie przyrządzam go juŜ od
trzech lat, odkąd pastor równieŜ nie pochwalił tego, a tę butelkę przechowywałam tylko na
wypadek choroby. No, no, uspokójŜe się, dziewczyno! Nie masz powodu się martwić, skoroś
nie zawiniła, a tylko przypadek zrządził nieporozumienie.
- Nie mogę nie płakać - rzekła Ania. - Mam serce złamane! Widocznie złe losy
sprzysięgły się przeciw mnie, Marylo. Rozłączono mnie z Dianą na zawsze! Nie śniłam o tym
wówczas, gdyśmy sobie przysięgały wieczną przyjaźń.
- Nie bądź dziecinna, Aniu. Pani Barry będzie innego zdania o tej sprawie, kiedy się
dowie, Ŝe nie jesteś winna. Przypuszczam, iŜ posądza cię o jakiś niemądry Ŝart w stosunku do
Diany. Najlepiej będzie, jeśli pójdziesz do niej i opowiesz, co się stało.
- Odwaga mnie opuszcza, gdy myślę o spotkaniu z obraŜoną matką Diany - rzekła
Ania. - Wolałabym, Ŝeby to Maryla zechciała pójść. Wszak Maryla jest o wiele waŜniejszą
osobą ode mnie. Pani Barry prędzej wysłucha wyjaśnienia Maryli niŜ mojego.
- Dobrze, więc ja tam pójdę - zgodziła się Maryla rozwaŜywszy, Ŝe Ania ma moŜe
słuszność. - Nie płacz, Aniu, wszystko będzie dobrze.
Maryla jednak przestała uwaŜać, Ŝe wszystko będzie dobrze, w chwili gdy wracała z
Sosnowego Wzgórza.
Ania wyczekiwała z niecierpliwością powrotu swej opiekunki i jak strzała pomknęła
na jej spotkanie.
- Ach, Marylo, poznaję po minie, Ŝe wszystko stracone! - zawołała smutnie. - Czy pani
Barry nie chce mi przebaczyć?
- Pani Barry! - fuknęła Maryla. - Z kaŜdym innym moŜna się porozumieć, tylko nie z
nią! Powiedziałam jej, Ŝe była to najzwyklejsza pomyłka i Ŝeś ty wcale nie była winna. Ale
zdaje się, ze mi po prostu nie uwierzyła. Wszystko zwaliła na moje wino porzeczkowe i
drwiąco powtarzała moje słowa, Ŝe „ono jeszcze nikomu nie zaszkodziło”. Wreszcie
powiedziałam jej zupełnie otwarcie, Ŝe nie pije się trzech szklanek wina porzeczkowego naraz
i Ŝe gdybym ja miała takie łakome dziecko, tobym je otrzeźwiła dobrym laniem.
Maryla powróciła do kuchni niezwykle zirytowana, pozostawiając w przedpokoju
Anię, nieszczęśliwą i zrozpaczoną.
Po chwili Ania, pomimo chłodnego jesiennego zmierzchu, z gołą głową wybiegła na
drogę. Z głębokim i stanowczym postanowieniem dąŜyła śmiało poprzez łąkę suchej
koniczyny, poprzez mostek i gaik sosnowy przy świetle bladego księŜyca, zawieszonego
nisko nad zachodnim skrajem lasu.
Pani Barry, usłyszawszy słabe pukanie do drzwi, otworzyła i ujrzała na progu
przygnębionego małego gościa, z bladymi ustami, o wielkich oczach pełnych błagalnej
prośby.
Twarz jej przybrała srogi wyraz. Pani Barry naleŜała do kobiet stanowczo
upierających się przy swych uprzedzeniach i niechęciach, a gniew jej był zimny i zacięty,
taki, który najtrudniej jest przełamać. NaleŜy jej oddać sprawiedliwość, Ŝe tym razem była
głęboko przekonana, iŜ Ania złośliwie i świadomie spoiła Dianę; postanowiła więc
bezwzględnie strzec swej córeczki od bliŜszego zetknięcia się z podobnie złym dzieckiem.
- Czego chcesz? - spytała oschłym tonem. Ania złoŜyła błagalnie ręce.
- Ach, pani Barry, proszę mi przebaczyć. Ja nie miałam zamiaru… spoić… Diany.
JakŜebym śmiała uczynić coś podobnego? Niech pani sobie wyobrazi, Ŝe pani jest ubogą
sierotą przygarniętą przez dobrych ludzi i ma pani jedyną serdeczną przyjaciółkę, jedynego
oddanego człowieka na całym świecie. CzyŜ pani spoiłaby go umyślnie? Myślałam, Ŝe to
zwyczajny sok malinowy. Byłam przekonana. Ach, proszę, niech pani nie mówi, ze pani nie
pozwoli więcej bawić się Dianie ze mną. Czyniąc tak, okryłaby pani całe moje Ŝycie
ciemnym obłokiem smutku i rozpaczy.
Przemowa ta, która bez wątpienia od razu rozbroiłaby czułe serce pani Linde, nie
wywarła podobnego- wraŜenia na pani Barry. Przeciwnie, rozdraŜniła ją jeszcze więcej.
Podejrzliwie spoglądała na dramatyczne ruchy i słuchała wyszukanych wyraŜeń Ani.
Przypuszczając, Ŝe dziewczynka Ŝartuje z niej, rzekła chłodno i okrutnie:
- Nie uwaŜam, abyś była odpowiednim towarzystwem dla Diany. Idź więc do domu i
sprawuj się jak naleŜy.
Usta Ani zadrgały.
- Czy mogłabym zobaczyć Dianę po raz ostatni, by ją poŜegnać? - spytała błagalnie.
- Diana pojechała z ojcem do Carmody - rzekła pani Barry wchodząc do mieszkania i
zamykając drzwi za sobą.
Ania, złamana, lecz spokojna, powróciła na Zielone Wzgórze.
- Ostatnia moja nadzieja prysnęła - rzekła do Maryli. - Sama zwróciłam się do pani
Barry, lecz przyjęła mnie bardzo niegrzecznie. Marylo, nie sądzę, by była to dobrze
wychowana osoba. Teraz nie pozostaje mi nic innego, jak modlić się. Lecz nie mam wielkich
nadziei, czy to pomoŜe, Marylo. Wątpię bardzo, czy sam Pan Bóg potrafiłby coś wskórać u
tak uparte] osoby.
- Daj pokój, Aniu, tym uwagom - przerwała Maryla starając się powstrzymać
bezboŜną chęć do śmiechu, który ku jej niezadowoleniu opanowywał ją coraz silniej.
Opowiadając jednak wieczorem całe to wydarzenie Mateuszowi, śmiała się serdecznie
ze strapień Ani.
Ale kiedy przed udaniem się na spoczynek zaszła do pokoiku na facjatce i zastała Anię
śpiącą, a bardzo spłakaną, niezwykły wyraz słodyczy odmalował się na jej twarzy.
- Biedactwo! - szepnęła odgarniając pukiel włosów z zalanej łzami twarzyczki
dziewczęcia. Po czym pochyliła się nad śpiącą i pocałowała spoczywający na poduszce
rozgrzany policzek.
XVII.
NOWY CEL W śYCIU
Nazajutrz po południu Ania, siedząc nad swą robotą u okna kuchni, spostrzegła nagle
Dianę, która stojąc u Źródła Leśnych Nimf, dawała jej tajemnicze znaki. W mgnieniu oka
Ania znalazła się na dziedzińcu i pobiegła ku przyjaciółce z wesołym zdumieniem i nadzieją
w wyrazistych oczach. Lecz nadzieja prysła, gdy zbliŜywszy się, wyczytała przygnębienie na
twarzyczce Diany.
- Mama twoja nie ustąpiła? - spytała Ŝywo. Diana potrząsnęła głową ze smutkiem.
- Nie, a co gorsza, powiada, Ŝe nie pozwoli mi juŜ nigdy bawić się z tobą. Płakałam i
płakałam, przekonywałam ją, Ŝe to nie była twoja wina, ale na próŜno. Musiałam Ŝebrać i
błagać bardzo długo, zanim mi pozwoliła przyjść poŜegnać się z tobą. Mogę zostać tu
zaledwie dziesięć minut. Mama uprzedziła mnie, ze będzie spoglądać na zegarek.
- Dziesięć minut to w istocie bardzo krótki czas do poŜegnania się na wieki - rzekła
Ania głosem drŜącym od płaczu. - Ach, Diano, czy chcesz złoŜyć uroczystą przysięgę, Ŝe
nigdy nie zapomnisz mnie, twej przyjaciółki młodości, nawet gdybyś później znalazła
droŜszych przyjaciół?
- AleŜ bezwarunkowo - zaszlochała Diana - nigdy nie chcę mieć innej serdecznej
przyjaciółki… nie chcę innej. Nie potrafiłabym Ŝadnej kochać tak jak ciebie.
- Ach, Diano! - zawołała Ania składając ręce. - Kochasz mnie, naprawdę?
- Naturalnie, Ŝe tak. Czyś nie wiedziała o tym, Aniu?
- Nie! - Ania westchnęła głęboko. - Myślałam, Ŝe mnie lubisz, ale nie odwaŜyłam się
przypuszczać, Ŝe mnie kochasz. Widzisz, Diano, nie sądziłam, aby ktokolwiek mógł mnie
kochać. Nikt nigdy mnie nie kochał, od czasu jak sięgnę pamięcią. Ach, jakŜe to cudnie! Jest
to promień światła, który wiecznie przyświecać będzie w ciemnościach mojej samotnej odtąd
drogi.. O, powtórz to raz jeszcze!
- Kocham cię prawdziwie, Aniu - powtórzyła Diana stanowczo - i zawsze będę cię
kochała. Bądź tego pewna!
- I ja będę cię zawsze kochała, Diano - rzekła Ania uroczyście, wyciągając rękę. - W
przyszłości pamięć o tobie świecić będzie jak gwiazda ponad moim samotnym Ŝyciem.
Pamiętasz, tak się wyraziła bohaterka ostatniej powieści, którą razem czytałyśmy. Diano, czy
zechcesz mi darować pukiel włosów z twoich kruczych warkoczy? Zachowam go na zawsze
jako mój najdroŜszy skarb.
- A masz go czym uciąć? - spytała Diana ocierając łzy wywołane wzniosłą mową Ani i
powracając do spraw praktycznych.
- Owszem! Na szczęście mam małe noŜyczki w kieszeni fartuszka - rzekła Ania.
Uroczyście ścięła lok włosów Diany. - śegnaj mi, najdroŜsza przyjaciółko! Odtąd, mieszkając
tak blisko, będziemy jednak obce dla siebie. Lecz serce moje dochowa ci wiary na wieki.
Diana odeszła powolnym krokiem.
Ania pozostała na miejscu, spoglądając za przyjaciółką, dopóki nie straciła jej z oczu, i
machając ręką, ilekroć tamta się obejrzała. Po czym powróciła do domu, uspokojona do
pewnego stopnia romantycznym nastrojem poŜegnania.
- Skończyło się raz na zawsze - zwierzała się Maryli. - Nie będę juŜ nigdy miała
przyjaciółki. Jest mi nawet gorzej niŜ kiedykolwiek dawniej, bo nie mam ani Katie, ani
Violetty. A gdybym je nawet miała, to nie byłoby juŜ to samo. Z chwilą gdy się raz posiadało
prawdziwą przyjaciółkę, takie wyobraŜone niby-przyjaciółki nie wystarczają. Diana i ja
urządziłyśmy wzruszające poŜegnanie, tam obok źródła. Będzie ono moim świętym
wspomnieniem. Mówiłyśmy do siebie bardzo wzniosie… Diana ofiarowała mi pukiel swych
włosów. WłoŜę je do maleńkiego woreczka i nosić będę na szyi przez całe Ŝycie. Poproszę teŜ
Marylę, aby zwróciła uwagę, by nie zapomniano włoŜyć mi go do trumny, gdyŜ wątpię
bardzo, czy jeszcze długo poŜyję. Być moŜe, iŜ pani Barry, widząc mnie zimną i umarłą,
poczuje wyrzuty sumienia i pozwoli Dianie pójść na mój pogrzeb.
- Sądzę, Ŝe dopóki potrafisz tak gadać, nie ma obawy, byś wkrótce zakończyła Ŝycie
ze zmartwienia - wtrąciła nielitościwie Maryla.
Następnego poniedziałku Maryla zdziwiła się niezmiernie, widząc Anię wychodzącą
ze swego pokoiku z teczką pełną ksiąŜek w ręce. Usta dziewczynki były zaciśnięte w jakimś
silnym postanowieniu.
- Wracam do szkoły - oświadczyła Ania. - To jedno pozostało mi w Ŝyciu, odkąd tak
nielitościwie, bezwzględnie odtrącono ode mnie przyjaciółkę. W szkole mogę przynajmniej
patrzeć na nią i rozmyślać nad minionymi dniami.
- Rozmyślaj raczej nad lekcjami i zadaniami arytmetycznymi - rzekła Maryla
ukrywając swe zadowolenie z takiego obrotu rzeczy. - Sądzę, Ŝe nie usłyszę więcej o
tabliczkach, ciskanych ludziom w głowy, i innych niespodziankach. Sprawuj się rozsądnie i
uwaŜaj na to, co nauczyciel mówi.
- Postaram się być przykładną uczennicą - rzekła Ania smutnie. - Sądzę, Ŝe to nie
będzie bardzo przyjemne. Pan Phillips twierdzi, Ŝe Minnie Andrews jest wzorowa, ale
przecieŜ ona nie posiada ani źdźbła wyobraźni, ani Ŝycia. Jest zawsze znudzona, smutna, nic
jej nie sprawia przyjemności. Wobec tego jednak, Ŝe ja czuję się obecnie tak bardzo
nieszczęśliwa, być moŜe, iŜ nietrudno mi będzie stać się do niej podobną. Pójdę do szkoły
gościńcem. Nie potrafiłabym samotnie wędrować ŚcieŜką Brzóz. Musiałabym gorzko płakać.
W szkole przyjęto Anię ze szczerą radością. Brak było towarzyszom podczas
urządzania zabaw jej bujnej wyobraźni, jej jasnego głosu podczas śpiewu i patetycznej
intonacji przy głośnym czytaniu ksiąŜek w czasie przerwy obiadowej. Ruby Gillis podsunęła
jej ukradkiem podczas lekcji religii trzy piękne, granatowe śliwki. Ella MacPherson
ofiarowała jej olbrzymi Ŝółty bratek, wycięty z katalogu jakiejś firmy ogrodniczej. Tego
rodzaju ozdoba ławki była wielce ceniona w szkole w Avonlea. Zosia Sloane przyrzekła
nauczyć ją robić szydełkiem śliczne ząbki, niezmiernie eleganckie przybranie fartuszka. Katie
Boulter podarowała jej buteleczkę po perfumach do wody potrzebnej do zmywania tabliczki,
a Julia Bell wykaligrafowała bardzo starannie na arkusiku róŜowego papieru z wyciętymi
brzegami następujący czterowiersz:
Do Ani
Wpisuję się na pamiątkę,
ale wyznam szczerze,
Ŝe miłość jest w sercu,
a nie na papierze.
- Przyjemnie jest być cenionym - rzekła Ania do Maryli tegoŜ wieczora,
opowiedziawszy jej o przyjęciu, jakiego doznała od koleŜanek.
Nie tylko jednak dziewczynki ją „ceniły”. Wracając po pauzie południowej na swe
miejsce - pan Phillips posadził ją obok wzorowej Minnie Andrews - Ania spostrzegła na
swym pulpicie wielkie, soczyste, złote jabłko. JuŜ, juŜ miała zatopić w nim ząbki, kiedy
przypomniała sobie, Ŝe jedynym miejscem, gdzie rosły te ananasówki, był stary sad
Blythe’ów po drugiej stronie Jeziora Lśniących Wód. Odsunęła jabłko, jak gdyby to był
rozŜarzony węgiel, i bardzo ostentacyjnie wytarła palce chustką do nosa.
Jabłko pozostało na pulpicie do następnego ranka. Dopiero mały Tomek Andrews,
który zamiatał szkołę i rozniecał ogień na kominku, przywłaszczył je sobie jako dodatkowy
dochód.
Przychylniejszego przyjęcia doznał rysik, przesłany Ani ukradkiem po przerwie
południowej przez Karolka Sloane. Co prawda był wspaniały, powleczony Ŝółtym i
czerwonym papierem i kosztował dwa centy, gdy za zwykłe rysiki płacono tylko jednego
centa. Ania raczyła go łaskawie przyjąć i obdarzyła ofiarodawcę uśmiechem, który sprawił, iŜ
zaślepiony młodzieniec z radości poczuł się w siódmym niebie. Następstwem tego zachwytu
była niezliczona ilość omyłek w jego dyktandzie i rozkaz pana Phillipsa pozostania po
lekcjach w szkole dla poprawienia zrobionych błędów.
JednakŜe bardzo widoczny i zupełny brak jakiegokolwiek zainteresowania ze strony
Diany Barry siedzącej obok Gertie Pye osłabiał triumfy Ani.
- UwaŜam, iŜ Diana mogłaby przynajmniej raz jeden uśmiechnąć się do mnie skarŜyła się Maryli tegoŜ wieczora.
Lecz juŜ nazajutrz rano malutki, przezornie i umiejętnie zwinięty bilecik, dołączony
do niewielkiej paczuszki, dostał się ukradkiem do rąk Ani. Treść bileciku była następująca:
Droga Aniu. Mama nie pozwala mi bawić się z Tobą ani rozmawiać, nawet w szkole.
To nie moja wina, więc nie gniewaj się na mnie, bo ja Cię kocham tak samo jak dawniej.
Martwi mnie bardzo, Ŝe nie mogę Ci powiedzieć moich tajemnic. Gertie Pye nie lubię ani
trochę. Zrobiłam dla Ciebie zakładkę do ksiąŜki z czerwonej karbowanej bibułki. Takie są
teraz najmodniejsze, a tylko trzy dziewczynki z naszej szkoły potrafią je zrobić. Ile razy
spojrzysz na nią, przypomnij sobie Twoją wierną przyjaciółkę.
Diane Barry
Ania przeczytała liścik, ucałowała zakładkę i szybko przesłała odpowiedź na drugi
koniec klasy.
Moja ty jedyna, najdrorzsza Diano!
Nie mogę gniewać się na Ciebie, Ŝe musisz być posłuszna mamie, ale duszom naszym
wolno się spotykać. Twój prześliczny podarunek zahowam na zawsze. Minnie Andrews jest
niezmiernie miłą dziewczynką - pomimo Ŝe nie posiada wcale imaginacji - lecz z hwilą, gdy
byłam serdeczną przyjaciółką Diany, nie mogę być przyjaciółką Minnie. Proszę, wybacz mi
błędy ortograficzne, gdysz nie potrafię jeszcze zupełnie dobrze pisać, pomimo Ŝe się bardzo o
to staram.
Twoja aŜ do hwili, gdy nas śmierć rozłączy.
Ania lub Kordelia Shirley
P. S. Będę tej nocy spała z bilecikiem. Twoim pod poduszką.
A. lub K. S.
Pesymistycznie usposobiona Maryla przygotowana była na rozmaite niemiłe
niespodzianki z chwilą, gdy Ania znowu zaczęła uczęszczać do szkoły. Ale obawy te nie
spełniły się. Być moŜe, iŜ Ania przejęła niejeden rys od „wzorowej” Minnie Andrews, lecz
faktem było, iŜ nie zdarzyła się juŜ Ŝadna utarczka pomiędzy nią a panem Phillipsem. Całą
duszą oddała się nauce, niezłomnie postanowiwszy nie dać się wyprzedzić pod Ŝadnym
względem Gilbertowi Blythe.
Współzawodnictwo ich w ubieganiu się o miejsce prymusa w klasie stało się wkrótce
bardzo widoczne. U Gilberta wypływało ono z jak najlepszych pobudek, ale nie moŜna tego
samego powiedzieć o Ani, która kierowała się mało chwalebną, a zaciętą niechęcią do
chłopca. Była równie gwałtowna i uparta w miłości, jak i w nienawiści. Nigdy nie zgodziłaby
się przyznać, iŜ współzawodniczy w szkole z Gilbertem, bo znaczyłoby to uznać jego
obecność, jego istnienie, którego Ania uparcie zdawała się nie spostrzegać. JednakŜe
niewątpliwie współzawodniczyli ze sobą i odznaczenia za pilność dostawały się im na
przemian. Raz Gilbert był prymusem w ortografii, to znów odpowiedziała celująco Ania, jak
zwykle odrzucając na ramiona swe długie, rude warkocze. Pewnego rana Gilbert,
rozwiązawszy znakomicie zadanie arytmetyczne, otrzymał nagrodę: nazwisko jego zostało
wypisane wielkimi literami na szkolnej tablicy; nazajutrz na tymŜe samym miejscu widniało
nazwisko Ani, która cały poprzedni wieczór spędziła biedząc się nad ułamkami dziesiętnymi.
Okropny dla Ani był dzień, w którym oboje okazali się jednakowo dobrze
przygotowani i imiona ich znalazły się obok siebie na tablicy. Równało się to prawie
„ogłoszeniu” i przykrość Ani z tego powodu była tak samo widoczna, jak jawne było
zadowolenie Gilberta.
Niepokój ich podwajał się, kiedy przy końcu miesiąca odbywały się egzaminy
pisemne. W pierwszym miesiącu Gilbert otrzymał trzy lepsze stopnie, w następnym Ania
wyprzedziła go o pięć. Lecz radość jej przyćmiona została przez to, Ŝe Gilbert w obecności
całej szkoły serdecznie jej powinszował. O ileŜ przyjemniej byłoby, gdyby go ta poraŜka
zabolała!
Pan Phillips mógł nie być wybitnym pedagogiem, lecz uczennica, która tak gorliwie
jak Ania pracowała i dąŜyła do zdobycia wiedzy, nie mogła nie czynić postępów, bez
względu na nauczyciela. Przy końcu roku szkolnego Ania i Gilbert zostali promowani do
piątej klasy i zaczęli zaznajamiać się z zupełnie nowymi przedmiotami, jak łacina, geometria,
francuski i algebra. W geometrii Ania znalazła swoje Waterloo*.
- To coś okropnego, Marylo - skarŜyła się dziewczynka. - Jestem pewna, ze nigdy w
Ŝyciu nie pojmę geometrii. Nie ma w niej absolutnie pola dla wyobraźni. Pan Phillips
twierdzi, ze do geometrii mam najbardziej zakutą głowę, jaką kiedykolwiek widział. A
przecieŜ Gil… to znaczy inni są bardzo rozgarnięci w tym kierunku. To takie strasznie
upokarzające, Marylo! Nawet Diana często daje sobie łatwiej radę niŜ ja. Lecz Ŝe Diana
łatwiej pewne rzeczy rozumie, to mnie cieszy… Pomimo Ŝe nigdy nie mówimy ze sobą,
*
Waterloo - miejscowość w Belgii pamiętna wielką klęską Napoleona w 1815 r.
jakbyśmy się nie znały, kocham ją zawsze niewygasłym uczuciem. Często smutno mi się robi,
gdy o niej myślę. Lecz naprawdę, Marylo, czy moŜna być długo smutnym na tak ciekawym
świecie?
XVIII.
ANIA W ROLI ZBAWCY
Wszystkie wielkie sprawy są nierozłącznie splecione ze sprawami drobnymi. W
pierwszej chwili nieprawdopodobne się wydaje, aby postanowienie pewnego kanadyjskiego
premiera odwiedzenia w swej oficjalnej podróŜy Wyspy Księcia Edwarda mogło w
jakikolwiek sposób wpłynąć na losy małej Ani Shirley z Zielonego Wzgórza. A jednak tak się
stało.
Było to w styczniu. Premier przybył, aby spotkać się ze swymi wiernymi
zwolennikami oraz z tymi z przeciwników, którzy zechcieliby wziąć udział w wielkim
mityngu w Charlottetown. Większość mieszkańców Avonlea naleŜała do jego stronnictwa;
toteŜ w przeddzień mityngu prawie wszyscy męŜczyźni i wiele kobiet wybrało się do miasta
odległego o trzydzieści mil angielskich. Pani Małgorzata Linde udała się wraz z innymi.
NaleŜała ona do gorących, czynnych polityków i uwaŜała, Ŝe bez jej obecności nie moŜe się
odbyć Ŝadne polityczne zgromadzenie, chociaŜ zaliczała się do opozycji owego premiera.
Zabrała teŜ i męŜa - Tomasz mógł przecieŜ przypilnować konia - i Marylę Cuthbert. Maryla
głęboko w sercu ukrywała Ŝywe zainteresowanie polityką i zwaŜywszy, iŜ to moŜe być jedyna
w jej Ŝyciu sposobność ujrzenia prawdziwego, Ŝywego premiera, postanowiła pojechać,
zostawiając dom na całą dobę pod opieką Mateusza i Ani.
W ten sposób, podczas gdy Maryla i pani Małgorzata napawały się wraŜeniami
wielkiego mityngu, Ania i Mateusz gospodarowali na własną rękę w jasnej kuchni na
Zielonym Wzgórzu. Wesoły ogień palił się na staroświeckim kominie, a niebiesko-białe
kryształki szronu błyszczały na szybach. Mateusz siedząc na sofie zatopił się w czytaniu
jakiegoś dziennika dla rolników, Ania zaś z zapamiętaniem kuła lekcje, od czasu do czasu
rzucając spojrzenie pełne ciekawości ku półeczce, na której leŜała nowa ksiąŜka, poŜyczona
dziś właśnie od Janki Andrews. Janka zapewniła ją, Ŝe się drŜy ze wzruszenia, taka to
zajmująca powieść, i Anię korciło, by czym prędzej zabrać się do przewertowania ksiąŜki.
Lecz wziąć się do czytania - znaczyło to pozwolić się prześcignąć w jutrzejszych lekcjach
Gilbertowi. Więc teŜ Ania odwróciła głowę od półeczki i starała się wmówić w siebie, Ŝe
ksiąŜki tej wcale tam nie ma.
- Czy Mateusz uczył się w szkole geometrii? - spytała.
- Nie, zapewne, Ŝe nie - odrzekł Mateusz ocknąwszy się nagle z lekkiej drzemki.
- śałuję, Ŝe się Mateusz nie uczył, bo w takim razie potrafiłby mnie zrozumieć. Jeśli
Mateusz nie pracował nad geometrią, to nie moŜe wejść w moje połoŜenie. Geometria
przyćmiewa całe moje istnienie. Tak mi jest trudno ją zrozumieć, Mateuszu.
- E, nie martw się, Aniu - rzekł Mateusz tonem pocieszycie-la. - Masz zdolności do
wszystkiego. Pan Phillips, spotkawszy mnie w zeszłym tygodniu w sklepie Blaira, oświadczył
mi, Ŝe jesteś najzdolniejszą uczennicą w szkole i Ŝe czynisz niezwykle szybkie postępy.
„Szybkie postępy” to jego własne słowa. Co prawda są tacy, którzy krytykują pana Phillipsa
twierdząc, Ŝe to marny nauczyciel. JednakŜe ja uwaŜam, iŜ jest bardzo rozumny.
Mateusz nazwałby rozumnym kaŜdego, kto by chwalił Anię.
- Jestem pewna, Ŝe dawałabym sobie daleko lepiej radę z geometrią, gdyby pan
Phillips nie zmieniał liter - tłumaczyła się- Ania. - Uczę się na pamięć dowodzenia z literami
oznaczonymi w ksiąŜce. Lecz oto on, rysując figurę geometryczną na tablicy, stawia zupełnie
inne litery i wszystko mi się gmatwa. Czy nauczyciel powinien uŜywać takich niecnych
sposobów? Uczymy się teraz takŜe o uprawie roli i wreszcie dowiedziałam się, dlaczego drogi
bywają czerwone… Cieszę się bardzo, Ŝe juŜ to wiem!… Ciekawa jestem, jak się tam czują
pani Linde i Maryla. Pani Linde mówi, Ŝe Kanada schodzi na psy, tak nią rządzą w Ottawie, i
Ŝe powinno to być wielkim oskarŜeniem dla wyborców. Mówi teŜ, Ŝe gdyby kobiety
otrzymały prawo głosowania, nastąpiłaby błogosławiona zmiana. Za kim głosuje Mateusz?
-
Za
konserwatystami
-
odpowiedział
Mateusz
szybko.
Głosowanie
za
konserwatystami stanowiło część jego religii.
- W takim razie i ja jestem konserwatystką - rzekła Ania stanowczo. - Jestem temu
bardzo rada, bo Gil… bo niektórzy chłopcy w szkole są liberałami. Domyślam się, Ŝe i pan
Phillips jest takŜe liberałem, bo ojciec Prissy Andrews jest nim, a Ruby Gillis twierdzi, Ŝe
kaŜdy starający się o rękę córki musi zgadzać się z matką w kwestii religii, z ojcem zaś w
kwestii polityki. Czy to prawda, Mateuszu?
- Naprawdę nie wiem - przyznał Mateusz.
- Czy Mateusz nigdy nie starał się o jakąś pannę?
- Hm, pewnie nigdy - rzekł Mateusz, który przez całe Ŝycie nie zastanawiał się nad
podobnymi kwestiami. Ania rozmyślała oparłszy podbródek na dłoni.
- A jednak musi to być bardzo przyjemnie, prawda, Mateuszu? Ruby Gillis mówi, Ŝe
kiedy dorośnie, postara się mieć bardzo wielu konkurentów, którzy by za nią szaleli. Ale mnie
się to nie podoba. Wolałabym mieć jednego, bardzo kochającego człowieka. Rozumie się, Ŝe
Ruby Gillis ma daleko więcej doświadczenia w tej sprawie, bo ma przecieŜ tyle dorosłych
sióstr. A pani Linde mówi, Ŝe dziewczęta u Gillisów są rozchwytywane jak świeŜe bułeczki.
Pan Phillips bywa u Prissy Andrews prawie codziennie wieczorem. Powiada, Ŝe musi jej
pomagać w przygotowywaniu się do egzaminów. Ale przecieŜ Miranda Sloane ma takŜe
pójść do akademii i potrzebowałaby więcej pomocy niŜ Prissy, bo jest o wiele głupsza od
niej… A jednak on nigdy wieczorem nie przychodzi, by jej pomóc. Wiele jest takich spraw na
świecie, których ja wcale nie mogę zrozumieć, Mateuszu.
- Kto wie, czy ja rozumiem je lepiej od ciebie, Aniu - wyznał Mateusz.
- Ale muszę wreszcie skończyć lekcje. Nie pozwolę sobie wziąć się do czytania tej
nowej ksiąŜki Janki, dopóki nie odrobię wszystkich zadań. JednakŜe to straszna pokusa,
Mateuszu. Nawet kiedy odwracam się plecami od półki, widzę ksiąŜkę bardzo dokładnie.
Janka mówi, Ŝe spłakała się nad nią. A ja lubię nade wszystko powieści, nad którymi się
płacze. Chyba najlepiej będzie, gdy zaniosę tę ksiąŜkę do ba wialni i schowam ją do szafki,
gdzie stoją konfitury, klucz zaś oddam Mateuszowi. Tylko niech mi go Mateusz nie zwraca,
zanim nie skończę odrabiać lekcji, nawet gdybym go błagała o to na klęczkach. Łatwo jest
mówić, Ŝe naleŜy opierać się pokusom. Lecz przecieŜ łatwiej jest oprzeć się nie mając klucza.
A teraz skoczę do piwnicy i przyniosę kilka złotych renet. Czy Mateusz lubi renety?
- Tak, mogą być niezłe - rzekł Mateusz, który sam ich nie jadł, lecz wiedział, Ŝe Ania
była wielką ich amatorką.
W chwili gdy Ania powracała z piwnicy, wnosząc triumfalnie talerz brunatnoŜółtych
jabłek, dały się słyszeć spieszne kroki na pokrytej lodem dróŜce przed kuchnią i gwałtownie
pchnięte drzwi nagle się rozwarły. Do kuchni wpadła Diana Barry, blada i zadyszana, w
chustce zarzuconej na głowę w widocznym pośpiechu.
Ania stanęła jak wryta, zapominając o trzymanym w rękach talerzu i o świecy, które
wraz z jabłkami potoczyły się po piwnicznych schodkach. Odnalazła je tam nazajutrz Maryla
i pozbierała zakapane roztopioną stearyną, zadowolona, Ŝe przy tej sposobności nie powstał
poŜar.
- Co się stało, Diano? - spytała Ania. - Czy matka twoja wreszcie dała się uprosić?
- Ach, Aniu, błagam cię, chodź czym prędzej - prosiła Diana pełna niepokoju i
zdenerwowania. - Nasza Minnie jest strasznie chora… Mary mówi, Ŝe to krup… Rodzice
pojechali do miasta i nie ma nikogo, kto by sprowadził doktora. Minnie czuje się bardzo
niedobrze, a Mary nie ma pojęcia, co robić… Ach, Aniu, ja się tak strasznie boję!
Mateusz, nie mówiąc ani słowa, sięgnął po swój płaszcz i czapkę, prześliznął się obok
Diany i zniknął pośród ciemności, w głębi podwórza.
- Poszedł zaprząc klacz, aby pojechać po doktora do Carmody - objaśniła przyjaciółkę
Ania, spiesznie chwytając płaszczyk i kapturek. - Jestem tego tak pewna, jak gdyby mi to
powiedział. Mateusz i ja jesteśmy dusze pokrewne. Potrafię czytać w jego myślach, nawet
kiedy milczy.
- Obawiam się, Ŝe nie zastanie doktora w Carmody - zaszlochała Diana. - Wiem, Ŝe
doktor Blair pojechał do miasta, spodziewano się tam równieŜ doktora Spencera. Mary nie
widziała nigdy chorego na krup, a pani Linde nie ma w domu. Ach, Aniu!
- Nie płacz, Dianuś - uspokajała Ania. - Ja wiem doskonale, jak się leczy krup.
Zapominasz, Ŝe pani Hammond miała trzykrotnie bliźnięta. Kiedy się było piastunką trzech
par bliźniąt, moŜna mieć doświadczenie. One wszystkie po kolei przechodziły krup. Poczekaj
chwilę, zabiorę buteleczkę z ipekakuaną… wy pewnie nie macie tego środka w domu… A
teraz chodźmy czym prędzej!
Obie dziewczynki, trzymając się za ręce, pobiegły szybko Aleją Zakochanych i
poprzez zmarzniętą łąkę. Śnieg leŜał tak wysoko, Ŝe droga leśna, mimo iŜ krótsza, była
niemoŜliwa do przebycia. Ania, choć szczerze zmartwiona chorobą Minnie, nie potrafiła
jednak oprzeć się romantyzmowi tej nieoczekiwanej wędrówki i cieszyła się, Ŝe odbywa ją
wraz z bliską sobie istotą.
Noc była jasna i mroźna. Drzewa rzucały czarne cienie, a śnieg błyszczał jak srebro na
skłonie wzgórza. Nad cichymi polami lśniły wielkie gwiazdy. Tu i ówdzie odcinały się
ciemne, spiczaste sosny z upudrowanymi śniegiem gałęźmi, skrzypiącymi za podmuchem
wiatru. Ania była zachwycona tą cudną i tajemniczą drogą.
Mała Minnie, trzyletnia dziewczynka, była w istocie bardzo chora. LeŜąc na sofie w
kuchni, rozgorączkowana i niespokojna, dyszała tak chrapliwie, Ŝe oddech jej słychać było w
całym domu. Mary, wesoła, hoŜa francuska dziewczyna z Creek, której pani Barry zleciła
opiekę nad dziećmi podczas swej nieobecności, straciła głowę; była bezradna i zupełnie
niezdolna do powzięcia jakiejś decyzji.
Ania zabrała się umiejętnie i energicznie do roboty.
- Minnie ma krup bez wątpienia. Jest cięŜko chora, lecz widziałam i gorsze wypadki…
Przede wszystkim naleŜy przygotować bardzo wiele wrzącej wody. Jestem pewna, Ŝe w tym
kociołku jest zaledwie filiŜanka! Ot, tak, napełniłam go po brzegi, a Mary niechaj podłoŜy
więcej drzewa na ogień. Nie chcę cię urazić, Mary, ale uwaŜam, Ŝe mogłaś sama o tym
pomyśleć, gdybyś miała choć trochę wyobraźni. Tak… teraz rozbiorę Minnie i połoŜę ją do
łóŜka, a Diana postara się przygotować ciepłe, miękkie flanelowe okrycia. Przede wszystkim
muszę dać chorej porcję ipekakuany.
Minnie nie chciała wziąć lekarstwa, ale Ania nie darmo przecieŜ wychowała trzy pary
bliźniąt. Dziecko musiało więc połknąć nie jedną łyŜkę ipekakuany, lecz kilka w ciągu tej
długiej, pełnej niepokoju nocy. Podczas gdy obie dziewczynki cierpliwie doglądały biednego,
cierpiącego maleństwa, Mary, chętna i Ŝyczliwa, dokładała tyle drzewa na ogień, Ŝe aŜ
dudniło pod kominem, i grzała tyle wody, iŜ starczyłoby jej dla całego szpitalika dzieci
chorych na krup.
Dochodziła trzecia godzina po północy, gdy Mateusz przybył z doktorem, po którego
musiał jechać aŜ do Spencervale. Lecz gwałtowna potrzeba obecności lekarza juŜ minęła.
Minnie czuła się daleko lepiej i spała spokojnie.
- Zdarzały się chwile, Ŝe byłam bliska rozpaczy - opowiadała Ania. - Czuła się coraz
gorzej, gorzej nawet niŜ bliźnięta Hammondów, a właściwie ostatnia para. Zdawało mi się, Ŝe
jest bliska uduszenia się. Dałam jej całą zawartość butelki, a przy ostatniej kropli
powiedziałam - nie do Diany ani do Mary, bo nie chciałam ich przerazić - były juŜ i tak
bardzo przestraszone - tylko do siebie samej: „Jest to ostatnia, słaba nadzieja… a lękam się,
czy nie stracona”. Szczęściem po paru minutach dziecko wykrztusiło flegmę i poczuło się
daleko lepiej. Pan doktor musi sobie wyobrazić moje uczucia w owej chwili, gdyŜ nie potrafię
ich wypowiedzieć. Pan wie, Ŝe są uczucia, których nie moŜna wyrazić słowami.
- Tak, wiem - potwierdził doktor.
Patrzał na Anię, jakby i jemu właśnie przychodziły na myśl rzeczy, których nie moŜna
wyrazić słowami. Gdy rodzice Diany przyjechali, rzekł do nich:
- Ta mała czerwonowłosa dziewczynka, którą Cuthbertowie wychowują, to dzielny
człowiek. Zapewniam was, Ŝe ona ocaliła Ŝycie waszej małej, bo ja przybyłem zbyt późno.
Posiada zręczność i przytomność umysłu wprost zdumiewającą u dziecka w tym wieku.
Nigdy nie widziałem podobnego wyrazu oczu jak jej, gdy mi to wszystko opowiadała.
Ania powracała do domu w cudny, jasny, mroźny poranek, z powiekami opadającymi
po bezsennie spędzonej nocy. Lecz idąc wielką, białą łąką i przechodząc pod skrzypiącym
bajecznie sklepieniem klonów, tworzących Aleję Zakochanych, rozprawiała bezustannie:
- Ach, Mateuszu, czyŜ to nie cudny poranek? Świat wygląda tak, jakby go Bóg
stworzył dla swej przyjemności, prawda? A drzewa wyglądają, jak gdyby je moŜna
zdmuchnąć jednym chuchnięciem… Cieszę się bardzo, ze Ŝyję na świecie, na którym istnieją
białe szrony! A Mateusz? Pomimo wszystko rada jestem, Ŝe pani Hammond miała trzy pary
bliźniąt, bo gdyby ich nie miała, czyŜ potrafiłabym pomóc Minnie? Przykro mi naprawdę, Ŝe
brałam za złe pani Hammond, iŜ miewała bliźnięta. Ach, Mateuszu, jestem tak strasznie
śpiąca! Nie będę mogła pójść do szkoły. Czuję, Ŝe nie potrafię mieć oczu otwartych i będę
odpowiadała bez ładu i składu. JednakŜe nie lubię zostawać w domu, bo Gil… bo kto inny
moŜe zostać prymusem, a trudno potem odzyskać pierwsze miejsce. ChociaŜ, co prawda, im
trudniej się coś zdobywa, tym większe ma się zadowolenie.
- Zapewne, ale ty juŜ potrafisz dać sobie radę - rzekł Mateusz spoglądając na bladą
twarzyczkę Ani i ciemne obwódki pod jej oczyma. - Powinnaś czym prędzej połoŜyć się do
łóŜka i wyspać się jak naleŜy. Ja załatwię domowe roboty.
Stosownie do tej rady, Ania pośpieszyła do łóŜka i spała tak mocno, Ŝe obudziła się
dopiero w śnieŜne, białe popołudnie. Natychmiast weszła do kuchni, gdzie Maryla, przybyła
podczas jej snu, zajęta była robótką.
- Ach, czy Maryla widziała premiera?! - wykrzyknęła Ania. - JakŜe on wygląda?
- Z pewnością nie wybrano go na premiera ze względu na jego powierzchowność rzekła Maryla. - CóŜ to za nos! Ale za to potrafi mówić! Dumna byłam z tego, iŜ naleŜę do
konserwatystów. Małgorzata Linde, która jest liberałem, nie miała z jego przemówienia
Ŝadnej satysfakcji… Twój obiad stoi w piecyku, Aniu. Weź teŜ trochę kompotu ze śliwek ze
spiŜarki. WyobraŜam sobie, jaka jesteś głodna! Mateusz opowiadał mi o wypadkach ostatniej
nocy. Jak to szczęśliwie się złoŜyło, Ŝe umiałaś poradzić chorej. Ja nie potrafiłabym tego
zrobić, nigdy w Ŝyciu nie widziałam przypadku krupu… No, no, tylko nie zaczynaj rozmowy,
zanim nie zjesz obiadu. Poznaję po twojej minie, Ŝe masz milion nowin do opowiadania, ale
mogę poczekać.
Maryla miała takŜe coś do zakomunikowania Ani, lecz nie chciała tego czynić teraz,
bo znając usposobienie dziewczynki, była pewna, Ŝe radość i zdumienie z powodu tej
nieoczekiwanej wiadomości kaŜą jej wyrzec się tak prozaicznego zajęcia, jakim jest
spoŜywanie obiadu. Więc dopiero gdy Ania skończyła swoją salaterkę kompotu, Maryla
rzekła:
- Pani Barry przyszła tu po południu, chciała się z tobą widzieć, lecz Ŝal mi było cię
zbudzić. Twierdziła, Ŝeś uratowała Ŝycie Minnie, i Ŝałowała niezmiernie, Ŝe postąpiła tak
bezwzględnie w tej sprawie z winem. Mówiła, Ŝe teraz pewna jest, Ŝeś nie miała zamiaru
spoić Diany, i Ŝe ma nadzieję, iŜ jej wybaczysz i będziesz znowu przyjaciółką jej córki. Jeśli
masz ochotę, moŜesz pójść do nich jeszcze dziś wieczorem, bo Diana nie wyjdzie z domu z
powodu przeziębienia, jakiego się nabawiła ostatniej nocy. AleŜ, Aniu, zmiłuj się, przecieŜ
gotowaś ulecieć w powietrze!
Przestroga ta była w istocie słuszna. Ania jak strzała zerwała się z miejsca z twarzą
rozjaśnioną szczęściem.
- Och, Marylo, czy mogłabym pójść juŜ… nie zmywając po sobie? Zmyję wszystko,
powróciwszy od Diany, lecz nie potrafię w Ŝaden sposób zabrać się w chwili tak uroczystej
do czegoś równie poziomego jak sprzątanie.
- Dobrze, biegnij choćby natychmiast - zezwoliła Maryla uwzględniając wzruszenie
dziewczynki. - Aniu… Aniu… czyś ty oszalała? Wracaj w tej chwili i weź na siebie jakieś
okrycie!
Mogę równie skutecznie wołać do wiatru - kończyła do samej siebie. - Pobiegła z gołą
głową! Patrzcie no, jak pędzi przez sad z rozwianymi włosami! Cud będzie, jeśli się nie
zaziębi śmiertelnie.
Ania powróciła do domu juŜ o zmierzchu, gdy purpurowe cienie zachodzącego słońca
kładły się na śnieŜne pola. Het, daleko na południowym zachodzie błyszczało światło
wielkiej, jasnej gwiazdy wieczornej na bladozłotym i róŜowawym niebie, sklepionym ponad
olśniewająco białymi polami i ciemnymi kępami sosen. Odgłosy dzwonków u sani, sunących
pomiędzy śnieŜnymi wyniosłościami, rozlegały się w mroźnym powietrzu niby czarodziejskie
dzwoneczki elfów, lecz z pewnością tony ich nie były słodsze od pieśni, która rozbrzmiewała
w sercu i na ustach uszczęśliwionej Ani.
- Oto stoi przed Marylą zupełnie szczęśliwy człowiek - oznajmiła. - Jestem zupełnie
szczęśliwa… pomimo moich rudych włosów. Teraz właśnie jestem wyŜsza ponad rude włosy.
Pani Barry ucałowała mnie i rozpłakała się mówiąc, Ŝe jest jej niezmiernie przykro i nigdy nie
potrafi mi się odwdzięczyć. Byłam bardzo zawstydzona, ale odpowiedziałam, jak tylko
umiałam najgrzeczniej: „Nie mam do pani najmniejszego Ŝalu, pani Barry. Zapewniam panią
po raz ostatni, Ŝe nigdy nie miałam zamiaru spoić Diany, i tym zarzucam zasłonę
zapomnienia nad minioną przeszłością”. Było to bardzo piękne zdanie, prawda, Marylo?
Czułam, iŜ odpłaciłam pani Barry dobrym za złe. Następnie spędziłyśmy z Dianą niezmiernie
miłe popołudnie. Diana nauczyła mnie nowego wzoru szydełkowego, który pokazała jej
ciotka w Carmody. Nikt w Avonlea, prócz nas, nie potrafi go naśladować i uroczyście
przyrzekłyśmy sobie nie pokazywać go nikomu. Diana ofiarowała mi prześliczną kartę z
wianuszkiem róŜ wokoło i dwuwierszem pośrodku:
Dwa serca złączone, klucz rzucony w morze,
nikt nas nie rozłączy, tylko Ty, o BoŜe!
Tak jest w istocie, Marylo. Chcemy poprosić pana Phillipsa, aby nam pozwolił
siedzieć w szkole obok siebie, a Gertie Pye mogłaby siedzieć na jednej ławce z Minnie
Andrews. Przyjęto mnie wytwornym podwieczorkiem. Pani Barry wyjęła swoją najładniejszą
zastawę do herbaty, zupełnie jak gdybym była prawdziwym gościem. Nie zdołam
opowiedzieć Maryli, jakie to uczyniło na mnie wraŜenie. Nikt jeszcze dotąd nie wyjmował dla
mnie najlepszej porcelany. Jedliśmy placek z owocami, ciastka z kremem, orzechy w cukrze i
dwa rodzaje konfitur. Pani Barry zapytała mnie, czy chcę jeszcze herbaty, i rzekła do męŜa:
„Tatusiu, czemu nie podajesz Ani biszkoptów?” JakŜe to musi być przyjemnie, Marylo, być
naprawdę dorosłym, jeśli tak przyjemnie jest być traktowaną jak dorosła.
- Nic mi o tym nie wiadomo - rzekła Maryla z westchnieniem
- W kaŜdym razie, gdy dorosnę - mówiła Ania dalej z głębokim przekonaniem - będę
zawsze mówiła do małych dziewczynek tak, jak gdyby były dorosłe, i nigdy nie będę
szydziła, jeśli się które dziecko górnolotnie wyrazi. Wiem ze smutnego doświadczenia, jak to
rani uczucia… Po herbacie Diana i ja piekłyśmy biszkopciki. Nie bardzo się udały, zapewne
dlatego, Ŝeśmy je robiły po raz pierwszy. Diana poleciła mi obracać je, gdy sama smarowała
masłem blachę, ale ja zapomniałam i pozwoliłam im się spalić. A kiedy wystawiłyśmy resztę
biszkopcików do wystudzenia, kot dobrał się do półmiska i trzeba było wszystko wyrzucić.
Lecz samo przygotowywanie ich było duŜą przyjemnością. Kiedy juŜ wybierałam się do
domu, pani Barry prosiła, abym przychodziła jak najczęściej. Diana, stojąc u okna, przesyłała
mi całusy, jak długo szłam Aleją Zakochanych. Taka się dzisiaj czuję szczęśliwa, Marylo, Ŝe
postanowiłam ułoŜyć sobie zupełnie nową modlitwę wieczorną, aby podziękować Stwórcy za
to, co mnie spotkało.
XIX.
KONCERT, KATASTROFA WYZNANIE
Marylo, czy mogę skoczyć do Diany na jedną chwileczkę? - spytała Ania pewnego
zimowego wieczora, wpadając bez tchu z facjatki do kuchni.
- Nie widzę powodu, dla którego masz wychodzić z domu podczas ciemnej nocy zauwaŜyła Maryla. - Ze szkoły wracałaś razem z Dianą i dobre pół godziny stałyście w
śniegu, mieląc jak najęte. Wobec tego nie uwaŜam, Ŝebyście się musiały znowu spotykać.
- AleŜ Diana musi się ze mną zobaczyć - błagała Ania. - Chce mi coś waŜnego
powiedzieć.
- Skąd wiesz o tym?
- Bo właśnie dała mi sygnał ze swego okna. Wynalazłyśmy sposób porozumiewania
się za pomocą świecy i arkusza papieru. Stawiamy zapaloną świecę na oknie, zasłaniamy ją i
odsłaniamy arkuszem papieru. Pewna ilość ruchów oznacza taką a taką wiadomość. To był
mój pomysł, Marylo.
- Domyśliłam się tego natychmiast - odrzekła Maryla. - I jestem pewna, Ŝe w
najbliŜszym czasie podpalicie firanki tym głupim sygnalizowaniem.
- Ach, Marylo, jesteśmy bardzo uwaŜne. A to taka przyjemna rozrywka! Dwa ruchy
znaczą: „Czy jesteś w domu?” Trzy znaczą „tak”, cztery zaś „nie”. Pięć wyraŜa: „Przyjdź
czym prędzej, muszę ci coś waŜnego powiedzieć”. Diana w tej chwili sygnalizowała pięć i
drŜę z ciekawości dowiedzenia się, o co chodzi.
- A więc nie drzyj dłuŜej - rzekła Maryla ironicznie. - MoŜesz pójść, lecz masz wrócić
za dziesięć minut.
Ania pamiętała o tym nakazie i powróciła w oznaczonym czasie, pomimo Ŝe zapewne
Ŝaden śmiertelnik nie uwierzyłby, ile wysiłku ją kosztowało ograniczenie tej waŜnej rozmowy
do dziesięciu minut.
- Ach, Marylo, proszę sobie tylko wyobrazić! Jutro są urodziny Diany. OtóŜ pani
Barry pozwoliła jej zabrać mnie ze sobą wprost ze szkoły, abym u nich pozostała na noc.
Kuzynostwo jej przyjeŜdŜają z Newbridge wielkimi saniami, aby pójść jutro na koncert do
Klubu Dyskusyjnego. Zabiorą teŜ Dianę i mnie, rozumie się, jeśli Maryla pozwoli. Ale
Maryla pozwoli, prawda? Ach, jestem taka wzruszona!
- Uspokój się; nie pójdziesz do Barry’ch, Aniu. Zdrowiej ci będzie, jeśli się prześpisz
w domu, we własnym łóŜku. Co się zaś tyczy koncertu, jest to bardzo niemądry pomysł, bo
dziewczynki w twoim wieku nie chodzą jeszcze na koncerty.
- Jestem pewna, Ŝe Klub Dyskusyjny to bardzo przyzwoita instytucja - broniła się
Ania.
- Nie przeczę. Lecz nie pozwolę, byś włóczyła się po koncertach i chodziła spać gdzie
indziej niŜ w domu. Ładna zabawa dla dzieci! Dziwi mnie, Ŝe pani Barry pozwala na to
Dianie!
- AleŜ to taka wyjątkowa okazja - prosiła Ania bliska płaczu. - Urodziny Diany są
tylko raz do roku. PrzecieŜ urodziny to niezwykła rzecz, Marylo. Prissy Andrews będzie
deklamowała „Niech dzwon nie bije dzisiaj”, coś wyjątkowo pięknego. KoleŜanki moje
mówiły, Ŝe to bardzo moralny poemat, Marylo. Z pewnością wpłynąłby na mnie jak najlepiej.
Chór zaś odśpiewa cztery wspaniałe, wzruszające pieśni, prawie równie wzniosłe jak hymny.
Nawet pastor tam będzie. Tak, naprawdę, on nas przywita! To przecieŜ będzie prawie jak
kazanie. Droga, kochana Marylo, czy będę mogła pójść?
- Czyś nie słyszała mojej odpowiedzi, Aniu? Zdejmij obuwie i idź spać. Ósma juŜ
wybiła.
- Jeszcze jedna uwaga, Marylo - rzekła Ania próbując ostatniego środka przekonania
swej opiekunki. - Pani Barry powiedziała Dianie, Ŝe pozwoliłaby nam spać w gościnnym
pokoju. Czy Maryla wyobraŜa sobie zaszczyt, jakiego dostąpiłaby sierota Ania śpiąc w łóŜku
przeznaczonym dla gości?
- Potrafisz Ŝyć i bez tego wielkiego zaszczytu. Idź juŜ spać, Aniu, i nie mówmy więcej
o tej sprawie.
Kiedy Ania, zalana łzami, smutnie wracała na facjatkę, Mateusz, który choć zdawał
się drzemać, wysłuchał całej tej rozmowy, otworzył oczy i rzekł tonem stanowczym:
- Mnie się wydaje, Marylo, Ŝeś powinna pozwolić Ani na tę przyjemność.
- A ja jestem przeciwnego zdania - odrzekła Maryla. - Kto się zajmuje wychowaniem
dziecka, Mateuszu? Ty czy ja?
- Zapewne, Ŝe ty - przyznał Mateusz.
- Więc nie wtrącaj się do moich spraw.
- Ja się nie wtrącam, tylko mam własne zdanie o tej sprawie. A zdaniem moim,
powinnaś pozwolić Ani wziąć udział w tej rozrywce.
- Ty byś uwaŜał, Ŝe powinnam jej pozwolić udać się na księŜyc, gdyby miała ochotę
na taką wycieczkę. Ręczę za to - odpowiedziała kwaśno Maryla. - Pozwoliłabym jej
ostatecznie przenocować u Diany, ale nic ponadto. Nie zgadzam się na ten koncert. Na pewno
przeziębiłaby się i nabiła sobie głowę nowymi wraŜeniami i róŜnymi bzdurami. Byłaby przez
cały tydzień oszołomiona i roztrzęsiona. Znam naturę tego dziecka i wiem, co jest dla niej
dobre, lepiej od ciebie, Mateuszu.
- A jednak sądzę, Ŝe powinnaś była jej pozwolić - powtórzył Mateusz stanowczo.
Nie umiał dobrze uzasadniać swego stanowiska, lecz potrafił uparcie obstawać przy
nim.
Maryla westchnęła beznadziejnie i zamilkła.
Nazajutrz, kiedy Ania zmywała naczynia po śniadaniu, Mateusz, idąc do spichrza,
odezwał się znowu do siostry:
- Powinnaś pozwolić Ani pójść na koncert, Marylo.
Twarz Maryli przybrała na kilka sekund wyraz nie do opisania. Po czym poddając się
widocznie konieczności, rzekła surowo:
- Owszem, moŜe pójść, jeśli ci ta sprawa nie daje spokoju. W tej chwili Ania wybiegła
z kuchni, w której zajęta była zmywaniem, trzymając mokrą ściereczkę w ręce.
- Ach, Marylo, Marylo, powtórz te błogosławione wyrazy raz jeszcze!
- UwaŜam, Ŝe jednorazowe powiedzenie wystarczy. Jest to sprawa Mateusza. Ja
umywam ręce od wszystkiego. Jeśli wychodząc podczas chłodnej nocy z gorącej sali
koncertowej lub śpiąc w cudzym łóŜku nabawisz się zapalenia płuc, nie miej Ŝalu do mnie,
lecz do Mateusza. AleŜ, Aniu, zmiłuj się, przecieŜ zalewasz brudną wodą podłogę. Nigdy w
Ŝyciu nie widziałam równie nieuwaŜnego dziecka!
- Ach, ja wiem dobrze, Ŝe często jestem dla Maryli dopustem boŜym - rzekła Ania
Ŝałośnie. - Tak często robię omyłki, ale wtedy natychmiast myślę o błędach, których nie
popełniłam, chociaŜ mogłam. Wezmę trochę piasku i wyszoruję plamy na podłodze, zanim
jeszcze pójdę do szkoły. Ach, Marylo, ja tak ‘ bardzo marzyłam o tym koncercie… Nigdy w
Ŝyciu nie byłam na Ŝadnym i kiedy inne dziewczynki w szkole rozmawiały o tym, czułam się
niezmiernie upokorzona. Maryla nie wyobraŜa sobie, co wtedy przeŜywałam, lecz Mateusz to
rozumie. A to tak przyjemnie być rozumianym.
Ania, zbyt przejęta myślą o przyjemności, jaka ją oczekiwała, nie potrafiła tego ranka
skupić uwagi na lekcjach w szkole. Pozwoliła Gilbertowi Blythe prześcignąć się w
odpowiedziach z pisowni i zdystansować się całkowicie w rachunkach pamięciowych. Nie
przejęła się jednakŜe tym niepowodzeniem tak bardzo, jak by się to stało innym razem, bo
miała ciągle na myśli koncert i nocleg w gościnnym pokoju. Wraz z Dianą nie przestawały
rozmawiać o tym, co je oczekiwało, i kaŜdy nauczyciel, sumienniejszy od pana Phillipsa,
byłby z pewnością zauwaŜył ich roztargnienie i odpowiednio skarcił za nieuwagę.
Ania czuła, iŜ nie potrafiłaby znieść zakazu pójścia na koncert, bo cała szkoła nie
mówiła tego dnia absolutnie o niczym innym. Klub Dyskusyjny w Avonlea, który się zbierał
podczas zimy co dwa tygodnie, urządzał kilkakrotnie małe, bezpłatne przedstawienia. Ale
tym razem miał to być wielki koncert z opłatą dziesięciu centów za wejście, a dochód z
koncertu przeznaczony był dla czytelni.
MłodzieŜ Avonlea ćwiczyła się juŜ od kilku tygodni; najbardziej zainteresowane były
dzieci szkolne, których starsi bracia i siostry mieli brać udział w tym koncercie. KaŜdy uczeń,
który miał więcej niŜ dziewięć lat, liczył, iŜ się tam znajdzie. Wyjątek stanowiła Carrie
Sloane, której ojciec był zdania Maryli, Ŝe małe dziewczynki nie powinny chodzić na
wieczorne koncerty. ToteŜ Carrie Sloane spędziła całe popołudnie płacząc nad gramatyką i
uznała, Ŝe nie warto Ŝyć na świecie.
Dla Ani istotne wzruszenie zaczęło się z chwilą zakończenia lekcji i potęgowało się z
wolna, aŜ wreszcie dosięgło kulminacyjnego punktu podczas samego koncertu. Pani Barry
urządziła w najwyŜszym stopniu „elegancką herbatę”. Po czym nastąpiła rozkoszna chwila
ubierania się w maleńkim pokoiku Diany na piętrze. Diana upięła Ani włosy nad czołem w
nowym stylu a la Pompadour. Ania zaś z właściwą sobie zręcznością ułoŜyła Dianie precelki
z warkoczy nad uszami. Potem przynajmniej ze sześć razy próbowała ułoŜyć sobie na róŜne
sposoby włosy w tyle głowy. I wreszcie dziewczynki były gotowe, z płonącymi policzkami, z
błyszczącymi od radosnego oczekiwania oczyma.
Przyznać naleŜy, iŜ Ania doznała pewnej przykrości porównując swą czarną,
zwyczajną czapeczkę i niezręczny, o wąskich rękawach, w domu uszyty popielaty płaszczyk z
elegancką futrzaną czapeczką i zgrabną narzutką Diany. Lecz w porę przypomniała sobie, iŜ
posiada bujną wyobraźnię i potrafi z niej korzystać.
Następnie nadjechali kuzynowie Diany, Murrayowie z Newbridge, i wszyscy razem,
otuleni w futra, usadowili się w obszernych, wymoszczonych słomą, wygodnych saniach.
Ania rozkoszowała się jazdą, gdy sanie lekko sunęły po gładkich jak jedwab drogach, a śnieg
skrzypiał pod płozami. Słońce zachodziło wspaniale, a śniegiem pokryte pagórki i
ciemnoszafirowa woda Zatoki Świętego Wawrzyńca lśniła jak wielki puchar z pereł i
szafirów, napełniony winem i ogniem. Dźwięki dzwonków i oddalone śmiechy, niby głosy
elfów leśnych, rozbrzmiewały ze wszystkich stron.
- Ach, Diano - szepnęła Ania ściskając pod futrem rękę Diany - czyŜ to wszystko nie
wydaje ci się pięknym snem? Czy ja naprawdę wyglądam tak jak zawsze? Czuję się zupełnie
inaczej i wyobraŜam sobie, Ŝe to się odbija na mojej twarzy.
- Wyglądasz w istocie uroczo - rzekła Diana, która tylko co posłyszawszy podobną
pochwałę od jednej ze swych kuzynek, uznała, Ŝe będzie ona odpowiadała w tym wypadku. Masz prześliczne rumieńce!
Program tego wieczoru składał się, przynajmniej dla jednej osoby, z „szeregu
wzruszeń”, z których, jak Ania zapewniała Dianę, kaŜde następne było silniejsze niŜ
poprzednie. Kiedy Prissy Andrews, w pąsowej jedwabnej bluzce, ze sznurkiem pereł na
białej, okrągłej szyi, ze świeŜymi goździkami we włosach - wieść niosła, Ŝe nauczyciel
posyłał po nie daleko za miasto - „wchodziła po wilgotnych schodkach w ciemność, gdzie nie
zdołał się przedrzeć Ŝaden promień światła”, Ania drŜała z przejęcia i współczucia. Kiedy
chór śpiewał pieśni cherubinów, Ania spoglądała w sufit, jakby tam widziała grupę aniołków.
Kiedy Sam Sloane głosem i ruchami naśladował „Głupiego Marka na jarmarku”, Ania śmiała
się tak serdecznie, Ŝe siedzący obok niej zaczęli się równieŜ śmiać, mimo iŜ dowcip tej
historyjki był dość pospolity, nawet jak na Avonlea. Wreszcie gdy pan Phillips w monologu
Marka Antoniusza* nad ciałem Cezara* nadawał swemu głosowi najbardziej rozdzierające
dźwięki, spoglądając w końcu kaŜdego zdania na Prissy Andrews, Ania czuła, Ŝe potrafiłaby
zerwać się i natychmiast podjąć bunt, gdyby wskazał drogę i powiódł ją choć jeden rzymski
obywatel.
Znalazł się jednakŜe pewien numer programu, który nie potrafił wzbudzić jej
zainteresowania. Gdy Gilbert Blythe zaczął deklamować, Ania wydobyła z kieszeni jakąś
ksiąŜkę i nie słuchając go zagłębiła się w czytaniu. Pozostała teŜ sztywna i nieruchoma,
podczas gdy Diana klaskała w dłonie, aŜ w uszach huczało.
O jedenastej dziewczynki powróciły do domu, znuŜone i syte wraŜeń, z głębokim
przeświadczeniem, Ŝe czeka je jeszcze rozkosz omówienia mile spędzonego wieczoru.
Ciemno było i cicho, dom wydawał się pogrąŜony we śnie. Stąpając cichutko na palcach,
wsunęły się do wąskiej i długiej bawialni, skąd otwarte drzwi prowadziły do gościnnego
pokoju. W bawialni panowało miłe ciepło, oświetlał ją słaby blask wygasającego na kominku
ognia.
- Rozbierzmy się tutaj - rzekła Diana. - Tu tak ciepło i przyjemnie.
*
Marek Antoniusz (Antonius Marcus r. 83-30 p.n.e.) - doświadczony wódz rzymski, stronnik Cezara.
Cezar (Gajus Julius Caesar, r. 100-44 p.n.e.) - wielki rzymski wódz i mąŜ stanu, zginął zamordowany
w senacie przez uczestników spisku.
*
- CzyŜ to nie był rozkoszny wieczór? - westchnęła Ania z zachwytem. - Jak to musi
być miło wstępować na estradę i recytować! Diano, czy nas kiedy o to poproszą?
- Kiedyś na pewno. Proszą zawsze starszych uczniów i uczennice. Gilbert Blythe
występuje często, a jest tylko o dwa lata od nas starszy. Ach, Aniu, jakŜe mogłaś udawać, Ŝe
go nie słuchasz! Kiedy doszedł do zdania: „Jest tu inne dziewczę, nie siostra…”, patrzał
wtedy wprost na ciebie.
- Diano - wyrzekła Ania z dumą - jesteś bez wątpienia moją serdeczną przyjaciółką,
lecz nawet tobie nie wolno mówić ze mną o tej osobie. Czy jesteś gotowa? MoŜemy się juŜ
połoŜyć? Ścigajmy się! Kto będzie pierwszy w łóŜku?
Myśl ta spodobała się Dianie. I w mgnieniu oka dwie małe postacie w białej nocnej
bieliźnie pomknęły poprzez długą bawialnię, wpadły do gościnnego pokoju i obie
jednocześnie wskoczyły na łóŜko. Ale nagle… coś… poruszyło się pod nimi, rozległo się
cięŜkie westchnienie, stłumiony okrzyk… i ktoś przyduszonym głosem zawołał: „Na litość
boską!”
Ania i Diana nie wiedziały wcale, w jaki sposób wyskoczyły z łóŜka i wypadły z
pokoju. Wiedziały jedynie, Ŝe po owej szaleńczej ucieczce znalazły się drŜące w pokoiku na
górze.
- Ach, któŜ to był?… Co to było? - szepnęła Ania szczękając zębami z zimna i ze
strachu.
- Była to ciotka Józefina - rzekła Diana dusząc się od śmiechu. - Ach, Aniu, ciotka
Józefina! SkądŜe ona się tam wzięła? Jestem pewna, Ŝe będzie wściekła. To straszne, to
straszne… Czyś ty kiedy słyszała o tak zabawnej przygodzie?
- KtóŜ to jest ciotka Józefina?
- Ciotka ojca, mieszkająca w Charlottetown. Jest okropnie stara… ma pewno przeszło
siedemdziesiąt lat… i wcale nie wierzę, Ŝe kiedykolwiek była małą dziewczynką.
Oczekiwaliśmy jej odwiedzin, ale jeszcze nie teraz. Jest bardzo surowa, ogromnie
wymagająca i jestem pewna, Ŝe urządzi straszną awanturę z powodu tego, co się stało. Ha,
trudno, musimy się połoŜyć spać obok Minnie! Nie masz pojęcia, jak ona we śnie kopie!
Panna Józefina Barry nie zjawiła się nazajutrz przy pierwszym śniadaniu, ale pani
Barry uśmiechnęła się Ŝyczliwie do dziewczynek.
- No i cóŜ? Dobrzeście się bawiły wczoraj wieczorem? Chciałam zaczekać, aŜ
powrócicie, aby was uprzedzić, ze ciotka Józefina przyjechała i będziecie jednak musiały
pójść spać na górę. Ale byłam tak znuŜona, Ŝe zasnęłam. Sądzę, Ŝeście nie przeszkodziły
ciotce, Diano?
Diana zachowała dyskretne milczenie, lecz poprzez stół zamieniła z Anią
porozumiewawczy uśmiech.
Ania natychmiast po śniadaniu pośpieszyła do domu i w ten sposób pozostała w
błogiej nieświadomości co do burzy domowej, jaka się rozpętała po południu nad głowami
rodziny Barry’ch. Dowiedziała się o tym dopiero od pani Linde, do której Maryla wysłała ją z
jakimś poleceniem.
- Słyszałam, Ŝeście z Dianą napędziły śmiertelnego stracha tej biednej starej pannie
Barry - rzekła pani Linde surowym głosem, lecz z ironicznym błyskiem oczu. - Pani Barry
wstąpiła tu do mnie przed pięciu minutami, jadąc do Carmody. Jest niezmiernie zmartwiona
tą całą sprawą. Panna Barry była w strasznym humorze, gdy dziś rano przyszła na
śniadanie… a mogę cię zapewnić, Ŝe zły humor panny Józefiny Barry to nie Ŝarty. Z Dianą
nie chce wcale mówić.
- To nie była wina Diany - rzekła Ania ze skruchą. - Była to moja wina. Ja wpadłam
na pomysł ścigania się, kto pierwszy będzie w łóŜku.
- Domyślałam się tego! - rzekła pani Linde z triumfem nieomylnego proroka. Wiedziałam, Ŝe wyszło to z twojej głowy. Tak, tak, dobrego nawarzyłyście piwa! Stara panna
Barry przyjechała z zamiarem pozostania przez cały miesiąc, ale teraz oświadczyła, Ŝe nie
zatrzyma się ani godzinę dłuŜej, lecz wróci do miasta juŜ jutro, mimo niedzieli i innych
względów. Byłaby odjechała nawet dziś jeszcze, gdyby mieli wolne konie. Obiecywała płacić
przez kwartał za lekcje muzyki Diany, ale teraz mowy być o tym nie moŜe. Nic nie uczyni dla
takiej dzikiej kozy. WyobraŜam sobie, co się tam działo dziś rano i jak się wszyscy czują.
Panna Barry jest bogata i rodzina pragnęłaby Ŝyć z nią w zgodzie. Pani Barry nie zwierzała mi
się z tym, co prawda, ale zbyt dobrze znam naturę ludzką, bym nie rozumiała takich rzeczy.
- JakaŜ ze mnie nieszczęśliwa istota! - skarŜyła się Ania. - Ciągle popadam w jakieś
tarapaty i jeszcze wciągam w nie moich najserdeczniejszych przyjaciół… tych, dla których
gotowa byłabym własnej krwi utoczyć. Czy pani mogłaby mi powiedzieć, dlaczego tak się
dzieje?
- Dlatego, Ŝe jesteś zbyt wielki trzpiot. Gdy ci jakiś pomysł strzeli do głowy, nie
zastanawiasz się ani przez chwilę, czy naleŜy tak postąpić, czy teŜ nie!
- Ach, aleŜ to właśnie jest najprzyjemniejsze - zaprotestowała Ania. - Nagle zaświta
mi w mózgu jakaś myśl niezwykła i natychmiast pragnę ją wprowadzić w czyn. Jeśli się nad
nią zastanowić, cała przyjemność pryśnie. Czy pani nigdy nie doznawała czegoś podobnego?
Nie, pani Linde nie znała podobnych wraŜeń, toteŜ powaŜnie potrząsnęła głową.
- NaleŜy się nauczyć zastanawiać, Aniu. Powinnaś pamiętać o przysłowiu: „Spójrz,
zanim skoczysz”, szczególnie do łóŜka w gościnnym pokoju.
Pani Linde roześmiała się ze swego niewinnego dowcipu, lecz Ania pozostała
zamyślona. Nie widziała nic śmiesznego w sytuacji, która wydawała się jej bardzo powaŜną.
PoŜegnawszy panią Linde, udała się poprzez zamarzłe pole ku Sosnowemu Wzgórzu. Diana
czekała na nią w drzwiach kuchni.
- Czy ciotka Józefina była bardzo obraŜona o to, co się stało? - spytała Ania cicho.
- O, tak - odszepnęła Diana tłumiąc śmiech i rzucając poza siebie trwoŜliwe spojrzenie
ku zamkniętym drzwiom bawialni. - Po prostu skakała ze złości. A jak strasznie urągała mi
twierdząc, Ŝe jestem najgorzej wychowaną dziewczyną, jaką kiedykolwiek w Ŝyciu spotkała, i
Ŝe rodzice moi powinni się wstydzić, Ŝe mnie tak wychowali. Powiedziała teŜ, Ŝe nie zostanie
u nas dłuŜej, co mnie wcale nie wzrusza, ale rodzice są zmartwieni.
- Dlaczego Ŝeś nie powiedziała, ze to wszystko stało się z mojej winy? - spytała Ania.
- Czy to do mnie podobne? - spytała Diana oburzona. - Nie jestem plotkarką, a w tym
wypadku zawiniłam tyleŜ, co i ty.
- A więc ja sama pójdę jej to powiedzieć - rzekła Ania rezolutnie.
Diana osłupiała.
- Aniu! Nigdy w Ŝyciu! Ona cię zje Ŝywcem.
- Nie strasz mnie! Ja i tak jestem przeraŜona - błagała Ania. - Wolałabym się znaleźć
w lwiej paszczy. Ale muszę tak postąpić. Była to moja wina i powinnam wyznać prawdę. Na
szczęście mam doświadczenie w przyznawaniu się do winy!
- A więc dobrze. Ciotka jest w bawialnym pokoju - rzekła Diana. - MoŜesz tam wejść,
jeśli chcesz. Ja nie odwaŜyłabym się nigdy! Nie sądzę teŜ, byś potrafiła cokolwiek wskórać.
Pokrzepiona taką zachętą, Ania rezolutnie skierowała się do owej paszczy lwa, czyli
zbliŜyła się do drzwi bawialni, i delikatnie zapukała. Krótkie „proszę wejść” było
odpowiedzią.
Panna Józefina Barry, chuda, wysoka, o surowej twarzy osoba, siedziała przed
kominkiem, zawzięcie szydełkując. Widocznie była jeszcze bardzo zagniewana, bo oczy jej
spoglądały wrogo poprzez złote okulary. Obróciła się w fotelu, pewna, Ŝe ujrzy Dianę.
Tymczasem wzrok jej padł na bladą dziewczynkę, w której wielkich oczach malowała się
dziwna mieszanina rozpaczliwej odwagi i trwogi pełnej drŜenia.
- KtóŜ ty jesteś? - spytała panna Józefina Barry bez Ŝadnych wstępów.
- Jestem Ania z Zielonego Wzgórza - odpowiedział mały gość składając ręce we
właściwy sobie sposób - i przyszłam wyznać, proszę pani…
- Wyznać, co takiego?
- śe to była moja wina, iŜ wskoczyłyśmy tej nocy do pani łóŜka. Był to mój pomysł.
Jestem pewna, Ŝe Dianie nigdy nic podobnego nie wpadłoby do głowy. Diana jest prawdziwą
damą, proszę pani. ToteŜ pani nie powinna się na nią gniewać.
- O, nie powinnam? Hm!… WszakŜe Diana co najmniej brała udział w tym skakaniu.
Takie rzeczy w przyzwoitym domu!
- AleŜ to były tylko Ŝarty! - nalegała Ania. - Sądzę, Ŝe pani zechce darować nam winę,
skoro się tłumaczymy i prosimy o przebaczenie. A przede wszystkim, niechŜe pani będzie tak
dobra i wybaczy Dianie oraz pozwoli jej brać lekcje muzyki. Diana cieszyła się tak bardzo
myślą o tych lekcjach, a ja wiem najlepiej, co to znaczy cieszyć się nadzieją czegoś i doznać
potem zawodu. Jeśli pani chce się koniecznie na kogoś gniewać, proszę się gniewać na mnie.
W dzieciństwie tak bardzo przywykłam do tego, Ŝe się na mnie gniewano, iŜ potrafię znieść to
daleko łatwiej niŜ Diana.
Podczas gdy Ania tak rozprawiała, surowy wzrok starej panny Barry złagodniał nieco i
zamigotały w nim błyski lepszego humoru i zaciekawienia. Pomimo to mówiła ostrym tonem:
- Sądzę, Ŝe nie tłumaczy was wcale, iŜ były to tylko Ŝarty. W czasach gdy ja byłam
młoda, dziewczynki nie pozwalały sobie na tego rodzaju figle. Nie wiesz wcale, co to znaczy
po długiej i uciąŜliwej podróŜy zostać zbudzoną z miłego snu przez dwie dziewczyny
spadające na ciebie jak dwa wielkie kloce.
- Nie wiem tego, lecz mogę sobie wyobrazić - rzekła Ania skwapliwie. ~- Jestem
pewna, Ŝe to było niezmiernie przykre uczucie. Ale teraz niechŜe pani zechce równieŜ nas
zrozumieć. Czy pani posiada trochę wyobraźni, panno Barry? Jeśli tak, proszę na chwilę
znaleźć się na naszym miejscu. Nie miałyśmy pojęcia o tym, Ŝe ktoś leŜy w łóŜku, więc same
przestraszyłyśmy się śmiertelnie. WraŜenie było naprawdę straszne! Prócz tego ominęła nas
przyjemność spania w gościnnym pokoju, pomimo Ŝe to nam zostało przyrzeczone.
Przypuszczam, Ŝe pani przywykła sypiać w gościnnych pokojach. Ale proszę sobie
wyobrazić, jak by pani odczuła podobne rozczarowanie, gdyby pani była biedną sierotą, która
nigdy w Ŝyciu nie zaznała takiego zaszczytu.
Gniew panny Barry juŜ stopniał. Roześmiała się, a śmiech jej wywołał u Diany,
czekającej w niewymownej trwodze za drzwiami na rezultat rozmowy, głębokie westchnienie
ulgi.
- Lękam się, Ŝe wyobraźnia moja jest nieco zaśniedziała… tak dawno nie miałam z nią
do czynienia - rzekła panna Barry. - Jednak sądzę, Ŝe twoje prawa do współczucia są równie
słuszne jak moje. Wszystko zaleŜy od punktu widzenia. Usiądź przy mnie na chwilę i
opowiedz trochę o sobie.
- śałuję bardzo, Ŝe nie mogę tego uczynić - rzekła Ania stanowczo. Porozmawiałabym z panią bardzo chętnie, bo wydaje mi się pani niezmiernie zajmującą
osobą i kto wie, czy pani nawet nie okazałaby się pokrewną mi duszą, pomimo Ŝe, sądząc z
pozoru, zdaje się być inaczej. Ale muszę wracać do domu, do panny Maryli Cuthbert. Jest to
bardzo zacna osoba, która mnie przygarnęła, aby się zająć moim wychowaniem. Czyni, co
tylko w jej mocy, lecz jest to bardzo niewdzięczne zadanie. NiechŜe pani nie przypisuje jej
winy za to, Ŝe wskoczyłam do pani łóŜka. Lecz zanim odejdę, pragnęłabym wiedzieć, czy
pani wybaczy Dianie i zechce pozostać w Avonlea tak długo, jak pani poprzednio zamierzała.
- Przypuszczam, Ŝe pozostanę, o ile ty będziesz mnie odwiedzała od czasu do czasu rzekła panna Barry.
TegoŜ wieczora panna Barry ofiarowała Dianie srebrną bransoletkę i oświadczyła
starszym członkom rodziny, Ŝe rozpakowała swój kufer.
- Postanowiłam zostać, aby się zapoznać bliŜej z tą małą mieszkanką Zielonego
Wzgórza - rzekła otwarcie. - Bawi mnie to dziecko, a w moim wieku rzadko kto potrafi mnie
juŜ zabawić.
Panna Barry spędziła u swej rodziny zapowiedziany miesiąc, a nawet zabawiła jeszcze
dłuŜej. Była przyjemniejszym gościem niŜ kiedykolwiek, gdyŜ Ania dbała o jej dobry humor.
Zaprzyjaźniły się bardzo.
WyjeŜdŜając i Ŝegnając się z Anią, panna Barry zapowiedziała:
- Pamiętaj, Aniu, gdy przyjedziesz do miasta, musisz mnie odwiedzić, a zaproszę cię
do mego najwspanialszego gościnnego pokoju.
- A jednak, pomimo wszystko, panna Barry była pokrewną duszą - zwierzała się Ania
Maryli. - Sądząc z pozoru, trudno było to przypuszczać, a jednak! To samo było i z
Mateuszem! Pokrewne dusze nie są tak rzadkie, jak pierwotnie sądziłam. Jak to przyjemnie
dojść do wniosku, Ŝe jest ich na świecie tak duŜo!
XX. BEZDROśA WYOBRAŹNI
I znowu zawitała wiosna na Zielone Wzgórze, piękna, choć kapryśna i ociągająca się,
kanadyjska wiosna! Zwlekała cały kwiecień i maj, wysyłając urocze, rześkie, chłodne dni, o
purpurowych zachodach słońca i cudach zmartwychwstania i rozkwitu natury. Klony w Alei
Zakochanych pokryte były czerwonobrunatnymi pąkami, a wokoło Źródła Nimf Leśnych
wykwitały drobne, kędzierzawe listki paproci. Dalej w gaiku, na polance, poza domkiem pana
Sloane, kwitły przylaszczki, a spod ich rudawych listków wychylały się róŜowe i białe
pierwiosnki. Wszystkie dzieci uczęszczające do szkoły spędziły juŜ raz cudne popołudnie na
zrywaniu ich i powróciły o zmierzchu do domów z rękami i koszykami pełnymi kwiecia.
- Tak mi Ŝal ludzi mieszkających w krajach, gdzie nie ma przylaszczek! - mówiła
Ania. - Diana twierdzi, iŜ ludzie ci posiadają zapewne coś innego, ale czyŜ moŜe istnieć coś
piękniejszego od przylaszczek? Jak Maryla sądzi? Chyba nie! Diana mówi, Ŝe jeśli nie znają
przylaszczek, to nie mogą tęsknić za nimi. Ale mnie to właśnie wydaje się najsmutniejsze.
UwaŜam, Ŝe byłoby wprost tragiczne nie znać ich i nie tęsknić do nich! Czy Maryla wie, jak
ja sobie wyobraŜam, czym są przylaszczki? Sądzę, Ŝe muszą to być duszyczki tych kwiatów,
które zwiędły poprzedniego lata i tutaj znalazły swój raj. Ale teŜ spędziliśmy dziś rozkoszne
popołudnie, Marylo! Jedliśmy podwieczorek w zacisznym parowie, porosłym mchami,
niedaleko starej studni. Co za romantyczne miejsce! Karolek Sloane wyzwał Artura Gillis,
aby przeskoczył rów, i Artur musiał to uczynić, bo przecieŜ nie mógł nie przyjąć wyzwania.
Nikt w szkole nie odwaŜyłby się odmówić. Wyzywanie jest u nas bardzo w modzie. Pan
Phillips oddał wszystkie zebrane przez siebie kwiaty Prissy Andrews i wyraźnie słyszałam,
jak wyrzekł: „Piękno dla piękna!” WyraŜenie to wyjęte było z ksiąŜki, wiem dobrze, ale, bądź
co bądź, dowodzi, Ŝe pan Phillips posiada trochę polotu, jeśli potrafi je odpowiednio
zastosować. Mnie takŜe ofiarował ktoś wiązankę przylaszczek, lecz odrzuciłam je z pogardą.
Nie mogę powiedzieć imienia tej osoby, bo uroczyście przyrzekłam, iŜ imię to nigdy nie
przejdzie przez moje usta. Uwiliśmy wianki z zebranych kwiatków i przystroiliśmy nimi
nasze kapelusze. A kiedy nadeszła chwila powrotu do domu, ruszyliśmy śpiewając głośno,
para za parą, wielkim gościńcem, z wiązankami i wieńcami w rękach. Ach, jakieŜ to było
wspaniałe! Wszyscy mieszkańcy dworku pana Sloane wybiegli, by się nam przypatrzyć, a
kaŜdy spotkany na drodze przechodzień zatrzymywał się i spoglądał za nami. Zwracaliśmy
powszechną uwagę…
- Było na co patrzeć! Błazeństwa! - zauwaŜyła Maryla.
Po przylaszczkach nastąpiły fiołki i cała Dolina Fiołków pokryła się nimi. Ania szła
pośród nich do szkoły, stąpając ostroŜnie i obejmując je wzrokiem pełnym miłości, jak gdyby
chodziła po poświęconej ziemi.
- Nieraz - zwierzała się Dianie - kiedy przechodzę tędy, najzupełniej mi jest obojętne,
czy Gil… czy ktokolwiek inny w klasie zajmie pierwsze miejsce, lecz kiedy jestem w szkole,
doznaję zupełnie innych uczuć i staję się znowu ambitną. Tak jakby były we mnie dwie,
zupełnie, róŜne, Anie. Nieraz przychodzi mi na myśl, Ŝe dlatego zapewne jestem takim
niespokojnym duchem! Ale gdybym była tylko jedną Anią, Ŝycie płynęłoby mi wprawdzie
daleko spokojniej, jednak ani w części tak zajmująco.
Był piękny wieczór czerwcowy. Drzewa sadów stały znowu w pełni róŜowego
kwiecia, Ŝaby rechotały chórem w błotach okalających Jezioro Lśniących Wód, a powietrze
pełne było słodkich zapachów koniczyny i balsamicznej Ŝywicy lasów. Ania siedziała u okna
swego pokoiku. Zajęta była odrabianiem lekcji. Gdy ściemniło się tak dalece, Ŝe nie mogła
juŜ dłuŜej czytać, pogrąŜyła się w zadumie, zatopiwszy wzrok w gałęziach Królowej Śniegu,
osypanej znowu pąkami wspaniałego kwiecia.
Właściwie pokoik na facjatce nie zmienił swego wyglądu. Ściany pozostały równie
białe, poduszka do igieł równie twarda, Ŝółte zaś krzesła o surowym wyglądzie tak samo Ŝółte
jak ongi. A jednak charakter pokoiku uległ pewnej zmianie. Pełen był czegoś nowego i
Ŝywego, czegoś, co zdawało się go przenikać, niezaleŜnie od ksiąŜek szkolnych, sukienek i
wstąŜek mieszkającego tu dziewczęcia, a nawet od pękniętego niebieskiego dzbana
napełnionego kwiatem jabłoni. Zdawać by się mogło, Ŝe wszystkie marzenia, snute we śnie
czy na jawie przez niezwykle Ŝywotną mieszkankę tego pokoiku, oblekły się w widoczną,
choć niematerialną formę i osnuły nagle ściany najwspanialszymi tkaninami barw tęczowych
i blasków księŜyca.
W tej chwili właśnie do pokoju weszła Maryla trzymając w obu rękach świeŜo
uprasowane szkolne fartuszki Ani. Zawiesiwszy je na krześle, usiadła znuŜona i westchnęła.
Przebyła właśnie cięŜką, od czasu do czasu nawiedzającą ją migrenę, po której czuła się
zwykle bardzo osłabiona i wyczerpana. Ania przyglądała się swej opiekunce oczami pełnymi
współczucia.
- Naprawdę, pragnęłabym sama mieć migrenę zamiast Maryli. Poddałabym się jej z
radością - rzekła.
- UwaŜam, Ŝe juŜ dość uczyniłaś zastąpiwszy mnie w zajęciach i tym samym
pozwalając mi wypocząć - zauwaŜyła Maryla. - Wydaje mi się nawet, Ŝe ci się wcale nieźle
powiodło i popełniłaś mniej błędów niŜ kiedykolwiek. Wprawdzie niekoniecznie trzeba było
krochmalić Mateusza chustki do nosa i większość gospodyń, wstawiwszy pieróg z mięsem do
pieca, aby go odgrzać, wyjmuje go, gdy jest ciepły, zamiast pozwolić mu się spalić na węgiel.
Widocznie jednak ty jesteś innego zdania.
Po migrenie Maryla bywała zwykle nieco ironicznie usposobiona.
- Ach, jakŜe mi przykro! - rzekła Ania ze skruchą. - Nie myślałam ani trochę o tym
pierogu od czasu, gdy go wstawiłam do pieca, aŜ do chwili obecnej, pomimo Ŝe
instynktownie czułam brak czegoś do obiadu. Dziś rano, kiedy mi Maryla powierzyła
gospodarstwo, postanowiłam niezłomnie nic sobie nie wyobraŜać, a myśli moje zaprzątać
tylko rzeczywistymi faktami. Zachowywałam się teŜ odpowiednio aŜ do czasu, gdy
wstawiłam pieróg do pieca, lecz wtedy ogarnęła mnie nieprzezwycięŜona ochota wyobraŜenia
sobie, Ŝe jestem zaczarowaną księŜniczką uwięzioną w wysokiej, odosobnionej wieŜy i Ŝe
nagle zjawia się piękny rycerz, pędzący na czarnym jak węgiel rumaku, aby mnie
oswobodzić. W ten sposób zapomniałam o pierogu. Nie przypominam teŜ sobie wcale, bym
krochmaliła chustki do nosa. Prasując je, bezustannie myślałam, jakie by imię nadać nowej
wysepce, którą wraz z Dianą odkryłyśmy w górze potoku. Jest to wyjątkowo urocze miejsce,
Marylo, osłonięte dwoma wspaniałymi klonami, a wokoło toczy swe wody potok. Wreszcie
wpadło mi na myśl, aby ją nazwać „Wyspą Wiktorii”, bośmy ją odkryły w dzień urodzin
królowej*. Obie, Diana i ja, jesteśmy niezwykle lojalne… Lecz pieróg i chustki do nosa
bardzo mnie martwią. Pragnęłam być dziś niezwykle dzielna i rozwaŜna, bo to rocznica. Czy
Maryla przypomina sobie, co się stało właśnie rok temu?
- Nie, nie pamiętam nic niezwykłego.
- Ach, Marylo, wszak to był dzień mego przybycia na Zielone Wzgórze. Nigdy tego
nie zapomnę. Był to przełom w moim Ŝyciu. Zapewne, Ŝe dla was nie była to taka waŜna
chwila. Spędziłam tutaj rok Ŝycia i byłam przez ten czas taka szczęśliwa! Niewątpliwie
miewałam i smutki, ale starałam się o nich zapomnieć. Czy Maryla Ŝałuje, Ŝe mnie
zatrzymała?
- O nie, nie mogę powiedzieć, Ŝe Ŝałuję - odrzekła Maryla, która juŜ niejednokrotnie
zastanawiała się nad tym, jak mogła Ŝyć, zanim Ania przybyła na Zielone. Wzgórze. - Nie,
nie Ŝałuję… Jeśli skończyłaś juŜ odrabiać swe zadania, Aniu, skocz do pani Barry i poproś,
aby mi poŜyczyła wzoru fartuszka Diany.
- Ach., jest… jest tak ciemno - broniła się Ania.
*
Wiktoria I - królowa Wielkiej Brytanii panująca w latach 1837-1901.
- Tak ciemno? CóŜ znowu! Zmierzch ledwie zapadł. A zresztą przecieŜ często biegałaś
tam o wiele później, w ciemną noc.
- Pójdę tam rano - opierała się Ania gorąco. - Wstanę o wschodzie słońca i
natychmiast tam pójdę.
- Co za pomysły, Aniu! Fartuszek muszę skroić jeszcze dziś wieczorem. Idź
natychmiast i wracaj czym prędzej.
- W takim razie wolę pójść gościńcem - rzekła Ania sięgając niechętnie po kapelusz.
- Iść gościńcem i zmarnować pół godziny czasu! To mi się podoba, w istocie!
- AleŜ, Marylo, ja nie mogę przejść Lasem Duchów! - wybuchnęła Ania rozpaczliwym
płaczem.
Maryla osłupiała.
- Las Duchów! Czyś ty oszalała? GdzieŜ, u licha, istnieje Las Duchów?
- Jest to lasek sosnowy po drugiej stronie strumienia - wyszeptała Ania.
- Co za głupstwa! Nigdy i nigdzie nie istniał Ŝaden Las Duchów!… KtóŜ to wmówił ci
te bajki?
- Nikt - tłumaczyła się Ania. - Diana i ja wyobraziłyśmy sobie, Ŝe w tym lesie straszy.
Wszystkie miejsca tu w pobliŜu są tak bardzo… tak bardzo… pospolite. Więc ułoŜyłyśmy
sobie tak dla przyjemności. Wpadłyśmy na ten pomysł juŜ w kwietniu. Las Duchów to takie
romantyczne, Marylo. Wybrałyśmy lasek sosnowy dlatego, Ŝe jest w nim ciemno. Ach,
wyobraŜałyśmy sobie najbardziej wstrząsające historie. Oto na przykład właśnie o obecnej
porze przechadza się wzdłuŜ strumienia biała dama, załamując dłonie i wydając Ŝałosne jęki.
Ukazuje się ona wówczas, gdy w rodzinie ma nastąpić śmierć. Koło Zacisza Słowika błąka
się znowu duch maleńkiego zamordowanego dzieciątka. Podkrada się poza ciebie i zimnymi
palcami dotyka twojej ręki… ot, tak. Ach, Marylo, drŜę cała, gdy myślę o tym. Tam znowu
po ścieŜce idzie chwiejąc się jakiś męŜczyzna bez głowy… szkielety wychylają się
spomiędzy krzaków. Ach, Marylo, za nic w świecie nie odwaŜę się teraz pójść w ciemności
poprzez Las Duchów. Jestem pewna, Ŝe białe postacie wypadłyby spoza drzew i pochwyciły
mnie.
- Czy widział kiedy kto coś podobnego! - zawołała Maryla, słuchająca dotąd w
osłupiałym zdziwieniu. - Nie chciałabyś wszakŜe, Aniu, przekonywać mnie, Ŝe wierzysz w te
wszystkie głupstwa powstałe w twej wyobraźni?
- Wierzę… niezupełnie - wyznała Ania. - W kaŜdym razie nie wierzę podczas dnia.
Ale w nocy, Marylo, to co innego. Wtedy właśnie duchy przechadzają się po lesie.
- Nie ma duchów, Aniu.
- AleŜ są, Marylo, bez wątpienia! - zawołała Ania z Ŝywością. - Znam osoby, które je
widziały. Osoby bardzo godne szacunku. Karolek Sloane opowiada, Ŝe babka Jego widziała
pewnego wieczora dziadka zapędzającego krowy do obory, chociaŜ rok minął od czasu, gdy
go pochowano. A przecieŜ Maryla wie dobrze, Ŝe babka Karolka Sloane nie opowiadałaby
bajek. Jest to bardzo religijna osoba. Ojciec zaś pani Thomas był którejś nocy ścigany przez
płonącego baranka z uciętą głową, zwisającą na strzępie skóry. Mówił, Ŝe z pewnością był to
duch jego brata, ostrzegający go, Ŝe umrze za dziewięć dni. Co prawda nie umarł wtedy,
dopiero po dwóch latach. Ale Maryla widzi, Ŝe to była prawda. A Ruby Gillis mówi…
- Aniu! - przerwała Maryla surowo. - Nie pozwalam ci opowiadać takich bredni.
Dawno juŜ stwierdziłam, Ŝe nie trzymasz na wodzy swej wyobraźni, a dziś widzę, Ŝe miarka
się przebrała i nie wolno mi dłuŜej tolerować tego rodzaju wybryków. Pójdziesz natychmiast
do państwa Barry’ch i pójdziesz właśnie przez lasek sosnowy. Niechaj ci to posłuŜy za
nauczkę i za przestrogę. A pamiętaj nigdy juŜ nie powtarzać bajek o Lesie Duchów.
Na próŜno Ania błagała płacząc, bo w istocie była bardzo strwoŜona. Bujna jej
wyobraźnia spłatała jej tym razem niemiłego figla i niewymowny strach ogarniał ją na myśl o
przejściu przez lasek sosnowy po zapadnięciu nocy. Lecz Maryla pozostała nieubłagana.
Sama odprowadziła drŜącą wywoływaczkę duchów do strumienia i kazała jej pójść prostą
drogą przez most w ciemne schronienie jęczących białych dam i bezgłowych postaci.!
- Ach, Marylo, jakŜe moŜna być tak okrutną! - łkała Ania. - Co Maryla uczyni, jeśli
nagle ukaŜe się jakiś biały cień, który mnie porwie i uniesie?
- Zaryzykuję to - odrzekła Maryla bez litości. - Wiesz dobrze, Ŝe nigdy nie mówię na
wiatr. Wyleczę cię z manii zaludniania lasu duchami. Proszę, idź.
Ania poszła dalej. Właściwie nie szła, lecz chwiała się na mostku i drŜąca przebiegła
okropnie ciemną dróŜkę poza nim.
Ania nigdy nie zapomniała te i wędrówki. Gorzko Ŝałowała, iŜ nie potrafiła utrzymać
na wodzy swej wyobraźni. Widziadła, twory jej własnej fantazji, czyhały za kaŜdym
krzakiem, wysuwając swe chłodne, kościste dłonie, by pochwycić strwoŜone dziewczątko,
które je powołało do Ŝycia. Kawał kory brzozowej, porwany podmuchem wichru i ciskany
tam i z powrotem po zwiędłych, szeleszczących liściach, sprawił, Ŝe na chwilę serce w niej
zamarło. Przeciągły jęk dwóch starych gałęzi ocierających się o siebie wywołał krople potu
na jej czole. Lecące w ciemnościach nietoperze wydały się jej skrzydłami nieziemskich
postaci.
Kiedy wreszcie dobiegła do otwartego pola pana Bella, popędziła przez nie na przełaj,
niby ścigana przez hufiec białych cieni, i dopadła drzwi kuchni rodziny Barry’ch zziajana, bez
tchu prawie, ledwie zdolna wyjąkać prośbę o poŜyczenie wzoru fartuszka. Diany nie zastała w
domu, nie było więc powodu do - zatrzymywania się tam dłuŜej. NaleŜało natychmiast udać
się w powrotną, tak bardzo przeraŜającą drogę. „Ania przebyła ją z zamkniętymi oczami;
wolała raczej rozbić sobie głowę o wystające gałęzie drzew niŜ ujrzeć jakąś białą postać.
Kiedy wreszcie chwiejnym krokiem przeszła mostek, z piersi jej wydobyło się długie
westchnienie ulgi.
- No i cóŜ, nikt cię nie porwał? - spytała nielitościwie Maryla.
- Ach, Marylo! - jęknęła Ania. - Będę się juŜ teraz zadowalała pospolitymi miejscami.
XXI.
NOWE ZASTOSOWANIE KROPLI WALERIANOWYCH
Całe Ŝycie składa się tylko z powitań i poŜegnań, jak mówi pani Linde - stwierdziła
Ŝałośnie Ania chowając ostatniego dnia czerwca swe ksiąŜki i zeszyty do szuflady stołu i
ocierając zaczerwienione oczy bardzo wilgotną chustką do nosa. - CzyŜ nie dobrze się
złoŜyło, Ŝe zabrałam dziś do szkoły jeszcze jedną chustkę do nosa? Przeczuwałam, iŜ będzie
potrzebna.
- Nie sądziłam, abyś była tak bardzo przywiązana do pana Phillipsa, Ŝe trzeba ci
będzie aŜ dwóch chustek do ocierania łez z powodu rozstania się z nim - zauwaŜyła Maryla.
- Nie twierdzę, Ŝe płakałam dlatego, iŜ bardzo lubię pana Phillipsa - odpowiedziała
Ania. - Płakałam, bo inni płakali. Ruby Gillis zaczęła. Zawsze dowodziła, Ŝe nienawidzi pana
Phillipsa, a tymczasem gdy tylko on wstał, aby wygłosić swą poŜegnalną mowę, wybuchnęła
płaczem. Wtedy wszystkie dziewczęta, jedna za drugą, rozpłakały się. Ja próbowałam się
powstrzymać. Usiłowałam przypomnieć sobie chwilę, gdy pan Phillips kazał mi usiąść obok
Gil… obok pewnego chłopca, i tę chwilę, gdy napisał na tablicy moje imię „Andzia”, i kiedy
powiedział, Ŝe byłam najbardziej tępą uczennicą z geometrii, i kiedy śmiał się z mojej
ortografii. Przypomniałam sobie te wszystkie chwile, w których bywał taki ironiczny i
niemiły, a jednak nie potrafiłam zapanować nad sobą i takŜe się rozpłakałam. Janka Andrews
juŜ od miesiąca opowiadała bezustannie, jak bardzo się cieszy, Ŝe pan Phillips nas poŜegna, i
zapewniała, Ŝe nigdy nie uroni łzy z tego powodu. A tymczasem… właśnie ona była bardziej
zmartwiona niŜ my i musiała poŜyczyć chustki od swego brata - rozumie się, Ŝe chłopcy nie
płakali - bo nie przyniosła swej własnej, nie przypuszczając, iŜ jej będzie potrzebna. Ach,
Marylo, to była scena rozdzierająca serce! Pan Phillips miał prześliczną mowę poŜegnalną
zaczynającą się od wyrazów: „Nadeszła dla nas chwila rozstania!” To było niezmiernie
wzruszające. On takŜe miał łzy w oczach. Ach, i mnie było strasznie smutno na duszy i
czyniłam sobie wyrzuty za te wszystkie lekcje, podczas których rozmawiałam, rysowałam
jego karykatury na tabliczce i Ŝartowałam sobie z niego i z Prissy. Naprawdę, w owej chwili
Ŝałowałam, iŜ nie byłam tak wzorowa pod względem sprawowania jak Minnie Andrews. Ona
nie ma nic na sumieniu. Dziewczęta płakały podczas całej powrotnej drogi do domu. Carrie
Sloane powtarzała raz po raz: „Nadeszła dla nas chwila rozstania!” i dzięki temu znowu
zaczynałyśmy płakać, gdy juŜ groziło nam odzyskanie równowagi ducha.
Było mi strasznie smutno, Marylo! Ale czyŜ moŜna pogrąŜyć się w otchłań rozpaczy,
gdy mamy przed sobą dwa miesiące wakacji? Czy moŜna, Marylo? A przy tym spotkaliśmy
nowego pastora z Ŝoną, wracających z dworca. Pomimo iŜ tak niezmiernie byłam przejęta
poŜegnaniem z panem Phillipsem, nie potrafiłam nie zwrócić choć trochę uwagi na nowego
pastora. śona jego jest bardzo ładna. Rozumie się, Ŝe nie królewsko cudna… przypuszczam,
Ŝe to nie byłoby nawet odpowiednie, aby pastor miał królewsko cudną Ŝonę, gdyŜ dałby tym
zły przykład. Pani Linde mówi, Ŝe Ŝona pastora w Newbridge daje bardzo zły przykład,
dlatego Ŝe się zbyt modnie ubiera. śona naszego nowego pastora miała niebieską muślinową
Suknię ze ślicznymi bufiastymi rękawami, a na głowie kapelusz przybrany wiankiem róŜ.
Janka Andrews uwaŜa, Ŝe bufiaste rękawy to zbyt świecki strój dla Ŝony pastora, lecz ja nie
osądziłabym jej tak nielitościwie, bo wiem dobrze, co to znaczy tęsknić do takich rękawów.
Prócz tego jest ona Ŝoną pastora dopiero od niedawna, więc naleŜy to uwzględnić, prawda?
Mieszkać będą tymczasem u pani Linde, bo plebania jest jeszcze niegotowa.
Jeśli Maryla, zaszedłszy tego wieczora do pani Linde, za powód swych odwiedzin
podała konieczność zwrócenia poŜyczonego od niej zeszłej zimy wzoru pikowania kołdry, to
dla usprawiedliwienia jej naleŜy przyznać, iŜ większość mieszkańców Avonlea uŜyła
podobnie niewinnego pretekstu. Niejeden przedmiot, poŜyczony ongi przez panią Małgorzatę
bez nadziei odzyskania go kiedykolwiek, powrócił tego wieczora do rąk właścicielki. Nowy
pastor, a co waŜniejsze pastor z Ŝoną, był to dostateczny powód do zainteresowania w
spokojnej, o monotonnym trybie Ŝycia osadzie, gdzie wraŜeń bywa tak mało.
Stary pan Bentley, o którym Ania twierdziła, Ŝe mu brak wyobraźni, był pastorem w
Avonlea przez lat osiemnaście. Przybył tam jako wdowiec i wdowcem pozostał, chociaŜ
miejscowe kumoszki bezustannie Ŝeniły go to z tą, to z ową. Ostatniej zimy ustąpił ze swego
stanowiska, Ŝegnany szczerym Ŝalem parafian, których przywiązanie, pomimo swych
niewielkich zdolności -mówcy, potrafił pozyskać dzięki długoletniemu współŜyciu z
parafianami i osobistej dobroci. Od chwili jego wyjazdu parafianie Avonlea mieli
urozmaicone przeŜycia religijne słuchając wielu kazań kandydatów na plebanów,
przybywających niedziela po niedzieli, aby wygłaszać próbne kazania. Utrzymywali się oni
lub odpadali, stosownie do opinii, jaką wypowiadali o nich „ojcowie i matki gminy”. Poza
tym zdanie swe o nich wyraŜała teŜ pewna mała czerwonowłosa dziewuszka, siedząca
spokojnie w kącie starej kuchni Cuthbertów. Swobodnie roztrząsała te sprawy w rozmowie z
Mateuszem, bo Maryla z zasady unikała wszelkiej krytyki pastorów.
- Nie sądzę, aby pan Smith był odpowiedni, Mateuszu - zadecydowała ostatecznie
Ania. - Pani Linde twierdzi, Ŝe mowa jego była zbyt uboga, lecz mnie się wydaje, Ŝe
największą jego wadą, zarówno jak i pana Bentleya, jest brak wyobraźni. A pan Terry ma jej
zbyt wiele! Pozwala jej się rozbujać tak samo, jak to ja uczyniłam, opowiadając o Lesie
Duchów. Zresztą pani Linde mówi, Ŝe teologia pana Terry jest niewłaściwa. Pan Gresham to
bardzo dobry i bardzo religijny człowiek, lecz opowiadał zbyt wiele zabawnych historii i
ludzie śmieli się w kościele. Nie miał dość godności, a pastor powinien umieć zdobyć
szacunek, prawda, Mateuszu? Uwalałam, Ŝe pan Marshall był stanowczo niezmiernie
pociągający, lecz pani Linde mówi, Ŝe jest on nieŜonaty, a nawet nie zaręczony.
Wywiadywała się o to specjalnie i twierdzi, Ŝe nie ma sensu, aby w Avonlea był młody,
nieŜonaty pastor, bo musiałby sobie szukać Ŝony pośród swoich parafian, a to dałoby powód
do wielu nieporozumień. Pani Linde jest to bardzo dalekowzroczna osoba, prawda,
Mateuszu? Cieszę się, Ŝe wybrano pana Allana. Lubię go, bo kazanie miał zajmujące i modlił
się z przejęciem, a nie czynił tego jedynie z przyzwyczajenia. Pani Linde mówi, Ŝe on nie jest
znakomity, ale Ŝe nie moŜemy się spodziewać znakomitego pastora za siedemset pięćdziesiąt
dolarów rocznie, a bądź co bądź jego wiedza teologiczna jest właściwa, gdyŜ wypytywała go
bardzo dokładnie o rozmaite kwestie doktrynalne. Zna takŜe rodzinę jego Ŝony: to ludzie
godni szacunku, a kobiety - znakomite gospodynie. Pani Linde mówi, Ŝe zdrowe poglądy
męŜa i gospodarność Ŝony stanowią idealne połączenie dla pastorostwa.
Nowy pastor i jego Ŝona było to młode, o miłej powierzchowności małŜeństwo, które
przeŜyło dopiero swój miodowy miesiąc. Pełni byli dobrych chęci i gorącego zapału do
obranego zawodu. Avonlea od razu przyjęła ich z wielką serdecznością. Starzy i młodzi
polubili szczerego, wesołego młodzieńca o szczytnych ideałach i jasną, miłą małą gosposię,
która objęła we władanie plebanię. Ania takŜe wkrótce serdecznie pokochała panią Allan,
znalazłszy w niej nową pokrewną duszę.
- Pani Allan jest w istocie godna miłości - zauwaŜyła pewnego niedzielnego
popołudnia. - Prowadzi naszą klasę i jest znakomitą nauczycielką. Przyznała otwarcie, Ŝe nie
uwaŜa za słuszne, aby tylko nauczyciel miał prawo do zadawania pytań. Maryla pamięta
zapewne, Ŝe to jest moje własne zdanie. Pozwala dzieciom pytać, ile tylko chcą. ToteŜ ja
stawiam jej bardzo duŜo pytań. Ja potrafię zasypywać pytaniami, prawda, Marylo?
- O, co to, to bez wątpienia - skwapliwie potwierdziła Maryla.
- Nikt prócz mnie więcej nie pytał, z wyjątkiem Ruby Gillis, która pragnęła się
dowiedzieć, czy będzie tego lata niedzielny piknik szkolny. Mnie takie zapytanie wydało się
nieodpowiednie, bo nie miało najmniejszego związku z lekcją; czytałyśmy o Danielu w lwiej
paszczy, lecz pani Allan uśmiechnęła się tylko i rzekła, Ŝe przypuszcza, iŜ piknik się
odbędzie. Pani Allan ma śliczny uśmiech i takie czarujące dołeczki w policzkach. Ja bym
takŜe bardzo pragnęła mieć dołeczki, Marylo. Nie jestem juŜ ani w części tak chuda, jak
byłam przybywszy tutaj, ale dołeczków nie mam jeszcze. Być moŜe, iŜ gdybym je miała,
potrafiłabym mieć dobry wpływ na ludzi. Pani Allan twierdzi, Ŝe powinniśmy zawsze starać
się dobrze wpływać na innych. Ona tak ładnie mówi o wszystkim. Czuję, iŜ cieszy się, Ŝe jest
dobra. Chciałabym być prawdziwą chrześcijanką, gdybym mogła być taką jak ona. Nie
chciałabym być taką chrześcijanką jak pan Bell.
- To bardzo nieładnie mówić w ten sposób o panu Bellu - rzekła Maryla surowo. - Pan
Bell to porządny, dobry człowiek.
- Naturalnie, Ŝe jest dobry - zgodziła się Ania - ale nie wydaje się, Ŝeby mu to
sprawiało zadowolenie. Gdybym ja mogła być dobra, tańczyłabym i śpiewała z radością dzień
cały, tak bym się z tego cieszyła. Wydaje mi się, Ŝe pani Allan jest zbyt dorosła, by tańczyć i
śpiewać, a zresztą nie byłoby to moŜe odpowiednie dla Ŝony pastora, prawda?
- Sądzę, Ŝe wkrótce naleŜałoby zaprosić państwa Allan na herbatę - rzekła Maryla w
zamyśleniu. - Byli juŜ prawie u wszystkich oprócz nas. Zastanówmy się nad tym. Sądzę, Ŝe
przyszła środa byłaby odpowiednia. Nie wspominaj jednak o tym planie Mateuszowi, bo
gotów znaleźć sobie jakąś wymówkę, aby tego dnia być poza domem. Do starego pana
Bentleya przywykł juŜ, ale zapoznanie się z nowym pastorem będzie uwaŜać za cięŜkie
przejście, a juŜ odwiedziny jego Ŝony napędzą mu śmiertelnego stracha.
- Będę milczała jak grób - zapewniała Ania. - Ale czy Maryla pozwoli mi upiec ciasto
na tę uroczystość? Chciałabym przyrządzić coś dla pani Allan, a przecieŜ w ostatnich czasach
nauczyłam się tak dobrze piec!
- Owszem, moŜesz upiec.
Poniedziałek i wtorek minęły pośród wielkich przygotowań. Zaproszenie pastorostwa
na herbatę było niezmiernie doniosłym wypadkiem na Zielonym Wzgórzu, a Maryla
postanowiła nie dać się prześcignąć tym razem Ŝadnej z gospodyń Avonlea. Ania Ŝyła w
gorączce zachwytu i oczekiwania. We wtorek wieczorem opowiadała o wszystkim Dianie,
siedząc z nią na wielkich, czerwonych kamieniach, niedaleko Źródła Nimf Leśnych i robiąc w
wodzie tęczę maleńkimi gałązkami maczanymi w Ŝywicy.
- Wszystko jest juŜ gotowe, Diano, prócz mego tortu, który upiekę jutro rano, i
biszkopcików, które Maryla przygotuje w ostatniej chwili. Wierzaj mi, Diano, Ŝeśmy z
Marylą przeŜyły dwa niezmiernie pracowite dni. Wszak wizyta pastorostwa to nie
drobnostka! Nigdy jeszcze nie doświadczałam czegoś podobnego! Gdybyś zajrzała do naszej
spiŜarni, niewątpliwie ślinka napłynęłaby ci do ust. Najpierw kurczęta w galarecie i ozór na
zimno, dwa rodzaje galaretek, czerwona i Ŝółta, bita śmietanka, ciasto z cytryną i wiśniami,
trzy rodzaje drobnych ciasteczek, placek z owocami, owe sławne konfitury z Ŝółtych śliwek,
które Maryla przechowuje tylko dla gości, tort mojej roboty i biszkopciki, o których
wspominałam. Ponadto świeŜutki chleb i czerstwy teŜ, specjalnie dla pastora, gdyby
przypadkiem nie był zupełnie zdrów na Ŝołądek. Pani Linde mówi, Ŝe pastorowie najczęściej
źle trawią, ale mnie się zdaje, Ŝe pan Allan jest jeszcze chyba zbyt krótko pastorem, aby to juŜ
miało nań wywrzeć taki zły wpływ. Zimny dreszcz mnie przejmuje, gdy myślę o moim torcie!
Ach, Diano, jeŜeliby się nie udał! Ostatniej nocy śniło mi się, Ŝe gonił mnie jakiś straszny
duch z wielkim tortem zamiast głowy. - AleŜ będzie dobry, przepyszny - zapewniała Diana,
zawsze gotowa pocieszać swych przyjaciół. - Wierz mi, ten kawałek ciasta, którym się
podzieliłaś ze mną dwa tygodnie temu na podwieczorku w Zaciszu Słowika, był wyśmienity,
a przecieŜ tyś go piekła!
- Tak, to prawda, lecz ciasta mają tę szkaradną właściwość, iŜ nie udają się właśnie
wtedy, gdy pragniemy, aby były jak najlepsze - westchnęła Ania maczając w wodzie
przesiąkniętą Ŝywicą gałązkę. - Myślę, Ŝe muszę zawierzyć Opatrzności i nie zapomnieć
dodać mąki do ciasta. Ach, spójrz, Diano, jąka wspaniała tęcza! Czy nie sądzisz, Ŝe gdy stąd
odejdziemy, nimfa leśna zjawi się, aby ją wziąć na szarfę?
- Wiesz przecieŜ, iŜ nie ma nimf na świecie - rzekła Diana.
Matka jej dowiedziała się takŜe o Lesie Duchów i surowo nakazała dziewczynce
trzymać na wodzy swą wyobraźnię. ToteŜ Diana osądziła roztropnie, Ŝe lepiej nie zajmować
się nawet niewinnymi nimfami.
- AleŜ to tak przyjemnie wyobraŜać sobie, Ŝe one istnieją - rzekła Ania. - Codziennie
wieczorem, zanim się kładę spać, spoglądam przez okno i zdaje mi się, Ŝe widzę nimfę, jak
rozczesuje swe loki nad źródłem słuŜącym jej za zwierciadło. Czasem nawet szukam śladów
jej stóp na rosie porannej. Ach, Diano, nie trać wiary w nimfy!
Nadszedł środowy poranek. Ania wstała o wschodzie słońca; była zbyt podniecona,
aby móc spać dłuŜej. Poprzedniego wieczora, przemoczywszy nogi w stawie, nabawiła się
wprawdzie silnego kataru, lecz jedynie cięŜka choroba potrafiłaby ją tego rana powstrzymać
od zajęć w kuchni. Natychmiast po śniadaniu zabrała się do przygotowywania tortu, a kiedy
wreszcie zamknęła drzwiczki piecyka, z piersi jej wyrwało się głębokie westchnienie ulgi
- Jestem pewna, Ŝe tym razem nie zapomniałam o niczym, Marylo! Ale czy wyrośnie?
Czy aby proszek do pieczenia jest świeŜy? Wzięłam go z nowego słoiczka. Lecz pani Linde
twierdzi, Ŝe w obecnych czasach, kiedy wszystko fałszują, nie moŜna być pewnym, Ŝe
proszek jest świeŜy. I pani Linde mówi, Ŝe rząd powinien by się wtrącić w tę sprawę; lecz ona
pewnie nie doczeka takiej chwili, dopóki partia konserwatywna pozostanie u steru. Marylo, a
jeśli ciasto nie wyrośnie?
- Będziemy mieli dość i bez niego - zauwaŜyła Maryla z niezmąconym spokojem.
Ale ciasto wyrosło i, wyjęte z piecyka, było pulchne i Ŝółciutkie jak złota piana. Ania
pokraśniała z zachwytu, przystroiła je czerwoną galaretką i w wyobraźni swej juŜ widziała
panią Allan spoŜywającą ze smakiem jeden kawałek i proszącą o drugi.
- Maryla kaŜe zapewne dać najpiękniejszą zastawę do herbaty - rzekła. - Czy
mogłabym przystroić stół paprociami i polnymi róŜyczkami?
- UwaŜam to za niemądre - mruknęła Maryla. - Moim zdaniem, najwaŜniejsze są
smaczne potrawy, nie zaś przystrajanie stołu.
- Pani Barry przystroiła swój - odpowiedziała Ania sprytnie - a pastor wynagrodził jaj
trudy bardzo wytwornym komplementem. Powiedział, Ŝe jest to takaŜ uczta dla oka jak i dla
podniebienia.
- Więc uczyń, jak ci się podoba - przyzwoliła wreszcie Maryla, stanowczo
zdecydowana nie dać się prześcignąć w przyjęciu ani pani Barry, ani komukolwiek innemu. Nie zapomnij tylko zostawić dość miejsca dla półmisków i salaterek.
Ania przystroiła stół w ten sposób, iŜ pani Barry nigdy nie zdołałaby jej dorównać.
Mając obfitość paproci i róŜyczek, z natury zaś obdarzona niezmiernie artystycznym
smakiem, potrafiła przeobrazić stół podwieczorkowy w coś tak pięknego, Ŝe pastor i jego
Ŝona, zasiadłszy do herbaty, nie potrafili się powstrzymać od wykrzykników zachwytu.
- To zasługa Ani - przyznała zawsze sprawiedliwa Maryla.
A Ania doznała uczucia, Ŝe przychylny uśmiech pani Allan to zbyt wiele szczęścia na
ziemi.
Mateusz wziął równieŜ udział w przyjęciu, ale co go do tego skłoniło, wiedziała tylko
Ania. Początkowo zapowiedziane odwiedziny tak dalece go onieśmieliły i zdenerwowały, Ŝe
Maryla porzuciła nadzieję przekonania go, aby zasiadł przy stole. Lecz Ania potrafiła tak
szczęśliwie nań wpłynąć, iŜ oto siedział obok pastora w swym świątecznym ubraniu i białym
kołnierzyku, zagłębiony w bardzo zajmującej rozmowie. Rozumie się, iŜ nie bawił pani Allan,
lecz tego przecieŜ nikt nie śmiał od niego wymagać.
Wszystko szło jak z płatka, dopóki nie nadeszła chwila częstowania ciastem roboty
Ani. Pani Allan, mając przed Sobą talerzyk pełen najrozmaitszych ciasteczek, podziękowała
za tort. Lecz Maryla, widząc rozczarowanie na twarzyczce Ani, rzekła z uśmiechem:
- Ale pani nie odmówi kawałeczka tego tortu. Ania upiekła go specjalnie dla pani.
- W takim razie muszę go spróbować - roześmiała się pastorowa biorąc spory pulchny
trójkącik, co teŜ uczynili mąŜ jej i Maryla.
Pani Allan wzięła kęs do ust i dziwny wyraz odmalował się na jej twarzy. Nie
wyrzekła ani słowa, powoli Ŝując trzymany w ustach kawałek. Maryla, zauwaŜywszy to,
pośpieszyła takŜe skosztować ciasta.
- Aniu! - krzyknęła. - Coś ty dodała do tego ciasta?
- Nic prócz tego, co nakazuje przepis! - zawołała Ania przeraŜona. - Czy niesmaczne?
- Niesmaczne? AleŜ wstrętne! NiechŜe go pani nie je, pani Allan! Aniu, skosztuj,
proszę. I powiedz, coś dodała do mąki?
- Wanilię - odpowiedziała spłoniona z przeraŜenia Ania, skosztowawszy ciasta. Tylko wanilię. Ach, Marylo, to z pewnością proszek do pieczenia. Miałam podejrzenia co do
tego pr…
- Proszek, nie proszek! Pójdź i przynieś mi natychmiast słoik z wanilią, której uŜyłaś.
Ania, skoczywszy do spiŜarni, powróciła ze słoiczkiem napełnionym do połowy
brunatnym płynem i opatrzonym Ŝółtą etykietą: „Najlepsza wanilia”.
Maryla odkorkowała go i powąchała.
- Na litość boską, Aniu! ToŜ dodałaś kropli walerianowych. W zeszłym tygodniu
stłukłam buteleczkę z tymi kroplami i wlałam pozostałość do starego, pustego słoiczka od
wanilii. Przyznaję, Ŝe to po części moja wina - powinnam cię była uprzedzić, lecz na miłość
boską, czemu nie powąchałaś?
Ania rozpłakała się rzewnie.
- Nie mogłam… nie czułabym, miałam taki straszny katar! - i z tymi słowy pobiegła
na górę do swego pokoiku, gdzie padła na łóŜko szlochając jak ktoś, kto juŜ nawet nie chce,
aby go pocieszano.
Po chwili na schodach rozległy się lekkie kroki i ktoś wszedł do pokoiku.
- Ach, Marylo! - jęknęła Ania nie podnosząc głowy z poduszki. - Jestem na zawsze
zhańbiona. Nie potrafię tego przeŜyć. Wypadek ten stanie się głośny… W Avonlea kaŜda
drobnostka staje się głośna. Diana zapyta, jak mi się udało ciasto, i będę zmuszona wyznać jej
prawdę. Będę na zawsze napiętnowana jako dziewczynka, która dodała do ciasta kropli
walerianowych zamiast wanilii. Gil… chłopcy w szkole nie przestaną wyśmiewać się ze
mnie. Ach, jeśli Maryla posiada odrobinę litości, proszę nie kazać mi teraz powrócić do stołu.
Posprzątam wszystko, gdy pastor z Ŝoną odjadą, lecz nie mogę teraz spojrzeć w oczy pani
Allan. MoŜe myśli, Ŝe próbowałam ją otruć… Pani Linde opowiadała, Ŝe zna dziewczynkę
sierotę, która chciała otruć swą opiekunkę. Ale wszak krople walerianowe to nie trucizna.
ZaŜywa się je do wewnątrz… rozumie się, Ŝe nie do ciast. Czy Maryla zechce to wszystko
powiedzieć pani Allan?
- Czy nie mogłabyś wstać i sama jej to powiedzieć? - rzekł 1 wesoły głosik.
Ania zerwała się. Obok jej łóŜka stała pani Allan spoglądając na nią figlarnym
wzrokiem.
- Moje kochane dziewczątko, nie płaczŜe tak bardzo! - rzekła wzruszona nieszczęśliwą
miną Ani. - To przecieŜ tylko komiczna pomyłka, która moŜe się przytrafić kaŜdemu.
- O nie, to tylko mnie wydarzają się tego rodzaju pomyłki - skarŜyła się Ania
zrozpaczona. - A tak bardzo pragnęłam, by ciasto się udało właśnie dla pani.
- Wiem o tym, kochanie! I zapewniam cię, Ŝe potrafię uznać i ocenić twoje dobre
chęci i starania zupełnie tak samo, jak gdyby tort był najlepszy. No, przestańŜe płakać i chodź
na dół pokazać mi swój ogródek kwiatowy. Panna Cuthbert mówiła mi, Ŝe masz swoje własne
grządki. Pragnęłabym przypatrzyć się twoim roślinkom, bo niezmiernie lubię kwiaty.
Ania pozwoliła się sprowadzić i pocieszać, myśląc, Ŝe to prawdziwa łaska
Opatrzności, iŜ pani Allan jest jej pokrewną duszą. O torcie nie było juŜ więcej mowy, a
kiedy goście poŜegnali gospodarzy, Ania zauwaŜyła, iŜ popołudnie to upłynęło jej o wiele
przyjemniej, niŜ moŜna było tego oczekiwać ze względu na przykre wydarzenie. Niemniej
jednak westchnęła głęboko.
- CzyŜ to nie cudownie, Marylo, Ŝe jutro następuje nowy dzień, w którym nie
uczyniłam jeszcze Ŝadnego głupstwa?
- Jestem pewna, Ŝe popełnisz niejedno - rzekła Maryla. - Pod tym względem nikt ci nie
dorówna.
- Wiem o tym - przyznała Ania Ŝałośnie. - Ale czy Maryla zauwaŜyła u mnie ten
pocieszający objaw? Nigdy dwukrotnie nie popełniam tego samego błędu!
- Niewiele na tym zyskujesz, jeśli wymyślasz córa? to nowe.
- AleŜ Marylo. Chyba musi być granica dla błędów, jakie jedna osoba moŜe uczynić,
więc kiedy popełnię juŜ wszystkie, musi przecieŜ nastąpić koniec. Jest to stanowczo myśl
bardzo pocieszająca.
- Tak tak, ale teraz zanieś to ciasto wieprzkom - rzekła Maryla. - śaden człowiek nie
potrafiłby tego przełknąć.
XXII.
ODWIEDZINY ANI U PASTOROSTWA
CzemuŜ to znowu tak ci się oczy świecą, Aniu? - spytała Maryla dziewczynki, która
właśnie wróciła z poczty. - Czyś moŜe znowu znalazła jakąś pokrewną duszę?
W rzeczywistości cała postać Ani promieniała radością, która tryskała z jej oczu i
ujawniała się w kaŜdym ruchu. Szła aleją, podskakując niby lekki duszek unoszący się pośród
łagodnych promieni słonecznych i leniwych cieni zapadającego sierpniowego wieczora.
- Nie, Marylo, ale czy to do uwierzenia? Jestem zaproszona na jutro po południu na
podwieczorek do pastorostwa! Pani Allan pozostawiła dla mnie ten oto list na poczcie. Proszę
spojrzeć, Marylo! „Panna Ania Shirley na Zielonym Wzgórzu”. Po raz pierwszy w Ŝyciu
nazwano mnie „panną”. JakiŜ dreszcz mnie przejął! Zachowam to na zawsze w sercu
pomiędzy mymi najdroŜszymi skarbami.
- Pani Allan wspomniała mi, Ŝe ma zamiar zapraszać po kolei na podwieczorek
wszystkie dzieci ze szkoły niedzielnej - rzekła Maryla, bardzo chłodno przyjmując to
cudowne wydarzenie. - Niepotrzebnie się tak gorączkujesz. Naucz się brać rzeczy spokojniej.
Lecz dla Ani nauczyć się brać rzeczy spokojniej znaczyło zmienić naturę. Jej Ŝywe i
uczuciowe usposobienie przyjmowało troski i radości Ŝycia z potrójną siłą. Nie uszło to uwagi
Maryli i było źródłem jej niepokoju. Przewidywała, Ŝe przeciwności Ŝyciowe niejednokrotnie
mocno zadrasną tę impulsywną duszę, lecz przeoczyła zarazem, Ŝe równie wielka zdolność
odczuwania szczęścia i zachwytu potrafi to dziewczynce z naddatkiem wynagrodzić. ToteŜ
Maryla uwaŜała za swój obowiązek nakłaniać Anię do spokoju i równowagi, co było równie
nieosiągalne i obce jej naturze, jak promieniowi słonecznemu igrającemu na falach
strumienia. Ze smutkiem więc przyznawała, iŜ dotychczasowe jej starania były najzupełniej
bezowocne. Ilekroć na przykład jakaś nadzieja lub długo Ŝywiony plan spełzły na niczym,
Ania pogrąŜała się w „otchłani rozpaczy”. Jeśli natomiast Ŝyczenia jej spełniły się, rozpływała
się w „morzu szczęścia”. Maryla utraciła juŜ prawie nadzieję przekształcenia kiedykolwiek
swej pupilki w dziewczę wzorowe, o skromnym obejściu i nieśmiałym zachowaniu. Nie
zdawała sobie sprawy, Ŝe właściwie kochała Anię daleko więcej taką, jaką była w
rzeczywistości.
Tego wieczora Ania udała się na spoczynek smutna i zgnębiona, gdyŜ Mateusz
oznajmił, Ŝe wiatr zmienił kierunek na północno-wschodni i wobec tego jutro moŜliwa jest
niepogoda. Szmer liści topolowych wokoło domu niepokoił ją, przypominał odgłos
spadających kropli deszczu, głuchy zaś, daleki szum zatoki morskiej, któremu zazwyczaj
przysłuchiwała się z rozkoszą, zachwycona jego dziwnym, dźwięcznym, równomiernym
rytmem, teraz wydawał się dziewczynce, spragnionej pięknej pogody, przepowiednią burzy i
klęski. Zdawało się Ani, Ŝe ranek nigdy nie nadejdzie.
Lecz wszystko na świecie ma swój koniec, nawet noc poprzedzająca dzień, w którym
się jest zaproszonym
na podwieczorek
do
pastorostwa.
Wbrew nieprzychylnym
przepowiedniom Mateusza ranek wstał prześliczny, a w związku z tym i Ania była nad wyraz
wesoła.
- Ach, Marylo, jest mi dziś tak dobrze na duszy, Ŝe muszę kochać wszystkich wokoło!
- wybuchnęła z przejęciem podczas zmywania naczyń po śniadaniu. - Nie moŜe Maryla mieć
pojęcia, jaka się czuję dobra! Jak byłoby przyjemnie, gdyby to mogło trwać dłuŜej! Wydaje
mi się, iŜ potrafiłabym być wzorowa, jeślibym codziennie bywała zapraszana na
podwieczorek. Bądź co bądź, jest to bardzo wielka uroczystość, prawda, Marylo? I lękam się
niezmiernie, czy teŜ potrafię znaleźć się odpowiednio. Maryla wie, Ŝe jeszcze nigdy nie
byłam na podwieczorku u pastorostwa i nie mam pojęcia o rozmaitych prawidłach etykiety,
chociaŜ zanim tu przybyłam, przeglądałam codziennie w „Ognisku Domowym” dział
„Wskazówek dobrego ułoŜenia”. Obawiam się tak bardzo, Ŝe uczynię coś niestosownego lub
zapomnę zrobić coś takiego, co powinnam. Czy na przykład wypada wziąć sobie drugą porcję
czegoś, na co się ma niezmierną ochotę?
- Twoją wadą, Aniu, jest to, Ŝe zbyt wiele myślisz o sobie samej. Powinnaś myśleć o
pani Allan i o tym, co dla niej będzie miłe i przyjemne - rzekła Maryla trafiwszy pierwszy raz
w Ŝyciu na zdrową i rozumną przestrogę. Ania pojęła ją natychmiast.
- Maryla ma słuszność. Spróbuję wcale o sobie nie myśleć.
Widocznie udało się Ani odbyć tę pierwszą wizytę bez powaŜniejszych wykroczeń
przeciw „etykiecie”, gdyŜ o zmierzchu, gdy wieczorne niebo kąpało się w cudnych blaskach,
złotych i róŜowych, powróciła do domu rozweselona i szczęśliwa. Usiadłszy u drzwi kuchni
na wielkiej płycie z czerwonego piaskowca, złoŜyła swą znuŜoną, kędzierzawą główkę na
kolanach Maryli i zaczęła opowiadać.
ŚwieŜy wietrzyk przypływał z rozległych skoszonych łąk, ze skraju sosnowego lasu na
zachodnich wzgórzach i szumiał pomiędzy topolami. Wielka, jasna gwiazda błyszczała ponad
sadem, a między paprociami i kołyszącymi się gałązkami uwijały się świętojańskie robaczki.
Ania mówiąc śledziła je wzrokiem, a wietrzyk, robaczki świętojańskie i gwiazdy zlewały się
w jej oczach w coś niewymownie czarującego i pełnego słodyczy.
- Ach, Marylo, przeŜyłam urocze chwile. Czuję, Ŝe nie Ŝyłam na próŜno, i będę to
czuła zawsze, nawet gdybym juŜ nigdy nie została zaproszona do pastorostwa. Kiedy
przyszłam na plebanię, pani Allan przywitała mnie juŜ u drzwi. Miała na sobie suknię z
jasnoróŜowego muślinu z krótkimi rękawami, przybraną całymi tuzinami falbanek.
Wyglądała zupełnie jak anioł! Wie Maryla, zdaje mi się, Ŝe gdy dorosnę, chciałabym zostać
Ŝoną pastora. Pastor nie zwracałby uwagi na moje rude włosy, bo wszak nie powinny go
obchodzić takie światowe sprawy. Lecz wobec tego, Ŝe jako pastorowa musiałabym być
niezwykle dobra i łagodna, a taka nigdy zapewne nie będę, nie ma o czym myśleć. Jedni
ludzie bywają dobrzy z natury, prawda? Inni zaś nie. Ja naleŜę do tych innych. Pani Linde
mówi, Ŝe jestem pełna wrodzonych wad. Jakkolwiek bardzo staram się być dobra, nie potrafię
nigdy stać się taka, jakie bywają osoby juŜ z natury dobre. Jest to, sądzę, po części tak samo
jak z geometrią. Ale czyŜ starania nie powinny takŜe być cenione? Pani Allan naleŜy do ludzi
dobrych z natury. Kocham ją szalenie. Wie Maryla, Ŝe są niektóre osoby, jak na przykład pani
Allan i Mateusz, które moŜna pokochać od razu, bez najmniejszego wysiłku, przy innych zaś,
jak pani Linde, trzeba się bardzo o to starać. Człowiek wie, Ŝe powinien ich kochać, bo
zasługują na to: są tacy mądrzy i czynnie pracują w kościele; ale naleŜy bezustannie o tym
wszystkim pamiętać, bo inaczej zaraz się zapomni.
Jeszcze jedna dziewczynka ze szkoły niedzielnej w Białych Piaskach była na tym
podwieczorku na plebanii. Nazywa się Lauretta Bradley. Bardzo miła dziewczynka.
Prawdopodobnie dusza nie pokrewna, ale jednak bardzo milutka. Podwieczorek był
niezmiernie elegancki i zdaje mi się, Ŝe nie uchybiłam przepisom etykiety. Po herbacie pani
Allan grała i śpiewała i nas równieŜ namówiła do śpiewu. ZauwaŜyła, Ŝe mam ładny głos, i
powiedziała, Ŝe dołączy mnie do chóru szkoły niedzielnej. Na samą tę myśl drŜę ze
wzruszenia! Tak bardzo pragnęłam śpiewać w chórze wraz z Dianą, ale zawsze lękałam się,
Ŝe nie dostąpię tego zaszczytu.
Lauretta musiała wcześniej powrócić do domu, bo w Białych Piaskach w hotelu
odbywa się dziś wieczorem koncert, na którym występuje jej siostra. Lauretta opowiadała, Ŝe
Amerykanie z hotelu urządzają co dwa tygodnie koncert na rzecz szpitala w Charlottetown i
proszą mnóstwo ludzi z Białych Piasków o współudział. Mówiła takŜe, Ŝe i ona ma nadzieję
być kiedyś zaproszona. Spojrzałam na Laurettę z najwyŜszym podziwem.
Po jej odejściu gawędziłyśmy z panią Allan bardzo serdecznie. Opowiedziałam jej
wszystko… o pani Thomas i o bliźniętach, o mojej Katie i o Violetcie, o moim przybyciu na
Zielone Wzgórze i tych cięŜkich kłopotach z geometrią. I czy Maryla uwierzy? Pani Allan
mówi, Ŝe i ona była tępa w geometrii. Trudno sobie wyobrazić, ile mi to dodało otuchy!
Gdy opuszczałam plebanię, nadeszła pani Linde i niech Maryla posłucha, co za
nowina! Rada Szkolna zaangaŜowała nowego nauczyciela - kobietę! Nazywa się Muriel
Stacy. Czy to nie romantyczne imię? Pani Linde powiada, Ŝe nigdy dotąd nie bywało w
Avonlea nauczycielki, i lęka się, Ŝe to niebezpieczna innowacja. Lecz mnie się wydaje, Ŝe to
będzie cudnie mieć nauczycielkę, i nie wyobraŜam sobie wcale, jak ja przeŜyję te dwa
tygodnie dzielące nas od rozpoczęcia nauki w szkole. Tak się juŜ niecierpliwię, by zobaczyć
pannę Stacy.
XXIII.
OFIARA ANI DLA SPRAWY HONOROWEJ
Niestety Ania była zmuszona czekać dłuŜej niŜ dwa tygodnie. Wobec tego, Ŝe miesiąc
minął od chwili ostatniego wypadku z ciastem i kroplami walerianowymi, czas juŜ był na
jakąś nową niezwykłą przygodę. O drobnych pomyłkach tego rodzaju, jak na przykład to, Ŝe
w roztargnieniu, zamiast do szaflika ze strawą dla świń, wylała garnuszek zbieranego mleka
do koszyka z wełną stojącego w schowanku lub Ŝe na przechadzce, zatopiona w marzeniach,
zeszła z mostu wprost do strumienia - nawet wspominać nie warto.
W tydzień po podwieczorku na plebanii Diana Barry zaprosiła do siebie gości.
- Nieliczne, ale dobrane towarzystwo - zapewniała Ania Marylę. - Tylko dziewczęta z
naszej klasy.
Panienki bawiły się doskonale i nic niezwykłego nie zakłóciło wesołego nastroju aŜ do
podwieczorku, po którym zebrały się w cienistym ogrodzie Barry’ch, nieco juŜ znudzone
grami, gotowe na kaŜdy nęcący figiel, jaki by się nadarzył. ToteŜ po chwili zaczęła się gra w
„wyzywankę”.
„Wyzywanka” była to podówczas niezmiernie modna zabawa pośród młodzieŜy
szkolnej w Avonlea. Wprowadzili ją chłopcy, ale wkrótce zajęła ona i dziewczęta i odtąd
wszystkie szalone figle, jakie tego lata zdarzały się w Avonlea, były następstwem
„wyzywanki” uprawianej gorliwie przez młodzieŜ szkolną. Opisy ich zapełniłyby
niewątpliwie całą ksiąŜkę.
Pierwsza Carrie Sloane oświadczyła, Ŝe Ruby Gillis nie odwaŜy się wdrapać do
pewnej wysokości na wielką starą wierzbę stojącą przed domem. Rozumie się, Ŝe Ruby Gillis
wykonała tę śmiałą próbę pomimo śmiertelnego lęku, jakim ją przejmowały wielkie, grube,
zielone liszki, których pełno było na drzewie, i pomimo obawy przed gniewem matki w razie
rozdarcia muślinowej sukienki. Carrie Sloane została całkowicie pobita.
Potem Józia Pye wyzwała Jankę Andrews, aby obeszła ogród skacząc na lewej nodze,
nie zatrzymując się ani na chwilę i nie dotknąwszy prawą nogą ziemi. Janka z wielką
pewnością siebie spróbowała to uczynić, lecz juŜ na trzecim skręcie poddała się i musiała
uznać swą poraŜkę.
Wobec tego, Ŝe Józia triumf swój wyraziła niezbyt delikatnie, Ania Shirley wyzwała
ją, aby się przeszła po parkanie okalającym ogród ze wschodniej strony. „Przejście” po
parkanie wymaga więcej zręczności i zimnej krwi, niŜ moŜe przypuścić ktoś, kto tego nigdy
nie próbował. Lecz Józia Pye, choć pozbawiona pewnych zalet zdobywających sympatię
otoczenia, posiadała wrodzony i starannie pielęgnowany talent chodzenia po parkanach. ToteŜ
przeszła się po parkanie z miną lekcewaŜącą, która zdawała się mówić, Ŝe podobna
drobnostka niewarta była „wyzywanki”. Dziewczęta, acz niechętnie, wyraziły swój podziw;
większość oceniła wyczyn Józi, gdyŜ same nieraz bezskutecznie starały się wykonać podobną
próbę. Józia zeskoczyła z ostatniego pala rozpromieniona swym zwycięstwem, rzucając Ani
wyzywające spojrzenie.
Ania skubała swe rude warkocze.
- Nie uwaŜam, aby to było coś tak niezwykłego przejść się po krótkim i niskim
parkanie - rzekła. - Znałam dziewczynkę w Marysville, która potrafiła przejść po szczycie
dachu.
- Nie wierzę temu - odpowiedziała Józia bez wahania. - Nie wierzę, aby ktokolwiek
potrafił przejść po szczycie dachu. Ty przynajmniej nie potrafiłabyś tego zrobić.
- Nie potrafiłabym? - zawołała Ania porywczo.
- A więc pokaŜ, jeśli umiesz! - rzekła Józia zaczepnie. - Ja wyzywam cię, byś weszła
na dach i przespacerowała się po jego szczycie nad kuchnią państwa Barry’ch.
Ania zbladła, lecz nie było rady. Zwróciła się ku domowi, gdzie stała drabina oparta o
daszek kuchni. Rozległ się głośny okrzyk wszystkich piątoklasistek: „O!” - okrzyk po części
przeraŜenia, po części podziwu.
- Nie czyń tego, Aniu! - błagała Diana. - Spadniesz i zabijesz się! Nie zwracaj uwagi
na Józię Pye. Nieuczciwie jest wyzywać kogoś na rzecz tak niebezpieczną.
- Muszę to uczynić. Honor mój wchodzi tu w grę - rzekła Ania uroczyście. - Przejdę
po szczycie dachu lub zginę przy tej próbie, Diano. A jeśli zginę, zatrzymaj na pamiątkę mój
pierścionek z paciorków.
Głuche milczenie zapanowało, gdy Ania wchodziła na drabinę, dosięgła szczytu dachu
i chwiejąc się lekko na tej niepewnej podstawie, wyprostowała się. I Ania zaczęła wędrówkę
uświadomiwszy sobie nagle w przeraŜeniu, Ŝe znajduje się niezmiernie wysoko, a chodzenie
po szczycie dachu to zadanie, przy którym bogactwo wyobraźni nic a nic pomóc nie moŜe.
Pomimo to udało się jej uczynić szczęśliwie kilka kroków. Lecz nagle zachwiała się, straciła
równowagę i upadła staczając się po rozgrzanym przez słońce dachu i rozdzierając wijące się
po nim sploty dzikiego wina. Stało się to w mgnieniu oka, zanim przeraŜone koło widzów
zdołało wydać chóralny, pełen trwogi okrzyk.
Gdyby Ania spadła z dachu po stronie, od której weszła, bez wątpienia Diana
zostałaby spadkobierczynią pierścionka z paciorków. Szczęściem ześliznęła się po stronie
przeciwległej, gdzie dach był niski, tak Ŝe upadek w tym miejscu wcale nie był bardzo
niebezpieczny. JednakŜe gdy Diana i wszystkie dziewczęta - prócz Ruby Gillis, która stała jak
wryta, zalewając się łzami - popędziły jak szalone na drugą stronę domu, znalazły Anię bladą
i bezsilną, leŜącą pośród zerwanych pędów dzikiego wina.
- Aniu, czyś zabita?! - krzyknęła Diana rzucając się na kolana obok przyjaciółki. - O
Aniu, droga Aniu, powiedz choć jedno słóweczko, powiedz, czy Ŝyjesz jeszcze?
Ku wielkiemu uspokojeniu wszystkich dziewcząt, szczególnie zaś Józi Pye, która
pomimo braku wyobraźni oczami ‘duszy widziała się juŜ w przyszłości zhańbioną piętnem
winy z powodu przedwczesnej, tragicznej śmierci Ani Shirley, Ania usiadła chwiejąc się i
odpowiedziała niepewnie:
- Nie, Diano, nie zabiłam się, lecz zdaje mi się, Ŝe straciłam przytomność.
- Jak to? - zaszlochała Carrie Sloane. - Jak to, Aniu? Lecz zanim Ania zdąŜyła
odpowiedzieć, na progu domu ukazała się pani Barry.
Spostrzegłszy ją, Ania spróbowała wstać, ale natychmiast z lekkim okrzykiem bólu
opadła na ziemię.
- Co się stało? GdzieŜeś się zraniła? - spytała pani Barry.
- W kostkę nogi - jęknęła Ania. - Ach, Diano, błagam cię, poszukaj swego ojca i
poproś, by mnie zabrał do domu. Czuję, ze nie potrafiłabym sama tam zajść. I jestem pewna,
Ŝe nie udałoby mi się tego dokonać skacząc na jednej nodze, skoro Janka nie potrafiła w ten
sposób okrąŜyć nawet ogrodu.
Maryla była właśnie w sadzie, zajęta zbieraniem letnich jabłek, gdy spostrzegła pana
Barry, jak przeszedłszy kładkę zbliŜał się ku Zielonemu Wzgórzu. Na rękach niósł Anię,
której głowa spoczywała na jego ramieniu. Obok szła pani Barry, a za nimi cała gromada
dziewcząt.
W tej chwili dopiero Maryla doznała olśnienia. Nagłe uczucie bólu, jakie ją
przeniknęło, uświadomiło jej, czym stała się dla niej Ania. Zawsze gotowa przyznać, Ŝe lubiła
Anię… nawet Ŝe była do niej przywiązana, teraz, biegnąc strwoŜona w dół wzgórza,
zrozumiała, Ŝe Ania była jej droŜsza nad wszystko.
- Panie Barry, co jej się stało? - wybuchnęła bledsza i bardziej wzruszona, niŜ to
kiedykolwiek mogło się zdarzyć rozumnej i trzeźwej Maryli.
Ania uniosła głowę i sama odpowiedziała:
- Niech się Maryla nie przeraŜa. Chodziłam po szczycie dachu i spadłam. Zdaje mi się,
Ŝe zwichnęłam nogę w kostce. Ale, Marylo, mogłam kark skręcić. NaleŜy zawsze brać rzeczy
z dobrej strony.
- Powinnam była przewidzieć, Ŝe coś podobnego się stanie, gdy ci pozwolę znowu
wziąć udział w zabawie - rzekła Maryla, nie mogąc powstrzymać się od szorstkiej uwagi. Proszę tędy, panie Barry! ZłóŜcie ją na sofie. Na miłość boską, toŜ ona zemdlała!
Była to istotnie prawda. Ziściło się jedno z najgorętszych Ŝyczeń Ani: znuŜona
cierpieniem, zemdlała.
Mateusz, szybko odwołany od Ŝniw, pośpieszył po doktora, który natychmiast przybył
i stwierdził, Ŝe wypadek jest cięŜszy, niŜ przypuszczano. Noga Ani była w kostce złamana.
TegoŜ wieczora, kiedy Maryla udała się do pokoiku na facjatce, gdzie blade
dziewczątko spoczywało w łóŜku, przywitał ją Ŝałosny okrzyk:
- Czy Maryli bardzo mnie Ŝal?
- Była to twoja własna wina - odpowiedziała Maryla spuszczając roletę i biorąc się do
zapalania lampy.
- Właśnie dlatego powinna mnie Maryla Ŝałować - skarŜyła się Ania. - Właśnie
przeświadczenie, Ŝe wszystko stało się z mojej winy, czyni dzisiejsze przejście takim cięŜkim.
Gdybym miała prawo złoŜyć winę na kogo innego, byłoby mi o wiele lŜej. Ale co by teŜ
Maryla uczyniła, gdyby ją „wyzwano” na przejście się po szczycie dachu?
- Pozwoliłabym się „wyzywać”, ile by tylko chciały, a sama stałabym na pewnym
gruncie. Co za szalone pomysły!
Ania westchnęła.
- Ale bo teŜ Maryla posiada taki silny charakter! Ja nią mam go wcale. Czułam, Ŝe nie
potrafiłabym ścierpieć pogardy Józi Pye. Pyszniłaby się ze swego zwycięstwa nade mną przez
całe Ŝycie. I zdaje mi się, Ŝe zostałam juŜ tak surowo ukarana, iŜ Maryla nie powinna się na
mnie gniewać. Przede wszystkim zemdlenie nie jest wcale przyjemne. I doktor sprawił mi
okropny ból nastawiając nogę. Nie będę mogła chodzić przez jakie sześć, siedem tygodni i
przez ten czas nie zobaczę nowej nauczycielki. Kiedy znowu zacznę chodzić do szkoły, ona
nie będzie juŜ nowa. A Gil…v a kaŜdy kolega będzie mógł mnie prześcignąć i zająć pierwsze
miejsce w klasie. Ach, jestem srodze przez los prześladowana. Lecz postaram się wszystko
znieść odwaŜnie, aby tylko Maryla nie gniewała się na mnie.
- Dobrze, dobrze, nie gniewam się - odrzekła Maryla. - Nie masz szczęścia, dziecko, to
nie ulega wątpliwości. Lecz, jak przyznałaś, sama będziesz za to cierpieć. A teraz uspokój się
i zjedz cokolwiek.
- Jak to dobrze, Ŝe posiadam bogatą wyobraźnię - rzekła znowu Ania. - Mam nadzieję,
Ŝe teraz mi się przyda. Co czynią ci, którzy nie mają wcale wyobraźni, kiedy im się zdarzy
złamać nogę? Jak Maryla myśli?
W istocie w ciągu długich, nudnych sześciu tygodni Ania miała moŜność błogosławić
swą wyobraźnię. Co prawda, nie pozostawała jedynie na jej łasce. Odwiedzało ją bowiem
wiele osób i Ŝaden dzień nie minął, by jedna lub parę koleŜanek nie wpadło do niej bodaj na
chwilę, przynosząc kwiaty, ksiąŜki oraz rozmaite drobne nowinki z młodzieńczego świata
Avonlea.
- Wszyscy byli dla mnie tacy dobrzy i mili, Marylo - westchnęła Ania z zadowoleniem
w dniu, w którym po raz pierwszy mogła pokuśtykać przez pokój. - LeŜenie w łóŜku nie jest
bardzo miłe, lecz posiada teŜ i swoje dobre strony. Wtedy, Marylo, moŜemy się przekonać, ilu
mamy przyjaciół. Nawet rektor szkoły niedzielnej, pan Bell, przyszedł mnie odwiedzić; to
rzeczywiście jest bardzo miły człowiek! Pewno, Ŝe nie jest on pokrewną duszą, lecz lubię go i
jest mi naprawdę przykro, Ŝe zawsze krytykowałam jego sposób odprawiania modlitwy. Teraz
wierzę, Ŝe on ją rozumiał, tylko przywykł odmawiać ją tak, jakby jej nie rozumiał. Mógłby
przecieŜ mówić inaczej, gdyby sobie zadał trochę trudu. Dałam mu do tego maleńką
wskazówkę. Zwierzyłam mu się, jak bardzo starałam się uczynić moje własne modlitwy
zajmującymi. On znowu opowiadał mi, jak kiedyś, będąc małym chłopcem, sam złamał nogę
w kostce. Tak trudno jest wyobrazić sobie pana Bella jako chłopca. Nawet moja wyobraźnia
widocznie musi mieć granice, bo tego nie potrafię sobie odmalować. Kiedy myślę o nim jako
o dziecku, widzę go z siwymi bokobrodami, w okularach, zupełnie takiego samego jak na
katedrze w szkole, tylko małego. Natomiast panią Allan jest bardzo łatwo przedstawić sobie
jako dziewczynkę. Pani Allan odwiedziła mnie czternaście razy. Czy to nie powód do dumy,
Marylo? Pastorowa, która jest tak wyjątkowo zajęta! A jaki miły z niej gość! Nigdy nie
twierdzi, Ŝe to była moja wina i Ŝe to będzie nauczką na przyszłość. A takie jest zawsze
zdanie pani Linde, ilekroć przychodzi mnie odwiedzić. Pani Linde mówi przy tym w taki
sposób, jakby wprawdzie miała nadzieję, Ŝe się zmienię na lepsze, ale wcale nie była tego
pewna.
Józia Pye odwiedziła mnie takŜe. Przyjęłam ją tak uprzejmie, jak tylko potrafiłam, bo
zdaje mi się, iŜ Ŝałuje tego wyzwania mnie na próbę. Gdybym się zabiła, jakieŜ cięŜkie
wyrzuty sumienia dręczyłyby ją przez całe Ŝycie!
Diana była wierną przyjaciółką. Przychodziła codziennie, aby mi osłodzić moją
samotność. Ale jakŜe będę szczęśliwa, gdy wreszcie pójdę do szkoły! Słyszałam tyle
zajmujących szczegółów o nowej nauczycielce. Wszystkie dziewczęta twierdzą, Ŝe jest
niezmiernie miła. Diana mówi, Ŝe ma cudne, jasne, wijące się włosy i pełne wyrazu oczy.
Ubiera się ładnie, a rękawy ma bardziej bufiaste niŜ którakolwiek z pań w Avonlea.
Co drugi piątek po południu urządza zebranie, na którym kaŜdy z uczestników
deklamuje lub bierze udział w dialogu. Ach, z jaką rozkoszą myślę o tym! Józia Pye mówi, Ŝe
nie cierpi tych zebrań, ale to tylko dlatego, Ŝe Józia nie ma ani źdźbła wyobraźni.
Diana, Ruby Gillis i Janka Andrews przygotowują na przyszły piątek dialog pod
tytułem „Odwiedziny poranne”. W te zaś piątki, gdy nie ma zebrań, panna Stacy zabiera
wszystkie dziewczęta do lasu na wycieczkę i wtedy pokazuje im ptaki, kwiaty i paprocie i
opowiada o nich. KaŜdego popołudnia i kaŜdego ranka odbywają się ćwiczenia gimnastyczne.
Pani Linde mówi Ŝe nigdy nie słyszała o podobnych innowacjach i ze to wszystko się dzieje
dlatego, Ŝe nauczycielem jest kobieta. Mnie się to jednak wydaje cudowne i zaczynam
przypuszczać, ze w pannie Stacy znajdę pokrewną duszę.
- Jedno jest pewne, Aniu - rzekła Maryla. - Oto nie ulega wątpliwości, Ŝe przy upadku
język twój nie odniósł najmniejszego uszkodzenia.
XXIV.
WYCHOWANKOWIE PANNY STACY URZĄDZAJĄ KONCERT
Nadszedł październik i Ania mogła znowu zacząć chodzić do szkoły. Był to cudny
październik w czerwieni i złocie; w łagodne poranki doliny stały pełne delikatnych mgieł,
niby rozwieszonych przez wieszczkę jesieni, aby słońce mogło je wysuszyć. Mgły te mieniły
się wspaniałymi barwami: ametystową, perłową, srebrną, róŜową i niebieskawą. Rosa była tak
cięŜka, Ŝe pola wyglądały niby okryte srebrnym płaszczem.
W gęstym lesie przechodzień stąpał po stosach zwiędłych, szeleszczących liści, które
wypełniały wszystkie kotlinki. W Alei Brzóz utworzyły się Ŝółte sklepienia, a pomiędzy
drzewami słały się zeschnięte, brunatne paprocie.
W powietrzu unosił się ostry, orzeźwiający zapach, którym rozkoszowały się
dziewczęta dąŜące Ŝwawo i chętnie do szkoły. JakŜe przyjemnie było Ani zasiąść znowu za
ciemnym pulpitem obok Diany, zobaczyć Ruby Gillis, Ŝyczliwie uśmiechającą się ku niej
poprzez przejścia między ławkami, Carrie Sloane, przesyłającą jej miłe bileciki, i Julię Bell,
ofiarowującą koleŜance najdelikatniejsze kawałki Ŝywicy.
Ania, temperując swój ołówek i układając zeszyty w szufladzie, westchnęła z
zadowoleniem. „śycie w istocie jest bardzo zajmujące” - pomyślała.
W nowej nauczycielce znalazła Ania prawdziwego i pomocnego przyjaciela. Panna
Stacy była to wesoła i niezmiernie sympatyczna młoda osoba, ze szczęśliwym darem
zjednywania sobie uczuć swych uczni oraz umiejętnością wydobywania z tych młodych istot
wszystkich zalet umysłowych i moralnych. Ania rozwijała się jak kwiat pod jej
dobroczynnym wpływem i roztaczała w domu przed podziwiającym ją Mateuszem i
krytycznie usposobioną Marylą pełne zachwytów opisy zajęć i zamierzeń szkoły.
- Kocham pannę Stacy całym sercem, Marylo. Jest taką prawdziwą damą i przemawia
słodkim nad wyraz głosem. Kiedy się zwraca do mnie, czuję instynktownie, Ŝe powie:
„Aniu!” Dziś po południu recytowałyśmy poezje. śałuję bardzo, Ŝeście nie słyszeli, gdy
deklamowałam „Maria, królowa szkocka”. WłoŜyłam w ten utwór całą moją duszę.
Kiedyśmy wracały do domu, Ruby Gillis wyznała mi, Ŝe gdy mówiłam wiersz: „śegnaj,
kobiece moje serce”, zimny dreszcz ją przeniknął.
- Musisz mi to zadeklamować któregoś dnia, gdy będę w stodole - poprosił Mateusz.
- Bardzo chętnie - odpowiedziała Ania zamyślona - lecz nie wiem, czy potrafię to
zrobić równie dobrze. Nie będę przecieŜ tak wzruszona jak wówczas, gdy czułam, Ŝe cała
szkoła słucha mnie z zapartym tchem. Jestem prawie pewna, Ŝe nie potrafię wywołać u
Mateusza zimnego dreszczu.
- Pani Linde mówi, Ŝe ona doznała teŜ zimnego dreszczu widząc, jak wasi koledzy
wdrapywali się w piątek po południu na wierzchołki wielkich drzew u państwa Bellów,
szukając gniazd wronich - wtrąciła Maryla. - Dziwi mnie, Ŝe panna Stacy pozwala na to.
- AleŜ gniazdo wronie było nam koniecznie potrzebne do pogadanki przyrodniczej objaśniła Ania. - Było to podczas popołudniowej wycieczki. Nasze wycieczki są wspaniałe,
Marylo. Panna Stacy objaśnia wszystko prześlicznie. Następnie piszemy wypracowania,
których treścią są właśnie te wspólne przechadzki. A moje ćwiczenia są zwykle najlepsze.
- Jesteś bardzo zarozumiała twierdząc coś podobnego. Jedynie nauczycielka mogłaby
wydać sąd o tym.
- Właśnie i ona to mówi. Ale pomimo wszystko nie jestem wcale zarozumiała. JakŜe
mogłabym być zarozumiała, skoro jestem tępa w geometrii. ChociaŜ w ostatnich czasach
zaczynam trochę więcej pojmować. Panna Stacy wykłada tak jasno! JednakŜe nie łudzę się
wcale, Ŝe kiedykolwiek będę mocna w tym przedmiocie, a zapewniam Marylę, Ŝe to bardzo
poniŜające uczucie. Lecz szalenie lubię pisywać wypracowania. Najczęściej panna Stacy
pozwala nam wybierać dowolne tematy, ale w przyszłym tygodniu będziemy pisali o jakiejś
sławnej osobistości. Trudno jest wybrać znakomitego człowieka spośród tak wielu, którzy
Ŝyli. Ach! JakŜe to przyjemnie być znakomitością, o której po śmierci dzieci w szkołach będą
pisały wypracowania! JakŜe pragnęłabym być sławną! Kiedy dorosnę, zostanę pielęgniarką i
udam się na pole bitwy jako siostra miłosierdzia. Rozumie się, jeŜeli nie wyjadę za granicę
jako misjonarka. Byłoby to niezmiernie romantyczne, ale misjonarz musi być bardzo dobry, a
ja tak dobrą, niestety, być nie potrafię… Wie Maryla? Codziennie rano mamy ćwiczenia
gimnastyczne. Wyrabia to zręczność ruchów i podobno ułatwia trawienie.
- Ułatwia trawienie! - powtórzyła z przekąsem Maryla, przekonana, iŜ te wszystkie
innowacje są wariactwem.
Wkrótce jednak popołudniowe wycieczki, piątkowe deklamacje i ćwiczenia
gimnastyczne zbladły wobec projektu, jaki panna Stacy w listopadzie przedstawiła swym
wychowankom. OtóŜ powzięła myśl, aby młodzieŜ szkolna z Avonlea urządziła w święto
BoŜego Narodzenia koncert, z którego dochód mógłby być uŜyty na chwalebny cel
zakupienia chorągwi szkolnej. Cała szkoła jednogłośnie przyklasnęła temu projektowi i
wszyscy zabrali się natychmiast do układania programu. Spośród rozentuzjazmowanych
artystów-amatorów najbardziej zapalona była, rozumie się, Ania Shirley, która całą duszą i
sercem oddała się tej sprawie, hamowana bezustannie przez sceptyczną krytykę Maryli,
uwaŜającej cały pomysł za nowe wariactwo.
- Nabijają wam głowy głupstwami i zabierają czas przeznaczony na odrabianie lekcji mruczała. - Nie uznaję potrzeby urządzania koncertów przez dzieci, które wskutek tego stają
się próŜne, zarozumiałe i włóczą się nie wiadomo gdzie.
- Ale jaki to waŜny cel! - broniła Ania. - PrzecieŜ chorągiew będzie potęgowała ducha
patriotyzmu.
- Banialuki! Miłość ojczyzny najmniej zajmuje w tej chwili wasze myśli. Pragniecie
tylko przyjemnej rozrywki!
- Być moŜe. Ale cóŜ to złego, jeśli rozrywka da się połączyć z miłością ojczyzny? To
bardzo przyjemnie móc urządzić koncert. Będziemy mieli sześć śpiewów chóralnych, a Diana
zaśpiewa solo. Ja biorę udział w dwóch dialogach: „Towarzystwo zwalczania plotkarstwa” i
„Królowa elfów”. Chłopcy takŜe powiedzą dialog. Będę deklamowała dwa razy. DrŜę cała,
gdy myślę o tej chwili, ale jest to jakiś przyjemny dreszcz. Na końcu będzie Ŝywy obraz:
„Wiara, Nadzieja i Miłość”. WyobraŜać je będą: Diana, Ruby i ja, wszystkie trzy w bieli, z
rozpuszczonymi włosami. Ja będę Nadzieją z rękami splecionymi… ot tak… z oczami
wzniesionymi w górę. Ról moich będę się uczyła na strychu. Nie trwóŜcie się aby, słysząc
westchnienia i jęki. W jednej z ról powinnam rozpaczać głosem rozdzierającym duszę, a to
naprawdę trudno artystycznie rozpaczać!
Józia Pye dąsa się, Ŝe nie wyznaczono jej roli, jakiej się spodziewała; chciała być
królową elfów. AleŜ to byłoby śmieszne, bo czy widział kto kiedy, aby królowa elfów była
taka tłusta jak Józia? PrzecieŜ elfy powinny być smukłe. Janka Andrews będzie królową, a ja
jedną z jej dam dworu. Józia twierdzi, Ŝe rudowłosy elf jest równie śmieszny jak i tłusty elf,
ale nie zwracam uwagi na jej zdanie.
Na głowie będę miała wianek z białych róŜ, a Ruby Gillis poŜyczy mi pantofelków.
Nie mam przecieŜ własnych, a elfy muszą mieć pantofelki. Czy Maryla moŜe sobie wyobrazić
elfa w bucikach? Niepodobna, prawda? I to w dodatku w bucikach z okutymi nosami.
Przystroimy salę koncertową gałązkami jodły i wieńcami z choiny, które będą
poprzetykane róŜami z czerwonej bibułki. Gdy wszyscy słuchacze się zbiorą, wejdziemy
parami, a Emma White zagra na organach marsza. Ach, wiem dobrze, Ŝe Maryla ani w części
nie cieszy się tym koncertem tak jak ja, lecz czy Maryla nie Ŝywi przypadkiem trochę nadziei,
Ŝe wasza Ania moŜe się wyróŜni? - Mam nadzieję tylko na to, Ŝe zachowasz się odpowiednio.
Będę bardzo rada, gdy cały ten gwałt się skończy i wreszcie spokojnie zabierzesz się do
przerwanej pracy. Teraz jesteś w istocie niezdolna do Ŝadnego zajęcia, mając głowę
przepełnioną dialogami, obrazami i westchnieniami. Nie pojmuję nawet, jakim sposobem
twój język dotychczas nie skołowaciał.
Ania westchnęła i udała się na podwórze, gdzie Mateusz rąbał drzewo. Młody księŜyc
zaglądał tu spoza seledynowych, zachodnich obłoków, poprzez ogołocone z liści gałęzie
topoli. Zasiadłszy na pniach drzewa, dziewczynka znowu zaczęła mówić o koncercie, pewna,
iŜ tutaj znajdzie przychylnie usposobionego i zdolnego zrozumieć ją słuchacza.
- W istocie uwaŜam, Ŝe będzie to bardzo ładny koncert i ty się z pewnością wyróŜnisz
- rzekł Mateusz z uśmiechem rozjaśniającym jego poczciwe, pełne wyrazu oblicze.
Ania odpowiedziała mu takŜe uśmiechem. Tych dwoje było najlepszymi przyjaciółmi
i Mateusz nieraz dziękował swej szczęśliwej gwieździe, Ŝe był zwolniony od wychowywania
dziewczynki. Pozostawało to wyłącznym zadaniem Maryli. Gdyby on był wychowawcą Ani,
bez wątpienia niejednokrotnie musiałby staczać walkę pomiędzy uczuciem a obowiązkiem. W
obecnych warunkach wolno mu było „psuć Anię” - wedle wyraŜenia Maryli - ile mu się
podobało. Nie było w tym jednak nic tak bardzo szkodliwego. Nieco „uznania” od czasu do
czasu oddziałuje równie dodatnio jak najrozumniejsza „wychowawcza” uwaga.
XXV.
MATEUSZ RZECZNIKIEM BUFIASTYCH RĘKAWÓW
Wszedłszy do kuchni o zmroku pewnego chłodnego wieczora grudniowego, Mateusz
zasiadł w kącie obok skrzyni z drzewem, aby ściągnąć z nóg swe cięŜkie buty. Nie miał
pojęcia o tym, Ŝe Ania z kilkoma koleŜankami powtarzała w bawialni dialog z „Królowej
elfów”. Właśnie przebiegły gromadką przedpokój i weszły do kuchni, śmiejąc się i gawędząc
wesoło.
Nie zauwaŜyły Mateusza, który nieśmiało usunął się w cień poza skrzynię, z butem w
jednej dłoni, a pachołkiem do butów w drugiej, i ukradkiem się im przyglądał. Wkładając
płaszczyki i kapturki, dziewczynki rozprawiały o dialogu i koncercie. Ania stała pośród nich,
zapalona, z roziskrzonym wzrokiem jak one wszystkie. Lecz Mateusz zauwaŜył nagle, Ŝe było
w niej coś, co róŜniło ją bardzo od towarzyszek, coś takiego, co, jak mu się wydawało, nie
powinno było istnieć. Ania miała jaśniejszą cerę, większe, bardziej błyszczące oczy i
delikatniejsze rysy od tamtych. Nawet nieśmiały, niezbyt spostrzegawczy Mateusz nauczył
się dostrzegać te szczegóły. JednakŜe róŜnica, która go uderzyła, miała inne źródło. Na
czymŜe ono polegało? Pytanie to prześladowało Mateusza jeszcze długo potem, kiedy
dziewczęta odeszły, a Ania, samotna, zasiadła do ksiąŜki. Nie chciał mówić o tym z Marylą,
która, był pewny, uśmiechnie się pogardliwie i zauwaŜy, iŜ jedyna róŜnica, jaką widzi
pomiędzy Anią a jej koleŜankami, jest ta, Ŝe one nieraz milczą, podczas gdy Ania bezustannie
miele językiem. Takiego wyjaśnienia Mateusz nie pragnął.
Aby swobodnie zastanowić się nad tą sprawą, uciekł się Mateusz tego wieczora do
swej fajki, jak zwykle ku wielkiemu niezadowoleniu Maryli. Po dwugodzinnym paleniu i
namyśle Mateusz wreszcie rozwiązał to pytanie. Oto Ania nie była ubrana jak inne
dziewczęta!
I im dłuŜej rozmyślał, tym bardziej dochodził do wniosku, Ŝe Ania nigdy dotąd nie
bywała tak ubierana jak inne dziewczęta, nigdy, od chwili przybycia na Zielone Wzgórze.
Maryla sprawiała jej sukienki z brzydkich, ciemnych materiałów, wszystkie skrojone wedle
jednego prostego fasonu. Mateusz nie miał pojęcia o tym, Ŝe istnieje taka rzecz jak moda, lecz
oto zwrócił uwagę, Ŝe rękawy u sukienki Ani nie były wcale podobne do rękawów innych
dziewcząt. Przypomniał sobie gromadkę koleŜanek, w których otoczeniu widział Anię
dzisiejszego wieczora - wszystkie w jasnych bluzeczkach, róŜowych, białych, czerwonych i
niebieskich - i nie mógł zrozumieć, dlaczego Maryla ubiera Anię stale ciemno i brzydko.
Musiało to być słuszne. Maryla chyba wiedziała najlepiej, co czyni - ona
wychowywała Anię. Prawdopodobnie rządziła się jakimiś rozumnymi, nieprzeniknionymi
prawami. Lecz cóŜ byłoby zdroŜnego, gdyby dziecko miało jedną ładną sukienkę… coś bodaj
w tym rodzaju jak codzienne ubranie Diany Barry. I oto Mateusz postanowił kupić dla Ani
taki strój. Nie moŜe to przecieŜ być uwaŜane za wtrącanie się do nie swoich rzeczy. Za dwa
tygodnie nadejdzie BoŜe Narodzenie. Ładna, nowa sukienka będzie bardzo odpowiednim
podarkiem na Gwiazdkę. Mateusz z westchnieniem ulgi odłoŜył swą fajkę i poszedł spać, a
Maryla otworzywszy wszystkie drzwi wietrzyła cały dom.
Następnego popołudnia Mateusz sam udał się do Carmody, aby kupić ową sukienkę.
Pragnął załatwić tę sprawę jak najprędzej. Czuł, Ŝe nie pójdzie mu to łatwo. Istniały
przedmioty, które Mateusz potrafił kupić i ocenić nie gorzej od niejednego kupca, lecz w tym
wypadku wiedział doskonale, Ŝe gdy będzie chodziło o kupno sukienki dla dziewczynki,
znajdzie się na łasce sprzedającego.
Po długich rozmyślaniach Mateusz postanowił pójść do sklepu Samuela Lawsona
zamiast do Williama Blaira. Co prawda, Cuthbertowie zawsze załatwiali wszelkie zakupy u
Williama Blaira. Było to równie naturalne jak naleŜenie do kościoła prezbiteriańskiego lub
głosowanie za kandydatem konserwatywnym. Lecz w sklepie Blaira zdarzało się nieraz, Ŝe
usługiwały kupującym dwie córki właściciela, a Mateusz lękał się ich jak ognia. Ostatecznie
spróbowałby pomówić z nimi, gdyby dokładnie wiedział, czego chce, i mógł to określić, ale
w danym wypadku, wymagającym porady i objaśnienia, Mateusz wolał mieć do czynienia z
męŜczyzną. Pójdzie więc do Lawsona, gdzie obsługuje klientów sam właściciel lub jego syn.
Niestety! Mateusz nie wiedział wcale o tym, Ŝe wobec wzmoŜonego ostatnio ruchu w
sklepie Lawson przyjął sklepową. Była to siostrzenica jego Ŝony, elegancka panna o wysokim
uczesaniu a la Pompadour, duŜych, Ŝywych oczach i bardzo szerokim, onieśmielającym
uśmiechu. Szykownie ubrana, nosiła na rękach bransoletki z wisiorkami, które brzęczały,
błyszczały i dzwoniły przy kaŜdym jej ruchu.
Gdy Mateusz wszedł do sklepu, zmieszał się niezmiernie, zastawszy tę damę, a brzęk
bransoletek oszołomił go do reszty.
- Czym mogę dziś panu słuŜyć, panie Cuthbert? - spytała wesoło i zalotnie panna
Lucylla Harris, opierając się obu rękami o ladę sklepową.
- Czy pani ma… ma… czy są grabie ogrodowe? - wyjąkał Mateusz.
Panna Harris spojrzała na niego trochę zdziwiona, niezupełnie pewna, czy dobrze
zrozumiała, Ŝe ktoś w połowie grudnia zapytuje o grabie ogrodowe.
- Zdaje mi się, Ŝe zostały jeszcze jedna czy dwie sztuki - rzekła - lecz są na górze w
składzie. Pójdę sprawdzić.
Podczas jej nieobecności Mateusz zbierał siły do następnej próby.
Kiedy panna Harris wróciła z grabiami i uprzejmie spytała: „Czym mogę jeszcze
słuŜyć, panie Cuthbert?” - Mateusz zebrał całą odwagę i rzekł:
- A więc poniewaŜ mi pani przypomniała, chciałbym dostać, to jest… rozumie się…
chciałbym kupić… trochę nasion traw…
Panna Harris słyszała, iŜ Mateusza nazywano oryginałem. Obecnie doszła do wniosku,
Ŝe to skończony wariat.
- Nasiona sprowadzamy tylko na wiosnę - zauwaŜyła wyniośle. - Teraz nie mamy
Ŝadnych na składzie.
- Bez wątpienia, bez wątpienia… słusznie pani mówi - wyjąkał nieszczęśliwy Mateusz
chwytając grabie i zwracając się ku drzwiom. Lecz na progu sklepu przypomniał sobie, Ŝe nie
zapłacił, i zawrócił. Podczas gdy panna Harris obliczała resztę, zebrał siły do ostatniej
rozpaczliwej próby.
- Tak… jeśli nie zrobię tym wiele kłopotu… muszę… to jest… chciałbym prosić… o
cukier.
- Jaki? Biały? Czy ciemny? - spytała cierpliwie panna Harris.
- O… zapewne… ciemny - odrzekł Mateusz słabo.
- Oto jest jeszcze ostatnia beczułka - wskazała panna Harris pobrzękując
bransoletkami. - To jedyny gatunek, jaki mamy.
- Poproszę… poproszę o dwadzieścia funtów tego gatunku - rzekł Mateusz, któremu
wielkie krople potu wystąpiły na czoło.
Biedny Mateusz przebył juŜ połowę powrotnej drogi do domu, zanim odzyskał
panowanie nad sobą. Było to okropne przejście, lecz uwaŜał, iŜ zasłuŜył na nie za niegodny
czyn, jakiego się dopuścił poszedłszy do obcego sklepu po zakupy. Po powrocie do domu
schował grabie w wozowni, ale cukier musiał zanieść Maryli.
- Ciemny cukier! - wykrzyknęła Maryla. - Po cóŜeś tyle kupił? Wiesz dobrze, Ŝe
uŜywam go tylko dla pastucha i do serów owocowych. Jerry juŜ dawno odszedł, a sery takŜe
leŜą od kilku tygodni gotowe. To nie jest dobry gatunek cukru, ordynarny i ciemny. William
Blair zwykł mieć lepsze gatunki.
- Tak… sądziłem, Ŝe się przyda - rzekł Mateusz ratując się ucieczką.
Rozmyślając dłuŜej nad tą sprawą, Mateusz doszedł do wniosku, Ŝe jedynie kobieta
potrafi ją załatwić. O powierzeniu jej Maryli mowy być nie mogło. Mateusz był pewien, Ŝe
projekt jego natychmiast odrzuci. Pozostawała pani Linde… Mateusz bowiem nie ośmieliłby
się nigdy zapytać o radę jakiejkolwiek innej kobiety w Avonlea. Udał się tedy do pani
Małgorzaty, a ta poczciwie od razu zdjęła cięŜar z ramion skłopotanego biedaka.
- Wybrać sukienkę dla Ani na Gwiazdkę? Oczywiście, chętnie to uczynię. I tak jadę
jutro do Carmody, więc zajmę się tym kupnem. Czy ma pan jakieś specjalne Ŝyczenie? Nie?
A więc dobrze, wybiorę według własnego gustu. Sądzę, Ŝe w pięknym, brązowym kolorze
będzie Ani do twarzy. Wiem, Ŝe William Blair otrzymał wybór bardzo ładnych lekkich
wełenek. A nie Ŝyczyłby pan sobie, abym ja uszyła tę sukienkę? Jeśli Maryla się tym zajmie,
Ania dowie się o podarku zbyt wcześnie i niespodzianka będzie chybiona. Owszem, chętnie ją
uszyję. AleŜ nie sprawi mi to bynajmniej kłopotu. Lubię szyć. A zrobię ją według miary
mojej siostrzenicy, Jenny Gillis, gdyŜ Ania i ona są prawie tego samego wzrostu.
- Dobrze, dziękuję bardzo - rzekł Mateusz - ale… ale… nie wiem… zdaje mi się… Ŝe
teraz robią inne rękawy u sukien niŜ dawniej. Jeśliby to nie było zbyt śmiałe Ŝądanie…
pragnąłbym, aby one były uszyte wedle nowej mody.
- Bufiaste? AleŜ naturalnie! Proszę nie troszczyć się o to ani chwili. Uszyję ją według
najświeŜszej mody - zapewniała pani Linde.
Kiedy Mateusz odszedł, rzekła do siebie:
- Przynajmniej raz biedne dziecko będzie ubrane jak naleŜy. Maryla w istocie ubiera ją
wprost śmiesznie i ja sama co najmniej dziesięć razy chciałam zrobić jej tę uwagę.
Powstrzymałam się jednak, bo widzę, Ŝe Maryla uwag nie lubi, przekonana, Ŝe chociaŜ jest
starą panną, zna się lepiej na wychowaniu dzieci niŜ ja. Zawsze tak bywa. Ci, którzy się
zajmowali kiedykolwiek dziećmi, widzą dobrze, Ŝe nie ma stałych i niewzruszonych metod,
które by się dały zastosować do wszystkich wychowanków. Ci zaś, którzy nie mieli dzieci,
sądzą, Ŝe wszystko jest równie proste i łatwe jak reguła trzech. Wypisujesz trzy wiadome
zgodnie z zasadą, a wynik będzie dobry. Jednak ciało i krew nie dadzą się podciągnąć pod
zasady arytmetyki i w tym właśnie punkcie Maryla popełnia błąd. Przypuszczam, iŜ ubierając
Anię w sposób, w jaki to czyni, pragnie rozwijać w niej skromność, ale kto wie, czy zamiast
tego nie rozwija w niej zawiści i niezadowolenia. Jestem pewna, Ŝe biedne dziecko musi
widzieć róŜnicę pomiędzy swoim strojem a ubraniem innych dziewcząt. Ale Ŝe teŜ Mateusz
zwrócił na to uwagę! Ten człowiek zbudził się po sześćdziesięciu latach snu!
Podczas następnych dwóch tygodni Maryla zauwaŜyła, Ŝe Mateusz ma głowę
zaprzątniętą czymś niezwykłym, lecz nie potrafiła odgadnąć, co było tego powodem. Zagadka
wyjaśniła się nareszcie w wigilię BoŜego Narodzenia, gdy pani Linde przyniosła nową
sukienkę. Maryla niczym nie zdradziła swego nie-. zadowolenia. Prawdopodobnie jednak nie
dowierzała dyplomatycznemu objaśnieniu przyjaciółki, jakoby podjęła się ona uszycia
sukienki dlatego tylko, Ŝe Mateusz lękał się, aby Ania nie dowiedziała się zbyt wcześnie o
niespodziance.
- Ach tak, więc to z tego powodu Mateusz miał taką tajemniczą minę, szeptał i
uśmiechał się pod wąsem w ciągu ostatnich dwóch tygodni? - rzekła Maryla nieco oschle,
lecz tonem pobłaŜliwym. - Domyślałam się, Ŝe Mateusz ma zamiar popełnić jakieś głupstwo,
bo muszę przyznać, Ŝe nie uwaŜam, Ŝeby Ani potrzebna była nowa sukienka. Uszyłam jej na
jesieni trzy praktyczne, ciepłe i ładne sukienki, a wszystko, co ponadto, jest niepotrzebnym
zbytkiem. Te rękawy wymagają tyle materiału, ile starczyłoby na całą bluzkę. Rozbudzasz w
Ani próŜność, Mateuszu, a ona i bez tego jest próŜna jak paw. WyobraŜam sobie, jak teraz
będzie zachwycona, bo wiem dobrze, Ŝe marzyła o tych bezsensownych rękawach juŜ od
czasu, gdy tu przybyła, chociaŜ ostatnio powstrzymywała się od wspominania o tym. Obecnie
bufy są modne jeszcze większe i śmieszniejsze niŜ dawniej, tak wielkie jak nadęte balony. W
przyszłym roku modnisie będą prawdopodobnie zmuszone bokiem przechodzić przez drzwi.
Poranek wigilijny zastał świat w białej, cudnej szacie. Grudzień był bardzo łagodny i
oczekiwano Gwiazdki zielonej. Tymczasem w nocy spadł śnieg, który wystarczył, by
całkowicie przeobrazić Avonlea. Ania zachwyconym wzrokiem rozglądała się wokoło przez
zamarznięte okno swego pokoiku. Sosny w Lesie Duchów stały cudne niby białe pióropusze;
brzozy i dzikie wiśnie osypane były perłowym szronem; na zaoranych polach bruzdy pokryły
się śniegiem. Powietrze, czyste i chłodne, sprawiało rozkosz. Ania zbiegła ze schodów,
śpiewając wesoło, aŜ głos jej rozlegał się po całym Zielonym Wzgórzu.
- Wesołych Świąt, Marylo! Wesołych Świąt, Mateuszu! CzyŜ to nie cudne BoŜe
Narodzenie? Cieszę się tak bardzo, Ŝe Gwiazdka jest biała! Prawdziwe BoŜe Narodzenie musi
być białe. Nie lubię zielonej Gwiazdki! Bo zwykle nie jest zielona… tylko brudna, szara i
brunatna. JakŜe mogli ludzi nazwać ją zieloną? AleŜ… aleŜ… Mateuszu, czy to dla mnie? O
Mateuszu!
Mateusz niezręcznie rozwijał z papieru sukienkę i błagalnym wzrokiem spoglądał na
Marylę, która udając dezaprobatę, niby zajęta nalewaniem wody do imbryka, kącikami oczu z
zainteresowaniem śledziła dziewczynkę.
Ania wzięła sukienkę i przypatrywała się jej w uroczystym milczeniu. Ach, jakaŜ
śliczna! Najmilszy brązowy kolor, miękki materiał o jedwabnym połysku! Spódniczka o
delikatnych zakładkach i falbankach, staniczek pracowicie przymarszczony, z koronkowym
kołnierzykiem u szyi. A rękawy! Te były koroną dzieła! Długie, obcisłe mankiety, nad nimi
zaś dwie wspaniałe bufy, rozdzielone pośrodku wąziutkimi zakładeczkami i kokardami z
brązowej, jedwabnej wstąŜki.
- To gwiazdka dla ciebie, Aniu - rzekł Mateusz nieśmiało. - AleŜ, Aniu., czy ci się
podoba?… CóŜ to!… CóŜ to!…
Bo oczy Ani nagle napełniły się łzami.
- Czy mi się podoba? O Mateuszu!
Ania przewiesiła sukienkę na krześle i złoŜyła dłonie.
- Mateuszu, jest zachwycająca! O, nigdy nie potrafię dostatecznie za nią podziękować!
Spójrzcie tylko na te rękawy! Ach, wydaje mi się, Ŝe to uroczy sen!
- Dobrze, dobrze, ale teraz zabierzmy się do śniadania - przerwała Maryla. - Muszę
dodać, Aniu, iŜ nie uwaŜam wcale, aby ta sukienka była ci istotnie potrzebna. Lecz wobec
tego, Ŝe Mateusz ci ją podarował, szanujŜe ją. Tu jest wstąŜka, którą pani Linde ofiarowuje ci
do warkoczy. Jest brązowego koloru, odpowiednia do sukienki. A teraz chodź i siadaj do
stołu.
- Nie wiem, czy będę mogła jeść śniadanie - rzekła uszczęśliwiona Ania. - W tak
niezwykłej chwili śniadanie wydaje się rzeczą zbyt prozaiczną. Wolę nasycić mój wzrok tą
sukienką. Cieszę się tak bardzo, Ŝe bufiaste rękawy są jeszcze modne. Czuję, Ŝe nie
potrafiłabym przeŜyć tego, gdyby wyszły z mody, zanim doczekałabym się sukni z takimi
rękawami. Nie umiałabym być zupełnie zadowolona. Pani Linde postąpiła bardzo ładnie,
ofiarowując mi tę wstąŜkę. Czuję, Ŝe powinnam stać się w końcu dobrą! Bywają chwile, Ŝe z
przykrością myślę o tym, iŜ nie jestem wzorowa, ale przecieŜ ciągle postanawiam zostać nią
w przyszłości. Nieraz trudno jest dotrzymać postanowień, bo zdarza się, Ŝe nawiedzają nas
nieprzezwycięŜone pokusy, ale teraz postaram się zrobić jeszcze większy wysiłek.
W chwili gdy „prozaiczne” śniadanie dobiegało końca, w dolince, na ośnieŜonym
moście, ukazała się drobna figurka Diany w czerwonym, luźnym płaszczyku.
Ania wybiegła naprzeciw niej.
- Wesołej Gwiazdki, Diano! Ach, jakieŜ cudne BoŜe Narodzenie! PokaŜę ci coś
wspaniałego! Mateusz podarował mi prześliczną sukienkę z takimi rękawami! Nie umiałabym
nawet wyobrazić sobie piękniejszej!
- I ja ci coś przynoszę! - zawołała Diana bez tchu. - Oto masz… to pudełko. Ciotka
Józefina przysłała nam skrzynkę z wieloma drobiazgami… a to dla ciebie. Powinnam była
przynieść ci je wczoraj, ale przesyłka nadeszła o zmierzchu, a nie lubię przechodzić Lasem
Duchów po zapadnięciu nocy.
Ania otworzyła pudełko i zajrzała. Na wierzchu spoczywała kartka z napisem: „Dla
Ani - Wesołej Gwiazdki”, a dalej para prześlicznych, skórkowych pantofelków o okrągłych
noskach z atłasowymi kokardkami i błyszczącymi klamerkami.
- Ach, Diano! To zbyt wiele! Ja chyba śnię!
- A ja to nazywam zrządzeniem losu! - rzekła Diana. - Nie będziesz zmuszona
poŜyczać pantofelków od Ruby; doskonale się składa, bo i tak byłyby za duŜe dla ciebie o
całe dwa numery. Ładnie by to wyglądało: elf człapiący w zbyt obszernych pantoflach! Józia
Pye triumfowałaby z pewnością! Czy wiesz, Ŝe Rob Wright wrócił wieczorem z
przedostatniej próby razem z Gertie Pye? Słyszałaś kiedy coś podobnego?
Cała młodzieŜ szkolna Avonlea Ŝyła tego dnia w gorączkowym podnieceniu, gdyŜ
naleŜało ostatecznie udekorować wielką salę i urządzić ostatnią generalną próbę.
Wieczorem odbył się koncert. Powodzenie było niewątpliwe, sala przepełniona, a
wszyscy występujący spisali się znakomicie. JednakŜe gwiazdą wieczoru okazała się Ania,
czemu nawet nie odwaŜyła się zaprzeczyć zazdrosna Józia Pye.
- Ach, jakiŜ to był rozkoszny wieczór! - westchnęła Ania, gdy po skończonym
przedstawieniu wracała z Dianą do domu, zapatrzona w ciemne, gwiazdami usiane niebo.
- Zdaje się, Ŝe wyniki są jak najlepsze - rzekła praktycznie usposobiona Diana. Jestem pewna, Ŝeśmy zebrały więcej niŜ dziesięć dolarów. Wyobraź sobie, Ŝe pan Allan
zamieści wzmiankę o tym w dzienniku w Charlottetown.
- Ach, Diano, czy w istocie nazwiska nasze będą wydrukowane? Dreszcz mnie
przejmuje, gdy pomyślę o tym. Twoje solo, Diano, było bardzo wytworne. Kiedy wołano
„bis”, czułam się dumniejsza niŜ ty sama. Pomyślałam sobie: „To moją serdeczną
przyjaciółkę tak oklaskują!”
- A twoja deklamacja, Aniu! Zdawało się, Ŝe burza oklasków zerwie dach z domu. Ten
smutny wiersz był wprost boski!
- Ach, Diano, ja byłam tak rozgorączkowana! Kiedy pan Allan wywołał moje
nazwisko, nie wiem, w jaki sposób znalazłam się na estradzie. Czułam, jakby milion oczu
przewiercał mnie na wskroś, i przez jedną straszną chwilę zdawało mi się, Ŝe głos zamarł mi
w krtani. Potem pomyślałam o moich cudnych bufiastych rękawach i nabrałam odwagi.
Wiedziałam, Ŝe muszę okazać się godną tych rękawów! Zaczęłam mówić i z ‘początku
doznawałam wraŜenia, Ŝe głos mój przybywa z dala. Czułam się zupełnie jak papuga.
Szczęście, Ŝe tak sumiennie uczyłam się tego wiersza i powtarzałam go na strychu tyle razy,
inaczej nic by z tego nie wyszło. Czy dobrze jęczałam?
- Owszem, jęczałaś wspaniale - zapewniała Diana.
- Gdy skończyłam, zauwaŜyłam, Ŝe stara pani Sloane ociera łzy. Jaka to miła
świadomość, Ŝe wzruszyłam czyjeś serce! CzyŜ to nie romantycznie uczestniczyć w
koncercie? O, będzie to dla mnie pamiętna chwila!
- A czy dialogi chłopców nie były świetne? - spytała Diana. - Gilbert Blythe był
wprost niezrównany. Wiesz, Aniu, uwaŜam, Ŝe ty zbyt surowo postępujesz z Gilbertem.
CzekajŜe, aŜ skończę. Kiedyś opuszczała estradę go dialogu elfów, jedna z róŜ, wplecionych
w twoje włosy, wypadła. Widziałam, jak Gilbert podniósł ją i schował do kieszonki na
piersiach. Oto widzisz! Przy twoim romantycznym usposobieniu taki fakt powinien ci się
niezmiernie podobać.
- Obojętne są mi czyny tej osoby - odpowiedziała Ania wyniośle. - Szkoda mi czasu
na myślenie o niej.
Tego wieczoru Mateusz i Maryla, którzy po raz pierwszy od lat dwudziestu byli na
koncercie, zasiedli w kuchni przed kominem, rozmawiając o doznanych wraŜeniach. Ania
udała się juŜ na spoczynek.
- Wydaje mi się, Ŝe Ania wywiązała się ze swej roli znakomicie - rzekł Mateusz z
dumą.
- Tak jest, w istocie - przyznała Maryla. - To zdolna dziewczyna, Mateuszu. I ślicznie
wyglądała, rzeczywiście! Byłam przeciwna całemu temu koncertowi, lecz teraz przyznaję, Ŝe
nie było w tym nic nieodpowiedniego. Naprawdę byłam dziś wieczorem dumna z Ani, choć
nie mam zamiaru jej tego mówić.
- Ja równieŜ byłem dumny z Ani, lecz powiedziałem jej to, zanim poszła do swego
pokoiku - rzekł Mateusz. - Będziemy musieli pomyśleć, co z nią dalej począć, Marylo.
Przypuszczam, Ŝe szkoła w Avonlea niedługo przestanie jej wystarczać.
- Dość mamy czasu do myślenia o tym - odpowiedziała Maryla. - W marcu kończy
dopiero trzynaście lat, chociaŜ dzisiejszego wieczoru zdawało mi się, Ŝe wyrosła na duŜą
dziewczynkę. Małgorzata uszyła jej sukienkę cokolwiek za długą i dlatego Ania wydaje się
wyŜsza. W nauce wykazuje duŜe zdolności i sądzę, Ŝe postąpimy najlepiej, kierując ją w
przyszłości do seminarium. Lecz nie naleŜy jej o tym wspominać wcześniej niŜ za rok lub za
dwa.
- Jak chcesz, ale nie uwaŜam, by zastanawianie się nad tą sprawą mogło jej zaszkodzić
- rzekł Mateusz. - Tego rodzaju plany dojrzewają lepiej, gdy się nad nimi więcej rozmyśla.
XXVI.
KLUB POWIEŚCIOWY
MłodzieŜy z Avonlea trudno było powrócić do jednostajności codziennego Ŝycia.
Szczególnie Ani, po kilkotygodniowej atmosferze podniecenia, wszystko wydawało się
monotonne, proste i nudne. Czy potrafi kiedykolwiek wrócić do spokojnego trybu Ŝycia, jaki
wiodła przed owym koncertem? W pierwszej chwili, zwierzając się Dianie, uwaŜała to za
niemoŜliwe.
- Jestem pewna, Diano, Ŝe Ŝycie nigdy juŜ nie będzie mogło być takie, jakie było
dawniej - mówiła smutnie, jakby miała na myśli czasy sprzed lat pięćdziesięciu. - Być moŜe,
Ŝe kiedyś znowu przywyknę, lecz lękam się, iŜ koncerty odbierają ludziom ochotę do
codziennego Ŝycia. Przypuszczam, iŜ to dlatego Maryla ich nie pochwala. Maryla jest
niezmiernie rozumna. Jest o wiele lepiej być rozumnym i rozsądnym, jednakŜe ja nie
pragnęłabym wcale być rozsądną, bo to takie nieromantyczne! Pani Linde wprawdzie ‘mówi,
Ŝe nie ma obawy, abym kiedykolwiek nią była, ale tego nie moŜna przecieŜ wcale
przewidzieć. Teraz właśnie czuję, Ŝe mogę jeszcze wyrosnąć na rozumnego człowieka…
chociaŜ być moŜe, iŜ to tylko skutek zmęczenia. Ostatniej nocy wcale nie mogłam spać.
LeŜałam zupełnie rozbudzona i raz po raz przeŜywałam znowu nasz koncert. Podobne sprawy
mają i tę dobrą stronę, Ŝe z przyjemnością powracamy do nich myślą.
Powoli jednak młodzieŜ z Avonlea powróciła do dawnych zajęć i spraw codziennych.
Niewątpliwie jednak koncert pozostawił pewne ślady. Ruby Gillis i Emma White, które
posprzeczały się z sobą o pierwsze miejsce na estradzie, nie siedziały juŜ w jednej ławce i
obiecująca trzyletnia przyjaźń została złamana. Józia Pye i Julia Bell nie mówiły ze sobą
przez trzy miesiące, gdyŜ Józia Pye powiedziała Bessie Wright, Ŝe ukłon Julii Bell, gdy
weszła na estradę, przypomniał jej ruch łebka kurczęcia. Rozumie się, Ŝe Bessie powtórzyła
to Julii. śadne ze Sloane’ów nie chciało mieć nic wspólnego z Bellami, bo Bellowie
oświadczyli, Ŝe Sloane’owie wykonywali zbyt wiele numerów programu. Natomiast
Sloane’owie twierdzili, ze Bellowie nie umieli wykonać odpowiednio nawet i tej niewielkiej
cząstki, jakiej się podjęli. Wreszcie Karolek Sloane sprał Moody Spurgeon MacPhersona, bo
ten powiedział, ze Ania Shirley od czasu swego występu zadziera nosa. To wystarczyło, aby
siostra Moody’ego Ella postanowiła „nie rozmawiać” z Anią przez resztę zimy. Z wyjątkiem
tych oto drobnych utarczek praca w małym królestwie panny Stacy odbywała się ze zwykłą
regularnością i spokojem.
Zima mijała. Była ona niezwykle łagodna, o tak małej ilości śniegu, Ŝe Ania z Dianą
prawie codziennie udawały się do szkoły drogą przez ŚcieŜkę Brzóz.
W dzień urodzin Ani dziewczynki szły lekkim krokiem, pomimo bezustannej
paplaniny patrząc i nasłuchując uwaŜnie, gdyŜ panna Stacy zapowiedziała, Ŝe napiszą
wypracowanie: „Przechadzka lasem w zimie”. NaleŜało więc pilnie zwracać uwagę na
wszystko.
- Pomyśl tylko, Diano, skończyłam dziś lat trzynaście - rzekła Ania z powagą. Trudno mi uwierzyć, Ŝe jestem juŜ prawie dorosła. Kiedy się dziś rano zbudziłam, wydawało
mi się, Ŝe wszystko musi być jakieś zupełnie inne. Tyś skończyła trzynaście lat przed
miesiącem, więc zdąŜyłaś się juŜ przyzwyczaić do tego uczucia… śycie wydaje się o tyle
bardziej ciekawe. Za dwa lata będę dorosła. Z przyjemnością myślę o tym, Ŝe wolno mi
będzie wtedy uŜywać górnolotnych wyraŜeń bez obawy, Ŝe mnie wyśmieją.
- Ruby Gillis powiada, Ŝe postara się o narzeczonego, gdy tylko skończy piętnaście lat
- rzekła Diana.
- Ruby Gillis myśli tylko o narzeczonych - odpowiedziała Ania pogardliwie. - JuŜ
teraz jest uszczęśliwiona, gdy ktoś połączy jej imię ze swoim na murze w szkole. Taka z niej
wariatka! Ale boję się, Ŝe to, co teraz mówię, jest zbyt okrutne. Pani Allan twierdzi, Ŝe nie
powinniśmy nigdy pozwalać sobie na nielitościwe słowa. Tylko Ŝe one nieraz wymykają się
nam prawie bezwiednie, prawda? Ja wprost nie potrafię mówić o Józi Pye, Ŝeby nie
powiedzieć czegoś okrutnego, toteŜ staram się nie wspominać jej wcale. ZauwaŜyłaś to
prawdopodobnie. Chcę stać się podobna do pani Allan, uwaŜam ją za doskonałość. Pan Allan
jest równieŜ tego zdania. Pani Linde mówi o nim, Ŝe on ubóstwia ziemię, po której stąpa jego
Ŝona, i nie uwaŜa ona bynajmniej za słuszne, by pastor darzył taką miłością ziemską istotę.
Ale, Diano, przecieŜ i pastorowie są ludźmi i mają wady takie jak wszyscy. Ostatniej niedzieli
po południu miałam z panią Allan bardzo zajmującą rozmowę o wadach ludzkich. Tak mało
jest tematów właściwych na niedzielną rozmowę, a wady są właśnie odpowiednim tematem.
Moją wadą na przykład jest zbyt bujna wyobraźnia i zapominanie o obowiązkach. Staram się
gorliwie zwalczać te błędy i sądzę, Ŝe teraz, gdy skończyłam lat trzynaście, pójdzie mi to
łatwiej.
- Za cztery lata będziemy mogły upinać włosy - rzekła znowu Diana. - Alicja Bell ma
dopiero szesnaście lat, a dawno je upina, lecz mnie się to wydaje śmieszne. Ja poczekam, aŜ
skończę siedemnaście.
- Gdybym miała garbaty nos Alicji - zawołała Ania stanowczo - nie odwaŜyłabym
się!… Ale ot, nie chcę kończyć tego, co zaczęłam mówić, bo byłaby to znowu uwaga
nielitościwa. Przy tym porównywałam jej nos z moim, a juŜ to samo było zarozumiałością.
Lękam się, Ŝe myślę zbyt wiele o moim nosie, od czasu gdy juŜ dawno temu usłyszałam
pochwałę, Ŝe jest wyjątkowo kształtny. Jest to dla mnie zresztą wielka pociecha. Ach, Diano,
spójrz tylko - królik! Dobrze jest zapamiętać to sobie do naszego wypracowania. Mnie się
wydaje, Ŝe las jest równie piękny zimą jak i latem. Jest taki biały i cichy, jakby spał i śnił
cudnie!
- Wypracowania o lesie nie obawiam się tak bardzo - westchnęła Diana. - Potrafię
opisać las, ale za to wypracowanie poniedziałkowe będzie straszne. Co za pomysł panny
Stacy, byśmy pisały opowiadania z własnej głowy.
- CóŜ znowu, to nic trudnego! - przekonywała Ania.
- Łatwe jest dla ciebie, bo posiadasz wyobraźnię - rzekła Diana - ale cóŜ byś zrobiła,
gdybyś jej nie miała? Przypuszczam, Ŝe twoje wypracowanie jest juŜ gotowe.
Ania skinęła głową, starając się o skromną minkę, ale jej się to nie udało.
- Napisałam je w zeszły poniedziałek wieczorem. Nosi tytuł „Zazdrosny rywal” albo
„Śmierć ich nie rozłączyła”. Odczytałam je Maryli, która powiedziała, Ŝe jest głupie i
nienaturalne, potem Mateuszowi, a on uznał, iŜ jest bardzo piękne. Właśnie jego rodzaj
krytyki lubię. Jest to smutna, słodka opowieść. Pisząc ją, płakałam jak dziecko. Bohaterkami
są dwie piękne i młode dziewczyny, Kordelia Montmorency i Geraldina Seymour,
mieszkające w tym samym miasteczku i ubóstwiające się wzajemnie. Kordelia była to słuszna
brunetka o czole opasanym koroną włosów, ciemnych jak noc, i o czarnych, płomiennych
oczach. Geraldina była to królewska blondynka z włosami jasnymi jak złota przędza i
aksamitnymi, purpurowymi oczami.
- Nie widziałam nigdy osoby o purpurowych oczach - rzekła Diana z
powątpiewaniem.
- Ja równieŜ nie widziałam. Ale wyobraziłam ją sobie. Pragnęłam wymyślić coś
niezwykłego. Geraldina miała prócz tego alabastrowe czoło. Wreszcie dowiedziałam się, co
to znaczy alabastrowe czoło. Z wiekiem nabywa się wiadomości. O wiele więcej umiemy
mając lat trzynaście, niŜ kiedyśmy mieli dwanaście.
- No i cóŜ się stało z Kordelia i Geraldina? - spytała Diana, którą losy tych dam
zaczęły zajmować.
- Wzrastały piękne, jedna w pobliŜu drugiej, aŜ skończyły lat szesnaście. Wtedy to do
ich rodzinnego miasteczka przybył Bertram de Vere i zakochał się w czarującej Geraldinie.
Ocalił jej Ŝycie, kiedy pewnego razu konie u jej powozu poniosły. Zemdlona, padła w jego
objęcia, a on na rękach niósł ją do domu całe trzy mile, gdyŜ, jak się łatwo domyślisz, powóz
został strzaskany w kawałki. Było mi bardzo trudno wymyślić jakiś sposób jego oświadczyn,
gdyŜ nie mam Ŝadnego doświadczenia w tych sprawach. Pytałam Ruby Gillis, czy wie coś o
tym, jak męŜczyźni starają się o narzeczone. UwaŜałam, Ŝe się zna na tym, bo ma tyle sióstr
zamęŜnych. Ruby opowiedziała mi, Ŝe raz ukryła się w spiŜarni, aby usłyszeć, jak Malcolm
Andrews będzie się oświadczał jej siostrze Zuzi. Malcolm zwierzył się Zuzi, Ŝe ojciec jego
podarował mu folwark na własność, a potem spytał: ,1 cóŜ ty, moje ukochanie, czybyśmy nie
mogli oboje tam zamieszkać?” Zuzia zaś na to: „Tak… nie… nie wiem doprawdy…
zobaczymy…” - i od razu byli zaręczeni. JednakŜe taki rodzaj oświadczyn nie wydał mi się
wcale romantyczny, więc postanowiłam wyobrazić sobie co innego. UłoŜyłam to bardzo
kwieciście i poetycznie: Bertram padł na kolana, choć Ruby Gillis mówi, Ŝe dziś się tego nie
robi. Geraldina przyjęła go, a odpowiedź jej zajęła mi całą stronicę. Muszę ci wyznać, Ŝe
miałam duŜo roboty z ułoŜeniem tej odpowiedzi. Pisałam i przerabiałam ją pięć razy, lecz
obecnie uwaŜam, Ŝe jest to mistrzowska scena. Bertram ofiarował swej przyszłej pierścień z
brylantem i naszyjnik z rubinów i obiecał jej podróŜ poślubną po Europie, gdyŜ był szalenie
bogaty. Lecz niestety, cienie zaczęły wkrótce zalegać ścieŜkę ich Ŝycia. Kordelia tajemnie
kochała Bertrama i kiedy Geraldina opowiedziała jej o swych zaręczynach, wpadła we
wściekłość, tym większą, Ŝe jednocześnie ujrzała pierścień i naszyjnik. Przywiązanie jej do
Geraldiny przeszło w gorzką nienawiść i przysięgła, Ŝe nie zezwoli nigdy na jej związek z
Bertramem. Ale pozornie udawała nadal przyjaźń dla Geraldiny. Pewnego wieczora, kiedy
obie przyjaciółki stały na wąskiej kładce nad rwącym, głębokim potokiem, Kordelia,
przypuszczając, Ŝe są same, pchnęła Geraldinę do wody, śmiejąc się szyderczo: „Cha! Cha!
Cha!” Tymczasem Bertram, znajdujący się w pobliŜu, spostrzegł to i rzucił się w fale,
wołając: „Uratuję cię, moja niezrównana Geraldino!” Niestety jednak zapomniał, Ŝe nie umiał
pływać, i utonęli oboje, trzymając się mocno w objęciach. Wkrótce potem fale wyrzuciły ich
ciała na brzeg. Zostali pochowani we wspólnym grobie, a pogrzeb ich był wyjątkowo
wspaniały, Diano. UwaŜam, iŜ daleko romantycznie] jest zakończyć pogrzebem niŜ weselem.
Co się zaś tyczy Kordelii, wyrzuty sumienia przyprawiły ją o utratę zmysłów i została
umieszczona w domu dla obłąkanych. Sądzę, Ŝe to było poetyczne zadośćuczynienie za jej
zbrodnię.
- Prześliczne! - westchnęła Diana naleŜąca do szkoły krytyki Mateusza. - Nie pojmuję,
jak ty, Aniu, potrafisz wymyślić takie wzruszające sceny. Pragnęłabym bardzo mieć tak
bogatą wyobraźnię jak twoja.
- Nic łatwiejszego, jeśli zechcesz ją tylko pielęgnować - zapewniała Ania
pocieszającym tonem. - Powzięłam właśnie następujący plan. Słuchaj, Diano. Ty i ja
załoŜymy nasz własny klub powieściowy i będziemy pisywały powieści dla wprawy. Dopóki
sama nie potrafisz, będę ci pomagała. NaleŜy urabiać wyobraźnię, jak mawia panna Stacy.
Tylko trzeba to czynić rozumnie. Mówiłam jej o Lesie Duchów, ale uwaŜała, Ŝe w tym
wypadku byłyśmy na złej drodze.
W taki oto sposób powstał klub powieściowy. Początkowo ograniczał się jedynie do
dwóch członkiń, lecz wkrótce rozwinął się przyjąwszy na swe łono Jankę Andrews i Ruby
Gillis oraz jedną czy dwie spośród koleŜanek, które takŜe uwaŜały, Ŝe ich wyobraźnia
wymaga pielęgnacji. Chłopców nie dopuszczono pomimo twierdzenia Ruby Gillis, Ŝe
obecność ich oŜywiłaby klub. KaŜdy członek klubu winien był napisać jedną powieść na
tydzień.
- Jest to niezmiernie zajmujące - opowiadała Ania Maryli. - KaŜda z dziewcząt
odczytuje swój utwór głośno, a następnie rozprawiamy o nim. Mamy zamiar je zachować, a w
przyszłości odczytywać naszym dzieciom. Pisujemy pod pseudonimami. Mój brzmi
Rosamonda Montmorency. Wszystkie dziewczęta są bardzo zdolne. Ruby Gillis jest
wyjątkowo sentymentalna. Wprowadza zbyt wiele miłości do swych opowiadań, a zbyt wiele
- to gorzej niŜ zbyt mało. Janka znów pomija miłość, bo uwaŜa, Ŝe to brzmi głupio przy
głośnym czytaniu. Powieści jej są bardzo rozsądne. Diana wprowadza zbyt wiele zbrodni do
swych opowiadań. Mówi, Ŝe najczęściej nie wie, co począć z rozmaitymi osobami, więc
zabija je, by się ich pozbyć. Najczęściej ja poddaję tematy do tych powieści, lecz dla mnie to
nic trudnego, bo mam zawsze miliony pomysłów.
- UwaŜam, Ŝe taka pisanina to nowe wariactwo - rzekła Maryla pogardliwie. Nabijacie sobie głowy głupstwami i marnujecie czas potrzebny na odrabianie lekcji. Czytanie
powieścideł jest juŜ złe, a cóŜ dopiero pisanie ich.
- AleŜ my się staramy, aby kaŜdy utwór zawierał jakiś morał, Marylo - broniła się
Ania. - Ja tego nawet wymagam. Wszyscy szlachetni bywają wynagradzani, wszyscy zaś źli odpowiednio karani. Jestem pewna, Ŝe to musi wywrzeć dobroczynny wpływ na czytelnika.
Morał to najwaŜniejsze! Pan Allan tak twierdzi. Odczytałam jedną z moich powieści
pastorostwu i oboje przyznali, Ŝe morał był bardzo dobry. Tylko podczas wzruszających
sytuacji śmieli się serdecznie. Co prawda ja wolę, jeŜeli słuchacze płaczą. Janka i Ruby płaczą
najczęściej, gdy odczytuję wzruszające sceny. Diana napisała o naszym klubie do ciotki
Józefiny, a ta w odpowiedzi prosiła, byśmy jej przysłały niektóre nasze powieści.
Przepisałyśmy więc cztery najlepsze i posłałyśmy jej. Panna Barry odpisała nam, Ŝe nigdy w
Ŝyciu nie czytała nic równie zabawnego. Zdziwiło nas to niezmiernie, bo wszystkie te
opowiadania były bardzo wzruszające i prawie wszyscy w nich umierali. Lecz jestem
zadowolona, Ŝe podobały się pannie Barry. Okazuje się, Ŝe nasz klub przyniósł jakąś korzyść
ludzkości. A pani Allan powiada, Ŝe taki winien być nasz cel w kaŜdej sprawie. Ja w istocie
staram się o to, lecz zapominani, ilekroć jestem rozbawiona. JednakŜe mam nadzieję, Ŝe kiedy
dorosnę, będę trochę podobna do pani Allan. Czy Maryla uwaŜa, Ŝe to jest moŜliwe?
- Nie powiem, Ŝeby się na to bardzo zanosiło - brzmiała nie dodająca otuchy
odpowiedź Maryli. - Jestem pewna, Ŝe pani Allan nie była nigdy tak roztrzepana ani tak
zapominalska jak ty.
- Nie, ale teŜ nie była zawsze taka dobra jak obecnie - odrzekła z powagą Ania. - Sama
mi to wyznała… to znaczy opowiedziała mi, Ŝe będąc dzieckiem była wielką psotnicą i często
sama ściągała na siebie przykrości. Dodało mi to wiele otuchy. Czy to bardzo brzydko,
Marylo, Ŝe nabieram otuchy, kiedy słyszę od innych, Ŝe oni takŜe bywali źli i psotni? Pani
Linde tak twierdzi. Pani Linde mówi, Ŝe ona zawsze doznaje przykrości, ilekroć słyszy, Ŝe
ktoś był niedobry, chociaŜby w młodym wieku, w dzieciństwie nawet. Mówiła mi, Ŝe kiedyś
słyszała, jak pewien pastor opowiadał, iŜ będąc chłopcem ściągnął ciastko z poziomkami ze
spiŜarni swej ciotki. Od tego czasu pani Linde nie potrafiła nigdy zdobyć się na szacunek dla
tego pastora. Co do mnie, zapatrywałabym się inaczej na te sprawy. UwaŜam, Ŝe postąpił
szlachetnie, przyznając się do błędu, i przypuszczam, iŜ małym chłopcom, którzy postępują
źle i Ŝałują tego, duŜo otuchy powinna dodać myśl, Ŝe i oni takŜe, pomimo wszystko, mogą
wyrosnąć na rozumnych pastorów. Ja tak uwaŜam, Marylo.
- Ja zaś uwaŜam, Aniu - rzekła Maryla - Ŝe juŜ dawno powinnaś była skończyć
zmywanie naczyń. Z powodu swej paplaniny zuŜyłaś na tę robotę pół godziny więcej, niŜ
naleŜało. Naucz się przede wszystkim kończyć robotę, a potem rozprawiać.
XXVII.
PRÓśNOŚĆ UKARANA
Pewnego wieczora w końcu kwietnia Maryla wracała z posiedzenia związku.
Świadomość, Ŝe zima wreszcie minęła, zbudziła w niej uczucie zachwytu, jakie wiosna
zwykła budzić zarówno w duszach ludzi starych i smutnych, jak i młodych i wesołych.
Maryla nie miała zwyczaju analizowania swych myśli i uczuć. WyobraŜała sobie
prawdopodobnie, iŜ myśli jedynie o związku, kasie misjonarzy i nowym dywanie do zakrystii.
Tymczasem poza tymi rozmyślaniami ukrywała się rozkoszna świadomość, Ŝe wokół
rozpościerają się rdzawe pola, rozpalające się w bladej purpurze mgieł zachodzącego słońca;
Ŝe wysokie, ostro zakończone cienie sosen padają na łąki po drugiej stronie stawu, Ŝe
nieruchome
klony o
ciemnoczerwonych,
nabrzmiewających
pąkach
stoją
wokoło
zwierciadlanej tafli jeziora leśnego i cały świat budzi się, a pod szarą powłoką ziemi pulsuje
ukryte Ŝycie. Wiosna nadchodziła, a powaŜny, stateczny krok Maryli stawał się coraz lŜejszy i
szybszy pod wpływem głębokiej, wiośnianej radości.
Wzrok starej panny spoczął z miłością na Zielonym Wzgórzu przezierającym poprzez
młode liście drzew i odbijającym w swych oknach światło słoneczne w licznych migotliwych
lśnieniach. Przyspieszając kroku po wilgotnej alei, Maryla dumała, jak miła jest świadomość,
Ŝe powraca do domu, do wesołego trzaskającego na kominku ognia, do stołu ładnie nakrytego
do herbaty, i porównywała to uczucie z wraŜeniem chłodnego dostatku, jakiego doznawała na
tym samym Zielonym Wzgórzu wracając z posiedzeń związku dawnymi laty przed
przybyciem Ani.
ToteŜ nic dziwnego, Ŝe gdy weszła do kuchni i nie zastała tam ani śladu ognia ani teŜ
swojej wychowanki, uczuła się słusznie zirytowana i rozczarowana. Poleciła Ani, aby
przygotowała herbatę punktualnie na piątą, a tymczasem sama będzie zmuszona szybko
przebrać się i przygotować wieczerzę, zanim Mateusz wróci z pola od orki.
- Rozmówię się z panną Anną, gdy się zjawi - mówiła Maryla gniewnie, łupiąc
siekierką drzewo na rozpałkę z większą energią, niŜ naleŜało. - Ot, i Mateusz juŜ powrócił i
cierpliwie czeka w kącie. A ona biega gdzieś pewno z Dianą, pisze powieści, deklamuje
dialogi lub inne bzdurstwa i ani myśli o godzinie i o swych obowiązkach. Trzeba bidzie raz na
zawsze skończyć z tym wszystkim. Mało mnie obchodzi twierdzenie pani Allan, Ŝe Ania jest
najzdolniejszą i najbardziej uroczą z dziewcząt, jakie zna. Niechaj sobie będzie urocza i
zdolna, lecz w głowie jej roi się od głupstw i nigdy nie moŜna z góry przewidzieć, na jaki
szalony pomysł wpadnie. Ledwie zapomni o jednym wybryku, juŜ drugi jest gotów. Ale masz
tobie! Toć w tej chwili powtarzam słowa Małgorzaty Linde, która rozmawiając ze mną na
dzisiejszym zebraniu, w ten sposób krytykowała Anię. Rada byłam, Ŝe pani Allan broniła
naszej małej, gdyŜ jestem pewna, iŜ w przeciwnym razie ja sama byłabym zbyt ostro
odpowiedziała Małgorzacie bez względu na obecność innych. Ania ma wiele wad i daleka
jestem od tego, by temu przeczyć. PrzecieŜ ja ją wychowuję, nie zaś Małgorzata Linde, która
potrafiłaby znaleźć wady w samym Archaniele Gabrielu, gdyby mieszkał on w Avonlea…
Lecz, bądź co bądź, skoro poleciłam Ani zająć się przygotowaniem wieczerzy, nie powinna
była wyjść po południu z domu. Wprawdzie muszę przyznać, Ŝe pomimo wszystkich jej wad
nigdy dotąd nie bywała nieposłuszna lub nieobowiązkowa, i smuci mnie bardzo, Ŝe się to dziś
zdarzyło.
- Zapewne masz rację - rzekł Mateusz, który, cierpliwy i rozsądny, lecz przede
wszystkim głodny, uwaŜał za najodpowiedniejsze pozwolić, by Maryla wygderała się do
woli. Doświadczenie nauczyło go, Ŝe siostra krząta się o wiele szybciej, jeŜeli nie
przeszkadzać jej w podobnej chwili niewczesną argumentacją. - Czy aby nie sądzisz jej zbyt
pośpiesznie, Marylo? - rzekł powoli. - Nie nazywaj jej nieobowiązkową, jeŜeli nie jesteś
pewna jej winy. Być moŜe, iŜ wszystko da się jeszcze wytłumaczyć… Ania na pewno potrafi
wyjaśnić tę sprawę.
- Ani nie ma w domu, pomimo Ŝe kazałam jej pozostać - odrzekła ostro Maryla. Sądzę, Ŝe trudno jej będzie się z tego wytłumaczyć przede mną. Z góry wiedziałam, iŜ ty
będziesz jej bronił, Mateuszu. Szczęściem, ja ją wychowuję, nie ty.
Noc juŜ zapadła, gdy wieczerza była gotowa, ale nie widać było małej winowajczyni,
która powinna była juŜ pędzić zadyszana i skruszona przez kładkę i wzdłuŜ Alei
Zakochanych, ze świadomością nie spełnionych obowiązków. Maryla z ponurą miną zmyła i
pochowała naczynia stołowe. Następnie, potrzebując świecy do piwnicy, udała się na facjatkę,
aby wziąć lichtarz stojący zazwyczaj na stoliku Ani. Zapaliwszy świecę odwróciła się i nagle
zauwaŜyła dziewczynkę leŜącą na łóŜku, z głową ukrytą w poduszkach.
- A to co znowu! - zawołała zdumiona. - Czyś ty spała, Aniu?
- Nie - brzmiała przytłumiona odpowiedź.
- Czyś więc chora? - spytała Maryla zaniepokojona, zbliŜając się do łóŜka.
Ania głębiej jeszcze zaryła się’ w poduszki, jakby pragnęła ukryć się na zawsze przed
oczami śmiertelników.
- Nie. Ale, kochana Marylo, proszę odejść i nie patrzeć na mnie. Jestem pogrąŜona w
otchłani rozpaczy i nic mnie nie obchodzi, kto jest prymusem w klasie ani kto pisze najlepsze
wypracowania, ani teŜ kto będzie śpiewać w chórze szkoły niedzielnej. Podobne drobiazgi nie
mają obecnie dla mnie najmniejszego znaczenia, bo nie sądzę, bym kiedykolwiek mogła się
pokazać ludziom. Kariera moja skończona. Proszę nie patrzeć na mnie, niech Maryla
odejdzie!
- Słyszane rzeczy! - wykrzyknęła Maryla, coraz bardziej zdziwiona. - CóŜ to się
dzieje, Aniu? CóŜeś ty uczyniła? Wstań natychmiast i odpowiedz. Natychmiast, powtarzam! I
mów, co się stało?
Ania zsunęła się z łóŜka zrozpaczona, lecz posłuszna.
- Proszę spojrzeć na moje włosy, Marylo - szepnęła.
Maryla uniosła świecę i badawczo rzuciła okiem na włosy Ani, cięŜką masą opadające
na jej ramiona. W istocie miały one dziwny wygląd.
- CóŜeś ty zrobiła ze swymi włosami, Aniu? - spytała. - PrzecieŜ one są zielone!
Zielone dałyby się nazwać, gdyby to był jakiś moŜliwy kolor… ten dziwaczny,
brzydki, brązowozielony odcień, tu i ówdzie przetykany pasmami naturalnej rudej barwy,
potęgującej jeszcze bardziej upiorne wraŜenie. Nigdy w Ŝyciu Maryla nie widziała czegoś tak
szkaradnego jak włosy Ani w owej chwili.
- Tak, są zielone - jęknęła Ania. - Myślałam, Ŝe nie ma nic równie brzydkiego jak rude
włosy. Lecz teraz widzę, Ŝe dziesięć razy gorzej jest mieć zielone. Ach, Maryla nie moŜe
sobie wyobrazić, jak bezgranicznie jestem nieszczęśliwa!
- Nie pojmuję, co się stało, lecz mam nadzieję, Ŝe się dowiem - rzekła Maryla. - Pójdź
ze mną do kuchni, tutaj jest chłodno, i opowiedz, coś ty znów zrobiła. JuŜ od pewnego czasu
oczekiwałam jakiegoś niezwykłego wydarzenia. Dwa miesiące minęły od ostatniej awantury,
więc byłam pewna, Ŝe ten spokój nie moŜe trwać dłuŜej. No i co takiego zrobiłaś ze swymi
włosami?
- Ufarbowałam je.
- Ufarbowałaś? Ufarbowałaś włosy? Aniu, czyś ty nie wiedziała, Ŝe tego nie moŜna
robić?
- Owszem, wiedziałam, Ŝe to niewłaściwe - przyznała Ania. - Ale pomyślałam sobie,
iŜ warto popełnić coś trochę niewłaściwego, aby się wreszcie pozbyć czerwonych włosów.
Obliczyłam wszystko, Marylo, i postanowiłam być dodatkowo grzeczną pod innymi
względami, aby w ten sposób wyrównać błąd.
- Co prawda - rzekła Maryla ironicznie - gdybym się zdecydowała ufarbować włosy,
ufarbowałabym je przynajmniej na jakiś ludzki kolor, a nie na zielono.
- AleŜ ja nie miałam zupełnie zamiaru ufarbować ich na zielono - broniła się Ania ze
łzami w oczach. - Jeśli postąpiłam niesłusznie, pragnęłam przynajmniej coś przez to osiągnąć.
On mnie zapewnił, Ŝe włosy moje uzyskają wspaniałą kruczą barwę… twierdził tak z
największą stanowczością. JakŜe mogłam wątpić o prawdzie jego słów, Marylo? Wiem
dobrze, jak to boli, gdy nie ufają naszym słowom. I pani Allan powiada, Ŝe nie naleŜy nigdy
wątpić o czyjejś uczciwości, jeśli się nie ma na to dowodów. Teraz mam juŜ dowód… zielone
włosy to dowód wystarczający dla kaŜdego. Przedtem nie miałam tego dowodu i oczywiście
wierzyłam.
- Komu? Kto ci o tym powiedział?
- Handlarz wędrowny, który tu był po południu. Kupiłam tę farbę od niego.
- AleŜ, Aniu, ile razy prosiłam cię, byś nigdy nie pozwoliła Ŝadnemu z tych Włochów
wejść do domu! Nie chcę, abyś zachęcała ich do kręcenia się tutaj.
- O, ja go teŜ wcale nie wpuściłam do mieszkania. Pamiętałam o zakazie Maryli i
wyszłam na dwór, starannie zamknąwszy drzwi. Wszystkie drobiazgi oglądałam na progu.
Zresztą nie był to wcale Włoch… lecz niemiecki śyd. Miał olbrzymie pudło pełne bardzo
ciekawych przedmiotów i opowiadał mi, Ŝe cięŜko pracuje, by zarobić na sprowadzenie swej
Ŝony i dzieci z Niemiec. Mówił o tym z takim przejęciem, Ŝe wzruszył moje serce. Pragnęłam
kupić coś, aby mu pomóc w tak waŜnej sprawie. Nagle spostrzegłam ową buteleczkę z farbą
do włosów. Handlarz solennie zapewnił mnie, Ŝe farba ta zabarwi kaŜde włosy na
kruczoczarny kolor, który się nigdy nie zmyje. W mgnieniu oka ujrzałam się w obramowaniu
kruczoczarnych włosów i pokusa stała się nieprzezwycięŜona… Tylko, niestety, cena
buteleczki była siedemdziesiąt pięć centów, ja zaś z moich pieniędzy za kurczątka miałam juŜ
tylko pięćdziesiąt. Zdaje mi się, Ŝe handlarz miał bardzo dobre serce, gdyŜ rzekł, Ŝe dla mnie
sprzeda ją za pięćdziesiąt, co znaczy tyle, jakby mi ją darował. Kupiłam więc i gdy odszedł,
pobiegłam na górę i natarłam włosy starą szczotką, według przepisu. ZuŜyłam całą
buteleczkę, lecz kiedy ujrzałam straszny kolor, jakiego nabrały moje włosy, Ŝałowałam
szczerze, iŜ tak niewłaściwie postąpiłam. I martwiłam się od tej chwili bez przerwy.
- Mam nadzieję, Ŝe ci to posłuŜy za przestrogę - rzekła Maryla surowo - i wskaŜe,
dokąd cię moŜe zawieść próŜność. Bóg raczy wiedzieć, co z tobą począć. Przypuszczam, Ŝe
przede wszystkim naleŜy włosy bardzo starannie umyć; zobaczymy, czy to coś pomoŜe.
Stosownie do tej rady, Ania umyła włosy, szorując je bardzo silnie mydłem i wodą.
Lecz daremne były wszelkie wysiłki: zielona farba nie dawała się zupełnie zmyć, tak samo
jak naturalny rudy kolor włosów. Jakkolwiek uczciwość wędrownego handlarza mogła
podlegać kwestii, pod jednym względem powiedział prawdę: farba była nie do zmycia.
- Co ja pocznę, Marylo? - pytała Ania zalewając się łzami. - Ja tego nie przeŜyję!
Ludzie juŜ chyba zapomnieli o moich poprzednich pomyłkach, jak ciasto z kroplami
walerianowymi, spojenie winem Diany i gwałtowne uniesienie się wobec pani Linde. Lecz
tego nie zapomną mi nigdy. Powiedzą, Ŝe nie jestem godna szacunku. Ach, jakŜe Józia Pye
będzie się śmiała! Marylo, nie mogłabym spojrzeć w oczy Józi. Jestem najnieszczęśliwszą
dziewczynką na Wyspie Księcia Edwarda.
Rozpacz Ani trwała cały tydzień. Przez ten czas nie wychodziła wcale z domu i
codziennie szorowała włosy. Diana była jedyną osobą wtajemniczoną w tę nieszczęśliwą
historię. Rozumie się, Ŝe solennie przyrzekła nie mówić o tym nikomu i dotrzymała obietnicy.
Przy końcu tygodnia Maryla rzekła stanowczo:
- Nie ma rady, Aniu. Jest to trwała farba nie do wywabienia. Włosy trzeba ściąć. Nic
nie pomoŜe! Nie zechcesz chyba wyjść tak na ulicę!
Usteczka Ani zadrgały, lecz zrozumiała, Ŝe niestety Maryla ma słuszność. Z
westchnieniem pełnym rozpaczy udała się po noŜyczki.
- Proszę, Marylo, utnijmy je natychmiast… i będzie skończone. Ach, czuję, Ŝe mam
zranione serce… To takie nieromantyczne zmartwienie. Bohaterki powieści tracą włosy z
powodu cięŜkiej choroby lub sprzedają je, aby pieniądze poświęcić na jakiś dobry uczynek.
Jestem pewna, Ŝe w podobnym wypadku nie bolałabym nad ich utratą ani w połowie tak jak
w tej chwili. Nie ma Ŝadnej pociechy dla kogoś, kto ścina włosy dlatego, Ŝe je ufarbował na
wstrętny kolor, prawda? Będę teŜ płakała bezustannie podczas tej okropnej operacji, jeśli to
Maryli nie przeszkadza. To takie tragiczne przeŜycie!
I w istocie Ania płakała rozpaczliwie, lecz później, gdy wróciła na górę do swego
pokoiku i przejrzała się w lusterku, popadła w niemą rozpacz. Maryla bardzo skrupulatnie
wypełniła swe zadanie, gdyŜ konieczne okazało się ścięcie włosów aŜ do skóry. Rezultat
wypadł nie bardzo do twarzy… jeśli uŜyjemy najłagodniejszego wyraŜenia. Ania szybko
odwróciła lusterko do ściany.
- Nigdy juŜ, nigdy nie zajrzę do lusterka, zanim mi włosy nie odrosną! - wybuchnęła
namiętnie.
Lecz juŜ po chwili odwróciła lusterko od ściany.
- Owszem, będę się przeglądała. Niechaj to się stanie moją pokutą za próŜność. Ilekroć
wejdę do mego pokoiku, przejrzę się, by zobaczyć, jaka jestem brzydka. No i nie będę
próbowała wyobrazić sobie, Ŝe jest inaczej. Nigdy nie sądziłam, Ŝe jestem próŜna z powodu
moich włosów, teraz jednak przekonałam się, Ŝe jednak tak, bo chociaŜ rude, były długie,
niezmiernie gęste i wijące się. Przypuszczam, Ŝe w najbliŜszej przyszłości wydarzy się jakiś
wypadek i mojemu nosowi.
Ogolona głowa Ani wywołała duŜe zdumienie w szkole, lecz ku pewnemu
uspokojeniu dziewczynki nikt się nie domyślił istotnej przyczyny tego faktu. Pozostała ona
tajemnicą nawet dla Józi Pye, która nie omieszkała jednak oświadczyć Ani, Ŝe wygląda jak
prawdziwe straszydło na wróble.
- Nic nie odrzekłam, kiedy mi to Józia powiedziała - zwierzyła się tegoŜ wieczoru
Ania Maryli, która po silnej migrenie leŜała na kanapie. - UwaŜałam to za część kary, jaką
powinnam cierpliwie znosić. CięŜko mi było usłyszeć, Ŝe jestem podobna do straszydła na
wróble, i juŜ, juŜ miałam coś odrzec. Ale nie uczyniłam tego. Cisnęłam Józi tylko pogardliwe
spojrzenie, a potem wybaczyłam. Człowiek czuje się szlachetniejszy, gdy przebacza innym,
nieprawdaŜ? Mam zamiar w przyszłości wytęŜyć całą moją energię w celu uszlachetnienia się
i nigdy nie usiłować stać się piękną. Na pewno lepiej jest być dobrą! Wiem o tym! Lecz
czasem jakŜe trudno jest uwierzyć w coś, chociaŜ się to wie. Z pewnością będę się starała stać
się dobrą, tak jak Maryla, pani Allan, panna Stacy, i wyrosnąć wam na pociechę. Diana
powiada, Ŝe kiedy moje włosy zaczną odrastać, powinnam opasać głowę czarną aksamitką z
kokardką- z boku. Jest pewna, Ŝe będzie mi bardzo do twarzy. Ale czy ja nie mówię zbyt
wiele, Marylo? MoŜe to źle wpływa na ból głowy?
- Lepiej mi jest teraz. Po południu strasznie mi głowa dokuczała. Te migreny stają się
coraz cięŜsze. Będę musiała poradzić się lekarza. Co się tyczy twojej paplaniny, to juŜ mi ona
nie przeszkadza. Przywykłam do niej, Aniu.
Znaczyło to, Ŝe Maryla lubi jej się przysłuchiwać.
XXVIII.
NIEFORTUNNE PRZEDSTAWIENIE
Rozumie się, Ŝe ty, Aniu, będziesz Elaine - rzekła Diana. - Ja nigdy bym nie miała
odwagi, by zdać się na łaskę prądu. - Ani ja - potwierdziła wstrząsając się Ruby Gillis. Rozumiem, iŜ przyjemnie jest, siedząc we dwie lub we trzy w łodzi, kołysać się na falach.
Tak, to jest bardzo przyjemne! Lecz leŜeć na dnie i udawać umarłą… nie potrafiłabym nigdy!
Naprawdę umarłabym ze strachu.
- Niewątpliwie byłoby to romantyczne! - dodała Janka Andrews. - Ale jestem pewna,
iŜ nie umiałabym leŜeć bez ruchu. Co chwila zerkałabym wokoło, aby się przekonać, gdzie
jestem i czy prąd nie uniósł mnie zbyt daleko. A rozumiesz przecieŜ, Aniu, Ŝe popsułoby to
zupełnie wraŜenie.
- AleŜ śmiesznie byłoby wybrać rudowłosą Elaine - zaoponowała Ania. - Ja nie lękam
się bynajmniej płynąć z prądem i pragnęłabym gorąco odegrać rolę Elaine. Niemniej jednak
uwaŜam, iŜ byłoby to śmieszne. Ruby powinna być Elaine, gdyŜ jest taka biała i ma
przepyszne, długie, złote włosy. „Jasne włosy Elaine spływały w dół”, znacie ten wiersz!
PrzecieŜ Elaine była „jak lilia biała”, więc ruda osoba nie moŜe grać jej roli.
- -Ty masz cerę równie jasną jak Ruby - rzekła Diana powaŜnie - a włosy twoje
znacznie ściemniały, odkąd je obcięłaś.
- Czy naprawdę tak uwaŜasz?! - zawołała Ania rumieniąc się z radości. - I mnie samej
niejednokrotnie tak się zdawało… lecz nigdy nie odwaŜyłam się spytać o to kogokolwiek.
Bałam się usłyszeć, Ŝe to nieprawda.-Jak ci się zdaje, Diano, czy moŜna by je nazwać
kasztanowatymi?
- Owszem, i wydają mi się naprawdę piękne - rzekła Diana, z podziwem przyglądając
się krótkim, jedwabistym lokom okrywającym głowę Ani i opasanym wedle jej rady czarną
aksamitką z kokardką z boku.
Dziewczęta stały na brzegu stawu, poniŜej Sosnowego Wzgórza, gdzie wrzynał się
niewielki cypel wysadzony brzozami. Na jego czubku zbudowany był drewniany pomost
wysunięty w wodę dla wygody rybaków i polujących na kaczki. Ruby i Janka przyszły dziś
na całe czerwcowe popołudnie do Diany i Ania nadbiegła, aby z nimi pogawędzić.
Ania i Diana spędzały tego lata prawie wszystkie wolne chwile nad stawem lub w jego
pobliŜu. Zacisze Słowika naleŜało juŜ do przeszłości, gdyŜ pan Bell kazał na wiosnę
bezlitośnie wyciąć drzewka tego gaiku. Ania płakała siedząc pomiędzy ściętymi pniakami,
lubując się przy tym trochę romantyczną stroną sytuacji. Pocieszyła się jednak wkrótce, bo
pomimo wszystko musiała przyznać, wraz z Dianą, Ŝe jako podlotki w czternastej wiośnie,
były juŜ zbyt dorosłe na takie dziecinne zabawy, jak urządzanie sobie domku. Zresztą o wiele
bardziej zajmujący sport znalazł się wkrótce nad stawem: z mostka znakomicie moŜna było
łowić pstrągi. Dziewczynki wkrótce nauczyły się samodzielnie wiosłować pływając w
płytkiej łodzi zakupionej przez pana Barry do polowania na kaczki.
Ania wpadła na pomysł inscenizowania „Elaine”. Poprzedniej zimy przestudiowały w
szkole ten poemat Tennysona. Przeanalizowały go, podzieliły i rozebrały na części, aŜ dziw
brał, Ŝe mogły znaleźć w nim jeszcze jakiś urok. W kaŜdym razie Elaine, owo urocze, jak lilia
białe dziewczę, Lancelot, Ginewra, król Artur, wszyscy przybrali w ich oczach cielesną
postać, a Ania tajemnie martwiła się, Ŝe nie przyszła na świat w Camelot.
- Owe czasy - mówiła - były o wiele bardziej romantyczne niŜ obecne!
Pomysł Ani przyjęto z entuzjazmem. Dziewczęta doszły do wniosku, Ŝe jeśli czółno
zostanie odepchnięte od przystani, to prąd uniesie je aŜ pod mostek i potem doprowadzi do
drugiego cypla, w miejscu gdzie staw zakręcał. Niejednokrotnie juŜ łódź niosła je w ten
sposób, który teraz wydał im się świetny dla odegrania „Elaine”.
- A więc dobrze… będę Elaine - ustąpiła Ania niechętnie. Pragnęła gorąco odegrać
rolę bohaterki, jednakŜe jej poczucie artystyczne opierało się temu - uwaŜała, Ŝe nie posiada
warunków zewnętrznych.
- Ty, Ruby, będziesz królem Arturem, Janka będzie Ginewrą, Diana zaś Lancelotem.
Ale przedtem odegracie role ojca i braci.
Starego, niemego sługi nie moŜemy wprowadzić, gdyŜ na dnie łódki, gdy ja się
połoŜę, nie będzie miejsca dla dwóch osób. Dno łódki wyłoŜymy czarnym aksamitem. Stary,
czarny szal twojej matki, Diano, będzie najodpowiedniejszy do tego celu.
Otrzymawszy Ŝądany szal, Ania rozpostarła go w łodzi, a następnie połoŜyła się na
nim wyciągnięta, przymknęła powieki i złoŜyła ręce na piersiach.
- Ach, wygląda zupełnie jak umarła - szepnęła nerwowo Ruby Gillis spoglądając na
nieruchomą, bladą twarzyczkę, po której ślizgały się cienie brzóz. - Wiecie, dziewczęta,
strach mnie ogarnia! Czy w ogóle powinnyśmy bawić się w ten sposób? Pani Linde twierdzi,
Ŝe branie udziału w przedstawieniach teatralnych jest rzeczą okropnie niewłaściwą.
- Ruby, nie powinnaś teraz wspominać o pani Linde - odezwała się Ania surowo. Psujesz wraŜenie, bo wszystko to działo się setki lat przed urodzeniem się pani Linde. Janko,
ty zajmij się wszystkim! Wszak Elaine nie powinna mówić, jeśli umarła.
Janka okazała się na wysokości zadania. Nie było złotej kapy do nakrycia lezącej
dziewczynki, lecz zastąpiła ją znakomicie stara serweta z Ŝółtej, japońskiej krepy. Nie było
teŜ pod ręką białej lilii, ale w zupełności wystarczył piękny, szafirowy irys umieszczony w
splecionych dłoniach Ani.
- Oto jest juŜ gotowa! - zawyrokowała Janka. - Teraz ucałujcie jej czyste czoło i ty,
Diano, powiedz: „śegnaj, siostro, na wieki!” - a ty, Ruby, powiesz: „śegnaj, miła siostrzyco!”
Tylko jak najsmutniejszym głosem! Aniu, uśmiechnij się choćby leciutko! Przypominasz
sobie zapewne: „Elaine z bladym uśmiechem na ustach”. Tak, teraz jest lepiej. MoŜecie
pchnąć łódkę!
Wypchnięta gwałtownie łódź uderzyła mocno o jeden ze starych, wystających pali.
Diana, Janka i Ruby czekały tylko, dopóki woda jej nie uniosła, po czym skoczyły w las,
przebiegły drogę prowadzącą na most i popędziły ku owemu oddalonemu cyplowi, gdzie jako
Lancelot, Ginewra i król miały być gotowe do przyjęcia Elaine.
Ania, powoli unoszona przez prąd wody, kilka chwil napawała się romantycznością
swego połoŜenia. Lecz nagle stało się coś bynajmniej nie romantycznego. Do łodzi zaczęła się
dostawać woda. Po kilku minutach Elaine była zmuszona zerwać się ze swego łoŜa, unieść
złotem haftowaną szatę i ściągnąć czarny całun, aby z rozpaczą przekonać się o istnieniu
sporej dziury, przez którą niewątpliwie przedostawała się woda. Ostry pal u przystani oderwał
łatę przybitą do dna łodzi.
Ania nie wiedziała o tym, lecz niewiele czasu potrzebowała, aby się przekonać, Ŝe jest
w niebezpieczeństwie. Łódź będzie się napełniała wodą i bez wątpienia zatonie, zanim zdąŜy
dotrzeć do owego drugiego cypla. GdzieŜ były wiosła? Pozostały prawdopodobnie na
przystani.
Ania wydała krótki, przytłumiony, przez nikogo nie dosłyszany krzyk; była blada jak
kreda, lecz nie straciła przytomności umysłu. Jedna tylko była rada, jedna, jedyna…
- Byłam okropnie przeraŜona - opowiadała Ania nazajutrz pani Allan - i latami
wydawał mi się czas, zanim łódź dotarła do mostu, gdy tymczasem coraz więcej wody
napływało do środka. Zaczęłam się modlić bardzo gorąco, lecz nie przymykałam oczu,
wiedziałam bowiem, Ŝe jest tylko jeden sposób ratunku: zbliŜyć się do pali u mostu, tak
Ŝebym zdąŜyła się wdrapać na jeden z nich. Pani wie, Ŝe te pale są to stare pnie drzew, ze
sterczącymi odłamkami gałęzi i sękami. Trzeba było się modlić, ale jednocześnie zrobić to, co
naleŜało do mnie: uwaŜać i mieć oko zwrócone na wszystko. Powtarzałam bezustannie:
„Kochany BoŜe, pozwól, niech tylko łódka przybliŜy się do pali, a ja juŜ zrobię resztę!” W
takich okolicznościach nie moŜna myśleć nad ułoŜeniem pięknej modlitwy. JednakŜe moja
została wysłuchana, gdyŜ łódka na chwilę zbliŜyła się do jednego z pali, a wówczas,
zarzuciwszy szybko serwetę i szal na ramiona, wdrapałam się na wystający sęk. I tak
pozostałam, przytulona do śliskiego pala, bez moŜności poruszania się w tę lub ową stronę.
Była to bardzo nieromantyczna sytuacja, ale wówczas nie myślałam o tym. Trudno jest
zastanawiać się nad romantycznością, kiedy się tylko co wymknęło z mogiły pod wodą.
Odmówiłam dziękczynną modlitwę i całą uwagę skupiłam na tym, by mocno trzymać się
słupa; wiedziałam bowiem dobrze, Ŝe tym razem będę musiała zapewne liczyć na ludzką
pomoc, aby wydostać się na ląd.
Tymczasem łódka przesunęła się koło mostu i szybko zniknęła pod wodą. Ruby, Janka
i Diana, oczekujące u owego drugiego cypla, ujrzawszy nagle, Ŝe łódź tonie, ani na chwilę nie
wątpiły, Ŝe i Ania znalazła się pod wodą. Stanęły nieruchome, blade, zamarłe z trwogi. Potem
z głośnym okrzykiem przeraŜenia pomknęły w szalonym pędzie przez las, nie rzuciwszy ani
jednego spojrzenia w kierunku mostu. Ania, rozpaczliwie przytulona do swej niepewnej
podpory, widziała poruszające się w biegu sylwetki dziewczynek i słyszała ich okrzyki.
Niewątpliwie pomoc zjawi się wkrótce, tymczasem jednak pozycja jej była bardzo
niewygodna. Minuty mijały, a kaŜda z nich wydawała się godziną nieszczęśliwej
dziewczynce. DlaczegóŜ nikt się nie zjawia? Dokąd pobiegły koleŜanki?! A jeśli zemdlały z
przeraŜenia i nikt nie nadejdzie? A jeśli ona tak opadnie z sił i zdrętwieje, Ŝe nie potrafi się
dłuŜej utrzymać? Ania spojrzała w roztaczającą się pod stopami głęboką, zieloną przepaść,
gdzie chwiały się długie, zamazane cienie… i zadrŜała. Wyobraźnia zaczęła jej podsuwać
rozmaite straszne obrazy.
Wtem, w chwili gdy poczuła, Ŝe z powodu zmęczenia i bólu ramion i dłoni nie potrafi
dłuŜej utrzymać się w tej pozycji, obok mostu ukazał się; Gilbert Blythe w łodzi Andrewsa.
Chłopiec podniósł wzrok i ku niezmiernemu swemu zdumieniu spostrzegł drobną,
bladą, lecz dumną twarzyczkę, patrzącą nań wielkimi, trwoŜnymi, ale jednocześnie
gniewnymi oczami. - Ania! Jakim sposobem i skąd się tu wzięłaś?! - zawołał.
I nie czekając odpowiedzi podpłynął do pala i wyciągnął ku niej rękę.
Nie było innej rady. Ania, mocno wsparta na dłoni Gilberta, zsunęła się do łodzi, gdzie
usiadła, przemoknięta i zła, trzymając w obu rękach ociekający wodą szal i mokrą serwetę.
Niewątpliwie bardzo trudno było zachować się z godnością w podobnej sytuacji.
- CóŜ się stało, powiedz, Aniu? - spytał Gilbert zabierając się do wioseł.
- Chciałyśmy grać „Elaine” Tennysona - objaśniła Ania chłodno, nie patrząc wcale na
swego wybawcę - i ja powinnam była popłynąć do Camelot w barce, to jest w łódce.
Tymczasem łódka zaczęła przeciekać, więc gdy zbliŜyła się do pala, wdrapałam się na niego.
Jednocześnie dziewczynki pobiegły szukać pomocy. Czy zechcesz być tak uprzejmy i
podwieźć mnie do przystani?
Gilbert chętnie podpłynął we wskazane miejsce i Ania, odrzucając jego pomoc, sama
zręcznie wyskoczyła na brzeg.
- Dziękuję bardzo - rzekła wyniośle, odchodząc.
Ale i Gilbert wyskoczył z łodzi i połoŜył rękę na jej ramieniu, starając się ją
zatrzymać.
- Aniu - rzekł pośpiesznie - posłuchaj mnie! Czy nie moglibyśmy być przyjaciółmi?
Bardzo mi jest przykro, Ŝe wówczas zaŜartowałem z twoich włosów. Nie chciałem cię
obrazić, powiedziałem ot, tak sobie, dla Ŝartu tylko. A zresztą to juŜ tak dawno. Teraz twoje
włosy są bardzo piękne… szczerze mówię. Bądźmy przyjaciółmi!
Ania zawahała się chwilę. Pomimo obraŜonej dumy doznała nagle jakiegoś
niezwykłego, nie znanego dotąd wraŜenia, Ŝe ten na poły nieśmiały, na poły gorący wyraz
ciemnych oczu Gilberta stał się jej miły. Serduszko jej zaczęło uderzać szybciej i mocniej.
Lecz gorycz starej zniewagi szybko odniosła zwycięstwo nad wahaniem. Scena, która się
odegrała dwa lata temu, odŜyła w wyobraźni Ani równie Ŝywo, jak gdyby zdarzyła się
wczoraj. Gilbert zawołał: „Marchewka!” i okrył ją wstydem wobec całej szkoły. Gniew jej,
który dojrzałym ludziom wydałby się równie śmieszny jak i jego powód, nie ustąpił i nie
złagodniał jeszcze. Nienawidziła Gilberta! Nigdy mu nie przebaczy!
- Nie - odrzekła chłodno. - Nigdy nie będzie przyjaźni pomiędzy mną a Gilbertem
Blythe. Nie Ŝyczę sobie tego.
- Jak ci się podoba! - I Gilbert, zaczerwieniony z gniewu, wskoczył do swej łodzi. Nigdy juŜ nie poproszę cię o przyjaźń. Mnie równieŜ na niej nie zaleŜy.
Odepchnął łódź kilkoma szybkimi, gniewnymi uderzeniami, a Ania odeszła stromą,
osłoniętą paprociami ścieŜką pośród klonów. Głowę trzymała wysoko, lecz w głębi duszy
doznawała przykrego uczucia Ŝalu. śałowała niemal, iŜ nie odpowiedziała Gilbertowi inaczej.
Prawda, Ŝe strasznie ją obraził, lecz… W ogóle zdawało jej się, Ŝe najlepiej byłoby, gdyby
mogła usiąść i serdecznie się wypłakać. Czuła się najzupełniej wytrącona z równowagi;
fizyczne zmęczenie i przeŜyty strach teraz dopiero dawały jej się we znaki.
W połowie ścieŜki spotkała Jankę i Dianę wracające nad staw. Dziewczynki były w
najwyŜszym stopniu przeraŜone. Na Sosnowym Wzgórzu nie zastały nikogo, bo państwo
Barry wyszli z domu. Ruby dostała ataku histerycznego płaczu, zostawiły ją więc w
mieszkaniu, by się uspokoiła, same zaś pobiegły przez Las Duchów i przez most na Zielone
Wzgórze. Tam takŜe nie było nikogo, gdyŜ Maryla udała się do Carmody, a Mateusz był
daleko w polu, zajęty zbieraniem siana.
- Ach, Aniu! - wybuchnęła Diana obejmując szyję przyjaciółki i płacząc z radości i
ulgi z powodu niespodzianego jej ocalenia. - Ach, Aniu droga… myślałyśmy… Ŝeś utonęła…
i uwaŜałyśmy się za zbrodniarki… bo to myśmy cię namówiły… abyś była Elaine! Ruby ma
atak płaczu! Aniu, jakŜeś się wyratowała?
- Wdrapałam się na pal - wyjaśniła Ania zmęczonym głosem - a Gilbert, który właśnie
nadpłynął w łodzi pana Andrewsa, wysadził mnie na brzeg.
- Ach, Aniu, jak świetnie, Ŝe to zrobił! I jakie to romantyczne! - wykrzyknęła Janka,
która nareszcie odzyskała zdolność mówienia. - Teraz oczywiście będziesz juŜ z nim
rozmawiała!
- Oczywiście, Ŝe nie będę! - wybuchnęła Ania, w mgnieniu oka powracając do
dawnych uprzedzeń. - I nie chcę nigdy więcej słyszeć wyrazu „romantyczne”. Martwi mnie
bardzo, Ŝeście się tak przeraziły. Przekonuję się, Ŝe jestem urodzona pod nieszczęśliwą
gwiazdą. Wszystko, do czego się biorę, kończy się niedobrze dla mnie lub moich
najbliŜszych. Łódź twego ojca, Diano, leŜy na dnie wody i mam przeczucie, Ŝe nie pozwolą
nam juŜ nigdy wiosłować po stawie.
Przeczucie Ani tym razem sprawdziło się dokładniej, niŜ to zwykle bywało. Zarówno
państwo Barry, jak i Cuthbertowie byli przeraŜeni dowiedziawszy się o wypadkach tego
popołudnia.
- Czy teŜ ty kiedykolwiek będziesz rozsądna, Aniu? - skarŜyła się Maryla.
- O, na pewno, Marylo - odpowiedziała Ania optymistycznie. Wypłakała się bowiem
serdecznie w samotności swego pokoiku na facjatce, a płacz ten uspokoił jej nerwy i
przywrócił zwykły, pogodny pogląd na świat. - Zdaje mi się, Ŝe nadzieja zostania rozsądną
jest teraz bliŜsza urzeczywistnienia niŜ kiedykolwiek.
- Nie rozumiem, w jaki sposób - rzekła Maryla.
- Oto tak - objaśniała Ania. - Dziś znowu otrzymałam nową i cenną nauczkę. Odkąd
przybyłam na Zielone Wzgórze, popełniam bezustannie głupstwa, lecz kaŜde z nich pomogło
mi wyleczyć się z jakiejś wady. Zdarzenie z broszką ametystową nauczyło mnie nie ruszać
rzeczy, które nie są moją własnością. Strach, jakiego doznałam w Lesie Duchów, wskazał mi,
Ŝe naleŜy wyobraźnię trzymać na wodzy. Pomyłka z kroplami walerianowymi wyleczyła
mnie z nieuwagi przy zajęciach w kuchni. Ufarbowanie włosów wyleczyło mnie z próŜności.
Obecnie nigdy nie myślę o swoich włosach i swoim nosie… a przynajmniej bardzo rzadko.
Dzisiejsza przygoda wypleniła ze mnie skłonność do romantycznych awantur. Doszłam do
wniosku, Ŝe nie warto teraz być romantycznym. Było to bez wątpienia bardzo piękne paręset
lat temu, w otoczonym wieŜami Camelot, lecz obecnie romantyczność nie znajduje na ogół
uznania. Jestem pewna, Ŝe Maryla wnet zobaczy we mnie wielkie zmiany pod tym względem.
- Oby tak było! - uśmiechnęła się Maryla niedowierzająco.
Lecz gdy Maryla wyszła z pokoju, Mateusz, który dotąd milczący siedział w kącie,
zbliŜył się do Ani i połoŜył swą dłoń na jej ramieniu.
- Nie zatracaj całej romantyczności, Aniu - szepnął nieśmiało. - Zapewne niezbyt
wiele… ale troszeczkę jej nie zawadzi.
XXIX.
EPOKA W śYCIU ANI
Ania odprowadzała krowy z pastwiska do domu Aleją Zakochanych. Był wrześniowy
wieczór i wszystkie szczeliny i polanki w lesie zalane były rubinowymi blaskami
zachodzącego słońca. Tu i ówdzie przemknął po alei bladoŜółty promień, lecz cienie
zmierzchu zapadały coraz bardziej pod sklepieniami klonów, a pomiędzy jodłami zalegał
jasnofioletowy zmrok. Na wierzchołkach drzew igrały wiatry, a nie ma chyba na świecie
słodszej muzyki nad tę, jaką wygrywa wieczorny wiatr bujający pośród drzew jodłowych.
Krowy szły spokojnie, kołyszącym krokiem wzdłuŜ alei. Ania postępowała za nimi
zadumana, powtarzając głośno pieśń wojenną z „Marmion”. Poemat ten był równieŜ lekturą
zaleconą ubiegłego roku i panna Stacy poleciła im nauczyć się go na pamięć. Ania
przeŜywała radośnie tchnące entuzjazmem słowa; zdawało jej się, Ŝe słyszy w nich chrzęst
lanc.
Zachwycona,
przymknęła powieki,
aby wywołać silniejsze złudzenie tego
wspaniałego obrazu. Gdy je podniosła, spostrzegła Dianę wychodzącą z furtki wiodącej na
pole Barry’ch. Diana miała powaŜny wyraz twarzy, więc Ania domyśliła się, iŜ przynosi
jakieś niezwykłe nowiny. Nie zdradziła jednak zbytniej ciekawości.
- Czy dzisiejszy wieczór to nie istny purpurowy sen, Diano? Cieszę się tak bardzo, Ŝe
Ŝyję! Rankiem wydaje mi się zawsze, Ŝe poranki są najpiękniejsze, a wieczorem jestem
znowu zdania, iŜ wieczory są niezrównane.
- W istocie wieczór jest bardzo piękny - potwierdziła Diana - ale, Aniu, jakie ja ci
przynoszę nowiny! Zgadnij! Pozwalam ci trzykrotnie zgadywać.
- Charlotte Gillis, pomimo wszystko, weźmie ślub w kościele i pani Allan poleci nam
go przystroić.
- Nie. Narzeczony Charlotte nie chce się na to zgodzić, gdyŜ obecnie bierze się juŜ
tylko śluby cywilne i on uwaŜa, Ŝe ślub w kościele przypomina pogrzeb. śałuję byłaby
świetna zabawa. Zgaduj dalej!
- Matka Janki pozwoliła jej wyprawić podwieczorek na urodziny?
Diana zaprzeczyła ruchem głowy, a jej czarne oczy wesoło się uśmiechnęły.
- Nie domyśle się, co to być moŜe - rzekła Ania w rozpaczy. - MoŜe Moody
odprowadził cię wczoraj wieczorem do domu, co?
- O! - zawołała Diana z oburzeniem. - Z pewnością nie chwaliłabym się tym, gdyby to
uczynił… ten nieznośny chłopiec! Widzę, Ŝe nie potrafisz zgadnąć. OtóŜ powiem ci. Mama
moja otrzymała dziś list od ciotki Józefiny, która zaprasza ciebie i mnie na przyszły wtorek do
miasta i chce, Ŝebyśmy zwiedziły z nią wystawę. CóŜ ty na to?
- Ach, Diano - szepnęła Ania, tak bardzo wzruszona, Ŝe aŜ, musiała się oprzeć o pień
klonu. - Czy to jest w istocie prawdą? Lękam się tylko, Ŝe Maryla się nie zgodzi. Powie mi na
pewno, Ŝe nie pozwoli na to, bym się wałęsała. Tak właśnie wyraziła się w zeszłym tygodniu,
gdy Janka zaprosiła mnie, abym pojechała wraz z nią na amerykański koncert w hotelu na
Białych Piaskach. Pragnęłam tego bardzo, lecz Maryla orzekła, Ŝe lepiej będzie, gdy
pozostanę w domu i popracuję nad lekcjami, i Ŝe dla Janki teŜ by tak było lepiej. Strasznie
byłam rozczarowana, Diano. Byłam tak zgnębiona, Ŝe ułoŜywszy się do snu, nie chciałam
zmówić modlitwy. Lecz potem Ŝałowałam tego i pośród nocy wstałam, Ŝeby się pomodlić.
- Wiesz, co ci poradzę? - rzekła Diana. - Poprosssę mamy, by ona powiedziała o tym
zaproszeniu Maryli. Wtedy chyba nie odmówi, a my będziemy miały rozkosz nad rozkosze.
Zobaczysz, Aniu! Ja nigdy jeszcze nie byłam na Ŝadnej wystawie i jest mi zawsze przykro,
gdy inne dziewczęta opowiadają, co widziały. Janka i Ruby były juŜ dwukrotnie, a w tym
roku równieŜ mają jechać.
- Nie chcę myśleć o tym wszystkim, dopóki nie będę wiedziała, czy pojadę - rzekła
Ania stanowczo. - Jeślibym się cieszyła, a następnie doznała rozczarowania, nie potrafiłabym
tego znieść. Lecz jeśli pojadę, to dobrze, Ŝe mój nowy płaszczyk będzie akurat gotów. Maryla
uwaŜała, Ŝe nowy płaszczyk jest mi niepotrzebny tej zimy i Ŝe powinnam się zadowolić nową
sukienką. Sukienka jest naprawdę bardzo ładna, Diano… granatowa, a przy tym tak modnie
zrobiona! Maryla teraz sprawia mi wszystkie sukienki według modnych fasonów, bo mówi,
Ŝe nie Ŝyczy sobie, aby Mateusz udawał się do pani Linde z prośbą o ich uszycie… Cieszę się
tym bardzo! Zdaje mi się, Ŝe łatwiej jest być dobrym, kiedy się jest modnie ubranym; a
przynajmniej ja tak to czuję. Osobom z natury dobrym nie sprawia to moŜe róŜnicy… Lecz
Mateusz uwaŜał, iŜ powinnam dostać nowy płaszczyk, Maryla kupiła więc sztuczkę
granatowego cienkiego sukna i dała do uszycia prawdziwemu krawcowi w Carmody. Będzie
gotów w sobotę wieczór. Staram się nie myśleć wcale, jak będę wyglądała, gdy w niedzielę
wejdę do kościoła w nowej czapeczce i nowym płaszczyku. Sądzę, Ŝe nie godzi się zaprzątać
myśli takimi rzeczami, ale mimo woli wpadają mi one do głowy. Moja czapeczka jest takŜe
śliczna! Mateusz kupił mi ją tego dnia, gdyśmy razem byli w Carmody. Jest maleńka, cała z
granatowego aksamitu, objęta złotym sznurem z pomponami. Cudo! Twój nowy kapelusz jest
takŜe bardzo ładny! A jak ci w nim do twarzy! Kiedy cię zobaczyłam ostatniej niedzieli
wchodzącą do kościoła, serce zabiło mi z dumy, Ŝe to moja najserdeczniejsza przyjaciółka.
Czy ty uwaŜasz, Ŝe bardzo źle postępujemy myśląc tak wiele o naszym ubraniu? Maryla
twierdzi, Ŝe to naganne. Ale jakie przyjemne, prawda?
Maryla pozwoliła na wyjazd Ani do miasta i postanowiono, Ŝe pan Barry następnego
wtorku zabierze obie dziewczynki. Wobec tego, iŜ Charlottetown było odległe o trzydzieści
mil, a pan Barry pragnął tego samego dnia powrócić do domu, naleŜało wyjechać o bardzo
wczesnej godzinie. Dla Ani było to takŜe powodem do radości; we wtorek rano zerwała się
jeszcze przed wschodem słońca. Spojrzenie, rzucone z okna jej pokoiku, upewniło ją, Ŝe dzień
będzie prześliczny, gdyŜ niebo na wschodzie ponad Lasem Duchów, nie zamącone ani jedną
chmurką, tonęło w srebrze. Poprzez szczelinę pomiędzy drzewami błyszczało światełko z
facjatki na Sosnowym Wzgórzu: znak, Ŝe i Diana juŜ wstała.
Zaledwie Mateusz zdąŜył rozniecić ogień, juŜ Ania była na dole w kuchni i gdy
Maryla weszła, zastała gotowe śniadanie. Jednak dziewczynka była zbyt wzruszona, aby móc
spokojnie zasiąść do jedzenia. Po śniadaniu, w ślicznej nowej czapeczce i nowym płaszczyku,
Ania pośpieszyła przez most na stawie i poprzez las jodłowy na Sosnowe Wzgórze. Pan Barry
i Diana czekali tu na nią i wkrótce wszyscy troje znaleźli się na gościńcu.
Była to długa droga, lecz dziewczynki rozkoszowały się kaŜdą chwilą. Cudnie było
sunąć tak po wilgotnych drogach, gdy wczesne purpurowe światło słoneczne pełzało po
ogołoconych, zŜętych polach. Powietrze było świeŜe i czyste, a niewielkie błękitne mgły
unosiły się w dolinach i spływały po wzgórzach. Miejscami droga prowadziła przez lasy,
gdzie klony zaczynały właśnie przyodziewać się w szkarłatną szatę; nieraz przecinała mostki,
na których Anię obejmowała dawna, dziecinna trwoga, Ŝe most załamie się „jak scyzoryk”,
czasem znowu wiła się wzdłuŜ wybrzeŜa i zatoki morskiej, gdzie przycupnęła maleńka
wioska, pełna zszarzałych od niepogod chatek rybackich; to znowu wjeŜdŜali na wzgórza, z
których widać było dalekie wyŜyny i niebo spowite w błękitne mgły. W którąkolwiek
zwrócili się stronę, wszędzie znajdowali wiele zajmujących tematów do rozmowy. Południe
juŜ się zbliŜało, gdy przybyli do miasta i skierowali się ku Beechwood. Była to powaŜna stara
rezydencja, oddzielona od ulicy szpalerem zielonych wiązów i rozłoŜystych buków. Panna
Barry wyszła na ich spotkanie z Ŝyczliwym spojrzeniem w swych Ŝywych, czarnych oczach.
- Wreszcie przyjechałaś do mnie, Aniu kochana - przywitała dziewczynkę. - Zmiłuj
się, dziecko, jakŜeś ty wyrosła! WyŜsza jesteś ode mnie, naprawdę! Jesteś teŜ o wiele
ładniejsza, niŜ byłaś. Ale o tym wiesz sama, nie potrzeba ci tego mówić.
- Właściwie nie wiedziałam - rzekła Ania rozradowana. - Wiem, Ŝe jestem mniej
piegowata, niŜ byłam dawniej, i z tego juŜ jestem niezmiernie rada, lecz naprawdę nie
odwaŜyłam się sądzić, Ŝe zaszły we mnie jeszcze inne zmiany. Cieszę się bardzo, Ŝe pani jest
tego zdania.
Mieszkanie panny Barry było urządzone „bardzo wspaniale” - jak opowiadała później
Ania Maryli. Obie dziewczynki, mieszkanki prowincji, zostały po prostu olśnione wykwintem
saloniku, do którego wprowadziła je właścicielka.
- CzyŜ to nie istny pałac? - szepnęła Diana. - Nigdy dotąd nie byłam w mieszkaniu
ciotki Józefiny i nie miałam pojęcia, Ŝe jest tak wspaniałe. Pragnęłabym tylko, aby Julia Bell
mogła je zobaczyć… ona tak się chełpi, gdy mówi o saloniku swej matki.
- Pluszowy dywan - westchnęła Ania zachwycona owym luksusem - i jedwabne
portiery! Marzyłam tylko o czymś podobnym, Diano. Ale wiesz, nie sądzę, Ŝebym się dobrze
czuła pośród tego zbytku. Jest tak wiele przedmiotów w tym pokoju, a wszystko takie
wspaniałe, iŜ nie ma tu juŜ pola dla wyobraźni. A to właśnie jest pociechą ludzi, którzy nie są
bogaci… jest tyle rzeczy, które mogą sobie wyobrazić.
Ten pobyt w mieście pozostał na długie lata w pamięci obu dziewcząt. Od początku do
końca był on jednym pasmem miłych chwil.
W środę panna Barry zabrała je na wystawę, gdzie spędziły cały dzień.
- Cudnie tam było - opowiadała później Ania swej opiekunce. - Wie Maryla, Ŝe ja nie
potrafiłabym nigdy wyobrazić sobie czegoś równie zajmującego. Nie wiem doprawdy, który
dział na wystawie był najbardziej interesujący. Zdaje się, Ŝe jednak najwięcej podobały mi się
konie, kwiaty i ręczne roboty. Józia Pye otrzymała pierwszą nagrodę za niciane koronki.
Bardzo mnie to ucieszyło. I byłam zadowolona z tej swojej radości. To dowód, Ŝe stałam się
lepsza, skoro potrafię cieszyć się powodzeniem Józi, prawda, Marylo? Pan Harmon Andrews
otrzymał drugą nagrodę za jabłka, pan Bell zaś pierwszą za świnie. Diana twierdzi, Ŝe to
bardzo śmieszne, aby kierownik szkoły niedzielnej otrzymywał nagrody za świnie, lecz ja nie
bardzo rozumiem dlaczego. A Maryla jak uwaŜa? Diana mówi, Ŝe będzie pamiętała o tym
zawsze, ilekroć zobaczy pana Bella modlącego się uroczyście. Klara MacPherson dostała
nagrodę za malowidło, pani Linde zaś pierwszą nagrodę za masło i sery domowej roboty. W
ten sposób Avonlea bardzo dobrze się zaprezentowała, prawda? Pani Linde takŜe była na
wystawie; nie wyobraŜałam sobie, Ŝe ją tak bardzo lubię, i przekonałam się o tym dopiero,
gdy ujrzałam jej znajomą twarz pośród tych wszystkich obcych. Były tam tysiące osób,
Marylo, i czułam się tak bardzo, tak strasznie nic nie znaczącą istotą. Panna Barry
zaprowadziła nas na wielki plac, gdzie się odbywały wyścigi konne. Pani Linde nie chciała
pójść z nami. Twierdziła, Ŝe wyścigi konne to ohydny pomysł i Ŝe jej obowiązkiem jako
członka kościoła, jest dawać dobry przykład unikaniem podobnego widowiska. Lecz były tam
takie tłumy, Ŝe wątpię, czy nieobecność pani Linde mogła być zauwaŜona. Co do mnie, nie
sądzę, Ŝebym powinna często przypatrywać się wyścigom, gdyŜ uwaŜam, Ŝe zabawa ta
wywołuje zbyt wielkie rozgorączkowanie. Diana była tak bardzo przejęta, Ŝe chciała załoŜyć
się ze mną o dziesięć centów, Ŝe wygra kasztanowaty koń. Przypuszczałam, Ŝe on nie wygra,
lecz nie zgodziłam się na zakład, przyrzekłam bowiem pani Allan mówić jej o wszystkim, a
wiedziałam, Ŝe tego nie ośmielę się jej opowiedzieć. Zawsze jest źle robić coś, czego nie
moŜna powiedzieć Ŝonie pastora. A przyjemna jest ta świadomość, Ŝe się ma Ŝonę pastora za
przyjaciela. I dobrze zrobiłam, bo ten koń naprawdę wygrał i byłabym straciła dziesięć
centów. W ten sposób cnota moja została wynagrodzona. Widziałyśmy człowieka lecącego
balonem. Ach, jakŜebym chciała polecieć balonem! JakieŜ to byłoby oryginalne! I podszedł
do nas jakiś człowiek sprzedający wróŜby. Za dziesięć centów maleńka ptaszyna wyciąga
zapowiedź naszego przyszłego losu. Panna Barry dała Dianie i mnie po dziesięć centów,
abyśmy się dowiedziały cokolwiek o naszej przyszłości. W mojej kartce była zapowiedź, Ŝe
wyjdę za mąŜ za człowieka o ciemnej skórze, bardzo bogatego i Ŝe popłynę przez ogromną
wodę. Przyglądałam się uwaŜnie wszystkim ciemnym męŜczyznom, ale Ŝaden z nich zbytnio
mi się nie podobał… a zresztą sądzę, Ŝe to jeszcze zbyt wcześnie,’ aby się za nim oglądać.
Ach, był to nigdy niezapomniany dzień, Marylo. A czułam się tak zmęczona, Ŝe w nocy nie
mogłam spać. Panna Barry umieściła nas, zgodnie z przyrzeczeniem, w gościnnym pokoju.
Był to bardzo elegancki pokój, Marylo, ale spanie w gościnnym pokoju nie jest wcale czymś
tak osobliwym, jak sobie wyobraŜałam. Zaczynam się przekonywać, Ŝe niedobrze jest być
dorosłym. To, czegośmy pragnęli tak bardzo będąc dziećmi, nie wydaje się ani w części tak
cudowne, gdyśmy to wreszcie zdobyli.
W czwartek dziewczęta odbyły przejaŜdŜkę po parku, a wieczorem panna Barry
zabrała je na koncert do Instytutu Muzycznego; występowała jakaś sławna śpiewaczka. Ani
wieczór ten wydał się pięknym snem.
- O Marylo, coś podobnego nie da się opisać. Byłam do tego stopnia zachwycona, Ŝe
nie mogłam mówić; moŜecie więc sobie wyobrazić stan mojej duszy… Siedziałam w
milczącym zachwycie! Madame Selitsky była niezwykle piękna, ubrana w białą, jedwabną
suknię i brylanty. Kiedy zaczęła śpiewać, zapomniałam o całym świecie. O, nie potrafię
wypowiedzieć, co czułam!… I zdawało mi się, Ŝe chyba juŜ nigdy nie będzie mi trudno być
dobrą. Czułam się tak, jak kiedy patrzę ku gwiazdom. Łzy napłynęły mi do oczu, ale były to
łzy szczęścia! Było mi tak przykro, kiedy się wszystko skończyło, i powiedziałam pannie
Barry, Ŝe nie rozumiem wcale, jak powrócę do codziennego, szarego Ŝycia… Odpowiedziała,
Ŝe przejdziemy na drugą stronę ulicy, do cukierni, a porcja lodów bez wątpienia pomoŜe mi
odzyskać równowagę. Brzmiało to bardzo prozaicznie, ale ku memu wielkiemu zdumieniu
okazało się prawdą. Lody śmietankowe były wyśmienite, Marylo, a przy tym jakŜe miło i
elegancko siedzieć w cukierni o jedenastej przed północą. Diana twierdziła, Ŝe przekonuje się,
iŜ jest stworzona do Ŝycia miejskiego. Panna Barry zapytała, jakie jest moje zdanie w tej
kwestii, lecz odpowiedziałam, iŜ musiałabym się powaŜnie zastanowić, zanim mogłabym coś
orzec. I rozmyślałam nad tym, połoŜywszy się spać. Wtedy najlepiej jest roztrząsać wszelkie
sprawy. JednakŜe doszłam do wprost przeciwnego wniosku niŜ Diana. Oto, Marylo, ja wcale
nie jestem stworzona do miejskiego Ŝycia i bardzo się z tego cieszę. Przyjemnie jest zajadać
od czasu do czasu lody śmietankowe w eleganckiej restauracji o jedenastej w nocy, lecz
stokroć wolę przebywać stale o jedenastej na mojej facjatce, śpiąc nawet, bo i we śnie czuję,
Ŝe gwiazdy błyszczą nade mną, a wiatr szumi pośród jodeł za stawem. Nazajutrz rano przy
śniadaniu oświadczyłam to pannie Barry. Śmiała się. W ogóle panna Barry śmiała się prawie
zawsze ze wszystkiego, co mówiłam, nawet gdy mówiłam bardzo powaŜnie. Nie byłam wcale
rada z tego, Marylo, bo nie starałam się być śmieszną. Bądź co bądź, jest to niezwykle
gościnna dama i przyjmowała nas po królewsku.
W piątek nadeszła godzina wyjazdu i pan Barry przyjechał po dziewczynki.
- Mam nadzieję, Ŝeście się dobrze bawiły - rzekła panna Barry Ŝegnając się z nimi.
- Niewątpliwie - odpowiedziała Diana.
- A ty, Aniu?
- Cieszyłam się kaŜdą chwilą tu spędzoną! - zawołała Ania, serdecznie zarzucając ręce
na szyję panny Barry i całując jej pomarszczone policzki.
Diana nie odwaŜyłaby się nigdy uczynić czegoś podobnego i przeraziła się nawet
śmiałością koleŜanki. Lecz panna Barry była temu najwidoczniej rada i pozostała na
werandzie, dopóki powozik nie zniknął jej z oczu. Po czym z westchnieniem powróciła do
swego obszernego mieszkania, które, pozbawione tych świeŜych, wesołych dziewcząt,
wydało jej się teraz puste i smutne. Panna Barry była to, prawdę powiedziawszy, egoistycznie
nastawiona stara dama, zawsze zajęta jedynie sobą. Inni zajmowali ją tylko o tyle, o ile byli
jej potrzebni lub bawili ją. Ania bawiła ją serdecznie i dlatego stara panna lubiła ją. Lecz oto
panna Barry doszła do przekonania, Ŝe mniej ujął ją swoisty sposób wyraŜania się Ani niŜ jej
świeŜy zachwyt, bezpośredniość jej wzruszeń, jej uprzejme zachowanie i słodycz jej ust i
oczu.
„Kiedy usłyszałam, Ŝe Maryla Cuthbert przyjęła na wychowanie sierotę z przytułku,
nazwałam ją w myśli starą wariatką - rzekła do siebie - lecz teraz widzę, Ŝe wcale nie
postąpiła niemądrze. Gdybym ja miała w domu dziecko podobne do Ani, byłabym bez
wątpienia lepsza i szczęśliwsza, niŜ jestem”.
Dziewczętom jazda powrotna wydała się równie miła, jak poprzednia do miasta…
milsza nawet, gdyŜ doznawały rozkosznego uczucia, Ŝe u celu podróŜy czeka je dom
rodzinny. Słońce chyliło się ku zachodowi, gdy przejechali Białe Piaski i dostali się na
wybrzeŜe. W dali na szafranowoŜółtych obłokach rysowały się ciemne wzgórza Avonlea.
Poza jadącymi wielki księŜyc wyłaniał się z wód morza, które w jego świetle wyglądało coraz
bardziej promiennie i lśniąco. KaŜda najmniejsza zatoka wzdłuŜ wijącego się wybrzeŜa
stawała się istnym cudem drŜących, rozkołysanych pian, a fale z przytłumionym hukiem
rozbijały się o skały nadbrzeŜne; słony zapach morza przesycał chłodne, surowe powietrze.
- Ach, jakŜe cudnie jest Ŝyć i powracać do domu! - westchnęła Ania.
Gdy minęli most na stawie pod Zielonym Wzgórzem, powitało ich przyjemnym
migotaniem światło z kuchni Cuthbertów, a przez otwarte drzwi buchnął płomień z komina,
rzucając ciepły, czerwony Ŝar w chłodną noc jesienną. Ania wesoło wbiegła na wzgórze i
wpadła do kuchni, gdzie gorąca wieczerza czekała na stole.
- Wróciłaś wreszcie! - zawołała Maryla odkładając swą robotę.
- Tak - zawołała Ania radośnie - jakŜe rozkosznie jest powracać do domu!…
Mogłabym ściskać i całować wszystko, nawet ten zegar. CóŜ to, Marylo, pieczony kurczak?
Nie sądzę, aby był dla mnie przygotowany!
- Owszem, dla ciebie, Aniu - odpowiedziała Maryla. - WyobraŜałam sobie, jak bardzo
będziesz głodna po tak długiej drodze, i chciałam, Ŝebyś zjadła coś smacznego. Zasiądziemy
do wieczerzy, gdy tylko Mateusz nadejdzie. Muszę przyznać, iŜ cieszę się, Ŝeś juŜ powróciła.
Straszna tu była pustka bez ciebie. Nie pamiętam równie długich czterech dni.
Po wieczerzy Ania zasiadła przed kominkiem pomiędzy Mateuszem a Marylą i
opowiadała im szczegółowo o swej podróŜy do miasta i o tym wszystkim, co tam widziała i
czego doświadczyła.
- PrzeŜyłam śliczne chwile - zakończyła zachwycona - i czuję, Ŝe stanowić one będą
epokę w moim Ŝyciu. Najmilsze jednak ze wszystkiego - to powrót do domu.
XXX.
UTWORZENIE KOMPLETU SEMINARZYSTÓW
Maryla odłoŜyła robotę ręczną na kolana i oparła się w swym fotelu. Oczy miała
zmęczone; przez głowę przemknęła jej myśl, Ŝe przy najbliŜszej bytności w mieście
zmuszona chyba będzie zmienić szkła okularów na silniejsze. W ostatnich czasach tak często
i łatwo wzrok jej się nuŜył.
Było prawie ciemno, gdyŜ ponury listopadowy zmierzch otulił juŜ Zielone Wzgórze i
jedyne światło padało od tańczących w kominku czerwonych języków ognia.
Ania siedziała po turecku na dywaniku przed kominkiem i spoglądała w resztki
rozŜarzonych głowni drzewa klonowego. Czytała, ale oto ksiąŜka wysunęła się jej z rąk na
podłogę i dziewczynka zatopiła się w marzeniach, z uśmiechem na rozchylonych wargach. Z
mgieł i tęczy jej bogatej wyobraźni wysuwały się świetne zamki na lodzie; cudne, czarowne
przygody spotykały ją w krainie obłoków… przygody, które tam kończyły się zawsze
szczęśliwie i nigdy nie przyprawiały jej o Ŝadne kłopoty, jak to niestety zdarzało się często w
Ŝyciu codziennym.
Maryla spoglądała na nią z czułością, na jaką nie pozwoliłaby sobie nigdy w świetle
jaśniejszym niŜ to harmonijne połączenie zmroku z odblaskiem Ŝaru. Miłości, wyraŜającej się
w szczerej mowie i spojrzeniu oczu, Maryla nie potrafiłaby się nauczyć. Lecz nauczyła się
kochać to szczupłe, szarookie dziewczę uczuciem tym głębszym i silniejszym, iŜ tak mało na
zewnątrz wyjawianym. Lękała się trochę, Ŝe to przywiązanie czyni ją moŜe zbyt pobłaŜliwą.
Doznawała przykrej obawy, czy takie gorące ukochanie jednej ludzkiej istoty nie jest
niesprawiedliwością, i z tego powodu nieraz zadawała sobie pewien gwałt, starając się być
surowszą i krytyczniej usposobioną dla swej wychowanki, niŜ czyniłaby to wtedy, gdyby była
mniej do niej przywiązana. Niewątpliwie Ania sama nie miała pojęcia o tym, jak bardzo
Maryla ją kochała. Niejednokrotnie nawet myślała, Ŝe niezmiernie trudno jest zadowolić
Marylę, która zapewne nie ma do niej sympatii i zrozumienia. Lecz natychmiast z wyrzutem
odsuwała od siebie podobną myśl przypominając sobie, jak wiele zawdzięcza swej opiekunce.
- Aniu - rzekła nagle Maryla - panna Stacy była tutaj, gdy wyszłaś z Dianą.
Ania drgnęła i z westchnieniem powróciła z dalekich światów.
- Była? Ach, jakŜe Ŝałuję! Dlaczego Maryla nie zawołała mnie? Byłyśmy z Dianą
tylko w Lesie Duchów. Cudnie jest teraz w lasach! Cały drobiazg leśny… paprocie, krzaki
derenia ułoŜyły się do snu, jak gdyby je kto nakrył kołderką z liści Polezą tak do wiosny.
WyobraŜam sobie, Ŝe mały, popielaty elf, spowity w szal o tęczowych barwach, zakradł się
ku nim na paluszkach ostatniej księŜycowej nocy i pootulał je pieczołowicie. Diana nie
bardzo temu wierzy. Nie zapomniała ona dotąd nagany, jakiej w swoim czasie udzieliła jej
matka za zaczarowane istoty w Lesie Duchów. Miało to na nią bardzo zły wpływ - zgasiło jej
wyobraźnię. Pani Linde mówi, Ŝe Myrtle Bell jest zupełnie zgaszona. Pytałam Ruby Gillis,
dlaczego Myrtle jest zgaszona, a Ruby powiada, Ŝe to pewnie dlatego, Ŝe jej chłopiec ją
rzucił. Ruby Gillis myśli tylko o chłopcach, a im jest starsza, tym z nią gorzej. Nie mam nic
przeciwko chłopcom w ogólności, ale po cóŜ wplątywać ich we wszystkie sprawy? Prawda?
Diana i ja powaŜnie zamierzamy przyrzec sobie nigdy nie wyjść za mąŜ i mieszkać razem
jako stare panny. Jednak Diana nie powzięła jeszcze absolutnie stanowczej decyzji, bo uwaŜa,
iŜ moŜe szlachetniej byłoby zostać Ŝoną jakiegoś zepsutego, rozrzutnego hulaki i nawrócić go
na dobrą drogę. Diana i ja rozmawiamy obecnie najczęściej o powaŜnych sprawach.
UwaŜamy, Ŝeśmy juŜ na tyle dorosły, iŜ nie powinnyśmy rozprawiać o kwestiach
dziecinnych. To coś tak uroczystego - świadomość, Ŝe się ma lat czternaście. Panna Stacy
zabrała nas, starsze dziewczęta, w środę nad potok i rozmawiała z nami na ten temat.
Twierdziła, Ŝe Ŝadne starania nie są zbyt wielkie, jeśli chodzi o wyrobienie charakterów i
obranie właściwych ideałów właśnie w wieku młodzieńczym. Gdy dojdziemy bowiem do lat
dwudziestu, nasze charaktery będą JuŜ ustalone i fundament na całe przyszłe Ŝycie załoŜony.
A jeśli fundament będzie niepewny, nie potrafimy nigdy zbudować na nim niczego
wartościowego - dodała. Diana i ja rozmawiałyśmy o tym długo, wracając ze szkoły.
Byłyśmy bardzo powaŜnie nastrojone, Marylo. I postanowiłyśmy pilnie zwracać uwagę na
nasz charakter, zdobywać rozsądne przyzwyczajenia, uczyć się jak najwięcej, aby w
dwudziestym roku Ŝycia nasze charaktery były juŜ odpowiednio ukształtowane. Strasznie jest
wyobrazić sobie, Ŝe się ma lat dwadzieścia! To brzmi tak powaŜnie i staro. Ale dlaczego
panna Stacy przyszła do nas?
- Właśnie chciałam ci to powiedzieć, Aniu, jeŜelibyś pozwoliła mi wtrącić słówko.
Mówiła ze mną o tobie.
- O mnie? - Ania zmieszała się nieco. Po czym zarumieniła się i zawołała: - Aha,
wiem juŜ, co mówiła! Sama miałam zamiar opowiedzieć to Maryli, ale naprawdę
zapomniałam. Panna Stacy zastała mnie wczoraj po południu w szkole nad czytaniem „Ben
Hura” zamiast nad lekcją historii Kanady. PoŜyczyłam tę ksiąŜkę od Janki Andrews.
Czytałam ją podczas pauzy obiadowej i właśnie zaczęłam rozdział o wyścigach rydwanów,
gdy trzeba było powrócić do szkoły. Ginęłam z ciekawości, Ŝeby się dowiedzieć o rezultacie chociaŜ byłam pewna, Ŝe Ben Hur musi zwycięŜyć, gdyŜ w przeciwnym razie nie byłoby
sprawiedliwości powieściowej - więc rozłoŜyłam historię otwartą na pulpicie, a „Ben Hura”
połoŜyłam na kolanach, oparłszy go o pulpit. Zdawało się wszystkim, Ŝe pracuję nad lekcją
historii, a tymczasem czytałam spokojnie. Byłam tak bardzo zajęta, Ŝe nie zauwaŜyłam nawet,
iŜ panna Stacy przeszła pomiędzy ławkami i stanęła obok mnie. Dopiero spojrzawszy nagle w
jej stronę, zobaczyłam ją spoglądającą na mnie wzrokiem pełnym wyrzutu. Nie mogę wcale
wypowiedzieć, jak bardzo się zawstydziłam, szczególnie gdy usłyszałam za sobą chichotanie
Józi Pye… Panna Stacy zabrała „Ben Hura”, ale nie wyrzekła ani słowa. Dopiero po
skończonych lekcjach pomówiła ze mną i zwróciła mi uwagę, Ŝe postąpiłam niewłaściwie z
dwóch powodów. Po pierwsze, marnowałam czas przeznaczony na naukę, po drugie,
oszukiwałam nauczycielkę udając, Ŝe uczę się historii, gdy właściwie czytałam powieść.
Nigdy przedtem nie miałam pojęcia, Ŝe to, co uczyniłam, było oszustwem… Byłam
wstrząśnięta. Płakałam gorzko, prosząc pannę Stacy, by mi przebaczyła, a nigdy juŜ nie
uczynię nic podobnego. Zaproponowałam jej, iŜ za karę przez cały tydzień nie zajrzę do „Ben
Hura”, nie przekonam się nawet, jak się skończyły wyścigi. Ale panna Stacy rzekła, Ŝe wcale
nie wymaga takiej ofiary i wybacza mi. Dlatego sądzę, Ŝe niesprawiedliwie postąpiła
zwracając się z tą kwestią do Maryli.
- Panna Stacy nie wspominała mi nawet o tym, Aniu. To twoje nieczyste sumienie nie
daje ci spokoju”. Nie powinnaś zabierać powieści do szkoły. Ty i tak tracisz zbyt wiele czasu
na czytanie ksiąŜek. Kiedy ja byłam w twoim wieku, nie Wolno mi było nawet spojrzeć na
powieść.
- Ach, jakŜe moŜna nazwać „Ben Hura” powieścią? WszakŜe to taka religijna’
ksiąŜka! - zaprotestowała Ania. - Oczywiście jest trochę podniecająca na lekturę niedzielną.
Więc czytam ją tylko w dni powszednie. Teraz nie czytam nic, czego panna Stacy lub pani
Allan nie uznają za odpowiednie dla dziewczynki w wieku lat trzynastu i trzech kwartałów.
Panna Stacy wzięła ode mnie takie przyrzeczenie. Pewnego dnia zastała mnie zagłębioną w
czytaniu „Strasznej tajemnicy Zamku Upiorów”. PoŜyczyłam tę ksiąŜkę od Ruby Gillis. Ach,
Marylo, jakie to było przejmujące i przykuwające uwagę opowiadanie! Po prostu ścinało
lodem krew w Ŝyłach. Ale panna Stacy uwaŜała, iŜ to niezmiernie głupia i szkodliwa ksiąŜka,
i prosiła, bym juŜ nigdy nie czytała podobnych bzdurstw. Z łatwością przyrzekłam, iŜ więcej
tego nie uczynię, ale duŜo siły woli trzeba’ było, aby nie dokończyć takiej ciekawej powieści i
nie dowiedzieć się o losie jej bohaterów. JednakŜe przywiązanie moje do panny Stacy
wytrzymało próbę i dotrzymałam przyrzeczenia. Naprawdę, Marylo, zadziwiające jest, ile
moŜna wymóc na sobie, gdy pragniemy komuś sprawić przyjemność.
- Widzę, Ŝe mogę zapalić lampę i zabrać się do roboty - rzekła Maryla. - Zdaje się, iŜ
nie jesteś ciekawa tego, co mówiła panna Stacy. Najbardziej zajmuje cię twoja własna
paplanina.
- Ale cóŜ znowu, Marylo, ja bardzo pragnę usłyszeć, o co chodzi! - wybuchnęła Ania
skruszona. - Nie powiem juŜ nic więcej - ani jednego słowa… Wiem, Ŝe mówię zbyt wiele,
ale staram się poprawić z tej wady. Gdyby jednak Maryla wiedziała, ile chciałabym
powiedzieć i ile przemilczam, z pewnością miałaby dla mnie trochę wyrozumiałości. Słucham
więc, Marylo!
- OtóŜ panna Stacy ma zamiar zorganizować komplet spośród najbardziej
zaawansowanych uczniów i uczennic, którzy pragną zdawać egzaminy do seminarium. Chce
ona dawać im specjalne lekcje, codziennie godzinę, po szkole. Przyszła więc zapytać
Mateusza i mnie, czybyśmy zechcieli ciebie przyłączyć. CóŜ ty myślisz o takim projekcie,
Aniu? Czy chciałabyś pójść do seminarium i zostać nauczycielką?
- Ach, Marylo! - Ania uklękła i złoŜyła dłonie. - Było to marzeniem mego Ŝycia…
rozumie się, od pół roku dopiero, gdy Ruby i Janka zaczęły rozprawiać o przygotowywaniu
się do egzaminu. Lecz nie chciałam nic mówić, gdyŜ uwaŜałam to za zupełnie bezcelowe.
JakŜe gorąco pragnęłam zostać nauczycielką! Czy to nie będzie jednak zbyt kosztowne? Pan
Andrews mówił, Ŝe przepchnięcie Prissy kosztowało go sto pięćdziesiąt dolarów. A wszak
Prissy nie była tępa w geometrii.
- Nie niepokój się wcale tą stroną sprawy. Gdyśmy z Mateuszem zaopiekowali się
tobą, postanowiliśmy uczynić dla ciebie, co tylko będzie w naszej mocy, i dać ci jak najlepsze
wykształcenie. UwaŜam, iŜ kaŜde młode dziewczę powinno umieć zapracować na swe
utrzymanie bez względu na to, czy będzie tego potrzebowało, czy teŜ nie. Dopóki Mateusz i
ja będziemy Ŝyli, Zielone Wzgórze nie przestanie być twoim domem. Lecz nikt nie moŜe
przewidzieć, co się stanie na tym niepewnym świecie, i dobrze jest być przygotowanym na
wszystko. A więc, jeśli tylko chcesz, moŜesz się przyłączyć do kompletu.
- O Marylo, dziękuję! - Ania objęła Marylę i powaŜnie spojrzała jej w oczy. - Jestem
wam niewypowiedzianie wdzięczna! Będę pracowała tak gorliwie, jak tylko potrafię, i
postaram się być waszą chlubą. Nie oczekujcie tylko zbyt wiele co do geometrii. Za to w
innych przedmiotach, ucząc się pilnie, niewątpliwie zrobię postępy.
- Przypuszczam, Ŝe dasz sobie radę. Panna Stacy twierdzi, Ŝe jesteś zdolna i pilna.
Za nic w świecie Maryla nie powiedziałaby Ani, jak gorąco panna Stacy ją chwaliła.
UwaŜałaby to za schlebianie jej próŜności.
- Tylko nie przesadzaj i nie przepracowuj się zabijając się nad ksiąŜkami. Wszak nie
ma pośpiechu. Nie będziecie gotowi do zdawania egzaminów wcześniej niŜ za półtora roku.
Lepiej jest jednak zaczął naukę zawczasu i być gruntownie przygotowanym, twierdzi panna
Stacy.
- Z pewnością będę pracowała z jeszcze większym zapałem niŜ dotąd - rzekła Ania
uszczęśliwiona. - Teraz bowiem mam cel w Ŝyciu. Pan Allan powiada, Ŝe kaŜdy winien mieć
w Ŝyciu jakiś cel i dąŜyć do niego wytrwale. Tylko, twierdzi, naleŜy się przedtem upewnić, Ŝe
jest to cel godny zabiegów. CzyŜ to nie szlachetne dąŜenie zostać nauczycielką taką jak panna
Stacy? Co, Marylo? Mnie się wydaje, Ŝe to musi być niezmiernie piękny zawód.
Komplet przyszłych seminarzystów został zorganizowany we właściwym czasie.
NaleŜeli doń Gilbert Blythe, Ania Shirley, Ruby Gillis, Janka Andrews, Józia Pye, Karolek
Sloane i Moody Spurgeon MacPherson. Diany brak było w tym gronie, gdyŜ państwo Barry
nie mieli zamiaru wysyłać jej do seminarium. Dla Ani było to prawdziwym nieszczęściem.
Od tamtej pamiętnej nocy, w której Minnie przechodziła krup, dziewczynki prawie się nie
rozstawały. Tego popołudnia, gdy nowo utworzony komplet pozostał po raz pierwszy w
szkole na specjalnej lekcji z panną Stacy, Ania, widząc Dianę wychodzącą powoli wraz z
innymi, aby udać się samotnie do domu ŚcieŜką Brzóz i Doliną Fiołków, omalŜe nie zerwała
się z miejsca i nie pobiegła za przyjaciółką. Coś ścisnęło ją za gardło i szybko zaczęła
przeglądać kartki swej rozłoŜonej na pulpicie gramatyki łacińskiej, aby ukryć przed
towarzyszami łzy napływające jej do oczu. Za skarby świata nie chciała, aby Gilbert Blythe
lub Józia Pye spostrzegli te łzy.
- W istocie, Marylo, wydało mi się, Ŝe widząc Dianę odchodzącą samotnie,
zakosztowałam goryczy śmierci, jak wyraził się pan Allan w swym niedzielnym kazaniu Ŝałośnie opowiadała Ania tegoŜ wieczora Maryli. - WyobraŜałam sobie, jak by było pięknie,
gdyby i Diana naleŜała do naszego kompletu. Ale nie ma doskonałości na tym niedoskonałym
świecie, mawia pani Linde i chociaŜ trudno powiedzieć, Ŝe pani Linde umie kogoś pocieszyć,
przyznać jednak trzeba, Ŝe często wypowiada bardzo rozumne zdania. Wydaje mi się, Ŝe
nasze wykłady będą niezmiernie zajmujące. Janka i Ruby teŜ chcą się uczyć, by zostać
nauczycielkami; jest to szczyt ich ambicji. Ruby mówi, Ŝe będzie dawać lekcje tylko przez
dwa lata po skończeniu, a potem zamierza wyjść za mąŜ. Janka chce całe Ŝycie poświęcić
nauczycielstwu i nigdy, nigdy nie wyjść za mąŜ. Twierdzi bowiem, Ŝe jako nauczycielka
będzie zarabiała, a mąŜ nie płaci Ŝadnej pensji i w dodatku gniewa się, gdy Ŝona Ŝąda udziału
w zarobkach z wyrobu masła i sprzedaŜy jaj. Domyślam się, Ŝe Janka mówi to na podstawie
smutnego doświadczenia, bo pani Linde powiada, Ŝe jej ojciec to skończony stary zrzęda i
skąpi-radło jakich mało. Józia Pye dowodzi, Ŝe ona podejmuje studia dla samej nauki, bo
przecieŜ nie będzie potrzebowała zarabiać na swe utrzymanie. Twierdzi, Ŝe inaczej rzecz się
ma z sierotami Ŝyjącymi z cudzej łaski… te muszą pracować. Moody Spurgeon ma zamiar
zostać pastorem. Pani Linde mówi, Ŝe on nie moŜe być niczym innym, jeśli ma przynieść
zaszczyt nazwisku, jakie nosi*. Zdaje mi się, Ŝe nie jestem złośliwa, Marylo, ale naprawdę
myśl o Moody Spurgeonie w roli pastora pobudza mnie do śmiechu. On jest przecieŜ taki
pocieszny z tą tłustą, okrągłą twarzyczką, z maleńkimi, niebieskimi oczyma i uszami
odstającymi jak dwie klapy! Być moŜe jednak, Ŝe gdy podrośnie, zyska inteligentniejszy
wyraz twarzy. Karolek Sloane juŜ postanowił obrać karierę polityczną i zostać członkiem
parlamentu, ale pani Linde twierdzi, Ŝe nie ma dla niego przyszłości na tej drodze, bo
Sloane’owie to są uczciwi ludzie, a w obecnych czasach tylko łotrzy robią karierę w polityce.
- A czemu Gilbert Blythe postanowił się poświęcić? - spytała Maryla, widząc, Ŝe Ania
otwiera swego „Cezara”.
- Nieciekawa jestem ambicji Ŝyciowych Gilberta Blythe… jeśli w ogóle je posiada odrzekła Ania pogardliwie.
Pomiędzy Gilbertem a Anią zawrzało obecnie otwarte współzawodnictwo. Dawniej
raczej tylko jedno z nich dąŜyło do zajęcia pierwszego miejsca, ale teraz nie ulegało juŜ
najmniejszej wątpliwości, Ŝe Gilbert, na równi z Anią, zdecydowany jest zostać prymusem.
W istocie był to przeciwnik godny jej w zupełności. Reszta seminarzystów uznała milcząco
ich wyŜszość i nikomu nie wpadło na myśl stanąć z nimi do walki.
Od owej chwili, gdy Ania nad stawem odmówiła prośbie Gilberta, ten - poza
współzawodnictwem w nauce - ignorował najzupełniej jej istnienie. Gawędził i Ŝartował z
innymi koleŜankami, poŜyczał im ksiąŜki, omawiał lekcje i plany, od czasu do czasu
odprowadzał tę lub inną z kościoła lub Klubu Dyskusyjnego do domu. Tylko Ania Shirley
dlań nie istniała.
Ania wkrótce doszła do wniosku, Ŝe nieprzyjemnie jest być ignorowaną. Na próŜno,
dumnie potrząsając głową, mówiła sobie w duchu, Ŝe to ją nic nie obchodzi. W głębi swego
upartego kobiecego serduszka czuła jednak, Ŝe to ją bardzo obchodzi i gdyby raz jeszcze
powtórzyć się mogła tamta sytuacja znad Jeziora Lśniących Wód, z pewnością
odpowiedziałaby zupełnie inaczej.
I nagle z przeraŜeniem, które starała się zataić, poczuła, Ŝe dawna niechęć, jaką
pielęgnowała w sobie ku Gilbertowi, znikła… znikła właśnie wówczas, gdy najbardziej była
*
Moody i Spurgeon to nazwiska dwóch najpopularniejszych kaznodziejów w Ameryce (przyp. tłum.).
Ani potrzebna. Na próŜno odświeŜała w pamięci kaŜdy szczegół owej pamiętnej sceny i
starała się wzbudzić w sobie dawne oburzenie. Drgnęło ono po raz ostatni podczas spotkania
na stawie. Ania przekonała się, iŜ przebaczyła urazę i zapomniała, sama nie wiedząc o tym.
Ale teraz było juŜ za późno!
Szczęściem ani Gilbert, ani nikt inny, nawet Diana, nie domyślali się ani na chwilę,
jak bardzo Ania cierpiała nad tym, Ŝe okazała się wówczas tak dumna i nieubłagana!
Postanowiła „ukryć swe uczucia w najgłębszym zapomnieniu”. NaleŜy przyznać, Ŝe udawało
jej się to tak znakomicie, iŜ sam Gilbert, prawdopodobnie nie tak zupełnie obojętny, jak się to
pozornie zdawało, nie mógł się pocieszyć ani jednym bodaj dowodem, Ŝe Ania Ŝałowała
swego pełnego pogardy odwetu. Jedyną jego pociechą było to, Ŝe bezustannie i
niemiłosiernie, acz niesprawiedliwie, Ŝartowała z Karolka Sloane.
Zima minęła jak jedno pasmo przyjemnych obowiązków i nauki. Dla Ani dni
prześlizgiwały się jak złote paciorki na naszyjniku roku. Była szczęśliwa, pilna, pełna
zainteresowań: uczyła się, zdobywała zaszczytne wyróŜnienia, miała prześliczne ksiąŜki do
czytania, nowe pieśni, których naleŜało się uczyć do chóru szkoły niedzielnej. Sobotnie
popołudnia spędzała zazwyczaj na probostwie w towarzystwie pani Allan i zanim się
spostrzegła, wiosna zawitała znowu na Zielone Wzgórze.
Wtedy zapał do nauki ostygł cokolwiek. Podczas gdy większość uczniów i uczennic
rozpraszała się po zielonych ścieŜkach, pośród cienistych gajów i łąk, pozostający w klasie
przyszli seminarzyści spoglądali smutnie przez okna i nagle dochodzili do wniosku, Ŝe
czasowniki łacińskie i ćwiczenia francuskie utraciły do pewnego stopnia urok, jaki miały
podczas surowych zimowych miesięcy. Nawet Ania i Gilbert wolniej i obojętniej posuwali się
naprzód i zarówno nauczycielka, jak i uczniowie byli bardzo radzi, kiedy nadszedł koniec
roku szkolnego i zajaśniały przed nimi radosne dni wakacji.
- Uczciwie i sumiennie pracowaliście tego roku - rzekła panna Stacy Ŝegnając na
ostatniej lekcji swój komplet - i zasłuŜyliście na przyjemne, wesołe wakacje. UŜywajcie do
syta swobody na świeŜym powietrzu i przygotujcie nowy zapas zdrowia, sił i ochoty do pracy
w roku przyszłym. Będzie to przełomowa chwila w waszym Ŝyciu, ostatni rok przed
składaniem egzaminów!
- Czy pani powróci do nas w roku przyszłym? - spytała Józia Pye.
Bo Józia nigdy nie ociągała się z zadawaniem pytań. Tym razem jednak klasa była jej
wdzięczna za śmiałość, bo nikt nie odwaŜył się spytać o to panny Stacy, pomimo ze
niecierpliwie oczekiwano jakiegoś wyjaśnienia w tej kwestii. Od niejakiego bowiem czasu
krąŜyły w szkole alarmujące wieści, Ŝe panna Stacy nie powróci po wakacjach, gdyŜ w
rodzinnym mieście ofiarowano jej posadę nauczycielki w liceum, i sądzono ogólnie, Ŝe
propozycję tę bez wątpienia przyjmie. Więc przyszli seminarzyści w milczeniu, bez tchu,
oczekiwali jej odpowiedzi.
- Owszem, sądzę, Ŝe tak - odrzekła panna Stacy. - Miałam zamiar objąć inną szkołę,
lecz ostatecznie postanowiłam zostać w Avonlea. Przyznaję, Ŝe tak się do was przywiązałam,
iŜ trudno by mi było rozstać się z wami. Pozostanę więc, by doprowadzić was do celu.
- Wiwat! - wykrzyknął Moody Spurgeon.
Kandydat na pastora jeszcze nigdy dotąd nie pozwolił sobie na to, by uczucia poniosły
go tak dalece, toteŜ przez cały tydzień, ilekroć przypomniał sobie tę chwilę, czerwienił się z
zakłopotania.
- Ach, jakŜe się cieszę! - rzekła Ania z rozpromienionym wzrokiem. - Kochana panno
Stacy, to byłoby okropne, jeśliby pani nas opuściła! Zdaje mi się, iŜ straciłabym wszelką
ochotę do nauki, gdyby inny nauczyciel zajął pani miejsce.
Powróciwszy tego popołudnia do domu, Ania włoŜyła wszystkie swe szkolne ksiąŜki
do starego kufra na strychu i klucz od niego ukryła na dnie pudełka z róŜnymi drobiazgami.
- Nie zajrzą do szkolnych ksiąŜek podczas wakacji! - oznajmiła Maryli. - Pracowałam
całą zimę tak gorliwie, jak tylko potrafiłam. Ślęczałam nad tą nieznośną geometrią tak długo,
aŜ wyuczyłam się na pamięć wszystkich twierdzeń i dowodzeń z pierwszej części. Umiem je
znakomicie, nawet gdy litery są pozmieniane. Czuję się doprawdy zmęczona wszystkim, co
jest powaŜną pracą, i postanowiłam w lecie pozwolić swojej wyobraźni znów bujać
swobodnie. O, niech się Maryla nie lęka! Pozwolę jej się rozbujać jedynie w granicach
rozsądku. Lecz pragnę spędzić to lato prawdziwie wesoło, gdyŜ będzie ono ostatnim latem
mojego dzieciństwa. Pani Linde mówi, Ŝe jeśli w przyszłym roku urosnę tak jak tej zimy,
będę musiała włoŜyć dłuŜszą suknię. Powiada, Ŝe u mnie wszystko idzie w nogi i oczy. A
kiedy włoŜę dłuŜszą suknię, powinnam umieć zachowywać się w odpowiedni sposób i być
pełna godności. Boję się, Ŝe wówczas nie wolno mi juŜ będzie wierzyć w elfy, więc teŜ chcę
całą duszą nacieszyć się nimi podczas lata. Zdaje mi się, Ŝe wakacje tegoroczne przejdą nam
bardzo wesoło. Wkrótce z okazji urodzin Ruby Gillis będziemy zaproszone do niej na
podwieczorek, a w przyszłym miesiącu ma się odbyć piknik szkoły niedzielnej i koncert na
cele misji. Pan Barry znowu przyrzekł, Ŝe któregoś wieczora zabierze Dianę i mnie do hotelu
w Białych Piaskach, na obiad. Maryla wie, iŜ tam się je obiady wieczorem. Janka Andrews
była tam pewnego razu latem i mówi, Ŝe wspaniałe wraŜenie sprawiał widok świateł
elektrycznych, mnóstwa kwiatów i strojnie ubranych dam. Janka twierdzi, Ŝe wtedy po raz
pierwszy poznała, co to jest Ŝycie high life’u*, i nigdy tego nie zapomni.
Nazajutrz po południu pani Linde przyszła się dowiedzieć, dlaczego Maryla nie była
na czwartkowym posiedzeniu związku. Skoro nie stawiła się na zebranie, domyślano się, Ŝe w
domu Cuthbertów zaszło coś niezwykłego.
- Mateusz miał we czwartek lekki atak sercowy - opowiadała Maryla - i nie chciałam
zostawić go samego. Co prawda czuje się juŜ znowu zupełnie dobrze, ale podobne ataki
zdarzają mu się obecnie coraz częściej i lękam się o niego. Lekarz twierdzi, iŜ Mateusz
powinien wystrzegać się wszelkich wzruszeń. Spełnienie tej rady nie jest trudne, bo Mateusz
nigdy nie szukał i nie szuka wzruszeń, ale nie wolno mu teŜ wykonywać Ŝadnej cięŜkiej
roboty; a Mateuszowi praca jest równie konieczna do Ŝycia, jak powietrze do oddychania.
ZdejmijŜe okrycie, Małgorzato. Wszak pozostaniesz u nas na herbacie?
- Jeśli sobie tego Ŝyczysz, zostanę chętnie - odpowiedziała pani Małgorzata, która
wcale nie miała zamiaru odejść.
Obie panie zasiadły wygodnie w bawialni, a Ania zajęła się przygotowywaniem
herbaty i grzanek, tak cienkich i rumianych, Ŝe mogły wytrzymać krytykę nawet pani
Małgorzaty.
- Muszę przyznać, Ŝe Ania wyrosła na dzielne dziewczę - rzekła pani Małgorzata,
kiedy po zachodzie słońca Maryla odprowadzała ją na drogę. - Musi ci być ona wyręką nie
lada.
- Jest nią w istocie - odpowiedziała Maryla - a w ostatnich czasach stała się teŜ o wiele
powaŜniejsza i bardziej systematyczna. Z początku lękałam się, Ŝe pozostanie na zawsze taką
postrzeloną kozą, ale obecnie mogę jej we wszystkim zaufać.
- Nie uwierzyłabym nigdy w taką przemianę, wówczas gdy zobaczyłam ją u was po
raz pierwszy trzy lata temu - rzekła znowu pani Linde. - BoŜe miłosierny, nie zapomnę nigdy
sceny, jaką mi ona wtedy urządziła. Powróciwszy tamtego wieczoru do domu, powiedziałam
do Tomasza: „Pamiętaj moje słowa, Tomaszu. Maryla Cuthbert poŜałuje tego, co uczyniła”.
Ale omyliłam się i rada jestem temu. Szczęściem, Marylo, nie naleŜę do tych ludzi, którzy
nigdy nie chcą przyznać, Ŝe się pomylili. Nie, nie naleŜę do nich. Pomyliłam się w ocenie
Ani, lecz nic w tym dziwnego, gdyŜ oryginalniejszego i bardziej niezwykłego dziecka nie
było chyba na świecie. Wszelkie słuszne wnioski, które nie zawodzą w stosunku do innych
dzieci, nie mogły być zastosowane do niej. Zadziwiające jest, jak bardzo zmieniła się przez
*
High life - wyŜsze sfery towarzyskie.
trzy lata, szczególnie jej powierzchowność. Wyrosła na zupełnie ładne dziewczę, chociaŜ
osobiście nie jestem zwolenniczką tych bladych, wielkookich podlotków. Wolę okrągłe
buziaki i mocne rumieńce Diany lub Ruby Gillis. Ruby jest bardzo efektowna. A jednak… nie
wiem czemu, kiedy widzę Anię w ich towarzystwie, one obok niej wyglądają pospolicie i
cięŜko, chociaŜ są od niej o wiele ładniejsze. Zupełnie jak te białe czerwcowe lilie, które Ania
nazywa narcyzami, obok wielkich, czerwonych piwonii.
XXXI.
ZWIERZENIA
Ania w istocie spędziła to lato wesoło i uŜywała go z całej duszy. Wraz z Dianą
przebywały całymi dniami poza domem, napawając się urokiem, jaki potrafiły przed nimi
roztoczyć Aleja Zakochanych, Źródło Nimf Leśnych, Szum Wierzb i Wyspa Wiktorii. Maryla
nie broniła Ani tej swobody. Lekarz ze Spencervale, który owej pamiętnej nocy odwiedził
Minnie chorą na krup, spotkał Anię na początku wakacji w domu jednego ze swych
pacjentów. Przyjrzał jej się bystrym wzrokiem, wydął usta, pokiwał głową i za
pośrednictwem jakiejś znajomej kazał Maryli powiedzieć:
- Niechaj to rudowłose dziewczątko spędzi całe lato na powietrzu i nie zagląda do
ksiąŜek, zanim nie nabierze większej spręŜystości w ruchach.
Poselstwo
to
przeraziło
niezmiernie
Marylę.
Wyobraziła
sobie,
Ŝe
Ania
bezwarunkowo umrze na galopujące suchoty, jeśli polecenie lekarza nie zostanie skrupulatnie
wykonane. Wskutek tego Ania uŜyła rozkoszy lata w takim stopniu, w jakim swoboda i
wesołość mogły na to pozwolić. Odbywała przechadzki, wiosłowała, zbierała jagody i
marzyła, ile tylko pragnęła. A kiedy nadszedł wrzesień, była znowu rześka, o
promieniejących oczach, ruchach niezmiernie spręŜystych, które bez wątpienia zadowoliłyby
lekarza ze Spencervale, z sercem pełnym ochoty do pracy i ambitnych planów.
- Pragnę z całych sił zająć się nauką - oświadczyła przyniósłszy ze strychu wszystkie
ksiąŜki. - O, wy dobrzy, starzy towarzysze! JakŜe się cieszę, Ŝe widzę znowu wasze poczciwe
oblicza… nawet i twoje, geometrio! PrzeŜyłam cudne lato, Marylo, i gotowa jestem radośnie
wziąć na swe barki cały cięŜar Ŝycia, jak powiedział pan Allan w swym ostatnim niedzielnym
kazaniu. Czy pan Allan nie mówi prześlicznie? Pani Linde twierdzi, Ŝe jest on coraz
wymowniejszy i Ŝe niewątpliwie lada dzień porwą go do duŜego miasta, a my będziemy
zmuszeni znowu szukać i uczyć niedowarzonych mówców. Ale nie widzę powodu, aby z góry
się tym martwić. Prawda, Marylo? Wolę się cieszyć obecnością pana Allana, jak długo jest z
nami. Gdybym ja była męŜczyzną, zdaje mi się, Ŝe zostałabym pastorem. MoŜe on wywierać
taki dobroczynny wpływ, jeśli jest rozumnym człowiekiem. I jakieŜ to zadowolenie dla
przemawiającego, gdy potrafi pięknym kazaniem wzruszyć serca swych słuchaczy! Dlaczego
kobiety nie mogą być pastorami, Marylo? Pytałam o to pani Linde. Oburzyła się i
powiedziała, Ŝe to byłby skandal! Mówiła teŜ, Ŝe w Stanach Zjednoczonych kobiety mogłyby
być pastorami i zdaje się, Ŝe juŜ nawet są, ale w Kanadzie, szczęściem, nie dojrzeliśmy
jeszcze do tego i ona ma nadzieję, Ŝe społeczeństwo na to nigdy nie zezwoli. Nie pojmuję
dlaczego. Mnie się wydaje, Ŝe kobiety byłyby znakomitymi pastorami. Ilekroć chodzi o jakiś
cel społeczny, o jakiś koncert czy odczyt dla zebrania większej sumy pieniędzy, zawsze
kobietom powierza się całą krzątaninę koło tych spraw i całą robotę. Jestem pewna, Ŝe pani
Linde umie się modlić równie dobrze, jak nasz kierownik, pan Bell, i nie wątpię, Ŝe po
krótkiej praktyce mówiłaby kazania równie dobrze, jak on.
- O, bez wątpienia potrafiłaby - dodała Maryla z przekąsem. - PrzecieŜ bezustannie na
wszystkie strony wygłasza kazania. Nikomu w Avonlea nie uda się przeskrobać czegoś, na co
pani Linde nie zwróciłaby uwagi.
- Marylo - rzekła Ania w przystępie zaufania - chciałabym zwierzyć się z czymś
Maryli i zapytać o radę. Myśl ta gnębi mnie strasznie, szczególnie w niedzielę po południu,
kiedy mam więcej czasu na rozmyślanie. OtóŜ staram się być dobrą. Ilekroć jestem z Marylą,
z panią Allan lub z panną Stacy, staram się o to gorliwiej niŜ kiedykolwiek, pragnę, by moje
postępowanie było wedle waszych zasad i byście je pochwalały. Lecz kiedy znajduję się w
towarzystwie pani Linde, czuję się strasznie niedobra i korci mnie, by zrobić właśnie to, co
ona uwaŜa za niewłaściwe. Doznaję pod tym względem jakiejś nieprzezwycięŜonej pokusy.
No i co wydaje się Maryli przyczyną tego? Czy jestem naprawdę taka zła i niepoprawna?
Maryla spojrzała na swą wychowankę z wahaniem, po czym roześmiała się
serdecznie.
- Jeśli ty taka jesteś, Aniu, to chyba i ja nie jestem lepsza, bo oto przyznam ci się, Ŝe
Małgorzata wywiera podobny wpływ i na mnie. Nieraz wydaje mi się, Ŝe o wiele lepiej
oddziaływałaby na ludzi, gdyby ich tak nie nakłaniała do czynienia dobra. Powinien by istnieć
specjalny zakaz strofowania. Ale nie powinnam tak mówić. Małgorzata jest w gruncie rzeczy
dobrą kobietą i ma dobre zamiary. Nie ma poczciwszej duszy ani teŜ uczynniejszej kobiety w
całej Avonlea.
- Cieszę się bardzo, Ŝe Maryla jest tegoŜ zdania, co i ja - rzekła Ania. - To dodaje
otuchy. Teraz nie będę juŜ tak się martwić tą sprawą. ChociaŜ prawdopodobnie znajdą się
inne sprawy, które będą mi ciąŜyły. Co chwila inna kwestia do rozwaŜenia… co chwila coś
innego, co nie daje spokoju. Rozstrzygniesz jedną sprawę, a juŜ nasuwa się następna. Nad tak
wielu kwestiami naleŜy się zastanowić i tyle rozstrzygać z chwilą, gdy dorastamy! Przez cały
czas jestem pochłonięta rozmyślaniem i decydowaniem, co jest słuszne, a co nie. ToŜ to
bardzo powaŜna rzecz stać się dorosłą! Prawda, Marylo? Lecz mając takich dobrych
przyjaciół, jak Maryla, Mateusz, pani Allan, panna Stacy, powinnam wyrosnąć na dzielną
kobietę; w przeciwnym razie byłaby to juŜ moja własna wina. Czuję na sobie wielką
odpowiedzialność, gdyŜ stoję przed moŜliwością, która się nie powtórzy. Jeśli nie wyrosnę na
taką, jaką być powinnam, nie będę przecieŜ mogła się cofnąć i zacząć na nowo. Urosłam dwa
cale tego lata, Marylo. Pan Gillis mierzył mnie, kiedyśmy były na podwieczorku
urodzinowym u Ruby. Cieszę się niezmiernie, Ŝe Maryla uszyła mi nowe, dłuŜsze sukienki.
Ta ciemnozielona jest prześliczna i Maryla poczciwie uczyniła przybierając ją falbaną. Wiem,
Ŝe to nie było konieczne, lecz falbany są teraz tak bardzo modne i Józia Pye ma wszystkie
suknie z falbanami. Z pewnością będę teraz jeszcze pilniejsza w nauce. Mam takie przyjemne
uczucie gdzieś na dnie serca z powodu tej falbany. - W takim razie dobrze się stało, Ŝe ją
zrobiłam - przyznała Maryla.
Panna Stacy powróciwszy do szkoły w Avonlea zastała swoich wychowanków równie
jak poprzednio chętnych do nauki. Szczególnie wytęŜał swe siły komplet przyszłych
seminarzystów… W dali bowiem, w końcu roku szkolnego, rzucając mglisty cień na całą
pozostającą do przebycia drogę, wyłaniało się juŜ widmo „wstępnego egzaminu”, na myśl o
którym serduszko kaŜdego z uczących się zamierało z trwogi. Wyobrazić sobie, Ŝe się nie
zda! Myśl ta nawiedzała Anię podczas pracowitych godzin zimowych, nawet w niedzielne
popołudnia, nie pozostawiając czasu na Ŝadne inne problemy. Ilekroć trapiły ją cięŜkie sny,
widziała siebie wpatrującą się w listę kandydatów, którzy zdali szczęśliwie egzamin do
seminarium. Na pierwszym miejscu widniało wypisane wielkimi literami nazwisko Gilberta
Blythe, jej zaś nazwiska nie było tam wcale.
Pomimo to zima była wesoła, pełna zajęć i mijała prędko. Wykłady były tak
zajmujące, współzawodnictwo w klasie jednakowo Ŝywe jak dawniej. Nowe światy myśli,
uczuć i ambicji, świeŜe, niezbadane horyzonty wiedzy otwierały się przed ciekawymi oczami
Ani.
Było to w duŜej części zasługą taktownego, starannego i rozumnego kierownictwa
panny Stacy. Uczyła swych wychowanków samodzielnie myśleć, korzystać z wiedzy, na
własną rękę szukać rozwiązań i dodawała im bodźca do porzucenia starych, wydeptanych
dróg w tym stopniu, iŜ niepokoiło to panią Linde oraz komitet szkolny, odnoszący się do
wszelkich nowych metod raczej z powątpiewaniem.
Poza nauką Ania uŜywała teŜ częstszych niŜ dawniej rozrywek, ilekroć nadarzała się
sposobność, gdyŜ Maryla, pamiętając polecenie lekarza, nie broniła jej tego. Klub Dyskusyjny
rozkwitał i zorganizował kilka koncertów. Odbyło się teŜ parę zebrań towarzyskich, które
były juŜ prawie zebraniami dorosłych. Ania odbywała teŜ przejaŜdŜki saniami i często
jeździła na łyŜwach. A jednocześnie rosła tak prędko, tak szybko wystrzeliła w górę, Ŝe
pewnego dnia Maryla, stanąwszy za nią przypadkiem, aŜ krzyknęła ze zdumienia,
spostrzegłszy, Ŝe dziewczynka jest wyŜsza od niej.
- AleŜ, Aniu, jakŜeś ty urosła! - rzekła prawie z niedowierzaniem.
Po tych wyrazach nastąpiło głębokie westchnienie. Maryla poczuła dziwny smutek z
powodu tych dodatkowych cali wzrostu. Bo oto zniknęło dziecko, które nauczyła się kochać,
a na jego miejscu stało smukłe dziewczę lat piętnastu, o powaŜnym wejrzeniu, myślącym
czole i dumnie zadartej główce. Maryla kochała to dziewczę równie gorąco, jak kiedyś tamto
dziecko, lecz jednocześnie doznawała niezwykłego poczucia utraty czegoś. I kiedy tego
wieczora Ania udała się wraz z Dianą na zebranie, Maryla, siedząc samotna w zimowym
półmroku, nie potrafiła powstrzymać się od łez. Mateusz, wszedłszy właśnie z latarką, zdziwił
się niepomiernie i stropił, tak Ŝe Maryla musiała się przez łzy roześmiać.
- Myślałam o Ani - objaśniła. - Zmieniła się niezmiernie! Rosłe to juŜ dziewczę i
opuści nas prawdopodobnie przyszłej zimy. Będzie mi jej brakowało na kaŜdym kroku.
- Wszak moŜe często przyjeŜdŜać do domu - pocieszał Mateusz, w którego oczach
Ania pozostała na zawsze małą, roztropną dziewczynką, jaką przywiózł ze stacji kolejowej w
ów wieczór czerwcowy przed czterema laty. - W tym roku przecieŜ zbudowana zostanie nowa
linia kolejowa do Carmody.
- Będzie to zupełnie co innego niŜ mieć ją stale w domu - westchnęła Maryla,
zdecydowana pogrąŜyć się w swym smutku. - Ale cóŜ… wy, męŜczyźni, nie rozumiecie tych
uczuć!
I inne zmiany, wcale nie mniej znaczne od fizycznych, moŜna było zauwaŜyć w Ani.
Przede wszystkim stała się o wiele spokojniejsza. Być moŜe, iŜ myślała i marzyła tyle co i
dawniej, lecz niewątpliwie mówiła mniej. Maryla i na to zwróciła uwagę.
- Nie szczebioczesz ani w części tyle „po dawniej, Aniu, i nie uŜywasz tez tylu
przesadnych wyraŜeń. CóŜ to się stało?
Ania zarumieniła się i uśmiechnęła, po czym odłoŜyła czytaną przed chwilą ksiąŜkę i
marzącym wzrokiem spojrzała przez okno, gdzie wielkie, czerwone pąki dzikiego wina
wychylały się w odpowiedzi na ciepłe promienie wiosennego słońca.
- Nie wiem… nie czuję potrzeby mówienia tyle - rzekła w zamyśleniu, opierając
podbródek na palcu. - Przyjemniej jest mieć ukochane, piękne myśli i przechowywać je w
swym sercu jak skarby. Nie chcę, by inni je wyśmiewali lub dziwili się im. I nie pragnę jakoś
uŜywać górnolotnych zwrotów. Szkoda nawet, Ŝe teraz, kiedy dorosłam i wolno mi ich
uŜywać, nie dbam o to. Miło jest być dorosłym… pod pewnymi względami, lecz stanowczo
nie jest to aŜ tak wielka przyjemność, jak sobie wyobraŜałam. Tyle jest nauki, tyle pracy, tyle
do myślenia, Ŝe nie ma czasu na górnolotne wysławianie się. Poza tym panna Stacy uwaŜa, iŜ
krótkie słowa są mocniejsze i wymowniejsze. Wszelkie wypracowania kaŜe nam pisywać
stylem moŜliwie prostym. Z początku trudne to było zadanie. Przywykłam nagromadzać
najrozmaitsze napuszone wyraŜenia, jakie tylko potrafiłam wymyślić, a miałam ich zawsze
bez liku. Teraz nauczyłam się mówić inaczej i rozumiem, Ŝe tak jest lepiej.
- A cóŜ się stało z waszym klubem powieściowym? JuŜ dawno nic o nim nie słyszałam
- spytała znowu Maryla.
- Klub powieściowy przestał juŜ istnieć. Nie mamy czasu, a przy tym byłyśmy juŜ nim
znuŜone. Jaka głupia była ta pisanina o miłości, zbrodniach, ucieczkach i tajemnicach. Panna
Stacy dla wprawy kaŜe nam od czasu do czasu pisywać jakieś opowiadania, lecz pozwala
jedynie na coś takiego, co mogłybyśmy osobiście przeŜyć w Avonlea. Sama jest bardzo
surowym sędzią i nam takŜe zaleca surowość w ocenie tego, co piszemy. Nie sądziłam nigdy,
zanim same nie zaczęłyśmy krytykować swoich prac, Ŝe moje wypracowania mają tyle
błędów. Wstydziłam się tak bardzo, Ŝe postanowiłam w ogóle nie pisywać, ale panna Stacy
powiedziała, Ŝe mogę nauczyć się pisać dobrze, jeśli przyzwyczaję się sama najsurowiej
krytykować własną robotę. Więc tez próbuję.
- Dwa miesiące dzielą cię tylko od egzaminu - rzekła Maryla - Czy myślisz, Ŝe zdasz?
Ania zadrŜała.
- Nie wiem. Czasami wydaje mi się, ze zdam jak najlepiej… innym razem strach mnie
ogarnia, kiedy o tym pomyślę… Pracowaliśmy bardzo gorliwie i panna Stacy była
niezmordowana, mimo to moŜemy jednak ściąć się. KaŜde z nas ma swoją piętę Achillesową.
Moją jest, rozumie się, geometria, Janki - łacina, Ruby i Karolka - algebra, a Józi arytmetyka. Moody Spurgeon mówi, ze czuje w kościach, iŜ zetnie się z historii Anglii. Panna
Stacy urządzi nam w czerwcu egzamin próbny, równie cięŜki jak ten, który zadecyduje o
przyjęciu do seminarium, i będzie nas równie surowo oceniała. W ten sposób nabierzemy
pojęcia, co umiemy. Ach, jakŜe pragnę, aby juŜ było po wszystkim! Myśl ta nie daje mi
spokoju. Nieraz budzę się w nocy i rozmyślam, co zrobię, jeśli nie zdam.
- Będziesz wtedy jeszcze rok chodziła do szkoły, a następnie będziesz zdawać po raz
drugi - rzekła Maryla tonem obojętnym.
- O, nie wyobraŜam sobie, bym miała tyle hartu duszy. Co za wstyd nie zdać,
szczególniej jeśli Gil… jeśli inni zdadzą. Wiem dobrze, iŜ na egzaminie będę tak
zdenerwowana, Ŝe gotowam pomylić wszystko. Pragnęłabym mieć nerwy Janki Andrews. Nic
nie potrafi wyprowadzić jej z równowagi.
Ania westchnęła i odrywając wzrok od czarów młodej wiosny, witającej świat
błękitem nieba i lekkim powiewem wietrzyka oraz zapachem młodych pąków rozwijających
się w ogrodzie, znowu zatopiła oczy w ksiąŜce. Nadejdą i inne wiosny, lecz Ania była
przekonana, ze jeśli nie złoŜy chlubnie egzaminu do seminarium, nigdy juŜ nie potrafi
odpowiednio cieszyć się ich urokiem.
XXXII.
OGŁOSZENIE LISTY PRZYJĘTYCH
Z końcem czerwca nadszedł teŜ i koniec nauki oraz kierownictwa panny Stacy w
szkole Avonlea. Ania i Diana powracały tego popołudnia do domu w bardzo smutnym
nastroju. Zaczerwienione powieki i mokre chustki do nosa były przekonywającym
świadectwem, Ŝe poŜegnanie panny Stacy musiało być co najmniej równie wzruszające jak
rozstanie, w podobnych okolicznościach, z panem Phillipsem przed trzema laty. Diana,
przystanąwszy u podnóŜa porosłego świerkami pagórka, raz jeszcze obejrzała się na budynek
szkolny i westchnęła.
- Czy nie wydaje ci się, Ŝe to juŜ koniec wszystkiego? - spytała smutnie towarzyszki.
- PrzecieŜ tobie, Diano, nie powinno być ani w części tak przykro jak mnie - rzekła
Ania, na próŜno szukając suchego miejsca w swej chustce do nosa. - Ty przecieŜ powrócisz tu
w roku przyszłym, ale ja prawdopodobnie poŜegnam naszą ukochaną szkołę na zawsze…
rozumie się, jeśli mi szczęście dopisze.
- To juŜ zupełnie co innego. Nie będzie pośród nas panny Stacy ani ciebie, ani Ruby,
ani teŜ Janki. Nikt nie zasiądzie na ławce obok mnie, gdyŜ nie zgodzę się na Ŝadne
sąsiedztwo. Nikt nie zastąpi mi ciebie. PrzeŜyłyśmy wiele miłych chwil, Aniu, prawda?
Strasznie mi jest, gdy pomyślę, Ŝe to wszystko juŜ minęło bezpowrotnie.
Dwie wielkie łzy stoczyły się po policzkach Diany.
- Gdybyś ty przestała płakać, Diano, to i ja bym moŜe potrafiła zapanować nad
wzruszeniem - rzekła błagalnie Ania. - Ilekroć schowam chustkę do nosa, a spojrzę na twoje
oczy tonące we łzach, płacz znowu ściska mnie za gardło. A mimo wszystko wydaje mi się,
Ŝe jednak powrócę do szkoły w przyszłym roku. Są to chwile, w których jestem pewna, Ŝe nie
zdam. Chwile te zdarzają mi się, niestety, coraz częściej.
- CóŜ znowu! Zdałaś świetnie egzamin urządzony przez pannę Stacy.
- Tak, ale ten egzamin nie niepokoił mnie. Kiedy zaś myślę o tamtym, czuję zimny
dreszcz wokół serca. A przy tym będę trzynastą z kolei. Józia Pye powiada, Ŝe to feralna
liczba. Nie jestem przesądna i wiem, Ŝe to nie moŜe mieć wpływu. JednakŜe wolałabym nie
być trzynastą.
- Chciałabym być tam z tobą - rzekła Diana. - Świetnie spędziłybyśmy ten czas. Myślę
jednak, Ŝe będziesz musiała kuć wieczorami, prawda?
- Nie, panna Stacy kazała nam przyrzec, Ŝe absolutnie nie zajrzymy do ksiąŜek. Mówi,
Ŝe to nas tylko zmęczy i pogmatwa w głowach, Ŝe powinniśmy spacerować, zupełnie nie
myśleć o egzaminach i chodzić wcześnie spać. To dobra rada, lecz obawiam się, Ŝe trudno
będzie jej usłuchać. Prissy Andrews mówiła mi, Ŝe podczas egzaminów siadywała codziennie
nad ksiąŜkami długo po północy i kuła na zabój; wtedy postanowiłam siedzieć co najmniej
tak długo jak ona. Jak uprzejmie postąpiła twoja ciotka Józefina zapraszając mnie, bym
zamieszkała w Beechwood, gdy przyjadę do miasta.
- Napiszesz do mnie stamtąd, prawda?
- Napiszę we wtorek’ wieczorem i opowiem ci, jak minął pierwszy dzień - przyrzekła
Ania.
- Nie ruszę się z poczty ani na chwilę przez całą środę - zapewniała Diana
przyjaciółkę.
W następny poniedziałek Ania pojechała do miasta, a w środę, wedle umowy, Diana
czekała na poczcie, gdzie odebrała obiecany list.
NajdroŜsza moja Diano - pisała Ania - oto jest wtorek wieczór i piszę te słowa w
bibliotece Beechwood. Wczoraj wieczorem było mi strasznie smutno samej w moim pokoju.
JakŜe Ŝałowałam, iŜ Ciebie nie było! Nie mogłam „kuć”, gdyŜ przyrzekłam pannie Stacy, Ŝe
tego nie zrobię. Ale wierzaj, iŜ równie trudno było mi się powstrzymać od przeglądania
podręcznika historii, jak w swoim czasie od czytania powieści przed odrobieniem lekcji.
Dziś rano panna Stacy przyszła po mnie i udałyśmy się razem do seminarium,
zabierając po drodze Jankę, Ruby i Józię. Ruby kazała mi dotknąć swych rąk: były zimne jak
lód. Józia zauwaŜyła, iŜ wyglądam, jakbym nie spała ani jednej chwili przez całą noc, i
dodała, Ŝe nie wierzy, bym była dość silna, aby wytrzymać studia nauczycielskie, nawet
gdybym zdała egzaminy. Bywają i teraz jeszcze takie chwile, w których mi się zdaje, Ŝe
uczyniłam niewielkie postępy w moich uczuciach względem Józi.
ZbliŜając się do seminarium, spotykałyśmy całe gromady studentów przybyłych ze
wszystkich stron naszej wyspy. Pierwszy, którego przywitałyśmy, był to Moody Spurgeon,
który siedział na schodach i mruczał coś do siebie. Janka spytała go, co robi. Odpowiedział, iŜ
powtarza tabliczkę mnoŜenia ciągle, bezustannie, aby w ten sposób uspokoić swe nerwy, i
prosi, byśmy, na miłość boską, nie przerywały mu, gdyŜ jeśli się na chwilę zatrzyma, strach
przed egzaminem znowu go ogarnie i z pewnością zapomni wszystkiego, co umie. Tylko
tabliczka mnoŜenia utrzymuje ład w jego głowie.
Kiedy nas rozmieszczono w rozmaitych pokojach, panna Stacy odeszła pozostawiając
nas własnym losom. Janka i ja siedziałyśmy obok siebie, a Janka była tak spokojna, Ŝe jej
szczerze zazdrościłam. Niepotrzebna był tabliczka mnoŜenia tej powaŜnej, poczciwej i mądrej
Jance! Ciekawa byłam, czy teŜ wyglądam, na taką, jaką się czułam, i czy obecni słyszeli, jak
mocno kołatało moje serce. Następnie nadszedł jakiś pan i rozdał tematy z literatury
angielskiej. Wtedy poczułam, Ŝe ręce moje lodowacieją, a kiedy sięgnęłam po papier, w
głowie mi się mąciło. Straszna to była chwila, Diano! Czułam się zupełnie tak samo jak cztery
lata temu, wówczas gdy zapytywałam Marylę, czy będę mogła pozostać na Zielonym
Wzgórzu… a potem rozjaśniło mi się w głowie i serce znowu zaczęło bić… Zapomniałam
napisać, iŜ zatrzymało się na chwilę. Zrozumiałam bowiem, Ŝe potrafię sobie dać radę z tym
tematem.
W południe wróciłyśmy do domu na obiad, a potem znowu do seminarium na egzamin
z historii. Temat dostałam dość trudny i strasznie mi się poplątały daty. Bądź co bądź jednak,
zdaje mi się, Ŝe dzisiejszy dzień minął nieźle. Ale jutro, Diano, egzamin z geometrii! Gdy to
sobie uprzytomnia, załamuje się na chwilę moje postanowienie, Ŝe nie otworzę Euklidesa*.
Jeślibym przypuszczała, Ŝe tabliczka mnoŜenia mogłaby mi pomóc, powtarzałabym ją od tej
chwili aŜ do jutra rano.
Wieczorem wyszłam na godzinę, aby odwiedzić nasze dziewczęta. Po drodze
spotkałam Moody Spurgeona, który z nieprzytomną miną błąkał się po ulicy. SkarŜył się, Ŝe
wie dobrze, iŜ ściął się z historii, Ŝe przyszedł na świat na utrapienie swych rodziców, Ŝe
powróci do domu rannym pociągiem i Ŝe łatwiej byłoby mu zostać szewcem niŜ pastorem.
Starałam się wlać weń nieco otuchy i namówić, aby pozostał do końca, bo w przeciwnym
razie będzie to nie w porządku wobec panny Stacy. Nieraz bywało, Ŝe pragnęłam urodzić się
chłopcem, ale kiedy widzę Moody Spurgeona, cieszę się zawsze, iŜ jestem dziewczyną, i to
nie jego siostrą.
Ruby zastałam w pensjonacie, gdzie mieszka, tonącą we łzach. Odkryła właśnie
straszną omyłkę, jaką popełniła w swojej odpowiedzi z literatury. Gdy się nieco uspokoiła,
poszłyśmy do miasta i wstąpiłyśmy na lody śmietankowe. JakŜe pragnęłam, byś Ty była z
nami!
Ach, Diano, gdybyŜ tylko ten egzamin z geometrii juŜ minął! Pani Linde
powiedziałaby, Ŝe słońce wstanie i zajdzie bez względu na to, czy przepadnę z geometrii, czy
teŜ nie. Jest to prawda, ale niestety, wcale nie pocieszająca. Ja wolałabym, by raczej nie
wstało, gdybym się ścięła!
Twoja kochająca Cię
*
Euklides (Ŝył około 300 r. p.n.e.) - słynny matematyk grecki.
Ania
W dwa dni zostały zakończone egzaminy z geometrii oraz wszystkie inne i w piątek
wieczorem Ania powróciła do domu, zmęczona, ale z wyrazem triumfu na twarzy. Diana
oczekiwała ją na Zielonym Wzgórzu i przywitały się jak po kilkuletnim rozstaniu.
- JakŜe się cieszę, kochanie, Ŝe cię widzę znowu! Wiekiem mi się wydawał czas twojej
nieobecności. No i jakŜe ci się powiodło, Aniu?
- Bardzo dobrze, zdaje mi się, we wszystkim prócz geometrii. Nie wiem, czy się z niej
ścięłam, czy teŜ nie, lecz mam jakieś smutne przeczucie, iŜ nie zdałam z tego nieszczęsnego
przedmiotu. Ach, jakŜe cudnie jest być znowu w domu! Zielone Wzgórze to najdroŜszy,
najmilszy kącik na świecie!
- A jak inni zdali?
- Dziewczęta twierdzą, Ŝe przepadły, ale ja sądzę, Ŝe wszystkie zdały dobrze. Józia
mówi, iŜ zadanie geometryczne było tak łatwe, Ŝe dziesięcioletnie dziecko potrafiłoby je
rozwiązać! Moody Spurgeon ciągle jeszcze myśli, iŜ przepadł z historii, Karolek zaś, Ŝe ściął
się z algebry. Ale właściwie nic nie wiemy pewnego, a przekonamy się dopiero, gdy się ukaŜe
lista przyjętych. Będzie to za dwa tygodnie, nie wcześniej! Pomyśl tylko, przeŜyć dwa
tygodnie w podobnej niepewności! Pragnęłabym zasnąć i zbudzić się dopiero, gdy wszystko
minie.
Diana wiedziała, Ŝe bezcelowe byłoby pytanie o Gilberta Blythe, więc rzekła tylko:
- O, ty z pewnością zdałaś dobrze. Bądź spokojna!
- Wolałabym nie zdać wcale, jeśli nie mogę znajdować się wśród pierwszych na liście!
- wybuchnęła Ania.
Czuła bowiem - Diana domyśliła się tego - Ŝe szczęście jej byłoby niepełne i
zabarwione goryczą, jeśliby jej nazwisko znalazło się za nazwiskiem Gilberta Blythe.
Ten bowiem cel mając na oku, Ania wytęŜała wszystkie swe zdolności umysłowe
podczas egzaminów. To samo czynił i Gilbert. Spotykali się i mijali na ulicach dziesiątki razy,
udając, Ŝe się wcale nie znają. Lecz im Ania dumniej zadzierała głowę i mocniej Ŝałowała, Ŝe
nie pogodziła się z Gilbertem, gdy ją o to prosił, tym goręcej Ŝyczyła sobie prześcignąć go w
egzaminach. Wiedziała, iŜ cała młodzieŜ Avonlea interesuje się, kto z nich będzie pierwszy,
wiedziała, Ŝe Jimmy Glover i Ned Wright załoŜyli się nawet o to, a Józia Pye twierdziła, Ŝe
nie ma Ŝadnej wątpliwości, iŜ Gilbert zdobędzie palmę pierwszeństwa. Ania czuła, Ŝe nie
zniesie upokorzenia, gdyby mu się dała wyprzedzić.
Jeszcze inny, bardziej szlachetny powód kierował nią w tej sprawie. Pragnęła „zdać
świetnie” ze względu na Mateusza i na Marylę… Zwłaszcza na Mateusza, który był
przekonany, Ŝe ona będzie „pierwsza na całej wyspie”. Ania czuła, Ŝe takie przypuszczenie
byłoby szalone w najśmielszych nawet marzeniach, lecz Ŝyczyła sobie gorąco znaleźć się na
liście bodaj pomiędzy pierwszymi dziesięcioma, aby móc ujrzeć poczciwe, brązowe oczy
Mateusza błyszczące dumą z powodu jej zwycięstwa. Czuła, iŜ chwila ta będzie słodką
nagrodą za całą jej cięŜką pracę i cierpliwe borykanie się z odmianami cudzoziemskich
czasowników.
Przy końcu drugiego tygodnia Ania zaczęła takŜe pilnie „odwiedzać” pocztę w
towarzystwie Janki, Ruby i Józi. DrŜącymi rękami przerzucały dzienniki Charlottetown,
doznając przy tym wzruszeń nie mniej silnych jak podczas egzaminów w seminarium. Nawet
Karolek i Gilbert zniŜali się do tego stopnia, Ŝe zaglądali tam od czasu do czasu; jedynie
Moody Spurgeona stale brakło w ich gronie.
- Nie mam odwagi pójść tam, aby z zimną krwią przeglądać dzienniki - zwierzył się
Ani. - Wolę poczekać, dopóki ktoś trzeci nie powie mi nagle, Ŝe zdałem albo nie.
Kiedy po trzech tygodniach lista przyjętych nie ukazała się jeszcze, Ania czuła, Ŝe nie
potrafi dłuŜej znieść tego wyczekiwania. Straciła apetyt i zaczęła się mniej zajmować
codziennymi sprawami Avonlea. Pani Linde z przekąsem twierdziła, Ŝe nie moŜna było
spodziewać się czego innego po konserwatywnym ministrze oświaty, a Mateusz,
zauwaŜywszy bladość, przygnębienie i ocięŜały krok Ani powracającej codziennie po
południu z poczty do domu, zaczął powaŜnie się zastanawiać, czy nie byłoby słuszniej w
czasie przyszłych wyborów głosować za liberałem.
Lecz oto jednego wieczora nadeszła wielka nowina. Ania siedząc u otwartego okna,
zapomniawszy na chwilę o egzaminach i o innych niedolach i troskach Ŝycia, napawała się
pięknem letniego zmierzchu przepojonego słodką wonią kwiatów ogrodowych oraz szumem
poruszanych przez wiatr topoli. Niebo na wschodzie ponad jodłami było jeszcze lekko
zaróŜowione odblaskiem zachodu i Ania marząc dumała, czy to nie duch barw schował się
poza tymi obłokami. Wtem spostrzegła Dianę pędzącą pomiędzy jodłami, przez most, na
wzgórze, powiewającą dziennikiem trzymanym w ręce.
Ania skoczyła z miejsca, zrozumiawszy natychmiast, co ta gazeta zawiera. Oto lista
przyjętych została ogłoszona! Uczuła zawrót głowy, a serce poczęło bić silnie, aŜ do bólu. Nie
mogła postąpić ani jednego kroku. Godziną wydała jej się chwila, podczas której Diana
przebiegła schody, sień i wpadła do pokoju, nie zapukawszy nawet z wielkiego wzruszenia.
- Aniu, zdałaś! - zawołała. - Zdałaś najlepiej!… Ty i Gilbert, oboje… w jednym
rzędzie… lecz twoje nazwisko jest pierwsze! Ach, jaka jestem dumna!
Diana cisnęła dziennik na stół, a sama padła na łóŜko Ani, zadyszana, niezdolna
więcej mówić.
Ania, przewróciwszy przedtem drŜącymi dłońmi podstawkę do zapałek i zuŜywszy ich
z pół tuzina, zdołała wreszcie zapalić lampę. Potem podniosła gazetę. Tak, zdała! Oto
nazwisko jej wydrukowano na czele dwustu innych! Warto było Ŝyć dla takiej chwili!
- Spisałaś się wspaniale, Aniu! - wybuchnęła nagle Diana odzyskując mowę i siadając
przy stole, gdy tymczasem Ania, zachwycona, z oczami błyszczącymi jak gwiazdy, nie
wymówiła ani słowa. - Ojciec przywiózł ten dziennik ze stacji niespełna dziesięć minut
temu… nadszedł on południowym pociągiem, a wiesz przecieŜ, Ŝe u nas będzie dopiero jutro,
wozem pocztowym… kiedy ujrzałam w nim listę przyjętych, chwyciłam go jak szalona i
pobiegłam do was. Zdaliście wszyscy, wszyscy bez wyjątku! Moody Spurgeon i wszyscy,
chociaŜ on warunkowo z historii. Janka i Ruby zupełnie dobrze zdały, są na środkowych
miejscach, Karolek Sloane takŜe prawie na równi z nimi, Józia Pye prześliznęła się jakimś
szczęśliwym trafem, ale przekonasz się, Ŝe będzie tak samo zadzierała nosa jak i przedtem.
Czy panna Stacy nie będzie zachwycona? Ach, Aniu, jakiego ty musisz doznawać uczucia,
widząc swe nazwisko wydrukowane na czele listy! Co za szczęście! Gdybym ja była na
twoim miejscu, z pewnością oszalałabym z radości! I teraz nie mogę się wcale uspokoić, gdy
tymczasem ty jesteś spokojna i chłodna jak wiosenny wieczór.
- Jestem oszołomiona! - rzekła Ania. - Chciałabym powiedzieć sto rzeczy, lecz nie
znajduję słów. Nigdy nie marzyłam o takim szczęściu… owszem - raz! Jeden, jedyny raz
przemknęła mi przez głowę myśl: „Gdybym teŜ została pierwszą?” Ale odrzuciłam ją w
mgnieniu oka, bo jakŜe zuchwałe i próŜne było przypuszczenie, Ŝe miałabym stanąć na czele
wszystkich zdających z całej naszej wyspy! Ale przepraszam cię, Diano, muszę wybiec w
pole zanieść tę nowinę Mateuszowi. Potem pójdziemy gościńcem, by ją oznajmić wszystkim
innym.
Pobiegły na łąkę za stodołą, gdzie Mateusz zajęty był składaniem siana. Przypadek
zrządził, ze pani Linde, stojąc za furtką, gawędziła przy płocie z Marylą.
- Ach, Mateuszu! - wykrzyknęła Ania. - Zdałam i jestem pierwsza… albo jedna z
pierwszych! Nie pysznię się tym bynajmniej, ale jestem taka wdzięczna losowi!
- No widzisz. WszakŜe byłem pewny tego - odrzekł Mateusz, z zachwytem wpatrując
się w listę przyjętych. - Wiedziałem, Ŝe z łatwością wyprzedzisz wszystkich.
- Świetnie się spisałaś, Aniu! Muszę ci to przyznać - dodała Maryla starając się ukryć
przed krytycznym wzrokiem pani Linde dumę, jaką ją przejęło powodzenie Ani.
Ale ta poczciwa dusza odezwała się bardzo serdecznie:
- Ja takŜe uwaŜam, iŜ Ania świetnie się spisała, i nie mam zamiaru tego ukrywać.
Jesteś chlubą swych przyjaciół, Aniu, i wszyscy jesteśmy z ciebie dumni!
Uroczysty ten dzień zakończyła Ania godziną, spędzoną na plebanii, na miłej,
powaŜnej pogawędce z panią Allan.
Powróciwszy do swego pokoiku, uklękła u otwartego okna i w srebrnym świetle
wielkiego księŜyca wyszeptała modlitwę pełną dziękczynień i gorących Ŝyczeń, płynących
wprost z duszy. WyraŜała ona wdzięczność za czas miniony i pokorne prośby na przyszłość.
A kiedy wreszcie Ania zasnęła na swej białej poduszce, senne jej marzenia były takie jasne i
piękne, jakie tylko szesnastoletnie dziewczę moŜe sobie uroić.
XXXIII.
KONCERT W HOTELU
WłóŜ koniecznie białą organdynową sukienkę, Aniu - radziła Diana stanowczo.
Obie były w pokoiku na facjatce. Na dworze panował letni zmrok… miły,
Ŝółtawozielony zmrok pod lazurowym niebem, czystym, bez najmniejszej chmurki. Wielki,
okrągły księŜyc, coraz mocniej iskrzący się srebrnym blaskiem, zawisł ponad Lasem
Duchów. Powietrze przepełnione było słodkimi dźwiękami letniego wieczora… świergotem
zasypiających ptasząt, szelestem kapryśnego wietrzyka, odgłosami dalekich wybuchów
śmiechu i wesołych rozmów. Ale w pokoiku Ani roleta była zapuszczona, a lampa paliła się
pomimo wczesnej pory, gdyŜ dziewczęta zajęte tutaj były bardzo waŜną sprawą… toalety.
Pokoik na facjatce przybrał zupełnie inny wygląd niŜ pamiętnego wieczora przed
czterema laty, kiedy to Ania odczuła, Ŝe nagość jego ścian swym niegościnnym chłodem
przejmuje ją do szpiku kości. Stopniowo zachodziły w nim zmiany, na które Maryla godziła
się z rezygnacją, aŜ wreszcie powstało istne gniazdko, przytulne i miłe, jakiego młode
dziewczę mogło sobie Ŝyczyć.
Niewątpliwie nie sprawdziło się jedno z najwcześniejszych rojeń Ani; nie było ani
pluszowego dywanu o pąsowych róŜach, ani jedwabnych pąsowych kotar u drzwi; lecz wraz z
wiekiem wyrabiał się równieŜ jej gust i prawdopodobnie dziewczynka nie Ŝałowała swych
dawnych marzeń. Podłogę pokrywała ładna mata, u wysokiego zaś okna spuszczały się,
przyćmiewając światło, bladozielone, muślinowe firanki, kołysane w tej chwili lekkim
powiewem wiatru. Ściany nie były zawieszone makatami haftowanymi złotem i srebrem, lecz
obite bardzo gustowną tapetą w bladoróŜowe kwiaty jabłoni i przybrane kilku dobrymi
obrazkami, ofiarowanymi Ani przez panią Allan. Honorowe miejsce zajmowała fotografia
panny Stacy, przed którą Ania w dowód swego uczucia stale ustawiała świeŜe kwiaty.
Tego wieczora wiązanka białych lilii rozsiewała cudowny zapach po pokoju. Nie było
w nim takŜe „mahoniowych mebli”, natomiast znajdowała się biała szafka zapełniona
ksiąŜkami, wyplatany fotel bujający, toaletka przystrojona białym muślinem, ładne lustro w
złoconej ramie z róŜowymi, pucołowatymi amorkami i kiśćmi winogron, wymalowanymi na
łukowatym szczycie, dawniej ozdoba gościnnego pokoju Cuthbertów, i niskie, białe łóŜko.
Ania ubierała się na koncert w hotelu na Białych Piaskach. Goście kąpieliskowi
przeznaczyli dochód z koncertu na potrzeby szpitala w Charlottetown i postarali się o
współudział wszystkich talentów amatorskich z okolicy. Berthę Sampson i Pearl Clay z
Białych Piasków poproszono o odśpiewanie duetu; Milton Clark z Newbridge miał zagrać
solo skrzypcowe; Winnie Blair z Carmody przyrzekła zaśpiewać jakąś balladę szkocką, a
Laura Spencer ze Spencervale i Ania Shirley z Avonlea miały deklamować.
Było to, mówiąc tak, jak się w swoim czasie Ania wyraŜała, „epokowe zdarzenie w jej
Ŝyciu” i nic dziwnego, Ŝe dziewczę było niezwykle podniecone. Mateusz nie posiadał się z
radości z powodu zaszczytu, jakiego dostąpiła jego Ania, Maryla takŜe podzielała jego
zachwyt, chociaŜ umarłaby raczej, niŜ przyznałaby się głośno do aprobaty tego, co, jak
twierdziła, było nieodpowiednie dla młodzieŜy. Zabawa w hotelu bez towarzystwa
jakiejkolwiek starszej osoby!
Ania i Diana miały pojechać wraz z Janka Andrews i jej bratem Billy’m w ich
czteroosobowym kabriolecie. Na koncert wybierało się z Avonlea wiele dziewcząt i młodych
ludzi. Spodziewano się teŜ licznych gości z miasta, a po koncercie wszyscy wykonawcy mieli
być podejmowani wspólną kolacją.
-
Czy
naprawdę
wydaje
ci
się,
Ŝe
moja
organdynową
suknia
będzie
najodpowiedniejsza? - pytała Ania niespokojnie. - Nie sądzę, by była równie ładna jak
muślinowa niebieska w kwiatki, a bez wątpienia jest mniej modna.
- Ale jest ci w niej bardziej do twarzy - zapewniała Diana. - Jest taka lekka, powiewna
i układa się tak miękko. Muślin niebieski jest sztywny i wyglądasz w nim jak „ustrojona”. W
białej zaś zdaje się, Ŝe stanowisz z nią jedną całość.
Ania westchnęła i zgodziła się na ten wybór. Diana zaczynała zdobywać sobie uznanie
jako wyrocznia w sprawach gustu i stroju, a rady jej w takich wypadkach były bardzo
cenione. Sama teŜ wyglądała tego wieczora niezwykle ładnie w sukience koloru czerwonej
dzikiej róŜy, barwy, której Ania musiała się wyrzec raz na zawsze. Wobec tego jednaką Ŝe
Diana nie naleŜała do występujących na koncercie, wygląd jej miał mniejsze znaczenie.
Wszelkie swe wysiłki poświęciła więc Ani, która powinna była, takŜe i dla honoru Avonlea,
być ubrana, uczesana i przystrojona po królewsku.
- Wyciągnij trochę więcej tę falbankę… ot tak! Pozwól, zawiąŜę ci szarfę! A teraz
pantofle! Zaplotę ci włosy w dwa grube warkocze i w połowie zawiąŜę wielkimi, białymi
kokardami… Nie ściągaj tego jednego loczka na czoło… niech się tak miękko układa!
Zbyteczna jest wszelka sztuka, bo w tym uczesaniu jest ci do twarzy, Aniu. Pani Allan
twierdzi, Ŝe gdy masz włosy tak rozdzielone, wyglądasz jak Madonna. Tę maleńką, białą
róŜyczkę wepnę ci nad uchem. Miałam tylko jedną na krzaku i schowałam ją dla ciebie.
- Czy mam włoŜyć mój sznurek pereł na szyję? - spytała Ania. - Mateusz przywiózł mi
je w zeszłym tygodniu z miasta i jestem pewna, Ŝe pragnąłby, abym je włoŜyła.
Diana wydęła usta, przechyliła swą czarną główkę spoglądając okiem znawcy i
wreszcie wydała wyrok na korzyść pereł, które otoczyły smukłą, mlecznobiałą szyję Ani.
- Jest coś bardzo stylowego w tobie, Aniu - rzekła Diana z niekłamanym podziwem. Trzymasz głowę w tak niezwykły sposób. I masz taką zręczną, wysmukłą postać. Ja jestem
istny kloc w porównaniu z tobą. Zawsze obawiałam się tego, ale teraz wiem, Ŝe juŜ taka
zostanę. Trudno, muszę się z tą myślą pogodzić.
- Masz natomiast rozkoszne dołeczki w buzi - zauwaŜyła Ania uśmiechając się
przyjaźnie do ładnej, Ŝywej twarzyczki, pochylonej nad nią. - Słodkie dołeczki, zupełnie jak
zagłębienie W kremie. Ja straciłam juŜ nadzieję zdobycia ich kiedykolwiek. Moje marzenie o
dołeczkach nie ziści się nigdy, lecz tyle snów moich stało się rzeczywistością, Ŝe nie wolno
mi się skarŜyć… Czy jestem juŜ gotowa?
- Zupełnie gotowa - zapewniła Diana właśnie w chwili, gdy we drzwiach ukazała się
Maryla, szczupła jak przed laty, lecz z posiwiałymi włosami i daleko łagodniejszym wyrazem
twarzy. - Proszę wejść, Marylo, i obejrzeć naszą deklamatorkę. Czy nie ślicznie wygląda?
Maryla mruknęła coś niezrozumiałego.
- Wygląda ładnie i skromnie. Lubię tak ułoŜone włosy. Lecz zdaje mi się, Ŝe
zniszczysz tę sukienkę na kurzu i wilgoci. Jest zbyt lekka na obecne chłodne noce. Organdyna
jest najmniej praktycznym materiałem na świecie i powiedziałam to Mateuszowi, gdy miał
zamiar ją kupić. Ale obecnie bezcelowe jest czynienie jakichkolwiek uwag panu bratu. Był
czas, kiedy słuchał mojej rady, teraz jednak kupuje dla Ani przedmioty zbyteczne i kupcy
Carmody wiedzą juŜ, Ŝe mogą mii wkręcić, cokolwiek zechcą. Wystarczy, by mu wmówili, Ŝe
coś jest ładne i modne, a Mateusz bez namysłu utopi w tym swój grosz… Pamiętaj, Aniu,
trzymaj suknię z dala od kół i włóŜ ciepły płaszczyk.
I Maryla powędrowała na dół, myśląc z dumą o tym, jak ślicznie Ania wygląda, i
Ŝałując, Ŝe sama nie moŜe pojechać na ten koncert, by usłyszeć swą wychowankę
deklamującą.
- Obawiam się, Ŝe w istocie jest za wilgotno dla mojej sukni - rzekła Ania trochę
niespokojnie.
- Ale ani troszkę - zapewniła Diana podciągając roletę w górę. - Noc jest prześliczna i
ani śladu rosy. Spójrz tylko na księŜyc.
- Cieszę się, Ŝe moje okno wychodzi na wschód - rzekła Ania podchodząc ku Dianie. JakŜe to cudnie, iŜ codziennie mogę widzieć słońce wschodzące ponad tymi wysokimi
wzgórzami i zaglądające poprzez szczyty tych smukłych jodeł! Codziennie jest ono jakieś
inne, nowe i czuję, Ŝe dusza moja kąpie się w tej powodzi światła słonecznego. Ach, Diano, ja
tak kocham ten pokoik! Nie wiem doprawdy, jak się będę czuła bez niego, gdy w przyszłym
miesiącu przeniosę się do miasta.
- Nie mów dziś o wyjeździe - prosiła Diana. - Czuję się tak nieszczęśliwa, gdy myślę o
naszej rozłące… a dziś chcę spędzić miły wieczór. Co będziesz deklamowała, Aniu? Czy
jesteś bardzo zdenerwowana?
- Ani trochę. Tak często występowałam publicznie, Ŝe nie czuję wcale niepokoju.
Postanowiłam deklamować: „Ślubowanie dziewicy”. To takie wzruszające! Laura Spencer
będzie zapewne recytowała coś komicznego, lecz ja zawsze wolę wzruszać niŜ rozśmieszać.
- A co powiesz na „bis”?
- Nie będą go Ŝądali - zaśmiała się Ania, ale gdzieś w głębi duszy Ŝywiła tajemną,
choć bardzo nieśmiałą nadzieję, iŜ moŜe jednak zaŜądają „bisu”, i juŜ wyobraŜała sobie
rozkosz, z jaką opowiadać o tym będzie Mateuszowi nazajutrz przy śniadaniu. - Ale oto Janka
i Billy… słyszę turkot kół. Chodźmy!
Billy Andrews nalegał, by Ania koniecznie usiadła obok niego, więc, choć niechętnie,
uległa jego prośbie. Wolałaby stokroć bardziej zająć miejsce z tyłu, obok dziewcząt, gdzie by
mogła się śmiać i Ŝartować, ile dusza zapragnie. Nie było mowy o śmiechu i Ŝartach w
towarzystwie Billa. Był to wysoki, tęgi, niezgrabny młodzieniec lat dwudziestu, o okrągłej,
pozbawionej wyrazu twarzy, nie posiadający w najmniejszym stopniu daru rozmowy. Ale
podziwiał Anię i rósł z dumy na myśl o tym, Ŝe zajedzie przed gmach hotelu z tą smukłą,
strzelistą postacią obok siebie.
JednakŜe Ania, zwrócona bokiem do dziewcząt, gawędziła z nimi wesoło, od czasu do
czasu rzucając z grzeczności w stronę Billa jakieś pytanie, na które on, uśmiechając się i
jąkając, nie mógł najczęściej znaleźć na czas odpowiedzi. Ale Ania pomimo to potrafiła
cieszyć się przejaŜdŜką. Był to wieczór jakby stworzony do radości. Na gościńcu pełno było
kabrioletów kierujących się ku hotelowi, a wszędzie rozlegał się i rozbrzmiewał echem
srebrzysty, jasny śmiech.
Zajechawszy na miejsce, ujrzeli przed sobą hotel niby wielki snop świetlny rzucający
odblaski wokoło. Panie z komitetu, urządzającego koncert, wyszły na spotkanie przybyłych.
Jedna z nich zaprowadziła Anię do gotowalni artystek zapełnionej członkiniami Klubu
Muzycznego w Charlottetown, pośród których Ania poczuła się nagle nieśmiała, przeraŜona i
prowincjonalna! Suknia jej, która na facjatce wydawała się ładna i strojna, teraz robiła
wraŜenie prostej i skromnej… zbyt skromnej i zbyt prostej - jak pomyślała Ania - pośród tych
wszystkich jedwabi i koronek co błyszczały i szeleściły wokoło niej. JakŜe nędzny wydawał
się jej sznurek pereł wobec brylantów pięknej, wysokiej damy stojącej obok! I jak ubogo
wyglądała jej maleńka biała róŜyczka w porównaniu z tymi przepysznymi cieplarnianymi
kwiatami, jakimi się przystroiły inne damy.
Ania zdjęła kapelusz i płaszczyk i smutna usunęła się w kącik. Gorąco Ŝyczyła sobie
znaleźć się czym prędzej w swym białym pokoiku na Zielonym Wzgórzu.
Jeszcze gorzej poczuła się na estradzie wielkiej sali koncertowej, gdzie się wkrótce
znalazła. Elektryczne światła kłuły ją w oczy, zapach perfum i szmer na sali oszałamiał.
Pragnęłaby raczej zasiąść pośród widzów obok Diany i Janki, które zdawały się spędzać czas
bardzo mile.
Ania dostała się pomiędzy jakąś otyłą damę w róŜowej jedwabnej toalecie a wysoką
młodą pannę o ironicznym wyrazie twarzy, wystrojoną w białą koronkową suknię. Otyła
dama rozglądała się od czasu do czasu wokoło i poprzez lorgnon mierzyła krytycznym
wzrokiem Anię, która, boleśnie dotknięta tym surowym egzaminem, omal nie krzyknęła
głośno. Młoda zaś panna w białych koronkach niezbyt przyciszonym głosem mówiła swej
najbliŜszej sąsiadce b znajdujących się na sali „niezgrabach małomiasteczkowych” i
„pięknościach wiejskich” oraz przewidywała, jak dalece będą się bawić zapowiedzianymi w
programie występami miejscowych artystów. Ania przyrzekła sobie nienawidzić tej białej
koronkowej panny do końca Ŝycia.
Niełaskawe dla Ani losy zrządziły, Ŝe jakaś zawodowa deklamatorka, chwilowo
przebywająca w hotelu, przyrzekła swój współudział w koncercie. Była to smukła, ciemnooka
osoba w prześlicznej, lśniącej, popielatej sukni, utkanej jakby z promieni księŜyca, z
drogocennymi kamieniami na szyi i we włosach. Miała przecudnie miękki głos i niezwykłą
siłę wyrazu, czym w zachwyt wprawiła słuchaczy. Ania, zapominając o sobie i swym
niepokoju sprzed chwili, słuchała pełna podziwu, roziskrzonym wzrokiem wpatrzona w
deklamatorkę. Lecz gdy ta skończyła, Ania ukryła twarz w dłoniach. Nie odwaŜyłaby się
teraz wystąpić… nigdy, nigdy… JakŜe mogła łudzić się kiedykolwiek, Ŝe umie deklamować?
Ach, gdyby juŜ była z powrotem na Zielonym Wzgórzu!
W tej nieszczęsnej chwili nazwisko jej zostało wywołane. Ania nie zauwaŜyła gestu
zdziwienia owej panny w koronkowej sukni, w którym widoczny był, choć go Ania nie
dostrzegła, pewien wyraz uznania. Wstała i chwiejnym krokiem podąŜyła ku przodowi sceny.
Była tak niezwykle blada, Ŝe Diana i Janka, siedząc na swych miejscach pomiędzy
publiczności?, nerwowo ściskały się za ręce w przypływie współczucia.
W tej chwili Ania była ofiarą nieopanowanej tremy. Jakkolwiek często deklamowała
przed publicznością, nigdy nie występowała jeszcze wobec tego rodzaju słuchaczy, których
widok paraliŜował zupełnie jej energię. Wszystko tu było takie obce, takie bogate, takie
olśniewające… te rzędy pań w wieczorowych toaletach, te krytyczne twarze, cała ta
otaczająca ją atmosfera bogactwa i odmiennej kultury. JakieŜ to wszystko było róŜne od
prostych, drewnianych ławek w ich Klubie Dyskusyjnym, gdzie roiło się od dobrze
znajomych, serdecznych twarzy sąsiadów i przyjaciół. „Ci ludzie - myślała Ania - będą
bezlitośnie krytyczni. Być moŜe na równi z ową panną w koronkowej sukni pragną
uprzyjemnić sobie wieczór drwinami z »wiejskich« wysiłków i dobrych chęci”. Poczuła się
taka nieszczęśliwa, taka beznadziejnie opuszczona i zawstydzona! Kolana jej drŜały, serce
tłukło się w piersiach i opanowało ją niezwykłe jakieś osłabienie. Nie potrafiła wymówić ani
jednego wyrazu i była gotowa uciec z estrady pomimo upokorzenia, jakie, czuła, stałoby się
na zawsze jej udziałem, gdyby tak postąpiła.
Wtem nagle, gdy jej szeroko otwarte, pełne lęku oczy ślizgały się po widzach,
spostrzegła Gilberta Blythe gdzieś w głębi sali, pochylonego naprzód z uśmiechem na twarzy
- z uśmiechem, który wydał się Ani jednocześnie uśmiechem triumfu i szyderstwa. W
rzeczywistości jednak nie był wcale taki. Gilbert uśmiechał się z zadowolenia, bo wszystko to
mu się podobało, szczególnie zaś miłe wraŜenie sprawiła na nim wiotka postać Ani i jej
uduchowiona twarzyczka na tle zielonych palm. Józia Pye, której Gilbert towarzyszył,
siedziała obok niego, a jej spojrzenie było istotnie triumfujące i szydercze. Lecz Ania nie
widziała Józi i nie zwróciłaby na nią uwagi, gdyby ją nawet spostrzegła. Westchnęła głęboko,
dumnie odrzuciła głowę, czując nagle przypływ pewności siebie i odwagi, ostry niby prąd
elektryczny. Nie zblamuje się wobec Gilberta Blythe… nie pozwoli, by szydził z niej, nigdy,
nigdy! Lęk i niepewność opuściły ją w mgnieniu oka. Zaczęła deklamować, a jej jasny, słodki
głos docierał do najbardziej oddalonych kątów sali, dochodził tam bez najlŜejszego drŜenia
lub załamania. Odzyskała w zupełności pewność siebie, a silna reakcja po krótkotrwałym
osłabieniu woli sprawiła, ii deklamowała tak pięknie, jak nigdy przedtem. Gdy skończyła, w
sali rozległ się grzmot oklasków. Powróciwszy na swoje miejsce, Ania, zarumieniona z
radości i onieśmielenia, poczuła mocny uścisk dłoni otyłej pani w róŜowych jedwabiach.
- Prześlicznie mówiłaś - chwaliła serdecznie. - Płakałam jak dziecko, naprawdę
płakałam. Ale wołają… Ŝądają „bisu”.
- O, nie mogę - rzekła Ania zmieszana. - Jednak… muszę pójść, bo Mateusz byłby
rozczarowany. Twierdził, Ŝe będą wołali o „bis”.
- Nie naleŜy sprawiać rozczarowania Mateuszowi - rzekła pani wesoło, darząc Anię
Ŝyczliwym spojrzeniem.
Uśmiechnięta, zarumieniona, z rozpromienionym wzrokiem, Ania ponownie stanęła
na estradzie i wypowiedziała oryginalny i wesoły monolog, który się niezmiernie spodobał
publiczności.
Reszta wieczoru była triumfem Ani.
Po skończonym koncercie owa tęga pani - wdowa po jakimś amerykańskim milionerze
- zaopiekowała się Anią i przedstawiła ją wielu znajomym, a kaŜdy z nich był dla niej bardzo
uprzejmy. I znakomita artystka, pani Evans, rozmawiała z nią długo i orzekła, Ŝe Ania ma
piękny głos i świetnie interpretuje deklamowane utwory. Nawet owa panna w białej
koronkowej sukni obdarzyła ją jakimś komplementem.
Kolację podano w olbrzymiej, pięknie przybranej sali jadalnej. Diana i Janka, jako
towarzyszące Ani, były takŜe zaproszone do stołu; tylko Billy znikł gdzieś, ukrywszy się w
śmiertelnej obawie przed takim zaszczytem. Zastały go jednak czekającego przy kabriolecie,
gdy szczęśliwe i wesołe opuściły hotel. Noc była cicha, biała, księŜycowa. Ania westchnęła i
zapatrzyła się w jasne obłoki poza ciemnymi wierzchołkami jodeł.
Ach, jakŜe przyjemnie było zatopić się w ciszy tej czystej, balsamicznej nocy! JakieŜ
wspaniałe, wielkie i spokojne było wszystko dookoła! I ten cichy szmer morza, i te ciemne
skały niby srogie olbrzymy strzegące zaczarowanych skarbów.
- CzyŜ nie był to cudowny wieczór? - westchnęła Janka, kiedy ruszyli z miejsca. Chciałabym być bogatą Amerykanką, móc mieszkać latem w eleganckim hotelu, mieć na
sobie piękne klejnoty i mocno wycięte suknie, zajadać lody śmietankowe i kurczęta z sałatą
nawet w dni powszednie. Jestem pewna, Ŝe byłoby to o wiele przyjemniejsze niŜ uczyć dzieci.
Aniu, deklamowałaś bosko! Choć w pierwszej chwili lękałam się, Ŝe nie zaczniesz wcale!
Zdaje mi się, Ŝe mówiłaś ładniej niŜ pani Evans.
- AleŜ, nie! Nie mów tak, Janko - rzekła Ŝywo Ania. - Brzmi to niedorzecznie! Nie
mogłam deklamować lepiej od pani Evans, bo ona jest zawodową artystką, ja zaś tylko
uczennicą, nieco bardziej uzdolnioną w tym kierunku. Jestem zupełnie zadowolona, jeśli
słuchacze uwaŜali, Ŝe mówiłam ładnie.
- Muszę ci powtórzyć pewien komplement, Aniu - odezwała się Diana, - Przynajmniej
myślę, Ŝe to komplement, sądząc z tonu, jakim był wypowiedziany. Obok mnie i Janki
siedział jakiś Amerykanin… taki o romantycznym wyglądzie, o czarnych jak węgiel włosach
i oczach. Józia Pye mówi, Ŝe jest to bardzo znany malarz i Ŝe kuzynka jej matki w Bostonie
jest Ŝoną jego szkolnego kolegi. Prawda, Janko, słyszałaś, jak mówił: „KtóŜ to jest to
dziewczę na estradzie z takimi wspaniałymi tycjanowskimi włosami? Twarzyczkę tę
pragnąłbym malować”. Oto masz, Aniu. Ale co to znaczy włosy tycjanowskie?
- Przetłumaczone na nasz język znaczą po prostu rude - roześmiała się Ania. - Tycjan
był to sławny malarz, który lubił malować rude kobiety.
- Czyście widziały te wszystkie brylanty, którymi te panie były przystrojone? westchnęła Janka. - Po prostu olśniewające! A wy, dziewczęta, nie chciałybyście być bogate?
- Jesteśmy bogate! - rzekła Ania stanowczo. - Mamy lat szesnaście i całe Ŝycie przed
sobą, jesteśmy szczęśliwe jak królowe i wszystkie mamy mniej lub bardziej bogatą
wyobraźnię. Spójrzcie na to morze, dziewczęta!… Samo srebro, cienie i cudne, fantastyczne
blaski… Nie potrafiłybyśmy więcej napawać się jego pięknem, gdybyśmy posiadały miliony
dolarów i naszyjniki z brylantów. Nie chciałybyście z pewnością zamienić się z Ŝadną z tych
kobiet, gdybyście mogły to uczynić. Czy chciałaby na przykład która z was zostać tą panną w
białych koronkach z kwaśną miną przez całe Ŝycie, lalką, która nie potrafi radować się
czymkolwiek z całej duszy? Albo tą panią w róŜowych jedwabiach, miłą i dobrą
prawdopodobnie, lecz tak otyłą i przysadzistą, Ŝe wygląda jak kloc? Albo panią Evans z takim
smutnym wyrazem oczu? Musi być strasznie nieszczęśliwa, jeśli patrzy w ten sposób. Wiesz
dobrze, Janko, Ŝe nie zamieniłabyś się z Ŝadną z nich.
- Nie wiem… w istocie - rzekła Janka niezdecydowanym tonem. - Sądzę, Ŝe brylanty
jednak potrafią zagłuszyć wiele zmartwień.
- A ja jednak nie chciałabym być nikim innym, tylko sobą, nawet gdybym przez całe
Ŝycie miała dźwigać moje troski bez moŜności pocieszania się brylantami - oświadczyła Ania.
- Jestem zupełnie zadowolona z tego, Ŝe jestem Anią z Zielonego Wzgórza, i wystarcza mi
sznurek moich pereł. Wiem, Ŝe Mateusz dał mi wraz z nimi tyle miłości, ile nigdy nie
otrzymała jej wysokość, pani w róŜowych jedwabiach, przystrojona kosztownościami.
XXXIV.
SEMINARZYSTKA
Podczas tych ostatnich trzech tygodni wrzała robota na Zielonym Wzgórzu. Czyniono
przygotowania związane z wyjazdem Ani do seminarium. Wiele spraw naleŜało jeszcze
omówić i załatwić, duŜo szycia wykończyć. Tak zwana wyprawa Ani była ładna i dostatnia;
Mateusz dbał o to, a Maryla tym razem nie oponowała, gdy udawał się po zakupy do miasta.
Co więcej… pewnego wieczora sama zjawiła się w pokoiku na facjatce, przynosząc śliczny,
bladozielony materiał.
- Aniu, oto coś odpowiedniego na lekką sukienkę dla ciebie. Nie zdaje mi się, co
prawda, aby ci była koniecznie potrzebna. Masz dość ładnych bluzek! Ale pomyślałam sobie,
Ŝe moŜe pragnęłabyś mieć strojną sukienkę, w razie zaproszenia na jakiś większy wieczorek,
na liczniejsze zebranie lub coś podobnego. Słyszałam, Ŝe Janka, Ruby i Józia dostały
„wieczorowe suknie” - tak je nazywają - a nie chcę, byś ty była gorsza. Prosiłam panią Allan,
będąc w zeszłym tygodniu w mieście, aby mi pomogła wybrać odpowiedni materiał, i
zamierzam oddać tę suknię do uszycia Emilii Gillis. Ma ona bardzo wiele gustu, a co do kroju
nie ma sobie równej.
- O Marylo, jakie to prześliczne! - zawołała Ania. - Dziękuję, dziękuję bardzo! Nie
spodziewałam się wcale tyle dobroci… To jeszcze cięŜszym czyni mi wyjazd z domu.
Zielona sukienka została wykończona tylu falbankami, zakładkami i marszczeniami,
na ile tylko dobry gust pani Emilii pozwolił. Chcąc sprawić przyjemność Maryli i
Mateuszowi Ania wystroiła się w nią któregoś wieczora i zadeklamowała w kuchni w ich
obecności „Ślubowanie dziewicy”. Maryla, spoglądając na jasną, oŜywioną twarzyczkę i
zręczne ruchy dziewczęcia, powróciła myślą do owego wieczora, kiedy Ania przybyła na
Zielone Wzgórze. Stanął jak Ŝywy w jej pamięci obraz tego nieszczęśliwego, wylęknionego
dziecka w wyrośniętej, Ŝółtobrunatnej, brzydkiej sukience, z rozpaczą w oczach pełnych łez.
Wspomnienie to sprawiło, Ŝe łzy napłynęły do oczu Maryli.
- Ach, czy być moŜe? Wszak’ moją deklamacją wycisnęłam łzy z oczu Maryli! zawołała Ania wesoło, schylając się nad swą opiekunką, by ucałować jej policzki. - Oto jest
największy mój triumf.
- Nie, nie płakałam ze wzruszenia z powodu twojej deklamacji - rzekła Maryla, która
nie chciała być posądzona o wraŜliwość na „poetyczne bzdurstwa”. - Przypomniałam sobie
właśnie tę dziewczynkę, którą tu po raz pierwszy ujrzałam, i na chwilę zapragnęłam, abyś
była na zawsze pozostała tym dzieckiem, bodaj nawet z jego oryginalnymi pomysłami.
Tymczasem wyrosłaś i pójdziesz w świat… jesteś taka duŜa i… taka inna w tej sukni… jak
gdybyś nie naleŜała wcale do Avonlea… i to właśnie rozczuliło mnie tak bardzo.
- Marylo - Ania przysiadła u kolan Maryli, na rąbku jej prostej, taniej sukni, w obie
ręce ujęła pomarszczoną twarz swej opiekunki i powaŜnie a czule spojrzała jej w oczy. - Ja się
ani trochę nie zmieniłam… w rzeczywistości. Ja tylko jak drzewo wyrosłam i puściłam
gałęzie. Moje istotne ja… tutaj w głębi… pozostało to samo. I takim pozostanie,
gdziekolwiek się udam i jakkolwiek się zmienię powierzchownie. W duszy pozostanę zawsze
waszą małą Anią, która będzie coraz więcej, z kaŜdym dniem więcej kochała Marylę,
Mateusza i drogie Zielone Wzgórze.
Ania przytuliła swój świeŜy, młody policzek do twarzy Maryli i wyciągnęła dłoń, by
pogłaskać ramię siedzącego obok Mateusza.
W tej chwili Maryla ofiarowałaby wiele za umiejętność wypowiadania, wzorem Ani,
swych uczuć. Lecz natura i przyzwyczajenie zrządziły inaczej; zdobyła się jedynie na to, by
objąć ramieniem swą ukochaną wychowankę i przycisnąć ją mocno do serca, Ŝycząc sobie, by
jej nigdy w Ŝyciu nie utraciła.
Mateusza oczy jakoś podejrzanie zwilgotniały… wstał z miejsca i wyszedł. Pod
szafirowym, osypanym gwiazdami letnim niebem przechadzał się wzruszony po topolowej
alei.
- UwaŜam, Ŝe nie zepsuliśmy tego dziecka - szeptał z dumą. - I moje wtrącanie się od
czasu do czasu do jej wychowania nie wyrządziło wiele złego. Jest smukła i ładna, a przy tym
taka kochająca i dobra, co jest najwaŜniejsze. Dla nas stała się istnym błogosławieństwem i
nie było szczęśliwszej pomyłki niŜ ta, którą w swoim czasie popełniła pani Spencer. Nie
uwaŜam nawet, aby właściwie była to pomyłka. Opatrzność zesłała nam Anię, uznając, Ŝe jest
nam potrzebna.
Wreszcie nadszedł dzień wyjazdu Ani do miasta. W piękny wrześniowy poranek
wyruszyła z domu wraz z Mateuszem, poŜegnawszy się pośród potoku łez z Dianą, z Marylą
zaś w sposób nieco mniej łzawy i wylewny - w kaŜdym razie oczy Maryli były suche.
Lecz po wyjeździe Ani Diana otarła łzy i udała się ze swymi kuzynkami z Carmody na
wycieczkę do Białych Piasków, gdzie się bardzo wesoło bawiła, gdy tymczasem Maryla z
rozpaczliwą energią zabrała się do wykonywania najrozmaitszych, zupełnie zbytecznych
robót, aby tylko zabić nurtujący ją serdeczny ból - ból, który pali i gryzie i nie daje się zmyć
łatwymi łzami. Dopiero kiedy wieczorem udała się na spoczynek z bolesnym i cięŜkim
przeświadczeniem, Ŝe małego pokoiku na facjatce nie rozjaśnia młode Ŝycie ani nie
rozgrzewa miarowy, spokojny oddech, ukryła twarz w poduszkę i płakała z tęsknoty za swym
dziewczęciem. Szlochała serdecznie, aŜ opanowawszy się wreszcie, sama czyniła sobie
wyrzuty, Ŝe niesłusznie tak się zamartwia o jedną ludzką istotę.
Ania i wszyscy inni uczniowie z Avonlea przybyli do miasta w sam czas, by zdąŜyć
jeszcze do seminarium. Pierwszy dzień minął dość przyjemnie w wesołym pośpiechu i w
wirze nowych wraŜeń. Spotykano nowych kolegów, poznawano bodaj z powierzchowności
profesorów, dobierano i organizowano klasy. Ania postanowiła, idąc za radą panny Stacy,
zacząć od razu od wyŜszego kursu. Gilbert Blythe uczynił tak samo. Znaczyło to uzyskać
dyplom nauczycielski pierwszej klasy juŜ po roku zamiast po dwóch, ale wymagało teŜ o
wiele większej pracy. Janka, Ruby, Józia, Karol i Moody Spurgeon, nie niepokojeni
wyŜszymi ambicjami, zadowolili się nauczycielskim świadectwem drugiej klasy.
Ania doznała niezwykłego uczucia osamotnienia znalazłszy się w sali pośród
pięćdziesięciu kolegów i koleŜanek, samych nieznajomych, prócz tego wysokiego, ciemnego
bruneta w rogu, pode drzwiami. Zresztą ta znajomość, w warunkach, w jakich istniała,
niewiele była warta - zauwaŜyła pesymistycznie. Pomimo to Ania ucieszyła się niezmiernie,
Ŝe będą razem z Gilbertem na tym samym kursie. Dawne współzawodnictwo będzie mogło i
tutaj istnieć nadal, a Ania wiedziała, jak w takim razie naleŜało pracować.
„Nie czułabym się dobrze, gdyby mi zabrakło tego bodźca - pomyślała. - Gilbert
wygląda na zdecydowanego. Przypuszczam, Ŝe w duszy postanowił zdobyć złoty medal. Jaki
on ma wspaniały podbródek, nigdy dotąd nie zauwaŜyłam tego. śałuję, Ŝe Janka i Ruby nie są
na tym samym roku, co ja, nie czułabym się tak bardzo osamotniona. Ciekawa teŜ jestem,
która z tych dziewcząt zostanie moją przyjaciółką? Co prawda, przyrzekłam Dianie, Ŝe Ŝadna
z seminarzystek, nawet najsympatyczniejsza, nie będzie mi nigdy tak droga, jak ona. Ale
wolno mi wszakŜe mieć przyjaciółki drugiego rzędu! Podoba mi się ta dziewczyna o
ciemnych oczach w bluzce wiśniowego koloru; musi być Ŝywego usposobienia. Taka
rumiana! A ta blada, jasna, co wygląda oknem! Jakie ma cudne włosy! Z pewnością jest
marzycielką. Chciałabym je poznać obie, zbliŜyć się do nich… Tak aby przechadzać się z
nimi, obejmując się wpół, i mówić do siebie zdrobniałymi imionami. Tymczasem jednak nie
znam ich, one mnie nie znają i prawdopodobnie nieciekawe są wcale mnie poznać. Ach, jakie
to przykre!”
Jeszcze smutniej zrobiło się Ani, kiedy o zmierzchu znalazła się sama jedna w swym
pokoiku. Nie mieszkała tak jak inne dziewczęta u swoich krewnych. Panna Józefina Barry
byłaby ją chętnie u siebie pomieściła, lecz Beechwood było tak bardzo oddalone od
seminarium, Ŝe nie mogło być o tym mowy. Wobec tego panna Barry wyszukała jakiś
pensjonat, który, jak zapewniła Marylę i Mateusza, był odpowiednim miejscem dla Ani.
- Osoba, która go prowadzi, jest to zuboŜała dama - objaśniła panna Barry. - MąŜ jej
był oficerem angielskim. Jest niezmiernie wybredna w doborze swych pensjonariuszy. Ania
nie spotka pod jej dachem nikogo nieodpowiedniego. OdŜywianie młodzieŜy jest tam bardzo
dobre, a dom znajduje się w pobliŜu seminarium, w spokojnej okolicy.
Wszystko to mogło być zupełną prawdą i okazało się nią istotnie, lecz niewiele
pomogło Ani, gdy ją w pierwszej chwili opanowała tęsknota.
Smutnie rozglądała się po swym ciasnym, małym pokoju o ponurych tapetach, bez
najmniejszego obrazka, z wąskim, Ŝelaznym łóŜkiem i pustą szafą do ksiąŜek. Wzruszenie
ścisnęło jej krtań, gdy przypomniała sobie swój biały pokoik na Zielonym Wzgórzu,
wspaniałą zieloność wokoło, miłą woń pachnącego groszku pod oknami, światło księŜyca nad
sadem, potok za wzgórzem i korony sosen, cicho szumiące od nocnego wiatru, rozległe,
gwiaździste niebiosa i światełko z okna Diany, przezierające poprzez szczeliny drzew. Tutaj
nie było ani śladu tego wszystkiego. Ania wiedziała, iŜ poza jej oknem ciągnie się brukowana
ulica, sieć drutów telefonicznych zasłania niebo, Ŝe odgłosy obcych kroków rozlegają się na
chodnikach i tysiące świateł padają na obce jej twarze. Poczuła, Ŝe jest bliska płaczu, i zaczęła
z nim walczyć.
- Nie chcę płakać. Jest to dziecinne… i głupie… a oto juŜ trzecia łza stacza mi się po
twarzy. I jeszcze kilka! Muszę pomyśleć o czymś przyjemnym, aby je powstrzymać. JednakŜe
wszystko przyjemne ma związek z Avonlea, a to jeszcze pogarsza… cztery… pięć… pojadę
do domu w przyszły piątek, ale to jest jakby za sto lat. Teraz Mateusz niedługo powróci do
domu… Maryla stoi przy furtce i wygląda jego nadejścia… sześć… siedem… osiem… ach,
nie ma wcale sensu ich liczyć! Teraz płyną całym strumieniem. Nie mogę być wesoła… Nie
chcę być wesoła! Lepiej się wypłakać!
I potok łez byłby niewątpliwie popłynął, gdyby w tejŜe chwili nie ukazała się Józia
Pye. Ucieszona widokiem znajomej twarzy, Ania zapomniała na razie, iŜ nie było między
nimi wielkiej przyjaźni. Jako cząstka Avonlea, Józia Pye była w tej chwili miłym gościem.
- Cieszę się bardzo, Ŝeś wstąpiła do mnie - rzekła Ania szczerze.
- Beczałaś! - zauwaŜyła Józia z przesadną litością. - Przypuszczam, Ŝe tęsknisz za
swoimi… niektórzy pod tym względem nie umieją panować nad sobą. Co do mnie, mogę cię
zapewnić, Ŝe nie mam zamiaru tęsknić za domem. Miasto daje o wiele więcej przyjemności
niŜ ta stara, nudna Avonlea. Nie rozumiem, jak mogłam tam tak długo wytrzymać. Nie
powinnaś płakać, Aniu! Będziesz źle wyglądała, bo zaczerwienią ci się oczy i nos, a wtedy
staniesz się juŜ cała czerwona… Bardzo wesoło spędziliśmy dziś dzień w seminarium. Nasz
profesor francuskiego to istna kaczka. Wąsy ma, ot, takie… Czy masz coś do przegryzienia,
Aniu? Umieram z głodu. O, wyobraŜam sobie, jak cię Maryla obładowała ciastkami. Po to
przyszłam tu właśnie. Inaczej byłabym poszła do ogrodu z Frankiem Stockley posłuchać
muzyki. Mieszka w tym samym pensjonacie co i ja, a jest szalenie wesoły. ZauwaŜył dziś
ciebie i spytał mnie, kto jest ta rudowłosa dziewczyna. Powiedziałam mu, Ŝe jesteś sierotą
przygarniętą przez Cuthbertów i nikt nie wie nic bliŜszego o tobie.
Ania zaczęła się juŜ zastanawiać nad tym, czy samotność i łzy nie są jednak lepsze od
towarzystwa Józi Pye, kiedy ukazała się Janka i Ruby, kaŜda z nich z godłem seminarium w
postaci kokardki z purpurowej wstąŜki, dumnie przypiętej do sukni. Wobec tego, Ŝe Józia
chwilowo „nie rozmawiała” z Janką, zamilkła na ich widok i na chwilę stała się nieszkodliwa.
- Ach - rzekła Janka z westchnieniem - wydaje mi się, Ŝe od dziś rana przeŜyłam juŜ
wiele miesięcy. Powinna bym w tej chwili siedzieć w domu i kuć mego Wergiliusza*… Ten
wstrętny stary profesor kazał nam przygotować na jutro dwadzieścia wierszy. Ale nie mogłam
dziś usiedzieć nad ksiąŜką. Aniu, zdaje mi się, Ŝe widzę ślady łez na” twojej twarzy. Jeśli
płakałaś, nie ukrywaj tego, proszę cię bardzo. To mi powróci szacunek dla samej siebie, bo
teŜ zalewałam się łzami, zanim Ruby przyszła mnie pocieszyć. Nie jest mi tak przykro, Ŝe
jestem gąską, jeśli i ktoś inny jest nią takŜe. Co to, ciasto? Daj mi ździebełko, dobrze?…
Dziękuję ci bardzo… Ach, pachnie Avonlea!
Ruby, spostrzegłszy na stole plan studiów seminaryjnych, zapragnęła się dowiedzieć,
czy Ania będzie się ubiegała o złoty medal.
Ania zarumieniła się i przyznała, Ŝe myśli o tym.
- Ale, ale, czy wiecie - wtrąciła Józia - Ŝe seminarium otrzyma jedno ze stypendiów
Avery’ego… Dziś właśnie nadeszło zawiadomienie. Frank Stockley mówił mi o tym… wuj
jego zasiada w Radzie Akademickiej, słyszałyście pewnie! Jutro wywieszą zawiadomienie w
seminarium.
Stypendium Avery’ego! Ania uczuła, Ŝe serce jej mocniej zabiło, a horyzonty jej
ambicji rozszerzyły się nagle i wyolbrzymiały. Zanim Józia opowiedziała tę nowinę,
najwyŜszym szczytem ambicji Ani był dyplom nauczycielski pierwszej klasy, a moŜe i
medal! A teraz w jednej chwili wyobraziła sobie, jak zdobywszy stypendium Avery’ego,
otrzyma prawo do czteroletnich wyŜszych studiów w Redmond College, i myślą tą pieściła
się jeszcze długą chwilę potem, kiedy ucichło echo słów Józi. Stypendium Avery’ego bowiem
*
Wergiliusz (Vergilius Publius Maro, r. 70-19 p.n.e.) - słynny rzymski poeta, autor „Eneidy”, rzymskiej
epopei narodowej.
przyznawano za język angielski, a Ania czuła, iŜ pod tym względem moŜe sprostać
największym wymaganiom.
Pewien bogaty przemysłowiec w Nowym Brunszwiku, umierając, w testamencie
swym polecił część swego majątku uŜyć na utworzenie wielkiej ilości stypendiów i ofiarował
je rozmaitym wyŜszym szkołom i seminariom tej prowincji. Długo rozwaŜano, czy przyznać
stypendium seminarium w Carmody, lecz wreszcie zapadło postanowienie przychylne.
Absolwent, który w końcu roku wykaŜe największe postępy w języku i literaturze angielskiej,
otrzyma stypendium wynoszące dwieście pięćdziesiąt dolarów rocznie, obejmujące cały okres
czteroletnich studiów w Redmond College. Nic dziwnego, Ŝe Ania tego wieczoru udała się na
spoczynek z pałającymi policzkami.
- Jeśli to będzie zaleŜne od usilnej pracy, zdobędę stypendium - postanowiła. - Czy
Mateusz nie będzie dumny ze mnie, jeśli otrzymam tytuł magistra? Ach, jak to jest
przyjemnie mieć wyŜsze dąŜenia! JakŜe się cieszę, Ŝe mam ich tyle! A najlepsze jest to, Ŝe się
nigdy nie kończą. Zaledwie osiągnęłaś jeden cel, juŜ inny, wyŜszy jeszcze, ukazuje ci się w
dali… I to właśnie czyni Ŝycie tak miłym!
XXXV.
ZIMA W SEMINARIUM
Tęsknota Ani za Avonlea osłabła dzięki temu, Ŝe kaŜdą sobotę i niedzielę spędzała w
swoim ukochanym domu. Dopóki trwała piękna pogoda, studenci z Carmody stale w piątki
wieczorem jeździli do Avonlea nową koleją. Diana i kilkoro z młodzieŜy avonlejskiej
oczekiwali ich na dworcu i wszyscy razem wesołą gromadką powracali do swoich. Ania
uwaŜała te wieczorne przechadzki piątkowe poprzez zabarwione jesienią wzgórza, na
świeŜym powietrzu, przy migających z dala światłach domów avonlejskich, za najmilsze i
najcenniejsze godziny z całego tygodnia.
Gilbert Blythe prawie zawsze towarzyszył Ruby i niósł jej torbę podróŜną. Ruby
wyrosła na bardzo ładne dziewczę i uwaŜała się za zupełnie dorosłą, jaką teŜ w istocie była.
Suknię nosiła tak długą, na jaką tylko matka jej zezwalała, a w mieście upinała włosy
wysoko, chociaŜ w domu musiała mieć warkocze spuszczone. Miała wielkie, jasnobłękitne
oczy, prześliczną cerę i zręczną, choć pulchną postać. Śmiała się bardzo duŜo, była wesoła,
zawsze w dobrym humorze i cieszyła się kaŜdą radosną chwilą w Ŝyciu.
- JednakŜe nigdy nie przypuszczałam, aby Gilbert mógł sobie upodobać ten rodzaj
urody - szepnęła Janka do Ani.
Ania była teŜ tego zdania, lecz nie wygłosiłaby go za nic na świecie, nawet za cenę
stypendium Avery’ego. Nie mogła zataić przed sobą, Ŝe przyjemnie byłoby z takim
przyjacielem jak Gilbert gawędzić, prowadzić spory, rozprawiać o ksiąŜkach, o nauce i celach
Ŝycia. Gilbert miał cel przed sobą, wiedziała o tym dobrze, a przecieŜ Ruby nie była osobą, z
którą moŜna by powaŜnie dyskutować na te tematy.
W stosunku Ani do Gilberta nie było ani źdźbła głupiego sentymentalizmu. Myśląc o
chłopcach, jeśli w ogóle o nich myślała, widziała w nich jedynie ewentualnych dobrych
kolegów. Gdyby oboje z Gilbertem byli przyjaciółmi, bez wątpienia nie obchodziłoby jej to,
ilu ma on przyjaciół lub kogo odprowadza do domu. Umiała pozyskiwać sobie przyjaźń i
koleŜanek obdarzających ją tym uczuciem miała bardzo wiele, lecz instynktownie czuła, Ŝe
dopiero męska przyjaźń daje pełnię poczucia koleŜeństwa i bardziej moŜe rozszerzyć
dotychczasowe horyzonty myśli. Ania nie potrafiłaby prawdopodobnie określić tak jasno tych
swoich uczuć, wiedziała jednak, Ŝe jeśliby Gilbert towarzyszył jej kiedykolwiek w drodze
powrotnej z pociągu poprzez rozległe pola i przez wijące się między paprociami dróŜki,
mogliby prowadzić niejedną miłą i zajmującą rozmowę o tym nowym świecie, który się przed
nimi roztoczył, o swych nadziejach i ambicjach.
Gilbert był to niewątpliwie zdolny, mądry chłopiec, o samodzielnych poglądach, pełen
chęci zdobycia w Ŝyciu tego, co jest w nim najlepsze, i ofiarowania mu najszlachetniejszej
części swej istoty. Ruby Gillis zwierzyła się Jance Andrews, ze nie rozumie ani połowy tego
wszystkiego, o czym jej Gilbert prawi. Potrafi on bowiem mówić tak jak Ania Shirley, gdy się
nad czymś powaŜnie zastanawia, ona zaś, Ruby, nie widzi przyjemności w nudzeniu się
powaŜnymi sprawami i rozprawianiu o ksiąŜkach wtedy, gdy się szczęśliwie uwolniła
chwilowo od nauki… Frank Stockley jest stanowczo weselszym i dowcipniejszym
towarzyszem, ale nie jest ani w połowie tak przystojny jak Gilbert i dlatego nie umiałaby
zadecydować, którego woli.
Tymczasem w seminarium Ania zdobyła sobie stopniowo małe kółko przyjaciół myślących, ambitnych, podobnych do niej, obdarzonych bujną wyobraźnią studentek. Z
„rumianym dziewczęciem”, Stellą Maynard, i „marzycielką” Priscillą Grant prędko zbliŜyła
się i zaprzyjaźniła. Priscillą - blade, o uduchowionej twarzy dziewczę - pociągnęła ją ku sobie
niewyczerpaną ochotą do figlów, zabaw i rozmaitych Ŝartów, gdy tymczasem Ŝywa,
ciemnowłosa Stella, o duszy pełnej tęsknoty i marzycielstwa, razem z nią budowała zamki na
lodzie.
Po świętach BoŜego Narodzenia studenci i studentki z Avonlea przerwali swe
piątkowe odwiedziny w domach i zabrali się powaŜnie do nauki. Wszyscy seminarzyści
zostali odpowiednio ocenieni na swych rocznikach, a pomiędzy poszczególnymi grupami
zaczęły się pojawiać coraz wyraźniejsze róŜnice.
Pewne fakty zostały jednomyślnie uznane i przyjęte, jak na przykład ten, Ŝe liczba
ubiegających się o medal zredukowała się do trzech osób: Gilberta Blythe, Ani Shirley i
Lewisa Wilsona. Co się tyczy stypendium Avery’ego, uznano tu za ewentualnych
zwycięzców sześciu studentów. Brązowy medal za matematykę przyznawano bezsprzecznie
grubemu, przysadzistemu młodzieńcowi z głuchej prowincji, o wypukłym czole i w połatanej
kurtce. Ruby Gillis była najpiękniejszą z tegorocznych słuchaczek seminarium. Na drugim
roku palmę zwycięstwa za piękność otrzymała Stella Maynard, co prawda wobec niewielkiej,
lecz bardziej krytycznej mniejszości wypowiadającej się na korzyść Ani Shirley. Ethel Marr
przyznali kompetentni sędziowie najbardziej stylowe i modne uczesanie, a Janka Andrews skromna, pracowita, sumienna Janka - zbierała laury na polu gospodarstwa domowego.
Nawet Józia Pye takŜe potrafiła zdobyć sobie sławę… niestety - najbardziej złośliwej panny
pośród seminarzystek.
MoŜna więc powiedzieć, Ŝe wychowankowie panny Stacy wybijali się równieŜ na
szerszej arenie Ŝycia akademickiego.
Ania pracowała wytrwale i pilnie. Jej współzawodnictwo z Gilbertem było takie samo
jak w swoim czasie w szkole w Avonlea, pomimo Ŝe na kursie nikt o tym nie wiedział.
Utraciło ono jednak wiele z dawnej zaciętości. Ania nie pragnęła zwycięŜyć, aby upokorzyć
Gilberta, lecz kierowało nią raczej dumne pragnienie trudnego zwycięstwa nad wartościowym
przeciwnikiem. Miła byłaby wygrana, lecz jeśliby ją ominęła, Ania nie uwaŜałaby juŜ, Ŝe z
tego powodu Ŝycie straci całą swą wartość.
Poza lekcjami i pracą młodzieŜ znajdowała teŜ wolne chwile na rozrywki. Ania
spędzała niejedną godzinę w willi panny Barry, gdzie zwykle w niedzielę jadała obiady i
bawiła całe popołudnie. Ciotka Józefina postarzała się, jak sama twierdziła, lecz czarne jej
oczy nie straciły przenikliwości, sprawność zaś języka nie osłabła ani trochę. Nigdy jednak
nie czyniła Ŝadnych przykrych uwag Ani, bo dziewczę, tak samo jak kiedyś, było i nadal jej
ulubienicą.
- Ta dziewczynka doskonali się z kaŜdym dniem - mówiła. - Inne dziewczęta męczą
mnie… są tak irytująco nudne. Ania posiada tyle barw, co tęcza, a kaŜda z nich jest piękna.
Nie jest, co prawda, obecnie tak zabawna jak wówczas, gdy była jeszcze dzieckiem, ale
zniewala do kochania. A ja lubię takich ludzi, bo oszczędza mi to kłopotu zmuszania się do
miłości.
Zanim się ktokolwiek spostrzegł, zjawiła się wiosna. Wokoło Avonlea przylaszczki
wyjrzały spod zeschłych traw pokrytych jeszcze cienką warstwą śniegu, a jasna zieleń ukazała
się w lasach i w dolinach. Ale w Charlottetown zmęczeni seminarzyści mówili i myśleli
jedynie o egzaminach.
- Nieprawdopodobne wydaje się, aby termin był taki bliski - mówiła Ania - a jednak
zeszła jesień jest juŜ tak odległa… Cała zima nauki i wykładów - i nagle, ani się obejrzeliśmy
- egzaminy juŜ, juŜ w przyszłym tygodniu! Wiecie, dziewczęta, nieraz miewam chwile, gdy
egzaminy są w moim pojęciu czymś bardzo waŜnym, lecz kiedy widzę przed sobą te
wspaniałe kasztany z nabrzmiałymi pąkami i szafirowe obłoki w górze u wylotu ulic, wtedy
egzaminy tracą w moich oczach przynajmniej połowę swej doniosłości.
Janka, Ruby i Józia, które na chwilę wstąpiły do Ani, nie dzieliły tego poglądu. Dla
nich przyszłe egzaminy miały zawsze bardzo duŜe znaczenie… były o wiele waŜniejsze od
pąków kasztanów lub mgieł majowych. Ania, zupełnie pewna, Ŝe zda co najmniej dobrze,
mogła pozwolić sobie na takie chwile lekcewaŜenia, ale jeśli czyjaś przyszłość zaleŜy od
szczęśliwego trafu, jak to uwaŜały dziewczęta, niezupełnie pewne gruntowności swej wiedzy
- nie wolno tak filozoficznie spoglądać na te sprawy.
- Ubyło mi w ostatnim tygodniu siedem funtów - westchnęła Janka. - I nic nie pomogą
rady, aby się nie trapić. Ja nawet chcę się trapić, to trochę pomaga. Zdaje ci się, Ŝe pracujesz,
Ŝe starasz się, skoro się trapisz. Byłoby to coś-strasznego, gdybym nie dostała dyplomu po
spędzeniu całej zimy w seminarium, po naraŜeniu rodziców na takie ogromne wydatki.
- Ja nie troszczę się bynajmniej o to wszystko - zauwaŜyła Józia. - Jeśli nie zdobędę w
tym roku dyplomu, zdam w roku przyszłym. Ojciec mój moŜe łoŜyć na moją naukę. Wiesz,
Aniu, Frank Stockley opowiadał, Ŝe profesor Tremaine twierdzi, Ŝe Gilbert Blythe z
pewnością otrzyma medal, a Emilia Clay zdobędzie stypendium Avery’ego.
- Sprawi mi to przykrość dopiero jutro - zaśmiała się swobodnie Ania. - Ale teraz
czuję dokładnie, Ŝe dopóki fiołki będą kwitły w dolinie poniŜej Zielonego Wzgórza, a
malutkie paprocie będą wychylały swe główki wzdłuŜ Alei Zakochanych, nie zrobi mi to
wielkiej róŜnicy, czy otrzymam stypendium Avery’ego, czy teŜ nie. Starałam się, jak mogłam
najlepiej, i teraz zaczynani pojmować, co to znaczy „rozkosz walki”. Najpiękniej jest walczyć
i zwycięŜyć, ale równieŜ dobrze jest walczyć i szlachetnie przegrać… Dziewczęta, nie
mówmy więcej o egzaminach! Spójrzcie na sklepienie jasnozielonych obłoków nad tymi
domami i wyobraźcie sobie, jak ono musi cudnie wyglądać ponad ciemnopurpurowymi
lasami buków w Avonlea!
- Jak się ubierzesz na rozdanie dyplomów, Janko? - spytała praktyczna Ruby.
Janka i Józia jednocześnie pośpieszyły z odpowiedzią i zaczęła się pogawędka o
modach. Tylko Ania z łokciami wspartymi na oknie, ze swą łagodną twarzyczką wtuloną w
obie dłonie, z oczami pełnymi obrazów, głucha na paplaninę koleŜanek, spoglądała ponad
dachy domów, podziwiając wspaniałe sklepienie obłoków oblanych światłem zachodzącego
słońca, i snuła marzenia o przyszłości.
Całe Ŝycie naleŜało do niej, tyle obietnic wychylających się z szeregu przyszłych lat, a
kaŜdy rok jak ponętna róŜa, wpleciona w nieśmiertelną girlandę.
XXXVI.
SŁAWA I MARZENIE
Tego ranka, gdy miały być ogłoszone ostateczne wyniki egzaminów w seminarium,
Ania z Janka przechadzały się po ulicy. Janka była szczęśliwa i uśmiechnięta. Egzaminy
minęły i była pewna, Ŝe zdała i otrzyma dyplom. Inne względy nie trapiły jej; nie miała
wyŜszych ambicji, więc teŜ nie przechodziła nigdy gorączki niepokoju. Okupujemy bowiem
pewną ceną wszystko, co zdobywamy lub otrzymujemy w Ŝyciu. Zaspokojenie cennych
ambicji wymaga nakładu pracy, trzeba je czasem okupić niepokojem i samozaparciem, a
nawet chwilami załamania. Ania była blada i spokojna. Za mniej więcej dziesięć minut będzie
juŜ wiedziała, kto zdobył medal, a kto stypendium.
- Nie ma wątpliwości, Ŝe ty otrzymasz jedno lub drugie z tych odznaczeń - rzekła
Janka, która nie mogła sobie wyobrazić, aby Rada Seminarium okazała się na tyle
niesprawiedliwa, by zdecydować inaczej.
- Nie łudzę się nadzieją otrzymania stypendium - odpowiedziała Ania. - Wszyscy
twierdzą, Ŝe Emilia Clay dostanie je. Ale nie pójdę do tablicy ogłoszeń, aby się o tym jak
najwcześniej dowiedzieć, nie mam tej moralnej odwagi. Idę do szatni dziewcząt! Ty
przeczytaj ogłoszenie i przyjdź mnie zawiadomić, Janko. Ale błagam cię w imię naszej
długoletniej przyjaźni, uczyń to moŜliwie prędko. Jeśli mi się nie powiodło, powiesz mi to
otwarcie, nie starając się bynajmniej ukryć prawdy. I cokolwiek się stanie, nie pocieszaj mnie
i nie Ŝałuj. Przyrzeknij mi to, Janko!
Janka uroczyście przyrzekła, lecz, jak się to wkrótce okazało, obietnica ta była
zbyteczna. Zaledwie bowiem weszły do seminarium, ujrzały w hallu tłum młodzieŜy
podnoszącej na ramionach Gilberta Blythe i wołającej z całych sił:
- Niech Ŝyje Gilbert Blythe, zdobywca medalu!
Na chwilę Ania uczuła przenikliwy ból, spowodowany rozczarowaniem i poraŜką. A
więc przegrała. Gilbert zwycięŜył! Mateusz zmartwi się niewątpliwie… taki był przekonany,
Ŝe ona zwycięŜy!
Ale wtem!…
Ktoś krzyknął:
- Po trzykroć hura! Niech Ŝyje panna Shirley, stypendystka Avery’ego!
- Ach, Aniu! - zawołała Janka, kiedy wśród grzmiących okrzyków przedostały się
wreszcie do szatni- - Ach, Aniu, jaka ja jestem z ciebie dumna! CzyŜ to nie wspaniałe?!
Dziewczęta otoczyły Anię, śmiejąc się i winszując jej gorąco. Obejmowały ją za szyję
i mocno ściskały dłonie. Całowana, rozrywana Ania zdołała jednak szepnąć Jance:
- Ach, jakŜe Mateusz i Maryla będą uradowani! Muszę natychmiast napisać do domu.
Wkrótce nastąpiło uroczyste rozdanie dyplomów. WaŜny ten akt odbywał się w
wielkiej sali zebrań w seminarium. Po wygłoszeniu mów, odczytaniu najlepszych prac i
odśpiewaniu pieśni nastąpiło publiczne wręczanie dyplomów, nagród i medali.
Mateusz i Maryla byli przy tym obecni, z oczami utkwionymi w jedną osobę na
estradzie… smukłe dziewczę w jasnozielonej sukience, z lekko zarumienionymi policzkami i
oczyma błyszczącymi jak gwiazdy. Absolwentka ta odczytała najlepszą pracę z języka
angielskiego. Wskazywano ją sobie i szeptano, Ŝe to ona zdobyła stypendium Avery’ego.
- Przyznaj, Marylo, Ŝe jesteś zadowolona, iŜ ją zatrzymałaś - szepnął Mateusz, kiedy
Ania skończyła czytać.
Były to jego pierwsze słowa od chwili, gdy wszedł do sali.
- Nie po raz pierwszy jestem z tego zadowolona. JuŜ dawno powinno było to do ciebie
dotrzeć, Mateuszu - odpowiedziała Maryla.
Panna Barry, siedząca za nimi, przechyliła się i parasolką dotknęła Maryli.
- Czy nie jesteście dumni ze swojej Ani? Ja jestem bardzo dumna - rzekła.
Ania powróciła tegoŜ wieczora do Avonlea z Mateuszem i Marylą. Nie była juŜ w
domu od kwietnia i czuła, Ŝe nie potrafi czekać dłuŜej na tę chwilę. Jabłonie były osypane
kwiatami, a cały świat był świeŜy i młody. Diana oczekiwała jej na Zielonym Wzgórzu. W
swym ukochanym białym pokoiku, gdzie Maryla ustawiła na oknie kwitnącą róŜę, Ania
rozejrzała się i westchnęła z uczuciem szczęścia.
- Ach, Diano, jak dobrze jest wrócić do domu! Jaka to rozkosz widzieć znowu jodły,
zarysowujące się na róŜowym niebie… i ten biały sad, i tę starą Królową Śniegu! CzyŜ nie
słodki jest zapach mięty? A ta cudna róŜa!… Jest w niej i poezja, i nadzieja,, i modlitwa. I jak
dobrze być znowu z tobą, Diano!
- Sądziłam, Ŝe wolisz Stellę Maynard - rzekła Diana z wyrzutem. - Józia Pye mi to
powiedziała. Twierdzi, Ŝe jesteś oczarowana Stellą.
Ania roześmiała się i zwiędłą konwalijką ze swego bukietu rzuciła w Dianę.
- Stella Maynard jest to najmilsze dziewczę pod słońcem, oprócz jednego, którym ty
jesteś, Diano - rzekła. - Kocham cię więcej niŜ kiedykolwiek… i mam ci tyle do
opowiedzenia! Ale w tej chwili uwaŜam, Ŝe samo siedzenie tu spokojnie i patrzenie na ciebie
juŜ jest szczęściem. Jestem zmęczona… wydaje mi się, Ŝe zmęczyła mnie nauka i ambicje.
Mam zamiar spędzić jutro co najmniej dwie godziny, leŜąc na trawie w sadzie, nie myśląc
zgoła o niczym.
- JakŜeś ty świetnie zdała, Aniu! Przypuszczam, Ŝe teraz, gdy zdobyłaś stypendium
Avery’ego, nie weźmiesz się do nauczycielstwa.
- Nie. We wrześniu wyjadę do Redmond. Czy to nie wspaniale? Przez trzy cudowne
miesiące złotej swobody zgromadzę zdwojoną energię do pracy. Janka i Ruby zostaną
nauczycielkami. Jak to się doskonale udało, Ŝeśmy wszyscy otrzymali dyplomy, nawet
Moody Spurgeon i Józia Pye.
- Komitet szkolny w Newbridge ofiarował juŜ posadę nauczycielki Jance - rzekła
Diana. - Gilbert Blythe takŜe zabiera się do pracy nauczycielskiej. Musi to zrobić. Ojciec jego
nie moŜe łoŜyć na koszty College w przyszłym roku, więc Gilbert postanowił sam
zapracować na dalsze studia. Sądzę, Ŝe jeśli panna Ames opuści naszą szkołę, on ją obejmie.
Ania doznała uczucia lekkiego rozczarowania. Nie wiedziała o tym planie.
Przypuszczała, Ŝe i Gilbert uda się do Redmond. CóŜ ona pocznie bez jego pobudzającego
współzawodnictwa?
CzyŜ praca w College z wielkim celem w przyszłości nie będzie jałowa z chwilą, gdy
jej nie okrasi rywalizacja z „wrogiem”?
Nazajutrz rano podczas śniadania Ania zauwaŜyła nagle, Ŝe Mateusz jest niezwykle
mizerny. Stanowczo bardzo posiwiał od zeszłego roku.
- Marylo - rzekła wahającym tonem, gdy Mateusz wyszedł z pokoju. - Czy Mateusz
jest zupełnie zdrów?
- Niestety, nie - odpowiedziała Maryla ze smutkiem. - Wiosną miewał kilkakrotnie
powaŜne kłopoty z sercem, a nie chce w Ŝaden sposób szanować się i więcej dbać o swe
zdrowie. Niepokoiłam się o niego bardzo, lecz obecnie czuje się o wiele lepiej. Przyjęliśmy
teŜ dzielnego parobka, więc mam nadzieję, Ŝe Mateusz wypocznie i odzyska zdrowie.
Przyjdzie to o tyle łatwiej, Ŝe ty będziesz w domu. Tyś zawsze umiała go rozweselić.
Ania przechyliła się poprzez stół i ujęła w dłonie twarz Maryli.
- I Maryla nie wygląda tak dobrze jak zwykle - rzekła. - Taki wyraz znuŜenia na
twarzy! Obawiam się, czy teŜ Maryla nie pracuje zbyt wiele. Teraz, dopóki ja pozostanę w
domu, musicie wy, moi drodzy, wypocząć. Dzisiejszy dzień poświęcę na odwiedzenie i
powitanie wszystkich drogich, miłych kątów i rozbudzenie dawnych wspomnień, potem zaś
wy będzie próŜnowali, natomiast ja zabiorę się do pracy.
Maryla uśmiechnęła się serdecznie.
- Nie praca męczy mnie… to wina mojej głowy. Tak często mnie teraz boli… o tu,
głęboko za oczami. Doktor Spencer juŜ kilkakrotnie zmieniał mi szkła, ale to nie pomaga.
Przy końcu czerwca przyjedzie na naszą wyspę jakiś sławny okulista i doktor namawia, bym
się go poradziła. Sądzę, Ŝe tak uczynię. Nie mogę teraz ani czytać, ani szyć swobodnie. Ale
tyś się dzielnie spisała w seminarium, Aniu! Muszę ci to przyznać. Zdobyć podczas
jednorocznej nauki dyplom pierwszej klasy i stypendium Avery’ego to wcale nie drobnostka!
Pani Linde oczywiście twierdzi, Ŝe po kaŜdym osiągnięciu musi przyjść niepowodzenie, a
poza tym nie uznaje wcale wyŜszego wykształcenia kobiet. Mówi, Ŝe to odciąga kobietę od
jej właściwego powołania. Nie wierzę temu… Ale, ale, przypominam sobie, Ŝe Małgorzata
wspomniała mi o jakichś pogłoskach dotyczących Banku Abbey, czyś ty nic o tym nie
słyszała, Aniu?
- Słyszałam, Ŝe jest zachwiany - odpowiedziała Ania. - A o co chodzi?
- Właśnie Małgorzata mówiła to samo. Była u nas któregoś dnia w zeszłym tygodniu.
Mateusz zmartwił się tym niezmiernie. Wszystkie bowiem nasze oszczędności, kaŜdy cent,
złoŜone są w tym banku. Namawiałam Mateusza, by umieścił je raczej w Kasie
Oszczędności, lecz stary pan Abbey był serdecznym przyjacielem naszego ojca, który zawsze
powierzał mu swój grosz. Mateusz twierdzi, Ŝe do kaŜdego banku, gdzie pan Abbey byłby
dyrektorem, moŜna mieć ślepe zaufanie.
- Zdaje mi się, Ŝe od paru lat jest on tam tylko dyrektorem de nomine* - rzekła Ania. PrzecieŜ to juŜ staruszek. Właściwie na czele instytucji stoją jego siostrzeńcy.
- ToteŜ kiedy Małgorzata zwróciła na to uwagę, prosiłam Mateusza, by natychmiast
wycofał nasz wkład; przyrzekł, Ŝe zastanowi się nad tym. Lecz oto wczoraj pan Russel
zapewnił go znowu, Ŝe nie ma Ŝadnych obaw co do Banku Abbey.
Ania spędziła cudny dzień na łonie natury. Dnia tego nie zapomniała nigdy. Był taki
jasny, piękny i złoty. Ani jedna chmurka nie rzucała cienia na przepyszne kwiaty i krzewy.
Ania zabawiła kilka godzin w sadzie, udała się do Źródła Nimf Leśnych, do Doliny Fiołków i
Szumu Wierzb. Zajrzała na plebanię, gdzie pogawędziła mile z panią Allan, a wreszcie przed
wieczorem powędrowała z Mateuszem poprzez Aleję Zakochanych na pastwisko. Lasy
kąpały się w ciepłych promieniach zachodzącego słońca. Mateusz szedł powoli, z pochyloną
głową, Ania, smukła i gibka, przystosowywała do niego swe lekkie kroki.
- Za wiele dziś Mateusz pracował - rzekła tonem łagodnego wyrzutu. - Dlaczego
Mateusz się tak mało oszczędza?
*
De nomine - z nazwy, formalnie.
- Nie pracuję zbyt duŜo - odpowiedział otwierając wrota, by przepuścić krowy. - Tylko
zestarzałem się, a zapominam o tym. Tak, tak, zawsze pracowałem duŜo i myślę, Ŝe umrę teŜ
przy robocie.
- Gdybym była tym chłopcem, o któregoście w swoim czasie prosili panią Spencer powiedziała Ania w zamyśleniu - mogłabym pomagać wam i wyręczać w rozmaitych
sprawach. ChociaŜby dla tego jednego względu Ŝałuję, Ŝe nie byłam chłopcem.
- Ja zaś, Aniu, stokroć wolę ciebie od całego tuzina chłopców - odpowiedział Mateusz
gładząc jej dłoń. - Zapamiętaj sobie… od tuzina chłopców. Czy któryś z chłopców zdobył
moŜe stypendium Avery’ego, co? Zdobyła je dziewczynka… moja dziewczynka, z której
jestem dumny!
Uśmiechnął się do niej swym dobrym, nieśmiałym uśmiechem.
Wspomnienie tego uśmiechu zabrała Ania do swego pokoiku, gdzie spędziła tego
wieczora długie chwile u otwartego okna, myśląc nad przeszłością i marząc o przyszłości.
Przed domem Królowa Śniegu rysowała się mglisto, biała w świetle księŜyca. śaby rechotały
w stawie poza Sosnowym Wzgórzem. Ania zapamiętała na zawsze owo jasnosrebrne, pełne
spokoju piękno i pachnącą ciszę tego wieczora.
Była to ostatnia noc przed cięŜkim smutkiem, jaki miał dotknąć młodą dziewczynę. Są
pewne dotknięcia losu, które kładą cień na całe ludzkie Ŝycie.
XXXVII.
śNIWIARZ, KTÓREGO IMIĘ JEST ŚMIERĆ
Mateuszu, Mateuszu… co się stało? Mateuszu… czy ci słabo? - Tak wołała Maryla, a
z kaŜdego jej drŜącego słowa przebijał niepokój. Ania wchodziła właśnie do sieni, trzymając
w rękach ogromny pęk białych narcyzów.
DuŜo czasu potem minęło, zanim mogła znieść znowu widok i zapach tych kwiatów od chwili gdy usłyszała przeraŜony głos i ujrzała Mateusza stojącego w drzwiach, z jakąś
gazetą złoŜoną w ręce, z twarzą jakby, zesztywniałą, popielatą.
Ania rzuciła kwiaty i podbiegła ku niemu jednocześnie, z Marylą. Ale było juŜ za
późno; zanim zdołały go podeprzeć, Mateusz runął na progu.
- Zemdlał! - krzyknęła Maryla. - Aniu, biegnij po Marcina… prędko, prędko! Jest w
stajni.
Marcin, nowo przyjęty parobek, który właśnie powrócił z poczty, natychmiast
pośpieszył po lekarza, zawiadamiając po drodze o tym, co się stało, państwa Barry’ch. Pani
Linde, znajdująca się przypadkiem na Sosnowym Wzgórzu, przybiegła wraz z nimi. Zastali
Anię i Marylę blade i przeraŜone, starające się na próŜno przywrócić Mateusza do
przytomności.
Pani Linde łagodnie odsunęła obie kobiety, zbadała puls i przyłoŜyła ucho do serca
Mateusza leŜącego na ziemi, po czym smutnie spojrzała na ich strwoŜone twarze i łzy
napłynęły jej do oczu.
- Ach, Marylo - rzekła powaŜnie. - Nie sądzę, byśmy mogły mu jeszcze dopomóc.
- Pani Linde, czy pani myśli… pani nie sądzi chyba… czy Mateusz… czy…
Ania nie mogła wymówić tego strasznego wyrazu. Pobladła, słabo jej się zrobiło.
- Tak, dziecko, obawiam się, Ŝe tak. Spójrz na jego twarz. Jeśli ktokolwiek widział ten
wyraz twarzy tak często jak ja, to rozumie, co on znaczy.
Ania spojrzała na nieruchomą twarz Mateusza i dopiero teraz spostrzegła na niej
znamię śmierci.
Przybyły lekarz stwierdził, Ŝe zgon nastąpił nagle, bez bólu, spowodowany zapewne
jakimś silnym, gwałtownym wzruszeniem.
Tajemnica tego wzruszenia odnalazła się w dzienniku trzymanym w ręce przez
Mateusza, a przywiezionym właśnie rano z poczty. Zawierał on wiadomość o bankructwie
Banku Abbey.
Smutna nowina szybko obiegła Avonlea. Przyjaciele i sąsiedzi tłumnie przybywali na
Zielone Wzgórze, aby okazać współczucie pozostałym i sympatię zmarłemu. Po raz pierwszy
cichy, skromny Mateusz Cuthbert stał się waŜną osobistością. Biały majestat śmierci pochylił
się nad nim i ukoronował jego czoło.
Kiedy łagodna noc rozpostarła się ponad Zielonym Wzgórzem, stary dom Cuthbertów
zaległa uroczysta cisza. W bawialni spoczywał w trumnie Mateusz Cuthbert. Długie, siwe
włosy okalały jego nieruchomą twarz, łagodnie uśmiechniętą, jak gdyby spał śniąc
przyjemnie. Wokoło leŜały kwiaty, pachnące, staromodne kwiaty, ongi zasadzone w ogrodzie
przez matkę jego, przybyłą tu jako młoda męŜatka. Mateusz Ŝywił dla nich zawsze tajemne,
ciche przywiązanie. Ania zebrała je i przyniosła zmarłemu, zatapiając swe strwoŜone, suche
oczy w jego twarzy. Była to ostatnia posługa, jaką mogła mu oddać.
Rodzina Barry’ch i pani Linde nie opuścili tej nocy Zielonego Wzgórza. Diana udała
się na facjatkę, gdzie Ania stała u okna, i spytała serdecznie:
- Aniu droga, czy nie chciałabyś, abym pozostała u ciebie na noc?
- Dziękuję ci, Diano - Ania powaŜnym wzrokiem spojrzała na przyjaciółkę. - Sądzę,
Ŝe nie zrozumiesz mnie źle, gdy ci powiem, Ŝe chcę być sama. Ja się nie boję tej samotności.
Nie byłam jeszcze ani jednej chwili sama, odkąd to się stało… a pragnę być sama, zupełnie
sama, w ciszy, w spokoju, i spróbować to zrozumieć. Bo dotąd nie mogę tego pojąć. Przez
chwilę wydaje mi się, Ŝe Mateusz nie umarł, a potem znowu, Ŝe umarł juŜ dawno i Ŝe ja ten
straszny, cięŜki ból juŜ dawno odczuwam.
Diana nie rozumiała dokładnie. Pojmowała lepiej nieokiełznaną rozpacz Maryli,
zrywającą wszelkie tamy, sztucznie stawiane przez Ŝycie i długoletnie przyzwyczajenie, niŜ
Ani cichy ból bez łez. Lecz odeszła, czule Ŝegnając przyjaciółkę. Ania pozostała po raz
pierwszy w Ŝyciu sam na sam z tak cięŜką troską.
Biedaczka sądziła, Ŝe w samotności popłyną łatwiej łzy. Straszne jej się wydawało, Ŝe
nie potrafi poświęcić ani jednej łzy Mateuszowi, którego tak bardzo kochała, a który był dla
niej zawsze tak nad wyraz dobry, temu Mateuszowi, który jeszcze ostatniego wieczora
przechadzał się z nią po zachodzie słońca, a teraz spoczywał w mrocznym pokoju obok, z tym
strasznym spokojem na czole. Ale łzy nie zjawiły się nawet i wtedy, gdy ukląkłszy w
ciemności u swego okna, modliła się zapatrzona w’ gwiazdy nad wzgórzami.. Czuła tylko ten
sam straszny, tępy ból, który ją gryzł i kąsał, dopóki nie usnęła wreszcie, wyczerpana
zmęczeniem i przebytymi wzruszeniami.
Zbudziła się w nocy. Pośród otaczającej ją ciemności i ciszy wróciły wspomnienia
przeŜytego dnia nową falą smutku. Ujrzała uśmiechniętą twarz Mateusza, kiedy ostatniego
wieczoru rozstawali się przy furtce… usłyszała jego głos: „Moja dziewczynka… moja
dziewczynka, z której jestem dumny”. Wtedy dopiero łzy rzuciły jej się do oczu i Ania
zapłakała.
Maryla, posłyszawszy płacz, wśliznęła się na facjatkę - pragnąc pocieszyć Anię.
- Cicho, dziecko… uspokój się… nie płacz tak, kochanie. To go nam nie wróci. Nie…
nie… nie trzeba tak płakać. Ja takŜe za bardzo płakałam, nie potrafiłam się powstrzymać. Był
zawsze takim dobrym, kochającym bratem.
- Ach, pozwól mi płakać, Marylo - szlochała Ania. - Łzy nie zaszkodzą mi tyle, co ten
straszny ból. Niech Maryla pozostanie tu przez chwilę ze mną… niech mnie obejmie
ramieniem, ot tak… Nie chciałam, by Diana została… jest dobra i kochana,.. ale to nie jej
smutek… ona jest poza nim… Diana nie moŜe mnie pocieszyć. To jest nasz smutek… Maryli
i mój. Ach, Marylo, cóŜ my poczniemy bez Mateusza?
- Będziemy miały siebie wzajemnie, Aniu! A cóŜ bym uczyniła, gdyby ciebie tu nie
było, gdybyś nigdy do nas nie przybyła? Wiem dobrze, moja Aniu, Ŝe nieraz bywałam dla
ciebie szorstka i surowa, ale nie sądź, Ŝe pomimo to nie kochałam ciebie tak jak Mateusz.
Przyznaję się do tego, Ŝe zawsze trudno mi było wypowiedzieć, co czułam, ale w tej chwili
potrafię to uczynić. Ja ciebie kocham, Aniu, tak bardzo, jak gdybyś była moim własnym
dzieckiem. Od tej chwili, kiedy przybyłaś na Zielone Wzgórze, byłaś mi stale radością i
pociechą.
W dwa dni potem wyniesiono Mateusza Cuthberta przez sień jego starego domu, poza
pola, które uprawiał, poza sady, które ukochał, i poza drzewa, które zasadził.
Avonlea powróciła do swego zwykłego, niezamąconego spokoju i nawet na Zielonym
Wzgórzu wszystkie sprawy potoczyły się dawnym trybem, robota była wykonywana z tą
samą regularnością co dawniej, pomimo Ŝe wszyscy dotkliwie odczuwali bolesną pustkę, jaką
sprawiła śmierć Mateusza.
Ania, która nigdy dotąd nie zaznała cięŜkiego zmartwienia, smuciła się, Ŝe wszystko
idzie dawnym trybem, Ŝe Ŝycie moŜe toczyć się dalej tak samo - bez Mateusza. Czuła jakby
wstyd i wyrzuty sumienia, gdy spostrzegła, Ŝe wschody słońca ponad jodłami i jasne, róŜowe
pączki w ogrodzie wprawiały ją w dawny zachwyt, Ŝe cieszyły ją odwiedziny Diany, a jej
wesoła paplanina i Ŝarty pobudzały ją do śmiechu, Ŝe - krótko mówiąc - cudny świat kwiecia,
miłości i przyjaźni nie utracił nic zgoła ze swej mocy wzruszania jej, a Ŝycie wzywało ją
nadal tysiącem nieprzezwycięŜonych głosów.
- Nieraz wydaje mi się nieuczciwością wobec Mateusza, Ŝe cieszę się tym wszystkim,
kiedy jego juŜ nie ma - zwierzała się pani Allan, gawędząc z nią pewnego wieczora w
ogrodzie na plebanii. - Brak mi go tak bardzo… bezustannie… a jednak świat i Ŝycie wydają
mi się tak niezmiernie zajmujące i piękne! Dziś Diana powiedziała coś wesołego i oto
roześmiałam się głośno. Kiedy się t o stało, myślałam, Ŝe juŜ nigdy śmiać się nie potrafię. I
jakoś sądzę, Ŝe nie powinnam się śmiać.
- Mateusz cieszył się widząc cię wesołą, lubił twój śmiech i był zadowolony, Ŝe
znajdujesz przyjemność w otaczającym cię świecie - rzekła pani Allan łagodnie. - Odszedł,
ale bez wątpienia pragnął, byś się nie zmieniła. UwaŜam, Ŝe nie naleŜy zamykać dusz przed
kojącym wpływem natury. Ale ja rozumiem twe uczucia, Aniu. Sądzę, Ŝe wszyscy
doświadczamy tego samego, t Myśl, Ŝe odczuwamy rozkosze Ŝycia, kiedy ktoś ukochany nie
jest juŜ pośród nas i nie moŜe dzielić ich z nami, myśl ta rani nas boleśnie i często wydaje się
nam, Ŝe sprzeniewierzamy się naszemu smutkowi, jeśli na nowo zaczynamy wracać do Ŝycia.
- Byłam dziś po południu na cmentarzu, aby zasadzić krzak róŜy na grobie Mateusza rzekła Ania smutnie. - Zabrałam pęd z tego małego krzaka białej róŜy, którą matka jego
przywiozła kiedyś ze swej ojczyzny, ze Szkocji. Mateusz najbardziej lubił te róŜyczki… takie
drobne, a milutkie na swych kolczastych gałązkach. Rada byłam, Ŝe mogłam ją zasadzić na
jego grobie, zdawało mi się, Ŝe czynię coś, co sprawiłoby Mateuszowi przyjemność. Ale
muszę wracać do domu, Maryla jest sama i czuje się bardzo osamotniona o zmierzchu.
- Nieboraczka będzie zupełnie samotna, gdy ty wyjedziesz do College - rzekła pani
Allan.
Ania nie odpowiedziała nic na tę uwagę. PoŜegnawszy się z pastorową, podąŜyła
wolno ku Zielonemu Wzgórzu. Maryla siedziała na stopniach przed domem i Ania usiadła
obok niej. Drzwi prowadzące do mieszkania były otwarte, na podłodze za nimi leŜała wielka,
róŜowa muszla o cudnych, mieniących się odcieniach i broniła drzwi od zamknięcia.
Ania zerwała parę gałązek bladoŜółtego powoju i zatknęła je we włosy. Lubiła ten
delikatny zapach, unoszący się wokoło niej przy kaŜdym ruchu.
- Doktor Spencer był tutaj podczas twej nieobecności - rzekła Maryla. - Zawiadomił
mnie, Ŝe ów sławny okulista będzie jutro w Carmody. Nalega, abym się do niego zwróciła, by
zbadał mój wzrok. Myślę, Ŝe uczynię to wreszcie. Będę mu bardzo wdzięczna, jeśli potrafi
dobrać mi odpowiednie szkła. Nie będzie ci chyba przykro pozostać samej na gospodarce?
Marcin musi mnie odwieźć, a w domu jest robota, prasowanie, pieczenie ciasta.
- Załatwię to na pewno. Diana przyjdzie dotrzymać mi towarzystwa. Zrobię wszystko
starannie. Niech się Maryla nie obawia, Ŝe ukrochmalę chustkę do nosa albo Ŝe dodam kropli
walerianowych do ciasta.
Maryla roześmiała się.
- Jakim trzpiotem byłaś wówczas, Aniu. Co chwila inna katastrofa! Czasem myślałam,
Ŝe coś cię opętało. Czy pamiętasz ten dzień, gdyś sobie ufarbowała włosy?
- Naturalnie, Ŝe pamiętam. Nigdy go nie zapomnę - uśmiechnęła się Ania dotykając
cięŜkich warkoczy okalających jej kształtną główkę. - Nieraz śmiech mnie ogarnia, kiedy
przypomnę sobie, ile przykrości doznałam z powodu tych moich włosów, ale nie śmieję się
długo. Była to wówczas naprawdę wielka troska mego Ŝycia. Martwiłam się strasznie o moje
włosy i o moje piegi. Piegi znikły w istocie, a ludzie są na tyle dobrzy, Ŝe nazywają moje
włosy kasztanowatymi. Wszyscy tak mówią, z wyjątkiem Józi Pye. Wczoraj właśnie
zauwaŜyła, Ŝe obecnie są one jeszcze bardziej rude niŜ kiedykolwiek, chyba Ŝe to przy mojej
czarnej sukni wydają się takie. Pytała mnie teŜ, czy rudowłose osoby mogą przyzwyczaić się
do koloru swoich włosów. Czy Maryla wie, Ŝe porzuciłam juŜ myśl polubienia kiedykolwiek
Józi Pye? Czyniłam wszystko, co kiedyś nazwałabym bohaterskim wysiłkiem, by ją polubić,
ale Józia Pye nie daje się kochać.
- Józia naleŜy do rodziny Pye - rzekła Maryla surowo - więc nie moŜe być miła.
Przypuszczam, Ŝe ludzie jej pokroju mają takŜe swój cel istnienia w społeczeństwie, lecz nie
mogę go odgadnąć, zarówno jak nie potrafię się domyślić, po co istnieją osty. Czy Józia
zostaje nauczycielką?
- Nie, wraca na przyszły rok do seminarium, tak jak Moody
Spurgeon i Karol Sloane, Janka i Ruby wezmą się do nauczycielstwa i obie mają juŜ
przyrzeczone posady w szkołach. Janka w Newbridge, Ruby zaś trochę dalej na zachód.
- Zdaje się, Ŝe i Gilbert Blythe będzie nauczycielem, prawda?
- Tak - krótko brzmiała odpowiedź.
- Jaki to przystojny chłopiec! - rzekła Maryla w zamyśleniu patrząc w dal. Widziałam go przeszłej niedzieli w kościele, wydał mi się taki wysoki i męski! Zupełnie
podobny do swego ojca w tym wieku. Jan Blythe był takŜe bardzo przystojnym młodzieńcem.
Przyjaźniliśmy się ze sobą. Ludzie nazywali go nawet moim narzeczonym.
Ania spojrzała ciekawie na Marylę.
- Ach, Marylo… i cóŜ się stało… dlaczego… jakaŜ przyczyna? - Posprzeczaliśmy się
ze sobą. Nie chciałam mu wybaczyć, kiedy prosił o zgodę. Miałam zamiar uczynić to później,
lecz byłam zła, obraŜona i na razie pragnęłam go ukarać. Nie prosił więcej. Wszyscy
Blythe’owie byli bardzo dumni. Zawsze potem… smutno mi było. I zawsze Ŝałowałam, Ŝe nie
wybaczyłam mu, kiedy o to prosił.
- Więc i Maryla miała w swej młodości romantyczne przeŜycia? - spytała Ania
miękko.
- Tak, moŜesz to tak nazwać. Nie domyśliłabyś się tego patrząc na mnie, prawda? Ale
nigdy nie naleŜy sądzić ludzi według ich powierzchowności. Wszyscy juŜ zapomnieli o
historii Jana i Maryli. Ja sama zapomniałam. Lecz wspomnienia te odŜyły we mnie, kiedy
zeszłej niedzieli ujrzałam Gilberta Blythe.
XXXVIII.
ZAKRĘT NA DRODZE
Nazajutrz Maryla pojechała do miasta, gdzie spędziła cały dzień. Ania odprowadziła
Dianę do domu, a wróciwszy zastała Marylę w kuchni siedzącą przy stole, z głową wspartą na
rękach. Przygnębienie, malujące się na jej twarzy, przejęło lodem serce Ani. Nigdy dotąd nie
widziała Maryli tak złamanej.
- Czy Maryla jest bardzo zmęczona? - spytała.
- Tak… nie… nie wiem doprawdy - odpowiedziała bezdźwięcznie zapytana, unosząc
głowę. - Zapewne, Ŝe jestem trochę zmęczona, lecz nie o tym myślałam.
- Czy Maryla radziła się okulisty? I cóŜ on powiedział? - spytała Ania z niepokojem.
- Owszem, byłam u niego. Zbadał mój wzrok i powiedział, Ŝe jeśli wyrzeknę się
najzupełniej szycia i czytania oraz wszelkiej pracy nadweręŜającej oczy, jeśli postaram się nie
płakać j będę uŜywać poleconych mi przez niego szkieł, to ma nadzieję, Ŝe nie zajdzie
pogorszenie i wyleczę się z bólów głowy. Jeśli zaś nie posłucham go, za pół roku
bezwarunkowo stracę wzrok. Będę niewidoma! Aniu, pomyśl, jakie to straszne!
Ania wydała rozpaczliwy okrzyk i zamilkła. Zdawało się jej, ze nie moŜe wykrztusić
ani słowa. Ale zaraz śmiało, choć niepewnym trochę głosem, powiedziała:
- Marylo, nie naleŜy się dręczyć taką myślą. PrzecieŜ lekarz nie odebrał nadziei. Jeśli
Maryla będzie się szanowała, nigdy wzroku nie utraci. A jeŜeli odpowiednie szkła potrafią w
dodatku usunąć dotychczasowe bóle głowy, to wielkie szczęście!
- Nie nazywaj tego szczęściem - odpowiedziała z goryczą Maryla. - Po cóŜ mam Ŝyć,
jeśli nie wolno mi czytać, szyć ani teŜ zajmować się czymkolwiek? W takim razie co za
róŜnica: umrzeć czy oślepnąć? A jeśli chodzi o płacz, nie mogę się powstrzymać, gdy zostaję
samotna. Ale nie ma o czym mówić… Będę ci, Aniu, bardzo wdzięczna, jeśli mi przygotujesz
filiŜankę herbaty. Jestem taka osłabiona! Tylko, proszę cię, nie wspominaj o tym wszystkim
nikomu. Nie chcę, by przychodzili mnie odwiedzać, Ŝeby mnie wypytywali i Ŝałowali…
Kiedy Maryla zjadła wieczerzę, Ania namówiła ją, by się połoŜyła do łóŜka. Po czym
sama udała się na facjatkę i w ciemnościach usiadła przy oknie, samotna ze swymi łzami i
cięŜarem w sercu. JakŜe strasznie zmieniło się wszystko od czasu, kiedy siedziała tu
wieczorem po powrocie z seminarium! Pełna była wówczas nadziei i radości, a przyszłość
wydawała jej się róŜowa, bogata w cudne obietnice. Zdawało się jej, Ŝe całe lata minęły od tej
promiennej chwili. Lecz zanim ułoŜyła się do spoczynku, uśmiech zakwitł na jej ustach, a
spokój zawitał do duszy. OdwaŜnie i śmiało stawiła czoło obowiązkowi i zŜyła się z myślą o
nim, bo obowiązek bywa przyjazny, jeŜeli się od niego nie uchylamy, lecz śmiało idziemy na
jego spotkanie.
W kilka dni potem Maryla powoli wracała z podwórka, gdzie rozmawiała z jakimś
obcym przybyszem. Ania znała go tylko z widzenia: był to Jan Sadler z Carmody. Ania nie
domyślała się treści rozmowy, lecz zdziwiła się zmianie, jaka odmalowała się na twarzy
Maryli.
- Co chciał ten Sadler, Marylo? Maryla usiadła u okna i spojrzała na Anię.
Wbrew zakazowi okulisty, oczy jej były pełne łez, a głos załamywał się, gdy rzekła:
- Słyszał, Ŝe mam zamiar sprzedać Zielone Wzgórze, więc chciałby je nabyć.
- Sprzedać? Sprzedać Zielone Wzgórze? Ania nie była pewna, czy dobrze słyszała.
- Och, Maryla chyba nie zamierza sprzedać Zielonego Wzgórza?
- Nie wiem, Aniu, jak tego uniknąć. Rozmyślałam juŜ nad tym. Gdybym miała dobry
wzrok, mogłabym tu pozostać, zajmować się wszystkim, gospodarować przy pomocy dobrego
parobka. Ale w obecnej sytuacji jest to niemoŜliwe. Mogę zupełnie utracić wzrok, a jakŜe
wtedy będę sobie radziła? Nigdy nie wyobraŜałam sobie, Ŝe doŜyję dnia, w którym przyjdzie
mi sprzedać nasz stary dom… Ale gospodarstwo będzie coraz bardziej upadało, aŜ wreszcie
nikt nie zechce kupić Zielonego Wzgórza. Wszystkie nasze oszczędności przepadły w Banku
Abbey, a duŜo jest zobowiązań, które Mateusz miał właśnie uregulować. Pani Linde radzi mi,
bym sprzedała wszystko i zamieszkała gdzieś na stałe… moŜe u niej. Niewiele uzyskam z tej
sprzedaŜy… gruntu jest mało, a budynki są stare. Sądzę jednak, Ŝe dla mnie wystarczy.
Szczęśliwa jestem, Ŝe ty masz zabezpieczone utrzymanie dzięki stypendium, Aniu, Przykro
mi tylko, Ŝe nie będziesz miała swego domu, gdzie byś spędzała wakacje, lecz sądzę, Ŝe
potrafisz zaoszczędzić cokolwiek. Maryla przerwała, gorzko płacząc.
- Maryli nie wolno sprzedawać Zielonego Wzgórza - rzekła Ania stanowczo.
- Ach, Aniu, jakŜebym pragnęła móc tego nie robić. Ale przecieŜ sama widzisz! Nie
mogę tu pozostać samotna. Oszaleję ze smutku i zgryzoty. I stracę wzrok… wiem, Ŝe go
stracę.
- Maryla nie pozostanie tu sama. Ja tu będę. Nie pojadę do Redmond.
- Nie pojedziesz do Redmond? - Maryla odjęła dłonie od zapłakanej twarzy i spojrzała
na Anię. - Co przez to rozumiesz?
- To, co mówię. Nie przyjmę stypendium. Postanowienie to powzięłam tego wieczora,
kiedy Maryla wróciła z miasta. Rozmyślałam i ułoŜyłam plan, który zaraz wyłoŜę. Pan Barry
zamierza w przyszłym roku wydzierŜawić nasze grunty, więc Maryla nie będzie miała
kłopotu z rolą. Ja zaś obejmę posadę nauczycielki. Pragnęłam pozostać w Avonlea, ale
słyszałam, Ŝe Rada Szkolna przyrzekła to miejsce Gilbertowi Blythe. Mogę jednak otrzymać
posadę w Carmody… mówił mi o tym wczoraj wieczorem pan Blair. Zapewne, Ŝe to nie
będzie ani tak przyjemne, ani tak wygodne, jak gdybym została w Avonlea. Mogłabym
jednak mieszkać dalej tutaj, a codziennie jeździć do Carmody. Przynajmniej dopóty, dopóki
pogoda będzie słuŜyć. W zimie zaś przyjeŜdŜałbym do domu co piątek. Zatrzymałabym
jednego konia dla siebie. O, obmyśliłam juŜ dokładnie wszystko. Będę Maryli czytywała
głośno i będę ją rozweselała. Nie moŜesz być smutna ani samotna! Będziemy Ŝyły we dwie
spokojnie i szczęśliwie.
- O Aniu, wiem, Ŝe byłoby mi o wiele lŜej, gdybyś ty tu ze mną została. Lecz nie mogę
pozwolić na takie poświęcenie dla mnie. To byłoby zbyt wiele.
- AleŜ drobnostka! - Ania roześmiała się wesoło. - Nie ma w tym najmniejszego
poświęcenia! Nie ma nic gorszego niŜ sprzedaŜ Zielonego Wzgórza… nic nie mogłoby
boleśniej mnie dotknąć. Musimy zatrzymać nasz stary, kochany kąt. Postanowienie moje jest
stanowcze, Marylo. Nie pojadę do Redmond; pozostanę tutaj i będę nauczycielką. NiechŜe się
Maryla o mnie nie martwi!
- A twoje dąŜenia, twoje plany, Aniu?
- Pozostają. Zmieniłam jedynie cel moich dąŜeń. Chcę być dobrą nauczycielką i chcę
uratować wzrok Maryli. Poza tym zamierzam kształcić się samodzielnie w domu, przejść
odpowiedni kurs College. Ach, mam dziesiątki planów, Marylo! Myślałam o nich przez cały
ten tydzień. Ofiaruję innym to, co posiadam najcenniejszego, i mam nadzieję, Ŝe z Ŝycia
otrzymam w zamian równieŜ to, co jest w nim najlepsze. Kiedy opuszczałam seminarium,
wydawało mi się, Ŝe przyszłość roztacza się przede mną jak równa, szeroka droga. Sądziłam,
Ŝe potrafię sięgnąć wzrokiem daleko, wiele mil w dal. Teraz oto niespodzianie jakiś zakręt.
Nie wiem, co się poza nim znajduje, ale chcę wierzyć, Ŝe tylko dobre. Zakręt ten ma w sobie
coś pociągającego, Marylo. WyobraŜam sobie, ‘Ŝe poza nim ciągnie się wspaniała zieloność,
barwne światła i cienie, wiele nowych krajobrazów, wiele nowego piękna, jakieś wyŜyny,
wzgórza, jakieś szczyty i doliny…
- Sądzę jednak, Ŝe nie powinnam ci pozwolić na zrzeczenie się stypendium - wtrąciła
Maryla.
- Nie moŜe temu Maryla zapobiec! Mam lat szesnaście i pół, „uparta jak osioł”, jak to
mi kiedyś powiedziała pani Linde - roześmiała się Ania. - Ach, Marylo, proszę nie litować się
nade mną. Nie lubię litości, a w tym wypadku stanowczo nie ma do niej powodów. Cieszę się
bardzo myślą pozostania na naszym ukochanym Zielonym Wzgórzu. Nikt nie potrafi go tak
kochać jak Maryla i ja, więc musimy je zatrzymać.
- Ty droga, błogosławiona dziewczynko! - rzekła Maryla nie protestując więcej. Czuję, Ŝe wlałaś we mnie nowe Ŝycie. Wiem, Ŝe powinnam bronić się i wysłać cię do
Redmond, ale wiem teŜ, Ŝe nie zdołam tego uczynić, więc nie próbuję. Postąpisz, jak sama
zechcesz, Aniu.
Kiedy po Avonlea rozeszła się wieść, Ŝe Ania porzuciła zamiar wstąpienia do College,
a zostaje w domu i zajmie się nauczycielstwem, rozmaicie o tym mówiono. Większość
sąsiadów,- nie wiedząc nic o zagroŜonym wzroku Maryli, uwaŜała, Ŝe Ania postępuje
niemądrze. Pani Allan twierdziła inaczej. Powiedziała to Ani w tak wzruszających słowach,
Ŝe dziewczęciu łzy szczęścia napłynęły do oczu. Poczciwa pani Linde podzielała zdanie pani
Allan. Przyszedłszy któregoś popołudnia na Zielone Wzgórze, zastała Anię i Marylę siedzące
na progu w cieple zachodzącego słońca. Lubiły tu przesiadywać, gdy zmrok zapadał, białe
ćmy latały po ogrodzie, a zapach mięty przenikał wilgotne powietrze.
Pani Linde usadowiła swą pulchną postać na kamiennej ławeczce obok drzwi, przy
których rósł rząd wysokich, róŜowych i Ŝółtych pnących róŜ. Następnie wydała głębokie
westchnienie ulgi i rzekła:
- Przyznaję, Ŝe rada jestem, iŜ mogę wypocząć. Cały dzień byłam na nogach, a
dwieście funtów wagi to nie lada cięŜar dla dwóch nóg. Wielkie to szczęście nie być tęgą,
Marylo. Przypuszczam, Ŝe umiesz je ocenić. Słyszałam, Ŝe Ania porzuciła myśl wyjazdu do
College, cieszyłam się serdecznie tą wiadomością. Naprawdę, Aniu, zdobyłaś juŜ tyle
wykształcenia, ile wystarczy kobiecie. Nie mam zaufania do tych dziewcząt, które się udają
do College dla wspólnej nauki z chłopcami i nabijają sobie głowy greką, łaciną i tymi
wszystkimi niedorzecznościami.
- Ale ja, pomimo to, będę pracowała w domu nad łaciną i greką - zaśmiała się Ania. Postanowiłam przerobić kurs College na Zielonym Wzgórzu i studiować wszystko, co by
mnie tam obowiązywało.
Pani Linde podniosła ręce w górę, pełna zgrozy.
- Aniu, zamordujesz się!
- CóŜ znowu! To mi tylko dobrze zrobi. Nie przepracuję się bynajmniej. Będę przecieŜ
miała tyle wolnego czasu w długie zimowe wieczory, a nie mam zamiłowania do robót
ręcznych. Mam zamiar przyjąć posadę nauczycielki w Carmody, pani wie o tym, prawda?
- Nie, nic na ten temat nie słyszałam. Mówiono mi natomiast, Ŝe zostajesz w Avonlea.
Rada Szkolna postanowiła powierzyć ci naszą szkołę.
- Co teŜ pani mówi! - zawołała Ania zrywając się z miejsca. - Jak to, wszak posadę tę
przyrzeczone Gilbertowi Blythe?
- Tak było w istocie. Leczy kiedy Gilbert dowiedział się, ze ty przyjęłabyś chętnie tę
posadę, zwrócił się do Rady Szkolnej - wczoraj wieczorem, jak wiesz, odbywało się
posiedzenie w szkole - i oświadczył, Ŝe zrzeka się swej nominacji na twoją korzyść. On sam
zaś przechodzi na stanowisko nauczyciela w Białych Piaskach. Prawdopodobnie zrzekł się tej
posady tylko ze względu na twoje dobro, gdyŜ niewątpliwie domyśla się, jak bardzo
pragnęłabyś pozostać z Marylą. UwaŜam, Ŝe postąpił bardzo szlachetnie. Powiem, ze nawet
do pewnego stopnia z poświęceniem, gdyŜ w Białych Piaskach musi opłacać pensjonat, a
kaŜdy wie, Ŝe chce on zebrać pieniądze na dalsze studia. Rada Szkolna przychyliła się do jego
prośby i tobie ofiarowuje tę posadę. Ucieszyłam się niezmiernie, gdy Tomasz, po powrocie do
domu, opowiedział mi o tym.
- Nie sądzę, bym powinna ją przyjąć - szepnęła Ania. - To jest… nie wiem, czy wolno
mi przyjąć takie poświęcenie Gilberta… takie poświęcenie dla mnie.
- Nie moŜesz obecnie zapobiec temu. Podpisał juŜ umowę z Radą Szkolną z Białych
Piasków. Nie uczynisz mu więc Ŝadnej przysługi, jeśli odmówisz. Rozumie się, ze powinnaś
przyjąć tę posadę. Dasz sobie doskonale radę w szkole, teraz gdy nie będzie w niej Ŝadnego
dziecka z rodziny Pye. Józia była ostatnia z nich, ale teŜ i dobry był z niej numer. W ostatnich
dwudziestu latach stale mieliśmy jedno lub kilkoro dzieci Pye’ów w szkole w Avonlea i
przypuszczam, ze ich misją Ŝyciową było ćwiczenie nauczycieli w cierpliwości. Prawda,
Marylo? A to co takiego? CóŜ tam tak migocze w pokoiku na facjatce u Barry’ch?
- Diana sygnalizuje, abym przyszła czym prędzej - roześmiała się Ania. - Pani wie, Ŝe
zachowałyśmy nasze dawne zwyczaje. Proszę wybaczyć, Ŝe pobiegnę zapytać, co się stało.
Ania pomknęła przez pole koniczyny i znikła w ciemnej głębi Lasu Duchów. Pani
Linde Ŝyczliwie patrzyła za nią.
- Ma jeszcze w sobie wiele z dziecka.
- Ale teŜ i wiele z kobiety - odpowiedziała Maryla powracając nagle do swego
dawnego surowego tonu.
JednakŜe surowość przestała juŜ cechować Marylę. Pani Linde tegoŜ wieczora
zwierzyła się swemu męŜowi:
- Maryla Cuthbert złagodniała. MoŜesz mi wierzyć.
Nazajutrz wieczorem Ania udała się na mały cmentarz Avonlea, by złoŜyć wiązankę
świeŜych kwiatów na mogile Mateusza i podlać krzak szkockiej róŜy. Pozostała tam aŜ do
zmierzchu; kochała spokój i ciszę tego miejsca, szum topoli, niby miłą przyjacielską
rozmowę, i szept traw rosnących pomiędzy grobami. Gdy wreszcie wyszła z cmentarza i
schodziła po wzgórzu, w którego dole leŜało Jezioro Lśniących Wód, słońce juŜ się zupełnie
skryło i Avonlea roztoczyła się przed nią w sennym półmroku. Lekki powiew, płynący tu ze
słodkich jak miód pól koniczyny, napełnił powietrze cudną świeŜością. Spomiędzy drzew
zaczęły połyskiwać światła zapalane po domach. W dole rozciągało się morze, zamglone i
purpurowe, szumiąc i hucząc bezustannie. Na zachodzie niebo Ŝarzyło się jeszcze w
przepysznej symfonii barw, a staw odbijał je w spokojniejszych odcieniach. Piękno natury
wzruszyło Anię i wdzięcznym sercem wchłonęła je w siebie.
- Drogi, ukochany świat! - szepnęła. - JakŜe ja cię podziwiam i jakŜe się cieszę, Ŝe
Ŝyję wśród ciebie.
Na połowie zbocza rozległo się nagle wesołe pogwizdywanie i ukazał się jakiś wysoki
młodzieniec, wychodzący z furtki ogrodu Blythe’ów. Był to Gilbert. Kiedy spostrzegł Anię,
gwizdanie zamarło na jego wargach. Uprzejmie uchylił czapki, lecz poszedłby dalej, gdyby
Ania nie zatrzymała się i nie wyciągnęła doń ręki.
- Gilbercie - rzekła zalewając się szkarłatnym rumieńcem - chciałam ci podziękować
za zrzeczenie się szkoły w Avonlea na moją korzyść. Było to bardzo wspaniałomyślne… i
pragnęłam ci powiedzieć, jak cenię twoją dobroć.
Gilbert szybko ujął podaną sobie dłoń.
- Nie było w tym nic niezwykłego, Aniu. Przyjemnie mi jest, ze mogę ci oddać małą
przysługę. Czy teraz będziemy wreszcie przyjaciółmi? Czy naprawdę przebaczasz mi mój
dawny błąd?
Ania roześmiała się i na próŜno starała się cofnąć swą rękę.
- Przebaczyłam ci juŜ tamtego dnia na przystani, chociaŜ sama sobie tego nie
uświadamiałam. JakąŜ upartą gąską byłam wówczas! Od tamtej chwili… muszę się
ostatecznie przyznać… Ŝałowałam ciągle mego uporu.
- Teraz więc będziemy przyjaciółmi! - zawołał Gilbert wesoło. - Stworzeni byliśmy na
przyjaciół, Aniu. Tyś się dość długo opierała przeznaczeniu. Wiem, Ŝe będziemy mogli
niejednokrotnie pomagać sobie wzajemnie. Masz przecieŜ zamiar dalej się uczyć, prawda? Ja
zamierzam to samo. Chodźmy, odprowadzę cię do domu.
Maryla ciekawie spojrzała na Anię wchodzącą do kuchni.
- KtóŜ to szedł z tobą ścieŜką, Aniu? - spytała.
- Gilbert Blythe - odpowiedziała Ania czując, ku swemu niezadowoleniu, Ŝe się
rumieni. - Spotkałam go na wzgórzu obok domu.
- Nie przypuszczałam, Ŝe Gilbert i ty przyjaźnicie się do tego stopnia, aby spędzać pół
godziny na rozmowie przy furtce - rzekła Maryla z lekkim uśmiechem.
- Nie przyjaźniliśmy się… a nawet byliśmy wrogo do siebie usposobieni. Lecz oto
zdecydowaliśmy, Ŝe o wiele mądrzej będzie, jeśli na przyszłość zostaniemy przyjaciółmi. Czy
naprawdę rozmawialiśmy całe pół godziny? Myślałam, Ŝe najwyŜej pięć minut. Ale musimy
sobie powetować cztery lata straconej rozmowy.
Długo siedziała Ania tego wieczora u okna z cichą radością w duszy. Wiatr lekko
kołysał gałęzie wiśni, a z ogrodu płynął ku niej zapach mięty. Gwiazdy mrugały ponad
czubami jodeł w dolinie, a światło z pokoiku Diany migotało przez starą szczelinę między
drzewami.
Wizja przyszłości Ani zacieśniła się nieco od tego wieczora, kiedy powróciła ona z
seminarium do domu. Lecz pomimo Ŝe ścieŜka ścieląca się obecnie pod jej stopami była
wąska, dziewczę czuło, iŜ zakwitną na niej kwiaty spokojnego szczęścia. Radość, jaką
stwarza gorliwa praca, słuszne dąŜenia i serdeczna przyjaźń, stanie się jej udziałem. Nic nie
zdoła ukrócić skrzydeł jej wyobraźni ani przytłumić świata jej marzeń, a zakręt na drodze
moŜe zawsze się zdarzyć.
- śycie jest piękne! - szepnęła Ania z zachwytem.
Download