Prawa pracodawcy, a prywatność pracownika w świetle

advertisement
Prawa pracodawcy, a prywatność
pracownika w świetle
obowiązujących przepisów prawa
i wyroków sądów
oraz stanowiska GIODO
1
InfoTRAMS
„Prywatność
Prywatność – zabezpieczenie interesó
interesów pracodawcy, a prywatność
prywatność pracownika w pracy "
Barbara Pióro - Prezes Zarządu
Ekspert ochrony danych osobowych
[email protected]
601 13 17 63, (22) 406 1985
Global Information Security sp. z o.o.
[email protected]
www.globinfosec.pl
InfoTRAMS
„Prywatność
2
Prywatność – zabezpieczenie interesó
interesów pracodawcy, a prywatność
prywatność pracownika w pracy "
Global Information Security sp. z o.o.
Holistyczne Zarządzanie
– bezpieczeństwo informacji
– zarządzanie ryzykiem
– ochrona danych osobowych
– optymalizacja procesów biznesowych
System HPMS narzędzie dla ABI
(Holistic Privacy Management System)
05-200 Wołomin
ul. Królowej Jadwigi 7 lok. 16
InfoTRAMS
„Prywatność
3
Prywatność – zabezpieczenie interesó
interesów pracodawcy, a prywatność
prywatność pracownika w pracy "
Regulacje międzynarodowe
Powszechna Deklaracja Praw Człowieka ONZ z 1948 (art. 12)
„Nie wolno wkraczać samoistnie w czyjekolwiek Ŝycie prywatne,
rodzinne, domowe lub korespondencję /.../ KaŜdy człowiek ma prawo
do ochrony prawnej przeciwko takim ingerencjom i atakom”
Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych ONZ z
1966 (art. 17)
„Nikt nie moŜe być naraŜony na samowolną lub bezprawną ingerencję w
jego Ŝycie prywatne, rodzinne, dom czy korespondencję /.../ KaŜdy
ma prawo do ochrony prawnej przed tego rodzaju ingerencjami i
zamachami”
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności –
Europejska Konwencja Praw Człowieka z 1950 r.
„Art..8. 1. KaŜda osoba ma prawo do poszanowania jej Ŝycia prywatnego i
rodzinnego, jej domu i jej korespondencji.
InfoTRAMS
„Prywatność
4
Prywatność – zabezpieczenie interesó
interesów pracodawcy, a prywatność
prywatność pracownika w pracy "
Regulacje prawa polskiego (I)
Konstytucja RP – art..47 ”KaŜdy ma prawo do ochrony
prawnej Ŝycia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia
oraz do decydowania o swoim Ŝyciu osobistym”
Konstytucja RP – art..51:
1. Nikt nie moŜe być obowiązany inaczej, niŜ na podstawie
ustawy do ujawniania informacji dotyczących jego osoby.
2. Władze publiczne nie mogą pozyskiwać, gromadzić i
udostępniać innych informacji o obywatelach, niŜ niezbędne
w demokratycznym państwie prawnym.
3. KaŜdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych
dokumentów i zbiorów danych. Ograniczenie tego prawa
moŜe określić ustawa.
InfoTRAMS
„Prywatność
5
Prywatność – zabezpieczenie interesó
interesów pracodawcy, a prywatność
prywatność pracownika w pracy "
Regulacje prawa polskiego (II)
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych
osobowych ( t.j. Dz.U. z 2002 r. N r 101, poz.926 z pózn.
zmianami)
Kodeksu pracy
Art.11 Pracodawca jest obowiązany szanować godność i inne
dobra osobiste pracownika
Art.22¹. Pracodawca ma prawo Ŝądać od osoby ubiegającej się o
zatrudnienie podania danych osobowych obejmujących: imię i
nazwisko, imiona rodziców, datę urodzenia, miejsce
zamieszkania ( adres do korespondencji), wykształcenie,
przebieg dotychczasowego zatrudnienia.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej „w sprawie
zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w
sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu
prowadzenia akt osobowych pracownika” z dnia 28 maja 1996 r.
InfoTRAMS
„Prywatność
6
Prywatność – zabezpieczenie interesó
interesów pracodawcy, a prywatność
prywatność pracownika w pracy "
Przepisy szczególne
MoŜliwość Ŝądania danych dodatkowych przez
pracodawcę :
Zaświadczenia o niekaralności
Zaświadczenia o stanie zdrowia (ustawa o zatrudnianiu i
rehabilitacji osób niepełnosprawnych)
Zgłoszenia członków rodziny pracownika do Zus
InfoTRAMS
„Prywatność
7
Prywatność – zabezpieczenie interesó
interesów pracodawcy, a prywatność
prywatność pracownika w pracy "
Dobra osobiste Pracownika
Uzasadniony interes Pracodawcy
Uwarunkowania prawne
InfoTRAMS
„Prywatność
8
Prywatność – zabezpieczenie interesó
interesów pracodawcy, a prywatność
prywatność pracownika w pracy "
Monitoring pracowniczy – dopuszczalny, czy nie?
Monitoring pracowników oznacza czynności podjęte w celu
gromadzenia informacji o pracownikach poprzez poddanie
ich obserwacji bezpośredniej lub za pośrednictwem środków
elektronicznych.
Monitoring prowadzi do zbierania danych o pracownikach i z
tego powodu mieści się w ogólnym pojęciu ochrony danych
osobowych.
Monitoring moŜna podzielić na pro-aktywny i reaktywny.
Monitoring pro-aktywny ma na celu ocenę wydajności
pracownika, ma więc charakter prewencyjny,
Monitoring reaktywny zaś podejmowany jest po uzyskaniu
przez pracodawcę informacji o niewłaściwym zachowaniu
pracownika.
InfoTRAMS
„Prywatność
9
Prywatność – zabezpieczenie interesó
interesów pracodawcy, a prywatność
prywatność pracownika w pracy "
Formy monitoringu pracowniczego
MoŜliwe formy monitoringu pracowniczego:
podsłuch przekazu informacji
sprawdzanie wykazu połączeń telefonicznych
kontrolowanie odwiedzanych stron internetowych
kontrola poczty elektronicznej
monitorowanie za pomocą kamer
lokalizacja pracowników
kontrola czasu pracy
InfoTRAMS
„Prywatność
10
Prywatność – zabezpieczenie interesó
interesów pracodawcy, a prywatność
prywatność pracownika w pracy "
Monitoring pracowniczy (I)
Monitoring musi być zgodny z prawem,
co oznacza, Ŝe nie moŜe on przybrać formy sprzecznej z
prawem.
Monitoring moŜe być wprowadzony w usprawiedliwionym celu
– wprowadzenie monitoringu musi być uzasadnione np.
ochroną systemu informatycznego czy zapobieŜeniem
działań podejmowanych przez pracowników, które miałyby
szkodzić zakładowi pracy.
Pracodawca wprowadzając monitoring, musi takŜe kierować
się zasadą proporcjonalności (adekwatności). Oznacza to, Ŝe
podjęte środki muszą być proporcjonalne do celu jaki
zamierza osiągnąć stosujący monitoring pracodawca i w
sposób jak najmniejszy ingerować w prywatność pracownika
InfoTRAMS
„Prywatność
11
Prywatność – zabezpieczenie interesó
interesów pracodawcy, a prywatność
prywatność pracownika w pracy "
Monitoring pracowniczy (II)
Sąd NajwyŜszy stwierdził, iŜ korzystanie przez pracownika z telefonu
słuŜbowego w celu udziału w grach towarzyskich, naraŜające
pracodawcę na znaczną szkodę moŜe być zakwalifikowane jako
cięŜkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych i
stanowić podstawę do rozwiązania stosunku pracy bez
wypowiedzenia z winy pracownika w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. (por.
wyrok SN z dnia 15 maja 1997 r. I PKN 93/97 OSNAPiUS
1998/7/208).
Orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie
Lynette Copland przeciwko Wielkiej Brytanii (sygn. 62617/00)Trybunał uznał, Ŝe rejestrowanie i przechowywanie prywatnych
informacji o pani Copland naruszało jej prywatność i tajemnicę
korespondencji, a dodatkowo było wykroczeniem poza reguły prawa,
poniewaŜ prawo Wielkiej Brytanii w tym okresie nie regulowało takich
kwestii.
InfoTRAMS
„Prywatność
12
Prywatność – zabezpieczenie interesó
interesów pracodawcy, a prywatność
prywatność pracownika w pracy "
Monitoring pracowniczy (III)
Lokalizacja pracownika
Zgodnie z postanowieniami Dyrektywy 2002/58/WE z dnia 12
lipca 2002 r. w sprawie przetwarzania danych osobowych i
ochrony prywatności w sektorze komunikacji elektronicznej
na aktywowanie usługi lokalizacji (geolokalizacji)
pracowników wymagana jest jedynie zgoda abonenta, a więc
pracodawcy, dlatego zastosowanie wskazanej wyŜej formy
monitoringu nie wymaga zgody pracownika.
Jednak potrzeba aktywowania tej usługi bez zgody pracownika
powinna być uzasadniona waŜnym interesem pracodawcy i
nie moŜe naruszać dóbr osobistych osoby zatrudnionej.
InfoTRAMS
„Prywatność
13
Prywatność – zabezpieczenie interesó
interesów pracodawcy, a prywatność
prywatność pracownika w pracy "
Identyfikatory pracownicze (I)
Czy pracownik ma obowiązek noszenia identyfikatora?
Czy pracodawca moŜe zmusić pracownika do noszenia
identyfikatora?
Taki obowiązek moŜe wynikać z regulaminu pracy ,który ustala
organizację pracy w przedsiębiorstwie.
Regulacja taka nie jest sprzeczna z przepisami prawa, gdyŜ
dane pracownika, w zakresie w jakim wiąŜą się ze sfera Ŝycia
zawodowego powinny być jawne.
Pracodawca moŜe więc swobodnie nimi dysponować.
InfoTRAMS
„Prywatność
14
Prywatność – zabezpieczenie interesó
interesów pracodawcy, a prywatność
prywatność pracownika w pracy "
Identyfikatory pracownicze (II)
Wyrok Sądu NajwyŜszego z dnia 19 listopada 2003 r. (sygn. akt I
PK 590/02):
1. Nazwisko (i imię) jest skierowanym na zewnątrz znakiem
rozpoznawczym osoby fizycznej i ujawnienie go w celu jej
identyfikacji nie moŜe być zasadniczo uznane za bezprawne, o ile
nie łączy się z naruszeniem innego dobra osobistego, np. czci,
prywatności lub godności osobistej.
2. Ujawnienie przez pracodawcę nazwiska (imienia) pracownika bez
jego zgody nie stanowi bezprawnego naruszenia dobra osobistego,
jeŜeli jest usprawiedliwione zadaniami i obowiązkami pracodawcy
związanymi z prowadzeniem zakładu, jest niezbędne i nie narusza
praw oraz wolności pracownika.
InfoTRAMS
„Prywatność
15
Prywatność – zabezpieczenie interesó
interesów pracodawcy, a prywatność
prywatność pracownika w pracy "
Tajemnica wynagrodzenia
Odcinek płac zawierający imię, nazwisko i wysokość wynagrodzenia
stanowi zestaw danych osobowych.
Nie jest dopuszczalne uŜywanie zbiorczych list wynagrodzeń, bowiem
podczas popisywania pracownik moŜe zapoznać się z
wynagrodzeniem innych osób.
Ujawnienie wynagrodzenia pracownika bez jego zgody to nie tylko
naruszenie ochrony danych osobowych, ale takŜe naruszenie dóbr
osobistych w rozumieniu art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego.
Uchwała siedmiu sędziów SN z 1996 r.( I PZP 28/93) dotycząca
ujawnienia przez pracodawcę wysokości wynagrodzenia
pracownika
Podanie w prasie informacji o wysokości otrzymywanego wynagrodzenia
moŜe nastąpić bez zgody osoby, której dotyczy, gdy pełni ona funkcję
publiczną w rozumieniu art. 14 ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1984
r. - Prawo prasowe (Dz.U. Nr 5, poz. 24 ze zm.).
InfoTRAMS
„Prywatność
16
Prywatność – zabezpieczenie interesó
interesów pracodawcy, a prywatność
prywatność pracownika w pracy "
Dane biometryczne- system kontroli czasu pracy
I OSK 249/09 - Wyrok NSA Brak równowagi w relacji pracodawca
pracownik stawia pod znakiem zapytania dobrowolność wyraŜeniu
zgody na pobieranie i przetworzenie danych osobowych
(biometrycznych). Uznanie faktu wyraŜenia zgody na podstawie art. 23
ust. 1 pkt. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, jako okoliczności
legalizującej pobranie od pracownika innych danych niŜ wskazane w art.
22 Kodeksu pracy , stanowiłoby obejście tego przepisu.
Ryzyko naruszenia swobód i fundamentalnych praw obywatelskich musi
być proporcjonalne do celu, któremu słuŜy. Skoro zasada
proporcjonalności wyraŜona w art. 26 ust. 1 pkt. 3 ustawy o ochronie
danych osobowych, jest głównym kryterium przy podejmowaniu decyzji
dotyczących przetwarzania danych biometrycznych , to stwierdzić
naleŜy, Ŝe wykorzystanie danych biometrycznych, to stwierdzić naleŜy,
Ŝe wykorzystanie danych biometrycznych do kontroli czasu pracy
pracowników jest nieproporcjonalne do zamierzonego celu ich
przetwarzania.
InfoTRAMS
„Prywatność
17
Prywatność – zabezpieczenie interesó
interesów pracodawcy, a prywatność
prywatność pracownika w pracy "
Badanie osobowości pracownika (I)
W stosunkach między pracownikami i pracodawcami co do zasady
niedopuszczalne jest stosowanie wobec kandydatów na
pracowników i wobec pracowników nowoczesnych technik, które
pozwalają lepiej poznać osobowość pracownika, jego umiejętności,
zdolność robienia kariery zawodowej, a takŜe zainteresowania
pozazawodowe, kontakty osobiste, preferencje kulinarne,
towarzyskie i inne, gdyŜ powszechnie nie zezwalają na to przepisy
prawa pracy, do takich praktyk naleŜą w szczególności testy
psychologiczne oraz wykorzystanie wariografu
Programy oceny kompetencji pracownika są zgodne z
obowiązującymi przepisami prawa, o ile pracodawca uzyska od
pracowników zgodę na przetwarzanie danych o odpowiedniej
treści, a charakter stawianych pytań nie będzie naruszał zasady
adekwatności z ustawy o ochronie danych osobowych oraz
godności pracowników
InfoTRAMS
„Prywatność
18
Prywatność – zabezpieczenie interesó
interesów pracodawcy, a prywatność
prywatność pracownika w pracy "
Badanie osobowości pracownika (II)
Problem wykorzystania wariografu w stosunkach pracy:
NSA w Warszawie w wyroku z dnia 13 lutego 2003 r. II S.A. 1620/01,
stwierdził, iŜ skutki badań poligraficznych, mimo Ŝe dobrowolnych,
naruszają prawa i wolności osobiste badanych. WyraŜenie zgody na
badania przy pomocy wykrywacza kłamstw, prowadzone przez
pracodawcę, stawia pod znakiem zapytania swobodę tej decyzji
Badania psychotechniczne: badania stanu zdrowia pracownika; dane te
naleŜą do danych „wraŜliwych”; pracodawca moŜe je jednak przetwarzać
w pewnym zakresie;
Pracodawca ma obowiązek przechowywać orzeczenia wydane na
podstawie wstępnych, kontrolnych i okresowych badań lekarskich (art.
229); pracodawca ma obowiązek prowadzić rejestr wypadków przy pracy
(art. 234) oraz rejestr zachorowań na choroby zawodowe i podejrzeń o
takie choroby (art. 235) - Informacje te powinny być dostępne dla kadr
oraz słuŜby bezpieczeństwa i higieny pracy
InfoTRAMS
„Prywatność
19
Prywatność – zabezpieczenie interesó
interesów pracodawcy, a prywatność
prywatność pracownika w pracy "
Udostępnianie danych pracownika związkom
zawodowym
W uchwale z dnia 16 lipca 1993 r. I PZP 28/93, (OSNC
1994/1/2) SN stanął w tym przedmiocie na stanowisku, Ŝe
zawarte w art. 8 i art. 23 ust. 1 oraz art. 26 pkt 3 ustawy z
dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych uprawnienie
do kontrolowania przez związki zawodowe przestrzegania
prawa pracy oznacza takŜe uprawnienie do kontrolowania
wysokości wynagrodzeń pracowników; nie oznacza
natomiast uprawnienia do Ŝądania od pracodawcy udzielenia
informacji o wysokości wynagrodzenia konkretnego
pracownika bez jego zgody. Ujawnienie przez pracodawcę
bez zgody pracownika wysokości jego wynagrodzenia za
pracę moŜe stanowić naruszenie jego dobra osobistego w
rozumieniu art. 23 i 24 kodeksu cywilnego
InfoTRAMS
„Prywatność
20
Prywatność – zabezpieczenie interesó
interesów pracodawcy, a prywatność
prywatność pracownika w pracy "
Kontrola osobista pracowników
KaŜdy obywatel ma prawo do nietykalności osobistej, a ograniczenia tej
wolności moŜna dokonać tylko na podstawie ustawy (art. 41 Konstytucji
RP)
wyrok Sądu NajwyŜszego z dnia 13 kwietnia 1972 r. I PR 153/72, OSNCP
1972 - stosowane szeroko w ramach przepisów regulaminów pracy lub
ustalonych zwyczajów przeszukiwanie członków załogi w celu
zapobiegania wynoszenia mienia zakładów pracy jest zgodne z prawem
i nie narusza dóbr osobistych pracowników (...), wówczas gdy
pracownicy zostali uprzedzeni o moŜliwości stosowania tego rodzaju
kontroli w celu ochrony mienia i gdy kontrola ta jest wykonywana w
porozumieniu z przedstawicielami załogi w sposób niepozostający w
sprzeczności ze swym społeczno-gospodarczym przeznaczeniem lub z
zasadami współŜycia społecznego„
Wykonywanie kontroli w celu zapobiegania wynoszeniu mienia
wchodzi w zakres przestrzegania porządku oraz dyscypliny i
podlega unormowaniu w regulaminie pracy.
InfoTRAMS
„Prywatność
21
Prywatność – zabezpieczenie interesó
interesów pracodawcy, a prywatność
prywatność pracownika w pracy "
Ochrona wizerunku pracownika
Fotografia
Uprawnienie do Ŝądania od pracownika fotografii nie wynika z
kodeksu pracy ani z rozporządzenia z 28 maja 1996 r. w
sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców
dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy
oraz sposobu prowadzenia akt osobowych pracownika
(Dz.U. nr 62 poz. 286).
Pracownik moŜe złoŜyć zdjęcia z własnej inicjatywy, ponadto
pracodawca moŜe uzasadnić Ŝądanie złoŜenia odpowiedniej
liczby zdjęć uzasadnionym interesem np. koniecznością
wyrobienia legitymacji słuŜbowej.
InfoTRAMS
„Prywatność
22
Prywatność – zabezpieczenie interesó
interesów pracodawcy, a prywatność
prywatność pracownika w pracy "
Sprawdzanie trzeźwości
Pracownik nie ma prawnego obowiązku poddania się kontroli
trzeźwości.
Sąd NajwyŜszy uznał jednak, Ŝe takie działanie nie moŜe
polepszać sytuacji pracownika. Dowód nietrzeźwości
pracownika mogą równieŜ stanowić zeznania świadków oraz
protokół ze zdarzenia, w którym zamieszcza się informację
np. o chwiejnym chodzie, woni alkoholu z ust czy bełkotliwej
mowie.
Gdy pracodawca podejrzewa, Ŝe pracownik spoŜywał alkohol,
powinien go odsunąć do wykonywania obowiązków, moŜe
takŜe wydać mu polecenie udania się na komisariat policji w
celu zbadania stanu trzeźwości. Takie działanie nie
narusza godności pracownika (Wyrok Sądu Apelacyjnego
w Warszawie z dnia 14 maja 1998 r. III APa 18/98 ).
InfoTRAMS
„Prywatność
23
Prywatność – zabezpieczenie interesó
interesów pracodawcy, a prywatność
prywatność pracownika w pracy "
Podsumowanie - Ochrona prywatności w relacji
pracownik - pracodawca
Trzeba rozwaŜyć ryzyko i moŜliwości wynikające z
wykorzystania uprawnień kierowniczych (ochrona
interesu pracodawcy)
związanych z ingerencją w prywatność pracownika
przez stawianie wymagań dotyczących spraw
zaliczanych, według powszechnego przekonania,
do pozazawodowej sfery prywatnej pracownika
InfoTRAMS
„Prywatność
24
Prywatność – zabezpieczenie interesó
interesów pracodawcy, a prywatność
prywatność pracownika w pracy "
Dziękuję za uwagę
Czy są pytania?
InfoTRAMS
„Prywatność
25
Prywatność – zabezpieczenie interesó
interesów pracodawcy, a prywatność
prywatność pracownika w pracy "
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Create flashcards