BHP W BRANŻY CHEMICZNEJ TEMAT

advertisement
NR 12
Grudzień 2016
Laureat nagrody im. Haliny Krahelskiej
przyznanej przez Głównego Inspektora Pracy
cena 13,65 zł (VaT 5%)
Ukazuje się od 1949 roku
BHP W BRANŻY
CHEMICZNEJ TEMAT
Z OKŁADKI
ISSN 0137-8368
12
PRACA W NIEDZIELE LUB ŚWIĘTA
www.przyjacielprzypracy.pl
ind 371548. iSSn 0137-8368
WARUNKI MAGAZYNOWANIA
I SPRZEDAŻY MATERIAŁÓW
PIROTECHNICZNYCH
nakład 5 000 egz.
NOWOCZESNE TECHNOLOGIE
ZAPEWNIAJĄCE
BEZPIECZEŃSTWO
W MIEJSCU PRACY
KOMENTARZ PRZYJACIELA
www.przyjacielprzypracy.pl
W dniach 19-20 listopada miała miejsce Konferencja Liderów Bezpiecznej Pracy. Wspomniane zrzeszenie zostało
powołane w 1998 r. przez Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy. Do grona Liderów mogą
dołączyć firmy, które w wyniku swoich działań odnoszą znaczące rezultaty na polu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz
organizacje, które skupiają się na tej problematyce.
Jakub Cierpka, JC BHP
Wśród przedsiębiorstw możemy wymienić przede wszystkim
znaczące zarówno polskie, jak i zagraniczne firmy pokroju FIAT AUTO POLAND S.A., PKP Energetyka S.A. lub
KGHM Polska Miedź S.A. Celem działania tego zrzeszenia jest przede wszystkim wymiana doświadczeń w zakresie
poprawy warunków pracy, budowanie relacji pomiędzy poszczególnymi uczestnikami, a także wszelkie działania mające
na celu wdrażanie wypracowanych osiągnięć w tej materii.
Oznacza to, że jest to swoiste forum ekspertów. W moim
odczuciu jest to jedna z najlepszych metod poprawy warunków i bezpieczeństwa pracy. Przede wszystkim przyjęta
forma sprawia, że działanie nie jest w żaden sposób wymuszone – to poszczególne podmioty zabiegają o członkostwo
w tym elitarnym gronie, a co za tym idzie należy to postrzegać
w kategoriach oddolnej inicjatywy. Po drugie poszczególni
członkowie mają możliwość wymiany doświadczeń. Zawsze
szukając rozwiązania jakiegoś problemu warto korzystać z doświadczeń osób, które wcześniej miały z nim do czynienia.
Nawet jeśli nie dostaniemy gotowego rozwiązania, to świeże
spojrzenie z innej perspektywy może pozwolić nam na wypracowanie zupełnie nowej drogi. Do tego dochodzi niewątpliwy
atut w postaci możliwości wdrażania rezultatów programów
prowadzonych przez CIOP-BIP, a także okazja wspólnego
prowadzenia badań. Tegoroczne, już 19. spotkanie Forum
zostało poświęcone kwestii zarządzania bezpieczeństwem
i higieną pracy, behawioralnych sposobów poprawy warunków pracy oraz wsparcia, które nauka może dać biznesowi
w zakresie bezpieczeństwa pracy.
Z dużym ubolewaniem należy stwierdzić, że nawet wśród
firm należących do tak znamienitej grupy koncentrującej
dużą uwagę na bezpieczeństwie pracy zdarzają się bardzo
poważne wypadki, czego przykładem jest kopalnia Rudna
należąca do spółki KGHM.
Pod koniec listopada doszło do kolejnego tragicznego wypadku w polskim górnictwie. Było to najpoważniejsze jak
do tej pory zdarzenie w tej gałęzi przemysłu w tym roku.
29. listopada około godziny 21 miał miejsce silny wstrząs
w kopalni miedzi Rudna w Polkowicach, w wyniku którego
zasypany został 300-metrowy odcinek chodnika. Niestety
pomimo heroicznej, blisko 24-godzinnej akcji ratunkowej
prowadzonej przez kilkudziesięciu ratowników, 8 górników
nie udało się uratować. Dyrektor kopalni Paweł Markowski
stwierdził, że był to najpoważniejszy wypadek w KGHM od
ponad pół wieku.
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
Niestety trzeba przyznać, że zakres niebezpieczeństw czekających na górników pracujących pod ziemią jest bardzo
szeroki. W większości przypadków zdarzenia wypadkowe
w kopalniach kojarzą się nam z wybuchami oraz tąpnięciami,
ale należy pamiętać, że to tylko wierzchołek góry lodowej.
W swojej publikacji „Podstawowe zasady bezpiecznego zachowania w wyrobisku” Bogdan Ćwięk wyszczególnia dodatkowe
grupy zagrożeń – gazy występujące w powietrzu, pożary,
zawały skał, woda wdzierająca się do wyrobisk, wyrzuty skał
i gazów, a także niebezpieczeństwa wywołane urządzeniami
technicznymi występującymi w górnictwie. Należy tu oczywiście pamiętać, że wymieniono tu tylko najpoważniejsze zagrożenia, których wystąpienie może wiązać się z możliwością
wypadku śmiertelnego, zbiorowego lub ciężkiego. Analizując
dane przedstawione przez Wyższy Urząd Górniczy możemy
zaobserwować, że ilość wypadków w kopalniach z roku na rok
maleje. Niestety gdy skupimy się na wypadkach śmiertelnych
i ciężkich statystyki nie będą już wyglądały tak pozytywnie.
Naturalnie występują tu pewne wahania, ale całość utrzymuje
się na podobnym poziomie.
Dodatkowo ponurej ironii dodaje temu zdarzeniu fakt, że tego
samego dnia rozegrano finał 6. edycji konkursu „Bezpieczny
Skok z BHP do Górnictwa” organizowanej przez Okręgowy
Inspektorat Pracy oraz Wyższy Urząd Górniczy. Przy okazji
konkursu Lesław Mandryk – Okręgowy Inspektor Pracy
w Katowicach stwierdził, że w górnictwie obowiązują najwyższe standardy bezpieczeństwa. Niestety jak widać nawet
najwyższe standardy bezpieczeństwa nie zawsze pozwalają
uchronić pracowników przed wypadkami, również tymi najtragiczniejszymi w skutkach.
Warto mieć na uwadze, że za suchymi statystykami przedstawianymi w różnych raportach kryją się ludzkie tragedie.
W tym przypadku aż 8 ciężko pracujących górników opuściło
swoje rodziny dosłownie w przededniu ich święta – Barbórki. ■
Źródła:
www.ciop.pl
www.wug.gov.pl
www.pip.gov.pl
www.pap.pl
NUMER 12 (788) GRUDZIEŃ 2016
KOMENTARZ PRZYJACIELA
3
TEMAT Z OKŁADKI
BHP w branży chemicznej
6
WYWIAD
9
Wywiad z Rafałem Hrynykiem, przewodniczącym
Zespołu ds. BHP przy organizacji Pracodawcy RP
ZARZĄDZANIE BHP
Utrzymanie czystości w miejscu pracy
11
48
PRAWO
Czasowe powierzenie innej pracy
14
Praca w niedziele lub święta
16
Warunki magazynowania i sprzedaży materiałów
pirotechnicznych
17
BIBLIOTEKA
19
RYZYKO ZAWODOWE
20
Ocena ryzyka zawodowego metodą binarną dla stanowiska 26
Ocena ryzyka zawodowego na stanowisku sprzątaczki
42
brukarz
BHP W PRAKTYCE
Nowoczesne technologie zapewniające bezpieczeństwo
w miejscu pracy
32
Detektory gazów w roli podstawowych narzędzi do
kreowania bezpieczeństwa na stanowisku pracy
36
OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA
38
Drzwi dymoszczelne –wymagania i zastosowanie
NA SALI SĄDOWEJ
40
44
Stwierdzenie choroby zawodowej
WYPADKI
42
Śmiertelny wypadek w galwanizerni
[NIE]PEŁNOSPRAWNI W PRACY
44
Otwieramy pralnię chemiczną
ARTYKUŁ SPONOSROWANY
Gdy w grę wchodzi bezpieczeństwo, wymiana ma
decydujące znaczenie
48
PREZENTACJE
50
Stowarzyszenie Pracowników Służb Bezpieczeństwa
i Higieny Pracy w Łodzi
WSPÓŁPRACA
52
KRZYŻÓWKA
53
PRZYJACIEL RADZI I ODPOWIADA
54
ATESTO.PL PREZENTUJE
55
REKLAMA
ZESPÓŁ REDAKCYJNY
Grzegorz Tatar - redaktor naczelny
Maciej Sas-Badowski - redaktor
Małgorzata Alzak - redaktor
Małgorzata Szymańska - sekretarz redakcji
REDAKCJA, REKLAMA, PRENUMERATA
adres:
ul. Mokra 13/19 26-600 Radom
tel.
48 384 56 55, 500 679 568
fax.
48 385 11 16
e-mail:
[email protected]
[email protected]
[email protected]
www.przyjacielprzypracy.pl
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
www.przyjacielprzypracy.pl
Szanowni Państwo, Drodzy Czytelnicy!
Dobiegający końca rok 2016 to już 67. rok obecności Przyjaciela przy Pracy na krajowym
rynku wydawniczym i kolejny rok przynoszący zmiany zarówno w zakresie szaty graficznej,
jak i tematyki poruszanej na jego łamach. Również nasza strona internetowa zyskała całkiem
nowe oblicze, służąc Państwu jako uzupełnienie treści prezentowanych w czasopiśmie.
Dziękujemy Państwu za wyrażone opinie oraz słowa uznania, które są dla nas podpowiedzią
i sygnałem, że obraliśmy dobry kierunek rozwoju naszego miesięcznika.
Dziękujemy również za ciepłe przyjęcie wszędzie tam gdzie się z Państwem spotykamy:
na targach, konferencjach, sympozjach – na najważniejszych dla branży wydarzeniach,
organizowanych dla Państwa i przez Państwa. Wszędzie gdzie jesteśmy – czekamy na
Państwa opinie i sugestie, które są dla nas cenną inspiracją i pozwalają na spełnienie
Państwa oczekiwań.
Przyjaciel przy Pracy co miesiąc trafia do ogólnopolskich korporacji i przedsiębiorstw,
do koncernów międzynarodowych o zasięgu globalnym, ale również do właścicieli
mniejszych firm i jednoosobowych działalności gospodarczych, do pracowników instytucji
państwowych, a także do osób, które tematyką BHP interesują się hobbystycznie.
Wspieramy Państwa w codziennej realizacji zadań zawodowych, od 67 lat popularyzując
tematykę bezpieczeństwa i higieny pracy oraz promując budowę kultury bezpieczeństwa.
Wysoki poziom merytoryczny publikowanych artykułów to zasługa naszych Autorów, którym
serdecznie dziękujemy za zaangażowanie i czas poświęcony na promowanie dobrych praktyk
i sprawdzonych rozwiązań.
Wszystkim Czytelnikom, Autorom, Reklamodawcom, Partnerom i Sympatykom Przyjaciela
przy Pracy życzymy zdrowych i pogodnych Świąt Bożego Narodzenia. Z okazji nadchodzącego
Nowego Roku życzymy Państwu, aby zagrożenia w środowisku pracy zawsze udało się
zawczasu przewidzieć i wyeliminować, a rok 2017 był rokiem bezpiecznej pracy.
Redakcja miesięcznika
Przyjaciel przy Pracy
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
Temat z okładki - bhp w branży chemicznej
www.przyjacielprzypracy.pl
BHP w branży chemicznej
Zagrożenia ze strony substancji chemicznych stanowią szeroką gamę zagrożeń dla zdrowia pracownika (takich jak
podrażnienia, uczulenia, zagrożenia nowotworowe) oraz zagrożeń fizycznych (na skutek łatwopalności, wybuchowości).
Za bezpieczeństwo w zakładach przemysłu chemicznego jest odpowiedzialny każdy pracownik. Wymaga to
odpowiedniego stroju i sprzętu, znajomości środków chemicznych, z którymi do czynienia mają pracownicy oraz
odpowiednich procedur i technik.
Norbert Szymkiewicz
Ocena ryzyka
Pierwszym krokiem w celu zwiększenia bezpieczeństwa na
terenie zakładu jest przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego w celu identyfikacji zagrożeń w miejscu pracy oraz
zapewnienia odpowiednich i wystarczających środków profilaktycznych podczas pracy z takimi zagrożeniami.
Najważniejszym elementem w ocenie ryzyka jest identyfikacja zagrożeń chemicznych. Podczas identyfikacji wszystkich
potencjalnych zagrożeń chemicznych należy pamiętać również
o stosowanych odczynnikach chemicznych, chemikaliach
lub substancjach, które mogą być wytwarzane w procesach
produkcyjnych, na przykład dymach spawalniczych itp. Należy również ocenić właściwe przechowywanie oraz ilości
składowanych substancji chemicznych na terenie zakładu,
a także usuwane odpady. Należy rozważyć wszystkie materiały,
preparaty, mieszaniny na jakie pracownicy są narażeni. Poza
środkami chemicznymi, trzeba rozważyć również takie pre
paraty jak kleje, materiały stosowane przy konserwacji, oleje,
materiały ogrodnicze, substancje stosowane do uzdatniania
wody oraz środki czyszczące.
Powinno się również sprawdzić, czy wykorzystywane na
terenie zakładu substancje podlegają ograniczeniom lub
upoważnieniom wynikającym z rozporządzenia REACH.
Dostawca substancji chemicznych zobowiązany jest do udostępnienia karty charakterystyki substancji chemicznej.
Karta charakterystyki jest podstawowym źródłem informacji o bezpieczeństwie i higienie pracy podczas pracy z daną
substancją, na przykład można w niej znaleźć informacje
odnośnie postępowania w sytuacjach awaryjnych (wycieki,
dostania się substancji do organizmu człowieka). Zawiera
również informacje o limitach narażenia zawodowego.
Drugim krokiem jest rozważenie kto (grupy pracowników)
może mieć kontakt z substancjami chemicznymi. Warto zwró-
»
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
www.przyjacielprzypracy.pl
cić uwagę, że niektórzy pracownicy mogą wymagać specjalnej
uwagi. Na przykład poprzez potrzeby językowe pracowników
zagranicznych, potencjalne narażenie pracowników w ciąży
itd. O ile pracodawca jest odpowiedzialny za przeprowadzenie
oceny ryzyka, pracownicy również powinni być zaangażowani
w procedurę.
Trzecim krokiem jest ocena ryzyka i podjęcie decyzji
w sprawie środków zapobiegawczych. Należy określić
jakie środki ochronne są już stosowane oraz rozważyć jakie
dodatkowe środki ostrożności są wymagane. Można podjąć
decyzję o wyeliminowaniu substancji lub zastąpieniu jej mniej
niebezpieczną substancją. Można także zastosować zabezpieczenia zbiorowe poprzez eliminację niebezpieczeństwa,
na przykład przez zastosowanie obudowy i stosowanie miejscowego systemu wentylacyjnego.
Kolejnym krokiem jest próba zorganizowania pracy w sposób
umożliwiający zmniejszenie liczby pracowników, którzy mogą
być narażeni na działanie substancji chemicznych.
Dobór środków ochrony indywidualnej
Na podstawie przeprowadzonej oceny ryzyka zawodowego
należy dobrać odpowiednio środki ochrony indywidualnej.
Należy je dostosować do substancji chemicznych, które występują na danym stanowisku pracy. Trzeba przy tym pamiętać,
że środki chroniące przed kwasami niekoniecznie muszą być
równie skuteczne w przypadku innych substancji chemicznych.
Temat z okładki - bhp w branży chemicznej
Do podstawowych środków ochrony indywidualnej w zakładach chemicznych należą:
• ochrona oczu: gogle, okulary ochronne, przyłbice,
• ochrona dróg oddechowych: aparaty oddechowe, maski
ochronne,
• odzież ochronna: fartuchy, kombinezony, rękawice,
buty.
Następnym etapem jest wprowadzenie dobrych praktyk
oraz kultury bezpieczeństwa u pracowników podczas:
1.Przenoszenia i transportu chemikaliów.
Bardzo duże zagrożenie stwarza transport butli z kwasami,
rozpuszczalnikami lub innymi płynami. Podczas transportu takich substancji należy wykorzystywać pojemniki zabezpieczające przed niekontrolowanym wylaniem cieczy
na pracownika. Dobrą praktyką jest przenoszenie butelek
pojedynczo w obu rękach, jedna na szyjce butelki, a druga
pod spodem.
Bardzo dużą ostrożność należy zachować podczas pracy
z substancjami niezgodnymi [substancje, po których zetknięciu może dojść do gwałtownej reakcji, np. aceton ze
stężonym kwasem azotowym (V)]. Takich substancji nie
można transportować w tym samym pojemniku.
Podczas transportu chemikaliów pomiędzy lokacjami zakładu
należy korzystać z oryginalnych opakowań zewnętrznych albo
chroniących przed zniszczeniem lub uszkodzeniem średnich
pojemników z odpowiednią ilością materiału absorbującego,
EKOLOGIA & BEZPIECZEŃSTWO
PRZYRODA.
OCHRONA.MY.
5MğCF[OCVGTKCğÏYPKGDG\RKGE\P[EJ
5\CH[PCUWDUVCPELGPKGDG\RKGE\PG
5\CH[EJGOKE\PG
4GICğ[PCOCVGTKCğ[PKGDG\RKGE\PG
DENIOS Sp. z o.o. | Tel. 22 279 40 00 | [email protected] | www.denios.pl
Temat z okładki - bhp w branży chemicznej
www.przyjacielprzypracy.pl
zapobiegającego rozprzestrzenianiu się wycieku i zabezpieczającego wnętrze pojazdu. Należy pamiętać, że pojazdy
przewożące niektóre substancje chemiczne powinny
posiadać odpowiednie znaki ostrzegawcze.
w dygestorium. Jeżeli na terenie zakładu znajduje się dygestorium (np. w zakładowym laboratorium) powinna zostać
sporządzona odpowiednia instrukcja BHP, która wskaże pracownikom jak bezpiecznie wykonywać w nim pracę.
2.Przechowywania chemikaliów.
Duże ilości stężonych kwasów nieorganicznych, np. kwas
siarkowy, kwas azotowy i kwas solny, na terenach zakładów
powinny być przechowywane w szafach przeznaczonych dla
substancji żrących. Rozpuszczalniki organiczne lub inne substancje łatwopalne powinny być składowane w wyznaczonych
szafach magazynowych. Należy pamiętać o dużym zagrożeniu ze strony niezgodnych chemikaliów, które nie mogą być
przechowywane razem (np. acetylen i miedź).
Przed przystąpieniem do pracy należy upewnić się, że wentylator jest włączony, a przepływ powietrza jest wystarczający. Otwarte drzwi, okna, klimatyzacja, nawiew ogrzewania
lub ruch personelu może powodować poprzeczne przeciągi.
Sprzęt, odczynniki i szkło powinny być umieszczone tak daleko w dygestorium, jak to możliwe. Ciała stałe umieszczone
na blacie wywołują turbulencje w przepływie powietrza.
Tylko elementy niezbędne do przeprowadzenia analiz powinny
znajdować się w środku. Należy pamiętać, że dygestorium
nie jest szafą do przechowywania substancji. Plan awaryjny
opracowany w instrukcji BHP powinien uwzględniać awarię
wentylacji lub inne nieoczekiwane zdarzenia, takie jak pożar
lub wybuch. Wyciągi muszą być regularnie serwisowane.
Podczas składowania pojemników należy pamiętać o stosowaniu wanien odciekowych, które zabezpieczają przed
przypadkowym uwolnieniem substancji do środowiska. Pojemniki, w których przechowywane są substancje chemiczne
powinny być regularnie sprawdzane pod kątem jakichkolwiek
oznak wycieku chemicznego, uszkodzeń, deformacji, rdzy
oraz oznaczone odpowiednimi informacjami. Wszystkie szafki i pokoje muszą być oznaczone odpowiednim symbolem
zagrożenia.
3.Postępowania podczas sytuacji awaryjnych.
Pracownicy powinni wiedzieć jak należy postępować w trakcie
sytuacji awaryjnych, np. rozlania substancji chemicznej. Jeżeli
wyciek nie stwarza bezpośredniego zagrożenia, pracownik
powinien poinformować swojego przełożonego oraz kontrolować rozprzestrzenianie lub objętość wycieku np. zamykając
drzwi, poprzez położenie odwróconego pojemnika, kładąc
absorbent na i wokół wycieku. Jeżeli rozlany materiał jest łatwopalny, należy wyeliminować wszystkie źródła zapłonu oraz
zwiększyć wentylację poprzez otwieranie zamkniętych skrzydeł
wyciągu do pełnej pozycji otwartej. Drzwi wejściowe lub okna
mogą być otwarte aby przewietrzyć nietoksyczne opary.
Należy stosować odpowiednie sorbenty do zbierania rozlanych substancji. Dla małych ilości kwasów nieorganicznych
lub zasad można stosować środki neutralizujące lub mieszaniny chłonne (np. sodę lub ziemię okrzemkową). W przypadku
niewielkich ilości innych materiałów zaleca się wchłanianie
wycieków niereaktywnymi materiałami (gliną, piaskiem lub
ręcznikami). W przypadku większych ilości kwasów nieorganicznych i zasad można je spłukać dużą ilością wody (o ile
woda nie spowoduje reakcji). To rozwiązanie nie jest zalecane
w magazynach gdzie rozpryski mogą powodować dodatkowe
zagrożenia lub w miejscach gdzie występują związki reaktywne
z wodą. Ostrożnie należy czyścić również kartony, butelki,
które zostały zanieczyszczone. Jeżeli rozlany materiał jest
bardzo niestabilny, można poczekać na jego odparowanie.
4.Korzystania z dygestoriów.
Wszystkie prace wiążące się z chemikaliami, które są toksyczne, lotne i mogą dostać się do organizmu człowieka drogami
oddechowymi powinny być prowadzone pod wyciągami, np.
5.Postępowania z odpadami chemicznymi.
W zakładach, w których wykorzystywane są substancje chemiczne zawsze pojawiają się również odpady. Należy pamiętać,
że one także generują zagrożenie. Odpady należy gromadzić
w oryginalnych lub innych odpowiednich dla danej substancji pojemnikach. Pojemniki należy odpowiednio oznakować
zgodnie z zawartością oraz związanymi z nią zagrożeniami.
Pojemniki muszą być w dobrym stanie. Jeśli istnieje zagrożenie
odcieków, należy stosować odpowiednie wanny odciekowe.
Jeśli widoczne są nieszczelności lub uszkodzenia albo przepełnienia, należy niezwłocznie poinformować przełożonego
w celu usunięcia zagrożenia. Niebezpiecznych odpadów po
substancjach chemicznych nie można mieszać ze sobą
ani z innymi odpadami ogólnymi.
Wiele substancji chemicznych, które stosowane są na terenie
zakładów chemicznych stwarza zagrożenie dla pracowników.
Przedstawione powyżej proste podstawowe procedury oraz
dobre praktyki pozwalają zmniejszyć te zagrożenia. Jednak
w celu zwiększenia środków ostrożności dotyczących bezpiecznego stosowania niebezpiecznych substancji chemicznych i sposobów ich prawidłowego usuwania, należy zapoznać
się z kartami charakterystyki substancji oraz ze szczegółowymi
procedurami. ■
Źródła:
1.
2.
3.
4.
5.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września
1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny
pracy (t.j. w Dz.U. z 2003 r. nr 169 poz. 1650 z późn. zm.)
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 30 grudnia 2004 r. w sprawie
bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem
w miejscu pracy czynników chemicznych
(t.j. w Dz.U. z 2016 r. poz. 1488)
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 20 kwietnia 2012 r.
w sprawie oznakowania opakowań substancji niebezpiecznych
i mieszanin niebezpiecznych oraz niektórych mieszanin
(t. j. w Dz.U. z 2015 r. poz. 450)
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
(t.j. w Dz.U. z 2016 r. poz. 1666)
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
(Dz.U. 2013 r. poz. 21 z późn. zm.)
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
wywiad
www.przyjacielprzypracy.pl
Wywiad
z Rafałem Hrynykiem,
przewodniczącym
Zespołu ds. BHP przy
organizacji
Pracodawcy RP
W październiku, podczas zorganizowanej we Wrocławiu przez 3M Poland konferencji „Pozorna ochrona
– dopasowanie środków ochrony indywidualnej wyzwaniem polskiego BHP”, ogłoszono powstanie Zespołu
ds. BHP przy organizacji Pracodawcy RP, któremu Pan
będzie przewodniczył. Jakie przesłanki skłoniły Państwa
do utworzenia takiego zespołu?
Powstanie Zespołu ds. BHP było wynikiem potrzeby zdefiniowanej wspólnie pomiędzy firmą 3M a Pracodawcami RP
już na etapie współpracy podczas organizacji wspomnianej
konferencji. Uznaliśmy wspólnie, że zainicjowanie zmian
w zakresie BHP wymaga poświęcenia czasu i wysiłku ekspertów posiadających doświadczenie w tym zakresie. Propozycje zespołu skupiającego podmioty z różnych dziedzin
przemysłu będą miały istotnie większe oddziaływanie niż
propozycje pojedynczych firm.
Jakie cele stawiane są przed Zespołem? Jak planują
je Państwo osiągać i czy w ich osiąganiu będą Państwo
współpracować z innymi polskimi instytucjami działającymi w branży BHP?
Zespół zrzesza ekspertów zaangażowanych w tematykę
bezpieczeństwa i higieny pracy. Będziemy zajmowali się
problemami dotyczącymi środowiska pracy i występujących
w nim zagrożeń. Głównym celem naszych prac będzie analiza
obowiązujących regulacji prawnych, które w wielu aspektach
są archaiczne i nie odpowiadają warunkom funkcjonowania
współczesnych firm. Wypracowane przez Zespół rekomendacje zmiany prawa przyczynią się do poprawy bezpieczeństwa
i ochrony zdrowia.
Aby osiągnąć tak istotne cele współpraca z instytucjami działającymi w tym zakresie oraz konstruktywna wymiana opinii
jest nieunikniona. Tylko dobre propozycje, spełniające oczekiwania większości, będą miały szanse na ich wdrożenie.
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
Zamierzają Państwo pracować nad propozycjami zmian
w prawie tak, aby odzwierciedlało ono rzeczywiste potrzeby i realia polskiego środowiska BHP, a jednocześnie
zbliżyło nasze prawodawstwo do standardów zachodnich.
Czy mają już Państwo propozycje zmian w tym zakresie? Skąd członkowie Zespołu będą czerpać inspirację,
czy będzie to prawodawstwo jednego z państw czy też
raczej wzorce stanowić będą rozwiązania prawne kilku
wybranych krajów? A może będą to rozwiązania zupełnie
nowe, autorskie?
Członkowie Zespołu to eksperci w zakresie BHP, którzy
doskonale znają realia i potrzeby środowiska BHP zarówno
w kraju, jak i za granicą. W wielu przypadkach działający
w kraju pracodawcy w trosce o bezpieczeństwo pracowników, jak również dbając o markę i dobrą opinię, stosują
standardy istotnie wybiegające poza regulacje krajowe. Inspiracje do opracowania zmian będą pochodziły z dobrych
praktyk stosowanych w różnych krajach. Z pewnością wykorzystamy opinie liderów poszczególnych branży, dostępne
opracowania i zalecenia takich organizacji jak NIOSH, czy
EU-OSHA.
Ważnym elementem bezpieczeństwa i higieny pracy
jest edukacja i uświadomienie. Czy zamierzają Państwo
opracować szkolenia z tego zakresu dla zrzeszonych
w organizacji Pracodawcy RP członków? Czy Zespół
będzie realizował skierowane do pracodawców kampanie promocyjne poświęcone określonym zagadnieniom
związanym z bezpieczeństwem pracy?
To prawda, działania edukacyjne są podstawą budowania
świadomości w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Wypracowane propozycje będą promowane w szerokim zakresie
zarówno przez Zespół jak i jego poszczególnych członków
w formie konferencji, szkoleń, wywiadów, materiałów multimedialnych, opracowań, raportów, etc.
wywiad
Konferencja zorganizowana przez 3M zwróciła uwagę
na ważny problem dopasowania środków ochrony indywidualnej w celu zwiększenia skuteczności ich działania
– a co za tym idzie potrzeby przekonania pracodawców
o zasadności tego typu testów dopasowania. Czy ta kwestia również będzie przedmiotem prac Zespołu?
Zagadnienie dopasowania środków ochrony indywidualnej
(ŚOI) to jeden z kluczowych tematów prac Zespołu związany
bezpośrednio z zapewnieniem bezpieczeństwa pracownikom
na stanowiskach pracy. Oprócz potwierdzenia parametrów
ochronnych w ramach oceny typu WE, poprawnego doboru dla zidentyfikowanych zagrożeń, procedur czyszczenia
i konserwacji, kwestia dopasowania ŚOI stanowi bardzo
istotny element zapewnienia ochrony pracownikom. Regulacje w wielu krajach nakładają na pracodawców obowiązek
przeprowadzenia testów dopasowania ŚOI przed dopuszczeniem pracownika do pracy w warunkach niebezpiecznych.
Przykładem są środki ochrony układu oddechowego, które
pomimo zastosowania właściwych materiałów filtracyjnych
lub pochłaniających nie są w stanie zapewnić skutecznej
ochrony w przypadku niedopasowania części twarzowych.
Jest to doskonały przykład obrazujący fakt, że zakup certyfikowanych wyrobów spełniających wymagania norm to
nie wszystko.
10
www.przyjacielprzypracy.pl
W polskim środowisku BHP, zarówno wśród pracowników służby BHP, jak i producentów sprzętu, pokutuje
pogląd, że najtrudniej o celowości inwestowania w BHP
jest przekonać pracodawców – mimo, że każdy wypadek
przy pracy da się przeliczyć na realnie ponoszone przez
pracodawcę koszty. Czy Zespół zamierza walczyć z tym
stereotypem i zmienić ten wizerunek?
Bardziej odpowiedni będzie termin skutecznie edukować
niż walczyć. Zgodnie z obowiązującymi przepisami pracodawca musi zadbać o bezpieczeństwo pracowników, m.in.
poprzez ochrony zbiorowe lub indywidualne. Są to kwestie kontrolowane przez jednostki nadzoru rynku, dlatego
szczególnie w tym zakresie współpraca i skuteczne działania
powinny być zbieżne z działaniami Państwowej Inspekcji
Pracy. Bardzo ważne jest też wypracowanie odpowiednich
regulacji promujących stosowanie dobrych praktyk, zachęcających pracodawców do inwestowania w BHP i działania
prewencyjne.
Dziękujemy za rozmowę
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
zarządzanie bhp
www.przyjacielprzypracy.pl
UTRZYMANIE CZYSTOŚCI W MIEJSCU PRACY
Utrzymanie czystości w zakładzie pracy wiąże się zarówno z bezpieczeństwem i higieną pracy pracowników, podwykonawców i gości danej organizacji, jak również ma istotny wpływ na wizerunek przedsiębiorstwa.
Przemysław Rybiński
Utrzymanie pomieszczeń pracy w czystości i porządku jest
obowiązkiem pracodawcy1. Zakres prac i czynności jest duży
i różnorodny – od utrzymania drożności dróg transportowych
i ciągów komunikacyjnych, utrzymania terenu zewnętrznego
i odśnieżania, po standardowe sprzątanie w pomieszczeniach
organizacji. Z usługami sprzątania często powiązane są takie
usługi jak dezynfekcja, dezynsekcja i deratyzacja oraz wewnętrzne zagospodarowanie odpadów.
Pracodawca ma również obowiązek zapewnienia pracownikom środków higieny osobistej2. Ilość i rodzaj
środków higieny muszą być odpowiednie do wykonywanej
pracy oraz zapewnione w ilości zgodnej z zapotrzebowaniem
pracowników3. Do środków czystości jakimi należy wyposażyć ogólnodostępne pomieszczenia higieniczno-sanitarne
zaliczamy podstawowe środki higieniczne takie jak mydło
bądź piana w dozowniku, ręczniki papierowe czy suszarka
do mycia rąk.
Kontrolę pracodawcy w zakresie utrzymania czystości może
przeprowadzić Państwowa Inspekcja Sanitarna. W zakresie działania PIS jest m.in. bieżący nadzór sanitarny, który
obejmuje kontrolę przestrzegania przepisów określających
wymagania higieniczne i zdrowotne, w tym4:
• utrzymania należytego stanu higienicznego nieruchomości, zakładów pracy, instytucji, obiektów i urządzeń
użyteczności publicznej,
• warunków zdrowotnych środowiska pracy, a zwłaszcza
zapobieganie powstawania chorób zawodowych i innych
chorób związanych z warunkami pracy,
• czystości powietrza w pomieszczeniach przeznaczonych
na pobyt ludzi.
Należy pamiętać, że inspektor sanitarny ma prawo do
przeprowadzenia kontroli, a w trakcie kontroli do wstępu
do zakładów pracy oraz wszystkich pomieszczeń i urządzeń wchodzących w ich skład. W przypadku stwierdzenia
naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych Państwowy
Inspektor Sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie
w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień. Jeżeli jednak
1
2
3
4
5
naruszenie wymagań spowodowało bezpośrednie zagrożenie
zdrowia lub życia ludzi – Państwowy Inspektor Sanitarny
może nakazać unieruchomienie zakładu pracy bądź jego
części (stanowiska pracy, maszyny bądź innego urządzenia).
Decyzja inspektora może podlegać natychmiastowemu wykonaniu.
Do realizacji usług sprzątania, a także innych prac porządkowych w organizacji, pracodawcy najczęściej decydują się
zatrudnić dodatkowy personel bądź też korzystają z usług
firmy sprzątającej. Wprawdzie art. 211. 3) kodeksu pracy
jako obowiązek pracownika wymienia utrzymanie porządku
i ładu w miejscu pracy, jednak zazwyczaj interpretacja dotyczy
głównie samego stanowiska pracy i uporządkowania narzędzi
i asortymentu niż czystych powierzchni. Jeżeli pracodawca
zdecyduje się na realizację usług związanych ze sprzątaniem
we własnym zakresie, powinien dokładnie przeanalizować
wszystkie czynności wykonywane podczas sprzątania – aby
dobrze ocenić ryzyko zawodowe oraz określić i wdrożyć
działania profilaktyczne.
Należy zwrócić uwagę na to, że podczas sprzątania pracownik
narażony jest na wiele zagrożeń, w zależności od specyfiki
obiektu i organizacji, m.in. na5:
• czynniki niebezpieczne (urazowe) – elementy ruchome
bądź luźne czyszczonych maszyn i urządzeń oraz innych
konstrukcji infrastruktury, elementy ostre i wystające,
wyposażenie i instalacje znajdujące się pod napięciem
elektrycznym, powierzchnie zimne bądź gorące, oraz
praca na wysokości powyżej 1 metra,
• czynniki szkodliwe i uciążliwe, które mogą spowodować
obniżenie sprawności fizycznej i psychicznej pracownika lub zmiany w stanie zdrowia – narażenie na hałas
(ustalony i nieustalony, infradźwiękowy, ultradźwiękowy),
wibracje, mikroklimat, pyły przemysłowe,
• czynniki chemiczne – zarówno występujące w miejscu
pracy jak i substancje i mieszaniny wykorzystywane
w procesie pracy – szkodliwe, drażniące, żrące, uczulające itp.,
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. 1997 nr 129 poz. 844)
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141)
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. 1997 nr 129 poz. 844)
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. 1985 nr 12 poz. 49)
Rączkowski Bogdan, BHP w praktyce, ODDK Gdańsk 2016
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
11
zarządzanie bhp
www.przyjacielprzypracy.pl
• czynniki biologiczne – mikroorganizmy roślinne i zwierzęce (bakterie, wirusy, riketsje, grzyby) oraz wytwarzane
przez nie toksyny i alergeny, makroorganizmy roślinne
i zwierzęce,
• czynniki psychofizyczne – obciążenie fizyczne statyczne
i dynamiczne, obciążenie psychonerwowe,
• czynniki społeczne – powiązania i wzajemne kontakty
miedzy przełożonymi a podwładnymi oraz między pracownikami.
Przed dopuszczeniem pracownika do realizacji czynności
w zakresie utrzymania czystości należy odpowiednio przeszkolić pracownika, oraz wyposażyć w środki ochronne.
Dobór środków ochronnych jest realizowany w zależności
od występujących zagrożeń i specyfiki zakładu pracy. Najczęściej personel sprzątający wyposażony jest w ochronę kończyn
górnych, rzadziej – w ochronę kończyn dolnych, twarzy i oczu
oraz układu oddechowego.
W przypadku ochrony kończyn górnych należy pamiętać,
że każda rękawica ochronna powinna mieć oznakowanie i zawierać informacje:
• nazwę, znak handlowy lub inne dane określające producenta,
• oznaczenie (nazwa handlowa lub kod),
• oznakowanie wielkości,
• piktogram określający zakres i poziom ochronności.
Poniżej przedstawione są piktogramy oznaczające poziom
ochrony przed mikroorganizmami oraz poziom ochrony
przed czynnikami chemicznymi6.
Rysunek 1. Piktogram informujący
Rysunek 2. Piktogram informujący
o poziomie ochrony
o poziomie ochrony przed
przed mikroorganizmami
czynnikami chemicznymi
Środki ochrony kończyn górnych stosowane są przy pracach stwarzających ryzyko urazów rąk, przy kontakcie z wodą
i roztworami środków czyszczących o właściwościach drażniących bądź żrących, a także dla prac, przy których na czyszczonych powierzchniach występują zagrożenia (np. zagrożenia
mikrobiologiczne).
Środki ochrony twarzy i oczu powinny być stosowane
w przypadku możliwości wystąpienia szkodliwych oparów
– np. substancji żrących, a także w każdej sytuacji gdy możliwe są odpryski materiałowe z procesów czyszczenia. Bardzo ważny jest dobór odpowiednich środków ochronnych ze
zgodnym przeznaczeniem oraz właściwą odpornością na
cząstki o dużej prędkości (jeżeli występuje taka konieczność). Przeznaczenie określane jest symbolem cyfry7 :
• 3 – dla cieczy – w tym kropli i rozbryzgów,
• 4 – dla grubych cząstek pyłu (powyżej 5 mikrometrów),
• 5 – dla gazów i drobnych cząstek pyłu (gazy, pary, dym
i pył poniżej 5 mikrometrów).
Odporność na cząstki o dużej prędkości określa symbol
litery:
• S – oznacza odporność podwyższoną,
• F – oznacza odporność na uderzenia o niskiej energii,
• B – oznacza odporność na uderzenia o średniej energii,
• A – oznacza odporność na uderzenia o wysokiej energii.
Podczas prac porządkowych w warunkach narażenia na
nadmierne zanieczyszczenie powietrza czynnikami szkodliwymi należy wyposażyć pracowników w środki ochrony
układu oddechowego. Dobór środków ochronnych musi
być poprzedzony rozpoznaniem zagrożeń występujących
w miejscu wykonywania pracy i pomiarami maksymalnych
stężeń czynników szkodliwych. Do środków ochrony układu
oddechowego należą sprzęty oczyszczające – do pracy ciągłej, pochłaniające, filtrująco-pochłaniające, izolujące, a także
ucieczkowe oczyszczające i ucieczkowe izolujące. Klasyfikacja
sprzętów ochrony układu oddechowego znajduje się w normie
PN-EN 133:2005.
W przypadku decyzji o realizacji usług sprzątania i usług porządkowych przez firmę zewnętrzną w organizacji należy
zwrócić uwagę na standardy i techniki pracy firmy sprzątającej,
a także na wykorzystywane wyposażenie, stosowane środki ochronne dla personelu sprzątającego i wykorzystywane
maszyny i urządzenia. O komentarz w tej sprawie poproszono Tomasza Łuczaka, Kierownika Regionalnego ds.
Utrzymania Czystości w firmie Konsalnet.
Jakie dostrzega Pan zagrożenia dla pracownika wykonującego usługi sprzątania?
Pracownik realizujący usługę sprzątania pracuje bardzo często
w wymuszonej pozycji ciała. Porusza się po wszystkich obszarach przedsiębiorstwa, przebywa w miejscach, w których
nie przebywają pozostali pracownicy organizacji. Zdarza się,
że praca wykonywana jest z drabiny, czasem również na podestach roboczych na wysokości powyżej 3 m. W różnych
zakładach pracy występują różne zagrożenia, dlatego też ocena
ryzyka zawodowego oraz określenie działań profilaktycznych
odbywa się zawsze indywidualnie – dla danej pracy. Oczywi-
6
PN-EN 374-1:2005 Rękawice chroniące przed substancjami chemicznymi i mikroorganizmami – Część 1: Terminologia i wymagania
7
PN-EN 166:2005 – Ochrona indywidualna oczu. Wymagania.
12
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
zarządzanie bhp
www.przyjacielprzypracy.pl
ście w większości przypadków wspólnym zagrożeniem będzie
to, iż pracownik będzie korzystał z preparatów czyszczących
o różnych właściwościach niebezpiecznych – jednak rodzaj
preparatów może być uzależniony od wymagań klienta a także
od warunków lokalnych.
Jakie stosują Państwo środki profilaktyczne aby ochronić
pracowników przed wymienionymi zagrożeniami i uniknąć wypadków przy pracy?
Nasi pracownicy są zawsze wyposażeniu w odzież roboczą
– identyfikującą ich z firmą Konsalnet, a także w odpowiednie środki ochronne dostosowane do warunków lokalnych
organizacji, w której świadczone są usługi. Pracownicy poruszający się po obszernych halach bądź terenie zewnętrznym
są wyposażeni w kamizelki lub kurtki ostrzegawcze oraz
obuwie ochronne antypoślizgowe czy kask ochronny.
Zawsze wyposażamy pracowników w rękawice o odpowiednim
poziomie ochronności – w zależności od zagrożeń związanych
z wykonywaną pracą bądź z użytkowaniem danego preparatu
czyszczącego. Stosujemy się do zaleceń producenta określonych w sekcji ósmej karty charakterystyki, w której określone
są środki ochrony indywidualnej.
Z doświadczenia wiemy również, że wysokie ryzyko urazów
i oparzeń twarzy, oczu i dróg oddechowych występuje podczas
czyszczenia sanitariatów czy przygotowywania roztworów
środków czyszczących – wówczas pracownicy są wyposażeni w odpowiednie gogle ochronne, a w razie konieczności
w maski ochronne. Monitorujemy również jakość badań
wstępnych i okresowych pracowników i nigdy nie dopuszczamy pracownika do pracy, co do której lekarz nie zaopiniował
braku przeciwwskazań zdrowotnych. Dbamy również o to,
aby cały personel sprzątający odbył odpowiednie szkolenia,
budujemy jakość i kulturę pracy.
Czy w ostatnich 5 latach miały miejsce wypadki przy
pracy? Jeśli tak – proszę o krótką charakterystykę okoliczności zdarzeń.
W ostatnich 5 latach miał miejsce 1 niegroźny wypadek przy
pracy. Pracownica, która próbowała dostać się do trudno dostępnego miejsca uderzyła się w głowę. Po zdarzeniu oczywiście podjęliśmy działania zmniejszające ryzyko podobnych
sytuacji w przyszłości, m.in. oznakowaliśmy wszelkie progi
i obniżone krawędzi schowków i przejść barwami ostrzegawczymi, a także wyposażyliśmy pracowników w narzędzia do
sprzątania, które ułatwiają czyszczenie powierzchni w trudno
dostępnych miejscach bądź z odległości około 150 cm.
Jakie wyposażenie ułatwiające czyszczenie w trudno dostępnych miejscach stosuje pracownik serwisu sprzątającego?
Wyposażyliśmy pracowników w akumulatorowe plecakowe
odkurzacze, które są lekkie i ciche. Odpowiednie końcówki
czyszczące w takim urządzeniu pozwalają uniknąć sytuacji,
w których pracownik naraża swoje dłonie bądź palce wciskając
je w wąskie szczeliny do uprzątnięcia – np. przy prowadnicach
drzwi w windach. Pracownicy wyposażeni są też w wygodny
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
pas z przybornikiem, dzięki czemu mają najważniejsze narzędzia przy sobie i nie są obciążeni dźwiganiem dodatkowych
toreb czy prowadzeniem wózka.
Czy w Pana opinii realizowana przez Państwa usługa
sprzątania ma wpływ na warunki bezpieczeństwa pracy
u klienta?
Staramy się aby dzięki naszej dobrze wykonanej pracy pozytywnie wpłynąć na bezpieczeństwo pracy, a w dalszej perspektywie na wizerunek naszego klienta. Za przykład może służyć
dobrze pozamiatana podłoga, z której następnie już podczas
mycia zbierana jest maksymalna ilość roztworu czyszczącego
– dzięki czemu powierzchnia po chwili jest sucha i czysta.
Oczywiście bezpośrednio podczas mycia podłóg oznaczamy
znakami ostrzegawczymi miejsce pracy – „uwaga śliska podłoga” – aby podnieść świadomość użytkowników podłogi
o występującym zagrożeniu podczas prac czyszczących.
Wspomniał Pan o wizerunku klienta, jaki wpływ ma realizowana przez Państwa usługa na ten wizerunek?
Stosujemy kilka technik, dzięki którym widoczna jest wysoka
jakość naszych usług – oczywiście w miejscach, w których
taka realizacja jest wskazana. Pierwszą techniką jest stosowanie narzędzi czyszczących (np. mopów z mikrowłókna ) do
różnych pomieszczeń i czynności w odpowiednich kolorach
– np. czerwona ścierka do sprzątania ceramiki, sanitariatów,
żółta – do powierzchni ponadpodłogowych w sanitariatach,
niebieska – powierzchnie ponadpodłogowe w strefach biurowych (włącznie z powierzchniami przeszklonymi) oraz zielona
– do jadalni i stołówek. Staramy się korzystać z urządzeń,
które są najlepszym technologicznie rozwiązaniem w danym
momencie, przykładem może być stosowanie profesjonalnych
zamiatarek przemysłowych w obiektach wielkokubaturowych.
Dla realizowanych procesów określamy KPI (kluczowe wskaźniki efektywności), stosujemy metody i narzędzia lean, między
innymi 5S (narzędzie pozwalające na stworzenie dobrze zorganizowanego i uporządkowanego miejsca pracy), wszystko po
to, aby dać wartość dodaną klientowi, a jednocześnie realizacją
usług nie powodować zagrożeń dla innych pracowników.
Pracujemy również nad techniką samego sprzątania – tak aby
była efektywna i efektowna. U klientów natomiast wdrażamy
rozwiązania nowoczesne i ekonomiczne – przykładem może
być stosowanie w sanitariatach środków czyszczących zawierających kwasy owocowe, np. z pestek pomarańczy, a w wyposażeniu sanitariatów korzystanie z dystrybutorów piany zamiast
mydła, której zużycie codzienne jako środka higienicznego jest
nawet pięciokrotnie mniejsze.
Podsumowując, utrzymanie czystości w zakładzie pracy
może mieć wpływ na bezpieczeństwo pracowników, na
realizowane procesy a także na utrzymanie ruchu oraz ma
bezpośredni wpływ na utrzymanie ciągłości procesów.
Wysoki poziom czystości w miejscu pracy ma wpływ na
komfort pracy pracowników i jest skorelowany z wizerunkiem organizacji oraz może mieć wpływ na decyzję
pracownika o pracy w danej organizacji. ■
13
prawo
www.przyjacielprzypracy.pl
Czasowe powierzenie innej
pracy
Alternatywą od definitywnego wypowiedzenia umowy o pracę jest wypowiedzenie warunków pracy i płacy. Z kolei
wypowiedzenie warunków pracy i płacy nie jest wymagane w przypadku czasowego powierzenia innej pracy. Zatem
czym jest czasowe powierzenie innej pracy?
Justyna Lenczewska
W przypadku uzasadnionych potrzeb pracodawcy ma on
prawo powierzyć pracownikowi do wykonywania inną
pracę na okres nieprzekraczający 3 miesięcy w roku
kalendarzowym. Warunkiem powierzenia innej pracy
jest nieobniżenie wynagrodzenia i praca odpowiadająca
kwalifikacjom pracownika (art. 42 § 4 k.p.).
Czasowe powierzenie innej pracy nie wymaga dokonywania
wypowiedzenia lub porozumienia zmieniającego. Taka praca
może zostać powierzona na polecenie służbowe pracodawcy, które pracownik ma obowiązek wykonać, ponieważ
odmowa wykonania poleceń służbowych pracodawcy może
skutkować rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia.
Przypadkiem, w którym pracownik ma prawo do odmowy
wykonania polecenia służbowego jest polecenie, które jest
niezgodne z prawem bądź zagraża zdrowiu lub życiu. Wobec
tego w sytuacji gdy pracodawca polecałby pracownikowi wykonanie innej pracy, która nie byłaby zgodna z prawem lub
zagrażała zdrowiu i życiu, wówczas pracownik ma prawo do
odmowy jej wykonania bez poniesienia konsekwencji rozwiązania z nim umowy o pracę bez wypowiedzenia.
Praca niezgodna z prawem to między innymi sprzeczna
z art. 42 § 4 k.p., czyli trwająca dłużej niż 3 miesiące w roku
kalendarzowym, za mniejszym wynagrodzeniem i nieodpowiadająca jego kwalifikacjom. Takie zachowanie również nie
może skutkować rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia.
Przykład: Pracodawca poleca pracownikowi zatrudnionemu
na stanowisku lekarza wykonywanie czynności recepcjonisty
w przychodni. Pracownik sprzeciwia się i odmawia wykonywania powierzonej pracy. Pracodawca rozwiązuje z pracownikiem
umowę o pracę z winy pracownika, a jako przyczynę wskazuje
ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych
polegających na odmowie wykonania polecenia pracodawcy.
Czy pracodawca postąpił właściwie?
Nie. Pracodawca nie postąpił właściwie. Pracownik w opisanej
sytuacji miał prawo odmówić wykonania polecenia pracodawcy, bowiem powierzona praca była niezgodna z art. 42 § 4 k.p.
ponieważ była niezgodna z kwalifikacjami pracownika.
14
Powierzenie wykonywania innej pracy nie wymaga formy
pisemnej. Powierzona praca powinna być innego rodzaju niż
ta, którą świadczy pracownik.
Czy możemy powierzyć w opisywanym trybie czasowe
wykonywanie pracy w innym miejscu?
Dopuszcza się takie rozwiązania, niemniej budzą one kontrowersje w doktrynie. Na możliwość powierzenia wykonywania pracy w innym miejscu w sposób pośredni wskazuje
wyrok SN z dnia 16 lutego 1995 r. (sygn. akt I PRN 122/94),
który stanowi, iż pracownik, który nie stawia się w miejscu
wyznaczonym przez pracodawcę w trybie art. 42 § 4 k.p. położonym w innym mieście, a stawia się do dotychczasowego,
nie wykazuje zamiaru porzucenia pracy.
Powierzyć wykonywanie innej pracy można na okres nie przekraczający 3 miesięcy w roku kalendarzowym. Przepisy nie
ograniczają ilości możliwych powierzeń, ale ograniczają
czas ich trwania. Zatem można dokonywać jednokrotnego
bądź wielokrotnego powierzenia wykonywania innej pracy,
byle łączny czas ich trwania nie przekroczył 3 miesięcy w roku
kalendarzowym.
Co w przypadku gdy pracownik wykonuje powierzoną
pracę przez okres dłuższy niż 3 miesiące w roku kalendarzowym?
W przypadku gdy pracownik wykonuje powierzoną pracę dłużej niż 3 miesiące w roku kalendarzowym i nie sprzeciwia się
jej wykonywaniu tylko to akceptuje, wówczas można przyjąć,
że doszło do dorozumianego porozumienia zmieniającego
warunki pracy i płacy w celu trwałej ich zmiany.
Co w przypadku gdy pracownik takiej zmiany nie akceptuje?
W przypadku gdy upłynie już okres 3 miesięcy w roku kalendarzowym wykonywania przez pracownika powierzonej
mu innej pracy, a pracodawca chce aby w dalszym ciągu pracownik ją świadczył, musi w takim przypadku dokonać zmian
w umowie o pracę. Zatem pracodawca musi zastosować wypowiedzenie bądź porozumienie zmieniające.
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
prawo
www.przyjacielprzypracy.pl
Czy jest możliwy dłuższy okres powierzenia innej pracy
niż 3 miesiące kalendarzowe?
Tak, ale taka sytuacja może mieć miejsce jedynie wtedy gdy
pracodawca wyda pracownikowi polecenie powierzenia innej
pracy na 3 miesiące przed końcem roku i w dniu 1 stycznia ponownie powierzy mu jej wykonywanie na 3 miesiące w roku.
Wówczas pracownik bez formalnych zmian w umowie o pracę
będzie wykonywał inną pracę przez 6 miesięcy.
Przykład: Pracodawca w połowie września 2016 r. poleceniem
służbowym polecił pracownikowi wykonywanie innej pracy.
Początek świadczenia innej pracy miał się rozpocząć od 1 października 2016 r. Następnie w dniu 31 grudnia 2016 r. powierzył temu pracownikowi wykonywanie tej pracy przez kolejne
3 miesiące. Czy pracodawca miał prawo tak postąpić?
Tak. Pracodawca swoim postępowaniem nie naruszył przepisów. Zgodnie z art. 42 § 4 k.p. pracodawca może pracownikowi
polecić wykonywanie innej pracy na okres nie przekraczający
3 miesięcy w roku kalendarzowym, ale pracodawca w omawianym przykładzie skorzystał z przełomu roku i tym samym
wykorzystał już limit czasowy powierzenia wykonywania innej
pracy na rok 2017 w stosunku do tego pracownika.
Pracodawca może powierzyć pracownikowi wykonywanie
innej pracy w sytuacji gdy zaistnieją jego uzasadnione potrzeby. Pojęcie uzasadnionych potrzeb może być różne, ustawodawca ich nie sprecyzował, a zatem będą one zależeć od
konkretnych sytuacji i potrzeb danego pracodawcy.
dawca nie chciał, aby pracownik nadal świadczył pracę na
tym stanowisku, nie chciał go również zwolnić z obowiązku
świadczenia pracy. Powierzył mu stanowisko dyrektorskie
jednego z wydziałów, ponieważ dyrektor rozchorował się.
Czy pracodawca mógł tak postąpić?
Tak. W przypadku powierzenia innej pracy zgodnej z kwalifikacjami pracownika, pracownik powinien to polecenie wykonać.
Dodatkowo, należy mieć na uwadze, że wynagrodzenie pracownika nie może ulec obniżeniu – ma to odniesienie do
wszystkich składników wynagrodzenia.
Co w przypadku powierzenia pracownikowi innej pracy,
która jest wyżej wynagradzana niż jego dotychczasowa?
Wydaje się, że wówczas pracownik powinien otrzymać to wyższe wynagrodzenie. Przepis stanowi aby powierzenie innej
pracy „nie powodowało obniżenia” wynagrodzenia, ale nie
mówi aby było ono takie samo jak dotychczas. Przemawia za
tym również zasada równego traktowania pracowników i jednakowego wynagradzania ich za pracę tego samego rodzaju.
Przepisy przewidują również wyłączenia od stosowania
polecenia wykonywania innej pracy pracownikowi:
• nie jest dopuszczalne powierzenie wykonywania innej
pracy w formie telepracy,
• nie jest dopuszczalne powierzenie innej pracy pracownikowi tymczasowemu przez pracodawcę użytkownika.■
Powierzenie pracownikowi wykonywania innej pracy musi
także być zgodne z jego kwalifikacjami. Podkreślenia wymaga
fakt, że nie muszą być to kwalifikacje wykorzystywane
przy pracy na dotychczasowym stanowisku pracy. Przy
czym należy pamiętać, że pracodawca nie może pracownikowi
wykwalifikowanemu powierzyć do wykonywania pracy nie
wymagającej żadnych kwalifikacji, albo kwalifikacji zdecydowanie niższych.
Przykład: Pracownica zatrudniona była na stanowisku asystentki zarządu. Pracodawca powierzył jej na 3 miesiące wykonywanie czynności sprzątaczki, która zachorowała. Pracownica odmówiła wykonywania tych czynności argumentując
tym, że powierzona praca nie wymaga żadnych kwalifikacji.
Czy pracownica mogła tak postąpić?
Tak. Pracownica miała prawo tak postąpić, gdyż powierzona
jej praca nie odpowiadała jej kwalifikacjom.
www.conlex.pl
Często w praktyce powierzenie innej pracy ma miejsce
w okresie wypowiedzenia, kiedy pracodawca nie chce aby
pracownik nadal wykonywał swoje dotychczasowe obowiązki.
Wówczas przeważnie powierza wykonywanie w tym czasie
innej pracy.
Przykład: Pracownik zatrudniony na stanowisku członka
zarządu otrzymał wypowiedzenie umowy o pracę z zachowaniem 3-miesięcznego terminu wypowiedzenia. Pracoprzyjaciel przy pracy
grudzień 2016
Instytut Organizacji i Ochrony Pracy CON-LEX Sp. z o.o.
Pracownia Studiów i Analiz Technicznych BHP
15
prawO
SeKA WYJAŚNIA
www.przyjacielprzypracy.pl
Praca w niedzieLe LuB ŚwięTa
Zgodnie z kodeksem pracy dniami wolnymi od pracy są niedziele i święta określone w przepisach o dniach wolnych
od pracy. W związku z tym, co do zasady, nie można pracować w niedziele lub święta. Przepisy określają jednak listę
przypadków, gdy praca w te dni będzie dopuszczalna.
dr Agnieszka Różańska-Prawdzik, prawnik, SeKA S.A.
Dopuszczalność pracy w niedziele lub święta
Praca w niedziele i święta jest dozwolona:
1. w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu
ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub
środowiska albo usunięcia awarii;
2. w ruchu ciągłym;
3. przy pracy zmianowej;
4. przy niezbędnych remontach;
5. w transporcie i w komunikacji;
6. w zakładowych strażach pożarnych i w zakładowych służbach ratowniczych;
7. przy pilnowaniu mienia lub ochronie osób;
8. w rolnictwie i hodowli;
9. przy wykonywaniu prac koniecznych ze względu na ich
użyteczność społeczną i codzienne potrzeby ludności,
w szczególności w:
a) zakładach świadczących usługi dla ludności,
b) gastronomii,
c) zakładach hotelarskich,
d) jednostkach gospodarki komunalnej,
e) zakładach opieki zdrowotnej i innych placówkach służby
zdrowia przeznaczonych dla osób, których stan zdrowia
wymaga całodobowych lub całodziennych świadczeń
zdrowotnych,
f) jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej oraz
jednostkach organizacyjnych wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej zapewniających całodobową
opiekę,
g) zakładach prowadzących działalność w zakresie kultury,
oświaty, turystyki i wypoczynku;
10. w stosunku do pracowników zatrudnionych w systemie
czasu pracy, w którym praca jest świadczona wyłącznie
w piątki, soboty, niedziele i święta;
11. przy wykonywaniu prac:
a) polegających na świadczeniu usług z wykorzystaniem
środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu
przepisów o świadczeniu usług drogą elektroniczną
lub urządzeń telekomunikacyjnych w rozumieniu przepisów prawa telekomunikacyjnego, odbieranych poza
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zgodnie
z przepisami obowiązującymi odbiorcę usługi, niedziele
i polskie dni świąteczne, są u niego dniami pracy,
b) zapewniających możliwość świadczenia usług, o których
mowa w lit. a.
1
Jeżeli nie występuje żadna z wymienionych w k.p. przesłanek, to nie ma możliwości prawnej, aby pracownicy (zgodnie
z przepisami) świadczyli pracę w niedzielę lub święto. Dotyczy to zarówno planowania takiej pracy, jak też wzywania
pracownika do pracy poza obowiązującym go rozkładem
czasu pracy.
Praca w święto lub niedziele w placówkach handlowych
Szczególne regulacje dotyczą pracy w placówkach handlowych. Generalnie bowiem praca w święta w placówkach handlowych jest niedozwolona. Natomiast praca w niedziele jest
dozwolona tylko przy wykonywaniu prac koniecznych ze
względu na ich użyteczność społeczną i codzienne potrzeby
ludności.
Definicja niedzieli
Za pracę w niedzielę i święto uważa się pracę wykonywaną
między godziną 6.00 w tym dniu a godziną 6.00 w następnym dniu, chyba że u danego pracodawcy została ustalona
inna godzina.
Ustalając własne granice czasowe niedzieli i święta należy
wziąć pod uwagę sposób organizacji pracy w firmie. Jest to
istotne, ponieważ każda godzina pracy, która przypadnie na
niedzielę lub święto wyznaczone zgodnie z obowiązującym
w firmie regulaminem pracy, musi być zrekompensowana
jako praca w niedzielę lub święto.
Rekompensata za pracę w niedzielę
Zgodnie z art. 15111 k.p., pracownikowi wykonującemu
pracę w niedziele (dopuszczalne tylko w określonych
w przepisach przypadkach), pracodawca jest obowiązany
zapewnić:
1. inny dzień wolny od pracy w okresie 6 dni kalendarzowych
poprzedzających lub następujących po takiej niedzieli,
2. jeżeli nie jest możliwe wykorzystanie dnia wolnego od pracy w zamian za pracę w niedzielę w terminie wskazanym
w pkt 1, pracownikowi przysługuje dzień wolny od pracy
do końca okresu rozliczeniowego,
3. w razie braku możliwości udzielenia dnia wolnego od pracy
w terminie wskazanym w pkt 2 pracownikowi przysługuje
dodatek do wynagrodzenia w wysokości 100 %, za każdą
godzinę pracy w niedzielę.
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
SeKA WYJAŚNIA
www.przyjacielprzypracy.pl
Z powyższego wynika, że w pierwszej kolejności praca w niedzielę musi zostać zrekompensowana całym dniem wolnym i to 6 dni
przed lub po takiej niedzieli. Kolejne możliwości rekompensaty
wchodzą w grę dopiero, jeżeli nie jest możliwe wykorzystanie
w tym terminie dnia wolnego. W przypadku udzielania dnia
wolnego za pracę w niedzielę nie ma żadnego obowiązku uzyskiwania wniosku pracownika, ani uzgadniania z nim terminu.
Przykład
Pracownik zatrudniony w podstawowym czasie pracy pracował w wolną niedzielę 2 godziny. W związku z tym należy
oddać mu w zamian cały dzień wolny, w terminach określonych w art. 15111 k.p.
Pracownik zatrudniony w podstawowym czasie pracy, w kolejną niedzielę pracował 12 godzin. W tym przypadku także
należy udzielić mu w zamian całego dnia wolnego od pracy, w wyżej opisanych terminach. Jednak w tym przypadku
pracownik pracował 4 godziny nadliczbowe dobowe, które
trzeba zrekompensować niezależnie od udzielenia dnia wolnego za niedzielę. Rekompensata za te 4 godziny nadliczbowe
może nastąpić poprzez udzielenie w zamian czasu wolnego
(art. 1512 k.p.), albo przez wypłatę stosownego wynagrodzenia wraz z dodatkiem.
prawO
Częstotliwość pracy w niedzielę
Pracownik pracujący w niedziele powinien korzystać co najmniej raz na 4 tygodnie z niedzieli wolnej od pracy. Nie dotyczy to pracownika zatrudnionego w systemie weekendowego
czasu pracy.
Rekompensata za pracę w święto
Pracownikowi wykonującemu pracę w święto (dopuszczalne
tylko w określonych w przepisach przypadkach) pracodawca
jest obowiązany:
1. zapewnić inny dzień wolny od pracy w ciągu okresu rozliczeniowego,
2. jeżeli nie jest możliwe wykorzystanie dnia wolnego od pracy
w zamian za pracę w święto w ciągu okresu rozliczeniowego, pracownikowi przysługuje dodatek do wynagrodzenia
w wysokości 100 %, za każdą godzinę pracy w święto.
W tym przypadku rekompensata za pracę w święto również
nie następuje na wniosek pracownika. Nawet jeżeli pracownik
świadczy pracę przez 2 godziny w święto, przysługuje mu cały
dzień wolny od pracy. W przypadku jednak, gdy dodatkowo
w święto pracuje w godzinach nadliczbowych dobowych,
oprócz udzielenia dnia wolnego może wystąpić konieczność
dodatkowo rekompensaty pracy w nadgodzinach. ■
warunki magazynowania
i sPrzedaży maTeriałów
PiroTecHnicznycH
Zbliża się okres świąteczno-noworoczny, który tradycyjnie obfituje w uroczystości dające pretekst do wykorzystania różnego rodzaju środków i materiałów pirotechnicznych. Warto w tej sytuacji przypomnieć o wymaganiach odnośnie magazynowania i sprzedaży tych produktów, zapewniających bezpieczeństwo pożarowe pracownikom oraz osobom kupującym.
mł. bryg w st. spocz. mgr inż. Piotr zawisza, ekspert SeKA S.A.
Sprzedaż materiałów pirotechnicznych reguluje rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej
w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy produkcji,
transporcie wewnątrzzakładowym oraz obrocie materiałów
wybuchowych, w tym wyrobów pirotechnicznych1 oraz
przepisy o ochronie przeciwpożarowej, a w szczególności
rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych
obiektów budowlanych i terenów2.
Materiały pirotechniczne to rodzaj materiału wybuchowego, będącego zwykle mieszaniną związków chemicznych
służących do wytwarzania pirotechnicznych efektów, między
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
innymi: cieplnych, świetlnych, dźwiękowych, dymu lub kombinacji tych efektów uzyskanych w wyniku bezdetonacyjnej,
samopodtrzymującej się reakcji chemicznej.
Magazynowanie wyrobów pirotechnicznych powinno być
prowadzone w wydzielonym pożarowo pomieszczeniu
przeznaczonym wyłącznie do tego celu. Pomieszczenie to
nie może być zlokalizowane w piwnicy oraz bezpośrednio przy
ciągach komunikacyjnych czy też pomieszczeniach, w których
przebywać mogą duże grupy ludzi. Wskazanym jest, aby znajdowało się ono w części jednokondygnacyjnej obiektu. W takim przypadku pomieszczenie magazynowe powinno posiadać
ściany do pełnej wysokości stropodachu o odporności ogniowej
17
prawO
SeKA WYJAŚNIA
co najmniej 60 minut i być zamykane drzwiami o odporności
ogniowej 30 minut, otwierającymi się na zewnątrz pomieszczenia. Drzwi, o ile to możliwe, nie powinny wychodzić na
drogi komunikacyjne. Jeżeli obiekt jest wyposażony w stałe
urządzenia gaśnicze tryskaczowe lub w instalację sygnalizacyjnoalarmową, to również pomieszczenie magazynowe wyrobów
pirotechnicznych powinno być tymi urządzeniami chronione.
Dopuszczalne jest również magazynowanie wyrobów
pirotechnicznych na zewnątrz obiektu, w kontenerach
stalowych, które powinny być zlokalizowane możliwie jak
najdalej od obiektu handlowego, jak również w bezpiecznej
odległości od otwartych składowisk materiałów palnych (m.in.
palet, opakowań, śmietników, zbiorników na gaz LPG, itp.), na
terenie zabezpieczonym przed dostępem osób postronnych. Za
minimalną w takim przypadku należy uznać odległość 20 m od
kontenerów magazynowych z wyrobami pirotechnicznymi do
sąsiednich budynków i obiektów budowlanych. Wymienione
wyżej odległości mogą być zmniejszone w przypadku zastosowania ścian oddzielenia przeciwpożarowego, stosownie do
wymagań warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać
budynki i ich usytuowanie.
W obiektach handlowych sprzedaż wyrobów pirotechnicznych może być prowadzona w wydzielonych stoiskach,
które powinny być zlokalizowane na ciągach komunikacyjnych
dla klientów wychodzących z zakupami z obiektu, z zaleceniem
aby znajdowały się one możliwie daleko od głównych strumieni ludzi, z dala od głównych wyjść ewakuacyjnych z obiektu,
najlepiej już poza obrębem ciągu kas. Dopuszcza się również
usytuowanie wolnostojącego, sezonowego stanowiska sprzedaży w niezabudowanych holach i pasażach handlowych. W przypadku, gdy sprzedaż wyrobów pirotechnicznych prowadzona
jest na terenie obiektu, na którym nie jest wydzielone osobne
pomieszczenie dla tych materiałów, wówczas w jego bezpośrednim otoczeniu nie należy przechowywać substancji łatwo
palnych lub butli zawierających gaz pod ciśnieniem. Wskazanym jest, aby po zakończeniu działalności handlowej (w porze
nocnej) i w dniach wolnych od pracy wyroby pirotechniczne
ze stoisk handlowych były przechowywane w pomieszczeniu magazynowym lub magazynie podręcznym. Stoisko lub
pomieszczenie sprzedaży powinno posiadać: gabloty, regały
do przechowywania wyrobów pirotechnicznych o konstrukcji
co najmniej trudnozapalnej, z których towar może podawać
klientowi tylko uprawniony sprzedawca. Nie jest dozwolona
samoobsługa.
Wyroby pirotechniczne powinny być w miejscu sprzedaży
posortowane w sposób widoczny wg klas. Możliwa jest również sprzedaż wyrobów pirotechnicznych w wolnostojących
stoiskach handlowych, usytuowanych na zewnątrz. Stoiska takie powinny mieć charakter tymczasowy, sezonowy.
Dopuszcza się ich konstrukcję stalową lub drewnianą. Stoiska
te przystosowane do sprzedaży artykułów pirotechnicznych,
w trakcie sezonowej dystrybucji nie powinny posiadać urządzeń grzewczych, zatem personel obsługujący takie stanowisko powinien zmieniać się cyklicznie, odpowiednio do występujących warunków atmosferycznych. W żadnym wypadku
nie wolno pozostawiać stoiska bez dozoru.
1
www.przyjacielprzypracy.pl
Wszystkie wyroby dopuszczone do sprzedaży powinny posiadać: instrukcję użytkowania, określającą zasady
bezpiecznego obchodzenia się z nimi, numer katalogowy,
nazwę producenta lub nazwę importera, liczbę wyrobów
w opakowaniu, znak dopuszczenia, oznaczenie WPW (wyroby
pirotechniczne widowiskowe), które zawiera nazwę wyrobu,
numer normy i symbol klasy. Produkty te mogą być sprzedawane tylko osobom pełnoletnim.
Dopuszczalna ilość przechowywanych materiałów w obiekcie
nie może przekraczać:
• w pomieszczeniach sklepowych i pomieszczeniach zaplecza – 1 000 kg,
• w pomieszczeniach doraźnej sprzedaży – 300 kg
Stoisko powinno być wyposażone w co najmniej dwie gaśnice
pianowe o minimalnej 6-litrowej pojemności środka gaśniczego oraz koc gaśniczy, sprawną wentylację wyciągową, a personel znajdujący się w pobliżu i obsługujący powinien być
pouczony o zasadach bezpieczeństwa przy sprzedaży wyrobów pirotechnicznych, a także powinien posiadać umiejętności
posługiwania się podręcznym sprzętem gaśniczym. ■
1.
2.
Źródła:
Rozporządzenie Ministra gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 lipca 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny
pracy przy produkcji, transporcie wewnątrzzakładowym oraz
obrocie materiałów wybuchowych, w tym wyrobów pirotechnicznych (t.j. w Dz.U. z 2016 r. poz. 262)
2 Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i administracji
z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej
budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. nr
109 poz. 719)
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
bibliOTeKa
www.przyjacielprzypracy.pl
KaleNdarz aSySTeNT bhp 2017
z płyTą dVd zawierającą czĘŚĆ pOradNiKOwą i przepiSy
prawNe z zaKreSU bhp
Wydawnictwo: tarbonus
Data wydania: 2016
Płyta DVD dołączona do kalendarza Asystent BHP 2017 zawiera przepisy prawne
i obszerny poradnik BHP.
Kalendarz asystent bhp 2017
•
format – 235 mm x 158 mm,
•
kalendarium – 112 stron,
•
luksusowa, twarda, szyta oprawa,
•
dwukolorowe kalendarium (czarno-czerwone) +
elegancki żółty pas na każdej stronie w górnej
części, imieniny i święta,
•
każda kartka kalendarza zawiera z jednej
strony humorystyczne rysunki bHP, a z drugiej
praktyczne zasady bHP,
•
tasiemka w kolorze popielatym.
Ponad 200 stron poradnika obejmuje m.in. takie zagadnienia
jak: Prawo pracy: Źródła i podstawowe zasady prawa pracy, Umowy cywilnoprawne, Zasady wynagradzania, Urlopy
pracownicze, Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem, Zatrudnianie osób niepełnosprawnych, Odpowiedzialność pracownika i pracodawcy; Bezpieczeństwo
i higiena pracy: Obowiązki uczestników procesu pracy w zakresie BHP, Ryzyko zawodowe, jego analiza i ocena, Ochrona przeciwpożarowa, Maszyny i inne urządzenia techniczne
oraz narzędzia pracy, Profilaktyczna ochrona zdrowia – zakres badań lekarskich, Charakterystyka czynników zagrożeń
w środowisku pracy, Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach;
System ochrony pracy: Zakładowy system ochrony pracy,
Nadzór nad warunkami pracy i wiele innych zagadnień.
OdpOwiedzialNOŚĆ człONKów zarządU SpółKi
z OGraNiczONą OdpOwiedzialNOŚcią
(z SUpleMeNTeM eleKTrONiczNyM)
Wydawnictwo: oDDK Sp. z o.o. Sp.k.
autor: anna borysewicz
Wydanie 2017
liczba stron: 296
Publikacja to odpowiedź na pytania: kiedy i jakiego rodzaju odpowiedzialność ponoszą
członkowie zarządu spółki z o.o. w związku z prowadzoną działalnością i pełnioną funkcją,
począwszy od odpowiedzialności za długi wobec wierzycieli, po odpowiedzialność za
przestępstwa i wykroczenia, długi wobec urzędu skarbowego i ZUS, czy zawinione
niezłożenie w ustawowym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości tej spółki.
w książce szczegółowo przedstawiono zagadnienia
odpowiedzialności na gruncie przepisów:
•
kodeksu cywilnego
•
kodeksu spółek handlowych
•
kodeksu karnego
•
kodeksu karno skarbowego
•
kodeksu pracy
•
ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych
•
ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji
•
ustawy o rachunkowości
•
ustawy prawo restrukturyzacyjne
•
ustawy prawo upadłościowe.
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
Analizie poszczególnych rodzajów odpowiedzialności
towarzyszą liczne, praktyczne przykłady ułatwiające
zrozumienie omawianego zagadnienia.
Autorka wskazuje także, w jaki sposób sądy interpretują
przepisy dotyczące odpowiedzialności członków zarządu.
Dodatkowo książka zawiera wzory najważniejszych pism:
pozwy, odpowiedzi na pozew, wnioski, zawiadomienia itp.
Książka kierowana jest do członków zarządu, zarówno tych
aktualnych, jak i nie pełniących już funkcji, wspólników,
wierzycieli spółek z ograniczoną odpowiedzialnością,
prawników
oraz
innych
osób
zainteresowanych
przedstawioną problematyką.
1
ryzyko
ryzyko zawodowe
zawodowe
www.przyjacielprzypracy.pl
Ocena ryzyka zawodowego
na stanowisku sprzątaczki
I. Opis stanowiska pracy
Do zadań pracownika należy: utrzymywanie porządku i czystości w wyznaczonych pomieszczeniach, m.in. poprzez
czyszczenie mebli, lamperii i sprzętu; mycie szyb okien i parapetów; odkurzanie pomieszczeń i mycie podłogi; usuwanie
zgromadzonych odpadków; udział w innych czynnościach
– pomocniczych w firmie.
II. Szacowanie ryzyka
Dokonując oceny ryzyka zawodowego dla niektórych zagrożeń, specyficznych dla danego zakładu pracy i konkretnego stanowiska, należy pamiętać o tym, by w określonych
przypadkach te oceny uszczegółowić – zgodnie z zaleceniami odpowiednich aktów prawnych. Ma to miejsce
wtedy, gdy zagrożenia danego typu są tutaj dominujące.
Dotyczy to zarówno czynników biologicznych, jak i chemicznych oraz niektórych fizycznych (np. hałasu i drgań
mechanicznych, pól elektromagnetycznych itd.) [1]. Dla
prac wykonywanych na stanowisku sprzątaczki, oprócz
podstawowych zagrożeń, szczególnie istotne są zagrożenia
biologiczne i chemiczne. Dla nich też proponujemy przygotować poszerzoną ocenę ryzyka. Oceniając zagrożenia
biologiczne, należy wykorzystać zapisy rozporządzenia
Ministra Zdrowia z 22.04.2005 r. w sprawie szkodliwych
dla zdrowia czynników biologicznych w środowisku pracy
oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych
na te czynniki (Dz.U. z 2005 r. nr 81 poz. 716 ze zm.).
Oceniając zagrożenia chemiczne, należy wykorzystać zapisy
rozporządzenia Ministra Zdrowia z 30.12.2004 r. w sprawie
bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem
w miejscu pracy czynników chemicznych (Dz.U. z 2005 r.
nr 11 poz. 86). W ocenie ryzyka stosujemy zwykle, znane
nam już, standardowe metody i przyjęte w nich kryteria – na
przykład Normę PN-N-18002:2011. Tę metodę zalecamy
także tutaj. Oceny dokonamy tu w skali trójstopniowej. Jest
to metoda matrycowa, w której na podstawie tabeli – tzw.
„matrycy” (tabela 1), znając ciężkość (C) i prawdopodobieństwo (P) zdarzeń, szacujemy ryzyko (R).
20
Ciężkość następstw [C]
Stopień
prawdopodobieństwa
(P)
1.Mała
[M]
2.Średnia
[S]
3.Duża
[D]
Mało prawdopodobne
[M]
Małe (M)
Małe(M)
Średnie(S)
Prawdopodobne [S]
Małe (M)
Średnie(S)
Duże(D)
Wysoce
prawdopodobne [D]
Średnie (S)
Duże(M)
Duże(D)
tabela 1. Szacowanie ryzyka w skali trójstopniowej, według normy PN-N-18002:2011 , R(D,S,M)
Ryzyko D (duże) jest nieakceptowalne – trzeba natychmiast
zredukować ryzyko. Ryzyko S (średnie) jest warunkowo akceptowalne – pod warunkiem, że podjęte zostaną środki powodujące dalszą redukcję ryzyka. Ryzyko M (małe) jest akceptowalne
– należy dążyć do tego, by nie uległo ono podwyższeniu.
III. Opis metody oceny ryzyka
Oceniamy aktualne ryzyko zawodowe, spowodowane poszczególnymi czynnikami biologicznymi dla danego stanowiska
pracy i wyniki wpisujemy do tabeli 2. Największą oszacowaną tutaj wartość ryzyka (z tabeli 2) umieszczamy następnie
w głównej (ogólnej) karcie oceny ryzyka – w miejscu gdzie
podajemy zagrożenia wywołane czynnikami biologicznymi
(tabela 4). Oceniając ryzyko spowodowane czynnikami chemicznymi, wyniki wpisujemy do tabeli 3. Największą oszacowaną tutaj wartość ryzyka (z tabeli 3) umieszczamy następnie
w głównej (ogólnej) karcie oceny ryzyka – w miejscu gdzie
podajemy zagrożenia wywołane czynnikami chemicznymi
(tabela 4). Należy dodać, że ciężkość zdarzeń przyjmujemy
dużą (D): w przypadku czynników biologicznych – gdy należą
one do grupy 3 lub 4 zagrożenia; w przypadku czynników
chemicznych – gdy kontakt z nimi, zgodnie z zapisami kart
charakterystyki substancji niebezpiecznych, grozi śmiercią.
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
ryzyko zawodowe
www.przyjacielprzypracy.pl
III. Ocena ryzyka w narażeniu na czynniki biologiczne
Stanowisko: Sprzątaczka
KARTA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO W NARAŻENIU NA CZYNNIKI BIOLOGICZNE
Ciężkość (C)
Prawdop. (P)
Ryzyko (R)
Czas narażenia: w trakcie całej dniówki roboczej
1
Wirus grypy (typ A, B, C)
– Orthomyxoviridae, gr. 2.
Ludzie.
Powietrzno-kropelkowa.
Grypa. Zapalenie płuc
i inne powikłania.
S
M
M
Przestrzeganie zasad higieny.
Szczepienia.
2
Wirus ospy wietrznej
i półpaśca – Varicella-zoster
VZV; gr. 2.
Ludzie. Powietrzno-kropelkowa.
Ospa wietrzna.
Półpasiec.
S
M
M
Przestrzeganie zasad higieny.
S
M
M
Przestrzeganie zasad higieny.
S
M
M
Przestrzeganie zasad higieny.
Szczepienia.
M
Przestrzeganie zasad higieny.
Prawidłowe wyposażenie
apteczki pierwszej pomocy
– w tym w wodę utlenioną.
Szczepienia.
Przestrzeganie zasad higieny.
Prawidłowe wyposażenie
apteczki pierwszej pomocy
– w tym w wodę utlenioną.
LP.
Zagrożenie /wirusy,
bakterie, grzyby, pasożyty
wg wykazu – wraz z grupą
zagrożenia
Źródło zagrożenia
(przyczyna).
Droga zakażenia.
Możliwe
skutki
zagrożenia
3
Wirus opryszczki pospolitej
– Herpes simplex virus,
HHV-1 i HHV-2; gr.2.
Ludzie. Bezpośrednia – przez
uszkodzoną skórę, kontakty rąk
i inne.
Opryszczka
– pęcherzykowe
zapalenie błon
śluzowych jamy
ustnej, skóry,
zapalenie rogówki
i inne.
4
Wirus zapalenia wątroby
typu A – Picomaviridae,
gr. 2.
Ludzie, ścieki.
Pokarmowa. Bezpośrednia.
Zapalenie – wątroby,
jelit, żołądka.
5
Bakteria beztlenowa
Clostridium tetani, gr. 2.
Działanie toksyczne.
Ziemia, kurz, brud.
Tężec.
6
Bakteria beztlenowa
Clostridium perfringens,
gr. 2.
Działanie toksyczne.
Ziemia, kurz, brud.
Zgorzel gazowa
(gangrena,
martwica).
S
M
M
7
Bakterie Enterobacter spp,
gr. 2.
Ziemia, kał, woda. Bezpośrednia,
powietrzno-kropelkowa,
powietrzno-pyłowa.
Zapalenie: żołądka,
dróg moczowych,
jelit, płuc.
S
M
M
8
Bakteria Leptospiry,
gr. 2.
Ziemia, gryzonie, woda.
Bezpośrednia – przez skórę
i błony śluzowe.
Gorączka błotna
i inne odmiany.
S
M
M
9
Bakteria Legionella spp,
gr. 2.
Woda, ścieki. Bezpośrednia przez
skórę i błony śluzowe.
Zapalenie płuc –
legineloza, gorączka
grypopodobna.
S
M
M
10
Bakteria Providencia spp,
gr. 2.
Ziemia, kał. Bezpośrednia. Pokarmowa. Powietrzno-kropelkowa.
Zapalenie: przewodu
pokarmowego, dróg
moczowych, skóry.
S
M
M
11
Bakteria Salmonella
chleraerasuisis (lub inne
odmiany), gr. 2.
Ziemia, woda, ścieki. Pokarmowowodna. Powietrzno-kropelkowa.
Salmonelloza - zapalenie żołądka i jelit,
zatrucia pokarmowe.
S
M
M
12
Bakteria Chlamydophila
pneumoniae; gr. 2.
Ludzie. Powietrzno-kropelkowa.
Zapalenie płuc. Choroby wątroby.
S
M
M
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
S
M
Środki
profilaktyczne
Przestrzeganie zasad higieny.
Stosowanie środków ochrony
indywidualnej – m.in. fartucha
ochronnego, rękawic ochronnych gumowych, półmaski,
okularów ochronnych.
Przestrzeganie zasad higieny.
21
ryzyko zawodowe
www.przyjacielprzypracy.pl
Zakażenia
przyranne, zakażenia
układu moczowego,
wtórne zapalenia
płuc, posocznica.
S
M
M
Przestrzeganie zasad higieny.
Ludzie. Bezpośrednia – np. kontakty rąk. Nie myte owoce i warzywa.
Głównie zakażenia
pokarmowe.
S
M
M
Przestrzeganie zasad higieny.
S
M
M
Przestrzeganie zasad higieny.
13
Bakterie Enterobacter spp.;
gr. 2.
Ludzie. Bezpośrednia – przez
uszkodzoną skórę, kontakty rąk i
inne. Woda.
14
Bakterie Escherichia coli
(pałeczki okrężnicy); gr. 2.
15
Haemophilus influenzae;
gr. 2.
Ludzie. Powietrzno-kropelkowa.
Zapalenie ucha
środkowego.
Zapalenie zatok.
Przewlekłe zapalenie
oskrzeli. Zapalenie
płuc.
16
Grzyby Candida spp.; gr. 2.
Działanie alergiczne.
Pokarmy i napoje skażone bakteriami, takimi jak m.in. Salmonella,
gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus), pałeczki okrężnicy
(Escherichia coli).
Objawy zatrucia
pokarmowego.
S
M
M
Przestrzeganie zasad
higieny i bezpieczeństwa
zdrowotnego żywności.
17
Pasożyty – Świerzbowiec
ludzki Sarcoptes scabiei;
gr. 2.
Ludzie – kontakt z zainfekowaną
skórą.
Zapalenie ropne
skóry.
S
M
M
Przestrzeganie zasad higieny.
18
Rotocze kurzu domowego
Kurz i brud w pomieszczeDermatophagoides spp.; gr. niach, jako miejsce bytowania tej
podgrupy pajęczaków.
1. Działanie alergiczne.
Głównie alergie.
S
M
M
Przestrzegać procedur
przyjętych podczas sprzątania.
Tabela 2. Karta oceny ryzyka zawodowego w narażeniu na czynniki biologiczne
IV. Ocena ryzyka w narażeniu na czynniki chemiczne
Informacje ogólne:
Znajomość zapisów kart charakterystyki i instrukcji
stanowiskowych
Pracownik powinien znać zapisy kart charakterystyki substancji
stosowanych na stanowisku oraz zapisy instrukcji stanowiskowej, w której należy uwzględnić odniesienia do zapisów,
wspomnianych wyżej, kart charakterystyki substancji niebezpiecznych.
Mieszanie środków czyszczących
Zdarza się mieszanie środków czyszczących, pomimo, że na
opakowaniach wielu produktów jest informacja, że środek nie
powinien być dodawany do innych środków czyszczących.
Podobne informacje są zawarte w kartach charakterystyki tych
substancji. Należy znać te zapisy! Najwięcej problemów przysparza mieszanie wybielaczy z innymi substancjami, w celu
poprawienia efektu czyszczącego. W trakcie mieszania wybielacza z kwasem, np. z substancją do czyszczenia muszli
klozetowych, wydzielają się opary chloru. Podobnie przy połączeniu wybielacza z amoniakiem, powstają opary chloraminy.
Obydwie te substancje w sposób ekstremalny podrażniają oczy
i drogi oddechowe. Mogą też być przyczyną ciężkich zaburzeń
oddechowych. Ofiary takich kontaktów powinny jak najszybciej znaleźć się na świeżym powietrzu – przed przybyciem
pogotowia ratunkowego.
22
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
ryzyko zawodowe
www.przyjacielprzypracy.pl
Stanowisko: Sprzątaczka
KARTA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO W NARAŻENIU NA CZYNNIKI CHEMICZNE
Kwasy: siarkowy, octowy,
cytrynowy, fosforowy.
Przykłady: chemiczne
środki czyszczące
– głównie produkty do
czyszczenia toalet, środki
odrdzewiające.
2
Czynniki zasadowe: zasada
amonowa, wodorotlenek
sodu. Przykład: środki
odtłuszczające.
3
Rozpuszczalniki organiczne:
toluen, alkohol etylowy,
alkohol metylowy, etery
glikolowe.
Przykłady: środki do
mycia podłogi, środki
odtłuszczające, produkty
czyszczące, środki
dezynfekujące, detergenty.
4
Sole kwasów tłuszczowych,
organiczne sulfoniany.
Przykład: detergenty.
5
Aldehydy, ketony, np.
formaldehyd, glutaraldehyd.
Przykłady: środki do
czyszczenia podłogi,
woski, detergenty, środki
konserwujące, środki
dezynfekujące.
6
Czynniki kompleksujące
(EDTA – kwas edetynowy;
NTA – kwas
nitrylotrioctowy).
Przykłady: środki
odtłuszczające oraz
produkty czyszczące.
7
Wosk.
Przykład: środki nadające
połysk, powlekotwórcze.
Identyfikacja zagrożenia na
podstawie karty charakterystyki
Działanie żrące i drażniące.
Chemiczne środki czyszczące
– głównie produkty do czyszczenia toalet, środki odrdzewiające.
Możliwe skutki
zagrożenia
Oparzenia chemiczne
i podrażnienia skóry.
W kontakcie
z oczami – obniżona
zdolność widzenia
lub ślepota (np.
HCL). Trudności
w oddychaniu.
Rozwój astmy.
Działanie drażniące.
Podrażnienia: skóry,
oczu, śluzówki.
Działanie drażniące i trujące.
Podrażnienia:
skóry, oczu,
śluzówki, układu
oddechowego.
Działanie
neurotoksyczne
i toksyczne.
Działanie drażniące.
Działanie drażniące. Działania
alergiczne.
Działanie drażniące.
Działanie uczulające.
D
S
D
Podrażnienia: skóry,
oczu, śluzówki.
Podrażnienia: skóry,
oczu, śluzówki.
Objawy uczulenia.
Podrażnienia: skóry,
oczu, śluzówki.
Efekty uczuleniowe
ciała.
S
S
S
S
M
M
M
M
M
M
M
Ryzyko (R)
1
Czynnik chemiczny
Prawdop. (P)
LP.
Ciężkość (C)
Czas narażenia: w trakcie całej dniówki roboczej
Środki
profilaktyczne
S
Przestrzeganie procedur
bezpieczeństwa. Stosowanie
środków ochrony
indywidualnej – fartuch
ochronny, rękawice ochronne,
okulary ochronne.
Ograniczenie czasu narażenia.
Zachowanie szczególnej
ostrożności.
M
Przestrzeganie procedur
bezpieczeństwa. Stosowanie
środków ochrony indywidualnej. Ograniczenie czasu narażenia. Zachowanie szczególnej
ostrożności. Ograniczenie
czasu narażenia. Zachowanie
szczególnej ostrożności.
S
Przestrzeganie procedur
bezpieczeństwa. Stosowanie
środków ochrony indywidualnej.
Ograniczenie czasu narażenia. Zachowanie szczególnej
ostrożności
M
Przestrzeganie procedur bezpieczeństwa. Stosowanie środków ochrony indywidualnej.
Ograniczenie czasu narażenia. Zachowanie szczególnej
ostrożności
M
Przestrzeganie procedur
bezpieczeństwa. Stosowanie
środków ochrony
indywidualnej.
Ograniczenie czasu narażenia.
Zachowanie szczególnej
ostrożności.
M
Przestrzeganie procedur
bezpieczeństwa. Stosowanie
środków ochrony
indywidualnej.
Ograniczenie czasu narażenia.
Zachowanie szczególnej
ostrożności.
M
Przestrzeganie procedur
bezpieczeństwa. Stosowanie
środków ochrony indywidualnej. Ograniczenie czasu narażenia. Zachowanie szczególnej
ostrożności.
Tabela 3. Karta oceny ryzyka zawodowego w narażeniu na czynniki chemiczne
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
23
ryzyko zawodowe
www.przyjacielprzypracy.pl
V. Ocena ryzyka zawodowego
W przedstawionej tutaj głównej (ogólnej) karcie oceny
ryzyka (tabela 4), część pierwsza (rubryki pionowe: p. 2-7)
przedstawia identyfikację zagrożeń (możliwych zdarzeń),
które są związane z wykonywanymi pracami. Identyfikacja
zagrożeń uświadamia nam jakie niebezpieczne sytuacje
mogą się pojawić i jaka może być ich skala (lub była przed
podjęciem działań naprawczych). Należy dodać, że ciężkość oraz prawdopodobieństwo tych zagrożeń (zdarzeń)
przyjmuje się tutaj w zakresie zdroworozsądkowym i na
tej podstawie wyznaczone zostaje ryzyko przed korektą.
Część druga karty (rubryki pionowe: p. 8-11) przedstawia
aktualną ocenę ryzyka. ■
LP.
1
Zagrożenie
Możliwe źródło
(zdarzenie)
zagrożenia
2
3
1
Powierzchnie, na których
możliwy jest upadek
(upadek na tym samym
poziomie).
Śliskie i mokre powierzchnie
w miejscu wykonywania prac.
2
Różnica poziomów
(upadek na niższy poziom).
Wykonywanie prac stojąc na wadliwej
drabinie rozstawnej lub na parapecie
okna.
3
Ograniczone przestrzenie
(uderzenie o przedmioty).
Nieostrożność. Chaotycznie
ustawione meble w trakcie sprzątania.
Zatarasowane przejścia.
4
Czynniki chemiczne (tab. 3).
Środki trujące, żrące, drażniące,
uczulające.
5
Hałas.
Urządzenia służące do czyszczenia
pomieszczeń – odkurzacze.
6
Czynniki biologiczne
(tab. 2).
Kurz, brud.
7
Prąd elektryczny
(porażenie prądem).
Urządzenia elektryczne pod napięciem.
Sprzęt używany w trakcie sprzątania.
8
Pożar.
Pojawienie się otwartego ognia obok
materiałów łatwopalnych. Niesprawna
instalacja elektryczna.
9
Obciążenie fizyczne
– dynamiczne
Przesuwanie zbyt ciężkich mebli lub
(przeciążenie układu kostno- przenoszenie zbyt dużych ciężarów.
stawowego).
10
Ruch powietrza –przeciągi.
Jednoczesne otwieranie okien i drzwi
pomieszczeń.
11
Obciążenie emocjonalne
(stres).
Zbyt duże wymagania wobec pracownika. Pośpiech przy wykonywaniu zadań.
Konflikty międzyludzkie.
Literatura, akty prawne
1. Ryszard Bryła: Bezpieczeństwo i higiena pracy;
Wyd. ELAMED; Katowice 2011
2. Ustawa z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
(t.j. w Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.)
3. Ustawa z 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych
i ich mieszaninach
(t.j. w Dz.U. z 2015 r. poz. 1203)
4. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej
z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów
bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. w Dz.U. z 2003 r.
nr 169 poz. 1650 ze zm.)
5. Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z 27 lipca
2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa
i higieny pracy (Dz.U. nr 180 poz. 1860 ze zm.)
6. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 14
marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy
przy ręcznych pracach transportowych
(Dz.U. nr 26 poz. 313 ze zm.)
7. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 21 grudnia 2005 r.
w sprawie zasadniczych wymagań dla środków ochrony
indywidualnej (Dz.U. nr 259 poz. 2173)
8. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 30 grudnia
2004 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej
z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych
(Dz.U. z 2005 r. nr 11 poz. 86)
9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 22 kwietnia
2005 r. w sprawie szkodliwych dla zdrowia czynników
biologicznych w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia
pracowników zawodowo narażonych na te czynniki
(Dz.U. nr 81 poz. 716 ze zm.)
10. Rozporządzenie Rady Ministrów z 10 września 1996 r.
w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub
szkodliwych dla zdrowia kobiet
(Dz.U. nr 114 poz. 545 ze zm.)
11. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie
ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów
budowlanych i terenów
(Dz.U. nr 109 poz. 719)
12. Norma: PN-N-18002:2011. Systemy zarządzania
bezpieczeństwem i higieną pracy. Ogólne wytyczne
do oceny ryzyka zawodowego
Opracowanie: Redakcja
24
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
ryzyko zawodowe
www.przyjacielprzypracy.pl
Po zastosowaniu środków profilaktycznych
– po korekcie
Ryzyko (R)
Ryzyko (R)
Prawdop. (P)
Środki profilaktyczne
4
5
6
7
8
Potłuczenia, złamania
kończyn, zwichnięcia,
urazy wewnętrzne.
S
S
S
Śmierć. Kalectwo.
D
S
Potłuczenia, urazy
wewnętrzne.
S
Zatrucia, uczulenia,
oparzenia chemiczne.
Rozdrażnienie. Brak
koncentracji. Nerwice.
zagrożenia
Prawdop. (P)
Ciężkość (C)
Możliwe skutki
Ciężkość (C)
Na etapie identyfikacji zagrożeń
- przed korektą
9
10
11
Stosowanie przez pracownika właściwego obuwia, o podeszwie
antypoślizgowej. Zachowanie szczególnej ostrożności.
S
M
M
D
Używanie sprawnych technicznie drabin. W razie konieczności, korzystanie
ze sprzętu przeznaczonego do prac na wysokości. Przestrzeganie zaleceń
nie pozwalających czyścić okien stojąc na parapetach.
D
M
S
S
S
Zachowanie szczególnej ostrożności. Dbanie o racjonalne ustawienie
sprzętu i mebli w czasie sprzątania.
S
M
M
D
S
D
Zachowanie procedur dotyczących pakowania, oznakowania i używania
niebezpiecznych substancji. Stosowanie gumowych rękawic ochronnych.
Prawidłowe wyposażenie apteczki pierwszej pomocy.
D
M
S
S
S
S
Stosowanie sprawnych technicznie urządzeń. Okresowa zmiana rodzaju
wykonywanych zajęć.
M
M
M
S
M
M
Choroby układu
oddechowego. Choroby
skóry.
S
S
S
Przestrzeganie przyjętych procedur. Czyszczenie pomieszczenia w ten
sposób, by nie powodować nadmiernego roznoszenia się kurzu.
Opróżnianie w porę pojemnika z kurzem umieszczonego w odkurzaczu. Stosowanie – fartucha ochronnego, rękawic ochronnych, okularów
ochronnych, a w razie potrzeby półmaski.
Śmierć.
D
S
D
Nieużywanie wilgotnych ścierek do czyszczenia urządzeń będących lub
mogących być pod napięciem (gniazda wtykowe, wyłączniki oświetleniowe
itp.).
D
M
S
Ciężkie oparzenia ciała.
Śmierć.
D
S
D
Zachowanie szczególnej ostrożności. Przestrzeganie zasad bezpieczeństwa
pożarowego. Znajomość obsługi sprzętu ppoż.
D
M
S
Uszkodzenia stawów
lub kręgosłupa.
Wystąpienie
przepukliny.
D
S
D
Przy przesuwaniu mebli lub przenoszeniu ciężarów korzystać z pomocy
drugiej osoby. Przestrzegać norm transportu indywidualnego.
S
M
M
Przeziębienia. Choroby
układu oddechowego
i choroby reumatyczne.
S
S
S
Dbanie o to, by w czasie pracy nie tworzyć przeciągów – szczególnie
w okresie chłodów i zimą.
M
M
M
Choroby
ogólnoustrojowe.
Choroby układu
nerwowego.
S
S
S
Dostosowanie wymagań do możliwości psychofizycznych pracownika.
Bieżące rozwiązywanie konfliktów. Kształtowanie asertywności.
S
M
M
tabela 4. Karta główna (ogólna) oceny ryzyka zawodowego dla stanowiska sprzątaczki wg polskiej normy pn-n-18002:2011
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
25
ryzyko zawodowe
www.przyjacielprzypracy.pl
Ocena ryzyka zawodowego
METODĄ BINARNĄ
DLA STANOWISKA BRUKARZ
Obowiązek opracowywania i aktualizowania ocen ryzyka zawodowego, na każdym stanowisku pracy, wynika
z preskrypcji:
• postanowień kodeksu pracy;
• wymagań systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy (jeżeli takowy jest wdrażany lub utrzymywany),
jako jego podstawowe narzędzie;
• zaleceń zewnętrznych organów nadzoru nad warunkami pracy (Państwowa Inspekcja Pracy) lub wewnętrznych
(Społeczna Inspekcja Pracy).
Andrzej Smoliński
Jednakże nie jest to prosta sprawa, szczególnie w firmach
małych i mikro, gdzie zadania służby BHP realizuje sam pracodawca lub powierzył je jako dodatkowe pracownikowi zatrudnionemu na innym stanowisku. Rozpowszechnione metody
oceny ryzyka zawodowego zostały stworzone dla wielkich
koncernów produkujących wyroby powtarzalne i ich adaptacja dla firm budowlanych, w szczególności małych (o częstej
zmianie miejsca, technologii, materiałów, sprzętu i innych
uwarunkowań podczas wykonywania robót), takich jak firmy
brukarskie, jest bardzo trudna, a często wręcz niemożliwa.
Dlatego przedstawiam Państwu nową metodę oceny ryzyka
zawodowego, prostą, zrozumiałą dla każdego i co najważniejsze do zastosowania przez każdego. Tę metodę nazwałem
binarną – od sposobu szacowania ryzyka dla poszczególnych
zagrożeń.
Wprowadzenie
Dla pokazania faktycznej problematyki związanej z rzetelnym
sporządzeniem oceny ryzyka zawodowego przedstawię i omówię najczęściej stosowane do tego celu metody.
I. METODA WG PN-N-18002
Metoda ta jest tożsama z metodą opisaną w normie OHSAS
(Occupational Health & Safety Assessment Standard – standardowa ocena bezpieczeństwa i higieny pracy) o tym samym
numerze, wydaną przez Brytyjski Instytut Standaryzacji.
Algorytm tej metody (w uproszczeniu): opis stanowiska –
identyfikacja zagrożeń – określenie poziomu ryzyka – wartościowanie ryzyka.
26
Określenie poziomu ryzyka następuje na podstawie oszacowania ciężkości następstw zagrożeń oraz ich prawdopodobieństwa w skali: małe, średnie i duże i może być wyrażone
w skali trójstopniowej (jako poziom ryzyka mały, średni lub
duży) albo w skali pięciostopniowej (bardzo mały, mały, średni,
duży i bardzo duży). Na końcu wartościuje się ryzyko jako:
• dopuszczalne dla poziomu bardzo małego, małego lub
średniego;
• niedopuszczalne dla poziomu dużego lub bardzo dużego.
Uwagi do metody
1. Szacowanie ciężkości następstw zagrożeń i ich prawdopodobieństwa oraz poziomu ryzyka jako małe, średnie
czy duże jest bardzo nieprecyzyjne, wręcz pozwalające na
dowolne manipulowanie tymi szacunkami bez związku
z rzeczywistością, bowiem ciężkość większości uaktywnionych zagrożeń (oprócz oczywistych, takich jak upadek
z dużej wysokości) może być bardzo różna (od drobnego
urazu aż do śmierci), a prawdopodobieństwo zdarzenia
niemożliwe do oszacowania, nawet w dużym przybliżeniu
(np. w przypadku nowopowstałej firmy).
2. Dlaczego odczyt z tabeli (skrzyżowania) małego prawdopodobieństwa wystąpienia możliwych następstw zagrożeń
z dużą ciężkością tych następstw daje średni poziom ryzyka
i w konsekwencji (następna tabela) ryzyko jest akceptowalne
(sic!)? Taka sytuacja to świadome naruszenie przepisów
kodeksu pracy, nakazujących pracodawcy zapewnienie bezpiecznych warunków pracy, a nie dopuszczanie do istnienia
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
ryzyko zawodowe
www.przyjacielprzypracy.pl
jakichkolwiek zagrożeń bez względu na prawdopodobieństwo ich uaktywnienia.
3. Akademicki język, styl i określenia (często angielskie) powodują utrudnienia w jej zrozumieniu.
Kolejnym krokiem jest oszacowanie prawdopodobieństwa
konsekwencji zdarzenia P: P = F + O + A
• P1 = 3-4, P2 = 5-7, P3 = 8-10, P4 = 11-13, P5 =
14-15.
II. METODA RISC SCORE
Ocenę ryzyka zawodowego tą metodą wykonuje się poprzez
wyznaczenie, dla każdego zagrożenia, wskaźnika ryzyka
R = P x E x S gdzie:
• P – wskaźnik prawdopodobieństwa, równy dla szansy:
50% = 10; 10% = 6; 1% = 3; 0,1% = 1; 0,01% = 0,5;
0,001% = 0,2; 0,0001% = 0,1;
• E – częstość ekspozycji:
stała – 10; codzienna – 6; raz w tygodniu – 3; kilka razy/
rok – 1; co najwyżej raz w roku – 0,5;
• S – skutki:
wiele ofiar śmiertelnych – 100; wypadek zbiorowy
(w tym śmiertelny) – 40; wypadek śmiertelny – 15; wypadek ciężki – 7; wypadek powodujący czasową niezdolność do pracy – 3; opatrzenie poszkodowanego – 1.
Ostatnim krokiem jest wartościowanie ryzyka.
I tak: C1P1 = 1, C1P2 = 2, C1P3 = 3, C1P4 = 4, C1P5 = 5,
C2P1 = 2, C2P2 = 3, C2P3 = 4, C2P4 = 5, C2P5 = 6, C3P1
= 3, C3P2 = 4, C3P3 = 5, C3P4 = 6, C3P5 = 7, C4P1 = 4,
C4P2 = 5, C4P3 = 6, C4P4 = 7, C4P5 = 8.
Interpretacja wartości ryzyka:
• (1-2) – ryzyko pomijalne,
• (3-5) – ryzyko akceptowalne,
• (6-8) – ryzyko nieakceptowalne.
Interpretacja wskaźnika ryzyka:
• R < 1,5 – ryzyko znikome,
• 1,5 < R < 48 – ryzyko akceptowalne,
• 48 < R < 270 – ryzyko tolerowane,
• 270 < R < 400 – ryzyko wysokie,
• R > 400 – ryzyko nieakceptowalne.
Pierwsze dwa kroki jak w metodzie I (w następnych metodach
analogicznie).
Uwagi do metody
1. Duże wątpliwości budzi sama metodologia. Każdy ze
wskaźników jest stochastyczny i nie może być zastosowany do małych liczb (czyli do małych firm).
2. Zbyt duża, niczym nie uzasadniona rozpiętość ryzyka
w jego interpretacji, w szczególności między drugim a trzecim poziomem.
III. METODA JSA
W metodzie JSA (Job Safety Analysis – analiza bezpieczeństwa pracy) określa się prawdopodobieństwo konsekwencji
zdarzenia Z jako sumę trzech parametrów:
a) częstości występowania zagrożenia F:
- mniej niż raz w roku – 1, raz w roku – 2, raz
w miesiącu – 3, raz w tygodniu – 4, codziennie – 5;
b) prawdopodobieństwo zdarzenia O:
- nieistotne – 1, mało prawdopodobne – 2, możliwe
– 3, prawdopodobne – 4, zwykłe – 5;
c) możliwość uniknięcia skutków zdarzenia A:
- oczywista – 1, prawdopodobna – 2, możliwa – 3,
niezbyt realna – 4, niemożliwa – 5.
Następnie szacuje się skutek zdarzenia C:
• niepowodujący niezdolności do pracy – C1, powodujący
krótką niezdolność do pracy – C2, powodujący dłuższą
niezdolność do pracy – C3, powodujący śmierć – C4.
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
Uwagi do metody
1. Niewiarygodny parametr F. Przy wzroście jego wartości
zawsze o jeden, argument czasowy maleje bardzo nieregularnie (między 2 i 3 dwunastokrotnie, między 3 i 4 4,5krotnie, między 4 i 5 siedmiokrotnie).
2. Macierz wartości ryzyka co najmniej dziwna – przybierają
numery indeksów parametrów.
IV. METODA PHA
Metoda PHA (Preliminary Hazard Analysis – wstępna analiza
zagrożeń) dla każdego zagrożenia szacuje ryzyko na podstawie
dwóch parametrów:
1. wielkości szkody:
- znikome urazy – 1, lekkie obrażenia – 2, ciężkie obrażenia
– 3, wypadek śmiertelny – 4, wypadek śmiertelny, zbiorowy
na terenie zakładu pracy – 5, wypadek śmiertelny, zbiorowy
na terenie i poza zakładem pracy – 6;
2. prawdopodobieństwa powstania szkody:
- nieprawdopodobne – 1, mało prawdopodobne (raz na 10
lat) – 2, szkoda raz w roku – 3, szkoda raz w miesiącu – 4,
szkoda raz w tygodniu – 5, bardzo prawdopodobne – 6;
Ryzyko jest iloczynem parametrów 1) i 2), a szacowane jest
na trzech poziomach:
-(1-3) – akceptowalne, (4-9) – dopuszczalne, (pow. 10) – niedopuszczalne.
Uwagi do metody
Analogiczne jak do poprzednich metod.
OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO METODĄ BINARNĄ
Celem opracowania tej metody było umożliwienie pracodawcom, w szczególności zarządzającym małymi firmami (głównie
w budownictwie i przemyśle stoczniowym), opracowania przez
siebie (lub wyznaczonego pracownika) wymaganych ocen ryzyka
zawodowego na poszczególnych stanowiskach pracy. Przy czym
metodologia musi być zrozumiała, szacowanie proste, a ocena
rzetelna, pozwalająca pracodawcy na podjęcie w pełni świadomej decyzji o wstrzymaniu pracy (nie wykonywaniu określonych
czynności) lub o jej kontynuowaniu przy spełnieniu konkretnych
wymagań. Poniżej przedstawiono algorytm tej metody.
27
ryzyko zawodowe
I. OPIS STANOWISKA PRACY
Punktem wyjściowym niniejszej metody, gwarantującym poprawność następnych kroków, jest szczegółowe i rzetelne
opisanie stanowiska pracy. Podano podstawowy zakres tego
opisu.
1. Miejsce pracy.
Należy opisać w szczególności, gdzie stanowisko pracy
jest usytuowane:
a) przestrzenie zamknięte (budynki, hale, pomieszczenia
wewnątrz jednostek pływających, obiekty podziemne,
kabiny i pomieszczenia środków transportowych itp.),
b) przestrzenie otwarte (place budów, prace zewnętrzne
przy jednostkach pływających i innych środkach transportu, prace na i podwodne, roboty przy wykorzystaniu
technik dostępu linowego, place składowe itp.),
c) przestrzenie półotwarte (tunele, wiaty, składowiska
częściowo zadaszone, obiekty w stanie surowym itp.),
d) czy w pobliżu czynnej napowietrznej lub kablowej linii
elektroenergetycznej czy trakcyjnej (jeżeli tak, to w jakiej
odległości),
e) czy w pobliżu czynnego gazociągu (linii i urządzeń)
– jeżeli tak, to w jakiej odległości,
f) w jakiej odległości od dróg kołowych i torowisk,
g) czy jest w przestrzeni ruchu powietrznego (obszar ten
jest wyznaczany przez każde lotnisko),
h) na terenie czynnego zakładu pracy.
2. Czas pracy:
a) wymiar czasu pracy dzienny i tygodniowy oraz okres
rozliczeniowy,
b) prace w porze nocnej, w niedziele i święta.
3. Rodzaje wykonywanych robót z podziałem na prace (czynności) podstawowe.
4. Technologia wykonywanych prac.
5. Zastosowane narzędzia, maszyny, urządzenia techniczne
i sprzęt pomocniczy.
6. Zastosowane materiały.
II. IDENTYFIKACJA ZAGROŻEŃ – WYMAGANIA
Zagrożenia i wymagania (mające na celu wyeliminowanie
lub ograniczenie zagrożenia) zostały pogrupowane na trzy
części.
1. Część I – zagrożenia prawne i wymagania ogólne.
W tej części należy wyszczególnić wymagania ogólne, dokumentacyjne, których nie zrealizowanie implikuje (podczas
kontroli organów zewnętrznych czy wypadku śmiertelnego,
ciężkiego lub zbiorowego) sankcje karno-sądowe lub karnoadministracyjne dla pracodawcy. I tak:
a) Każdy pracownik powinien mieć podpisaną umowę
o pracę.
b) Każdy pracownik powinien mieć aktualne badania lekarskie bez przeciwwskazań do pracy na danym stanowisku.
c) Każdy pracownik powinien mieć aktualne zaświadczenie z ukończenia szkolenia w dziedzinie BHP (wstępne
lub okresowe).
28
www.przyjacielprzypracy.pl
d) Powinny być opracowane i wdrożone (podpisane przez
pracowników, co stanowi potwierdzenie zapoznania
się) instrukcje: bezpiecznego wykonywania robót,
stanowiskowe, eksploatacji maszyn i urządzeń technicznych, przeciwpożarowe oraz udzielania pierwszej
pomocy.
e) Pracownicy powinni posiadać aktualne uprawnienia
(jeżeli są wymagane).
f) Zakład pracy powinien przechowywać zapisy (z potwierdzeniem pracowników) o przeprowadzaniu codziennych instruktaży przy pracach szczególnie niebezpiecznych.
g) Codziennie, przed rozpoczęciem pracy, operator czy
obsługujący powinien wykonać przegląd maszyny czy
urządzenia technicznego i dokonać odpowiedniego
wpisu w książce (zeszycie) przeglądów codziennych.
h) Urządzenia podlegające dozorowi technicznemu (w zależności od narzuconej przez UDT formy dozoru)
muszą być okresowo badane przez inspektora UDT
i przechodzić okresowe przeglądy konserwacyjne, wykonywane przez konserwatora z uprawnieniami UDT.
i) Obiekt zakładu pracy, wraz ze wszystkimi instalacjami,
podlega okresowym przeglądom wykonywanym przez
uprawnione osoby.
j) Zawiesia (pasowe, linowe i łańcuchowe) muszą być
atestowane co rok.
k) Elektryczne urządzenia stacjonarne na budowie podlegają kontroli: stanu i oporności izolacji dwa razy w roku
oraz pod względem bezpieczeństwa co miesiąc, a także
po każdej naprawie, przestawieniu i po przerwie w eksploatacji dłuższej niż 30 dni.
l) Wszystkie ochronne wyłączniki różnicowoprądowe na
budowie powinny być sprawdzane codziennie, przez
naciśnięcie przycisku test, i odnotowane.
2. Część II – zagrożenia wypadkowe i wymagania organizacyjno-techniczne.
W tej części należy zidentyfikować zagrożenia wypadkiem
przy pracy, takie jak związane z:
a) upadkiem z wysokości,
b) osunięciem się gruntu ścian wykopu,
c) porażeniem prądem elektrycznym,
d) upadkiem przedmiotów z wysokości,
e) kontaktem z wirującymi częściami elektronarzędzi
i maszyn,
f) poparzeniem chemicznym czy termicznym.
Przy każdym zagrożeniu należy zamieścić wymagania organizacyjne i techniczne eliminujące to zagrożenie, określone
zarówno w przepisach ogólnych jak i wewnętrznych (np.
w planie BIOZ danej budowy).
3. Część III – zagrożenia chorobowe i wymagania organizacyjno-techniczne.
W tej części należy zidentyfikować zagrożenia związane ze
środowiskiem pracy:
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
ryzyko zawodowe
www.przyjacielprzypracy.pl
• czynnikami fizycznymi (takimi jak hałas, zapylenie, mikroklimat, promieniowanie, wibracja),
• chemicznymi (takimi jak substancje toksyczne, drażniące, uczulające, rakotwórcze, mutagenne, upośledzające
funkcje rozrodcze),
• biologicznymi [takimi jak wirusy, bakterie, grzyby, riketsje (drobnoustroje swoimi właściwościami zbliżone
do bakterii i do wirusów, przenoszone przez pchły,
wszy czy kleszcze i powodujące najczęściej choroby:
dur plamisty, gorączkę Q, gorączkę Gór Skalistych),
stawonogi (wydzielany pył i wydaliny przez skorupiaki,
pajęczaki i owady), mykoplazmy (drobnoustroje mniejsze od bakterii, wywołujące tzw. nietypowe zapalenie
płuc), pierwotniaki (jednokomórkowce powodujące
choroby: toksoplazmolizę, lambiozę, pneumocystis
carinii), robaki pasożytnicze (owsica, glistnica, tasiemczyca, włośnica)],
• psychofizycznymi [obciążenie pracą fizyczną (obciążenie rąk i obciążenie nóg – wymuszona pozycja ciała)
i obciążenie psychiczne (sposób i warunki odbierania
informacji, warunki podejmowania decyzji, sposób
i warunki wykonywania czynności)].
Przy każdym z zagrożeń należy podać wymagane warunki
organizacyjno-techniczne (takie jak częste przerwy w pracy,
rotacja pracowników na zagrożonych stanowiskach, skrócony
czas pracy, ochrony zbiorowe i/lub indywidualne, etc.).
III. OKREŚLENIE POZIOMU RYZYKA
Dla każdego wymagania organizacyjno-technicznego (eliminującego zidentyfikowane zagrożenie) formułuje się pytanie
czy jest ono spełnione. Na każde pytanie odpowiada się tylko
binarnie – tak lub nie. Określenie poziomu ryzyka grupuje się
w trzech częściach (tak jak zagrożenia i wymagania): ryzyko
prawne, wypadkowe i chorobowe.
IV. WARTOŚCIOWANIE RYZYKA
Jeżeli w części I (ryzyko prawne) lub w części II (ryzyko
wypadkowe) określanego poziomu wystąpi chociażby jedna
odpowiedź nie, to ryzyko jest niedopuszczalne i prace na
ocenianym stanowisku należy natychmiast wstrzymać oraz
podjąć działania eliminujące zagrożenie. Prace można wznowić dopiero wtedy, gdy przy ponownym określaniu poziomu
ryzyka tej pozycji odpowiedź będzie pozytywna (tak). Natomiast w przypadku gdy w części III (ryzyko chorobowe)
określanego poziomu ryzyka wystąpi odpowiedź nie, to należy
w trybie pilnym podjąć działania eliminujące lub znacznie
ograniczającego zagrożenie chorobowe.
OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO NA STANOWISKU BRUKARZ
Niniejsza ocena jest ramową, pozwalającą każdemu pracodawcy na wykonanie oceny właściwej, stosownie do używanych maszyn, urządzeń technicznych i sprzętu. Dla każdego
zlecenia należy wykonać nową ocenę ryzyka, uwzględniającą
specyficzne warunki jego realizacji.
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
I. STRONA TYTUŁOWA
1. Nazwa dokumentu – OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO
2. Stanowisko – BRUKARZ
3. Firma – nazwa i adres firmy
4. Zlecający – nazwa i adres
5. Zakres robót
6. Miejsce realizacji zlecenia
7. Czas trwania robót –
od dnia______________ do dnia_______________
8. Wykonanie oceny:
1) metoda – METODA BINARNA
2) opracował – imię i nazwisko, telefon, podpis
3) zatwierdził – imię i nazwisko, stanowisko, podpis
4) data opracowania
II. OPIS STANOWISKA PRACY
1. Miejsce pracy
Należy dokładnie opisać miejsce pracy ze szczególnym
uwzględnieniem istniejącej na terenie robót i wokół infrastruktury, takiej jak czynne ciągi komunikacyjne (piesze, kołowe, szynowe), elektroenergetyczne linie napowietrzne (podać
odległości stanowisk pracy od rzutów poziomych skrajnych
przewodów), otwarte zbiorniki wodne, rowy, nasypy.
2. Czas pracy
Podać rzeczywisty czas pracy. Ilość godzin pracy codziennie
i czy soboty są pracujące. Czas pracy nie może przekraczać
ośmiu godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie
5-dniowym tygodniu pracy w okresie rozliczeniowym nie
dłuższym niż 4 miesiące (przy uzasadnionych przyczynach
obiektywnych okres ten można wydłużyć do roku).
3. Rodzaje wykonywanych robót
Przedstawić wszystkie czynności, takie jak: zabezpieczenie
i oznakowanie miejsca robót, rozbiórka i usuwanie starych
nawierzchni, rozładunek materiałów do wbudowania, przygotowanie podłoża – rozprowadzenie żwiru i podsypki – zagęszczanie podłoża, układanie krawężników, obrzeży i kostki lub
płyt oraz ich przycinanie, ubijanie ułożonej nawierzchni.
4. Technologia
Opisać sposób wykonywania czynności przedstawionych
w punkcie 3.
5. Środki pracy
Wymienić środki pracy, które mają być zastosowane:
a) maszyny (koparki, ładowarki, koparko-ładowarki, walec
drogowy, wózek widłowy),
b) urządzenia techniczne (agregaty prądotwórcze, samochód
z HDS, wózki brukarskie, taczki, koleby, betoniarki, mechaniczne łaty profilujące, układarka gąsiennicowa czy
zawieszana),
c) narzędzia z napędem elektrycznym lub spalinowym (zagęszczarki, zacieraczki, stopki wibracyjne, przecinarki
jezdne, stolikowe i ręczne, młoty udarowe, ubijaki),
d) narzędzia ręczne (gilotyna, chwytaki wzdłużne i poprzeczne, młotki gumowe i stalowe, imaki, trójkąty, listwy zgarniające, wyważaki, przymiary).
6. Materiały
Wymienić wszystkie materiały, które mają być zastosowane.
29
ryzyko zawodowe
III. IDENTYFIKACJA ZAGROŻEŃ – WYMAGANIA
1. Zagrożenia prawne:
a) brak umowy o pracę – z każdym pracownikiem musi być
podpisana umowa o pracę, nie może to być umowa cywilnoprawna (umowa zlecenie czy umowa o dzieło) ani
też “samozatrudnienie” (jednoosobowa działalność gospodarcza),
b) brak badań lekarskich – wszyscy pracownicy powinni mieć
aktualne badania lekarskie bez przeciwwskazań do pracy
na stanowisku brukarz,
c) brak szkolenia BHP – każdy pracownik musi mieć aktualne szkolenie BHP (wstępne – przed rozpoczęciem robót
brukarskich, lub okresowe – pierwsze po 12 miesiącach
od szkolenia wstępnego, następne co 3 lata),
d) nieprowadzenie rejestru czasu pracy poszczególnych pracowników w przyjętym okresie rozliczeniowym – dla każdego pracownika taki rejestr (wykaz) jest konieczny,
e) pracownicy obsługują maszyny i urządzenia bez wymaganych uprawnień – do obsługi koparek, ładowarek, koparkoładowarek, walców drogowych, betoniarek, zagęszczarek
wibracyjnych (płytowych i stopek), narzędzi udarowych
oraz mechanicznych pił do drewna wymagane są uprawnienia wydane przez Instytut Mechanizacji Budownictwa
i Górnictwa Skalnego w Warszawie (IMBGS), a do obsługi
urządzeń transportu bliskiego (żurawie – w tym HDS, jezdniowe wózki podnośnikowe – tzw. widłaki czy sztaplarki)
wymagane są uprawnienia wydane przez IMBGS lub przez
Urząd Dozoru Technicznego,
f) pracownicy zakładają zawiesia przy za- i rozładunku bez
przeszkolenia hakowego – każdy pracownik obsługujący
dźwignicę (żurawia) powinien przejść szkolenie w zakresie
pod- i wyhaczania ładunków, czyli dla hakowego (poddźwigowego),
g) urządzenia transportu bliskiego (wózki widłowe, HDS)
nie posiadają aktualnych badań technicznych i/lub przeglądów konserwacyjnych – UTB podlegają okresowym
(co rok) badaniom technicznym, przeprowadzanym przez
inspektora UDT oraz okresowym (co miesiąc) przeglądom konserwacyjnym, wykonywanym przez konserwatora
z uprawnieniami UDT,
h) maszyny drogowe nie mają aktualnego przeglądu technicznego – maszyny drogowe (takie jak koparki, ładowarki,
walce) podlegają okresowym przeglądom technicznym
o czasie i jednostkach serwisowych wskazanych przez
producenta,
i) zawiesia używane do roz- i załadunku nie mają aktualnego
atestu – wszystkie zawiesia (linowe, łańcuchowe, pasowe,
wężowe) muszą być atestowane co roku,
j) maszyny, urządzenia techniczne są eksploatowane bez wykonanego technicznego przeglądu codziennego – każdy
operator czy obsługujący maszynę lub urządzenie techniczne przed rozpoczęciem pracy (codziennie) musi dokonać jego przeglądu i zrobić odpowiedni wpis do zeszytu
przeglądów,
k) elektryczne urządzenia stacjonarne (rozdzielnice budowlane, agregaty prądotwórcze) nie są poddawane okresowym
30
www.przyjacielprzypracy.pl
kontrolom – urządzenia te podlegają kontroli stanu i oporności izolacji co 6 miesięcy oraz kontroli pod względem
bezpieczeństwa (sprawdzenie ciągłości przewodów ochronnych) co miesiąc; kontrole te powinny być też przeprowadzone po każdej naprawie urządzenia, jego przemieszczeniu
i nieużytkowaniu przez ponad 30 dni.
2. Zagrożenia wypadkowe:
a) porażenie prądem elektrycznym – urządzenia zasilające (rozdzielnice budowlane czy agregaty prądotwórcze)
muszą posiadać ochronne wyłączniki różnicowoprądowe
(o prądzie wyłączania 30 mA), sprawdzane codziennie
przez naciśnięcie przycisku test. Jeżeli urządzenia zasilające nie posiadają tych wyłączników, to odbiorniki
powinny być zasilane poprzez minirozdzielnice z takim
wyłącznikiem. Rama agregatu prądotwórczego powinna
być uziemiona (za wyjątkiem agregatów z izolowanym
zerem, wyposażonych w urządzenie do ciągłej kontroli izolacji). Przedłużacze tylko 3 x 2,5 mm2, w izolacji
OPd, wtyk i gniazdo gumowe – hermetyczne, na całej
długości nigdzie nie naprawiane. Przedłużacze nie mogą
leżeć niezabezpieczone przed zgnieceniem w miejscach,
gdzie poruszają się pojazdy i maszyny budowlane. Użytkowane elektronarzędzia muszą posiadać styk ochronny
lub podwójną izolację (oznaczone dwoma kwadratami
– w większym mniejszy – na tabliczce znamionowej) albo
być na obniżone napięcie (do 24 woltów);
b) potrącenie przez pojazd lub maszynę budowlaną w ruchu
wewnętrznym albo zewnętrznym – teren robót brukarskich musi być wygrodzony i oznakowany, a pracownicy
pouczeni o zakazie wychodzenia i wychylania się poza
wygrodzenie. Wszyscy pracownicy muszą chodzić w jaskrawych, odblaskowych kamizelkach lub kurtkach lub
kombinezonach. Pojazdy i maszyny budowlane na terenie
robót poruszają się z szybkością do 5 km/h, z włączoną
sygnalizacją świetlną i sygnałem dźwiękowym podczas
cofania;
c) uderzenie przez spadające materiały podczas roz- lub
załadunku – wszyscy pracownicy na terenie robót muszą
nosić hełmy ochronne z zapięciem pod brodą. W strefie
rozładunku czy załadunku nie wolno nikomu przebywać.
Ładunki muszą być spakietyzowane i spaletyzowane. Jeżeli ładunki są przenoszone za pomocą zawiesi, to mogą
być podhaczane i wyhaczane tylko przez przeszkolonych
hakowych;
d) uszkodzenia oczu i twarzy przez odpryski materiałów
brukarskich, podczas ich cięcia – podczas przecinania
krawężników czy bruku pracownik musi mieć założone
okulary przeciwodpryskowe, a piła osłony;
e) uszkodzenia kończyn przez wirujące tarcze pił – wszystkie
piły do cięcia materiałów brukarskich muszą mieć założone stałe i ruchome osłony. Wokół pił stolikowych nie
mogą być porozrzucane materiały czy odpady;
f) poślizgnięcie się i upadek na ośnieżonej, oszronionej czy
oblodzonej nawierzchni – ciągi piesze i miejsca pracy
należy oczyszczać ze śniegu i posypywać piaskiem;
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
ryzyko zawodowe
www.przyjacielprzypracy.pl
g) potknięcie się o porozrzucane narzędzia, materiały czy
odpady i upadek – jednym z podstawowych obowiązków
pracownika jest utrzymywanie ładu i porządku w miejscu
pracy, a nadzoru dopilnowanie tego;
h) poparzenie cała przez rozgrzane części silnika spalinowego – rozgrzewające się części silnika spalinowego muszą
być zabezpieczone osłonami;
i) urazy szkieletowo-mięśniowe spowodowane niewłaściwym transportem ręcznym – nadzór (brygadzista,
majster, kierownik, właściciel firmy) ma obowiązek
dopilnowania przestrzegania norm w transporcie ręcznym, wyposażać pracowników w ochrony indywidualne
i sprzęt pomocniczy ułatwiające przenoszenie ciężarów
oraz zastępować transport ręczny transportem zmechanizowanym.
3. Zagrożenia chorobowe:
a) uszkodzenia słuchu spowodowane hałasem wytwarzanym
przez maszyny i narzędzia – należy zaopatrzyć pracowników w ochronniki słuchu; wyłączać silniki niepracujących
maszyn;
b) wystąpienie syndromu HAVS spowodowanego wibracją
zagęszczarek i narzędzi udarowych – pracowników należy
zaopatrzyć w rękawice antywibracyjne; stosować częste
rotacje obsługi zagęszczarek i narzędzi udarowych;
c) choroby układu oddechowego spowodowane pyłem powstającym podczas cięcia piłą materiału brukarskiego – należy zaopatrzyć pracowników w półmaski przeciwpyłowe;
stosować piły z miejscowym odciągiem;
d) choroby wywołane czynnikami biologicznymi – na terenie
robót należy ustawiać przewoźne kabiny WC z umywalkami, zaopatrzone w papier toaletowy, mydło w płynie
i ręczniki jednorazowe;
e) choroby reumatyczne stawów kolanowych spowodowane
klęczeniem na podłożu – należy zaopatrzyć pracowników
w nakolanniki brukarskie i egzekwować ich stosowanie.
IV. OKREŚLENIE POZIOMU RYZYKA
Dla każdego zidentyfikowanego zagrożenia formułuje się
pytanie czy spełnione są wymagania organizacyjno-prawne
eliminujące to zagrożenie. Obok pytania wpisuje się odpowiedź – tak lub nie.
1. Część I – ryzyko prawne – czy:
a) ze wszystkimi pracownikami jest podpisana umowa o pracę?
b) wszyscy mają aktualne badania lekarskie bez przeciwwskazań do pracy na stanowisku brukarz?
c) wszyscy brukarze mają aktualne szkolenie w dziedzinie
BHP?
d) dla każdego brukarza jest prowadzona ewidencja czasu
pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym?
e) operatorzy maszyn budowlanych, urządzeń technicznych
i narzędzi posiadają uprawnienia do ich obsługi (jeżeli są
wymagane)?
f) maszyny i urządzenia techniczne mają aktualne, wymagane
badania, przeglądy, kontrole i atesty?
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
2. Część II – ryzyko wypadkowe – czy:
a) agregaty prądotwórcze i rozdzielnice budowlane są wyposażone w wyłączniki różnicowoprądowe, codziennie
sprawdzane?
b) stosowane przedłużacze i elektronarzędzia spełniają wymagania określone w punkcie 2?
c) teren robót jest od strony czynnego ciągu komunikacyjnego wygrodzony i oznakowany, a pracownicy pouczeni
o zakazie wychodzenia i wychylania się poza to wygrodzenie?
d) na terenie robót pracownicy chodzą w odzieży odblaskowej, a pojazdy i maszyny drogowe poruszają się z minimalną szybkością z włączoną sygnalizacją świetlną i sygnałem
dźwiękowym cofania?
e) pracownicy mają obowiązek noszenia hełmu ochronnego
i zakaz przebywania w strefie roz- i załadunku?
f) ładunki są zawsze pakietyzowane i paletyzowane?
g) podczas cięcia materiałów pracownicy zakładają okulary
przeciwodpryskowe, a tarcze pił są zabezpieczone osłonami?
h) w okresie zimowym z terenu robót usuwa się śnieg, a miejsca pracy i dojścia do nich posypuje się piaskiem?
i) na terenie robót utrzymuje się ład i porządek?
j) rozgrzewające się części silników spalinowych są zabezpieczone osłonami?
k) przestrzegane są normy dźwigania w transporcie ręcznym?
3. Część III – ryzyko chorobowe – czy:
a) pracownicy są wyposażeni w ochronniki słuchu, rękawice
antywibracyjne, półmaski przeciwpyłowe i nakolanniki
brukarskie?
b) na terenie robót jest ustawiona przewoźna kabina WC
z umywalką, zaopatrywana na bieżąco w środki higieny
osobistej?
V. WARTOŚCIOWANIE RYZYKA
Dokonać zgodnie z punktem IV opisu metody binarnej.
VI. ZAPOZNANIE PRACOWNIKÓW Z OCENĄ
Po zapoznaniu brukarzy z oceną ryzyka zawodowego na ich
stanowisku, należy załączyć do tego dokumentu pisemne
potwierdzenia pracowników o zapoznaniu się z nim. ■
Redakcja miesięcznika Przyjaciel przy Pracy zaprasza
do współpracy autorów, którzy chcieliby opublikować
w naszym czasopiśmie swoje teksty, dzieląc się
swoją wiedzą, doświadczeniem, sprawdzonymi
metodami.
Czekamy na Państwa teksty z praktycznymi
przykładami z Waszej działalności w służbie BHP,
propozycjami rozwiązań z zakresu bezpieczeństwa
pracy, opisami ciekawych przypadków, przykładami
dobrych praktyk itp.
31
BHP w praktyce
www.przyjacielprzypracy.pl
Nowoczesne technologie
zapewniające bezpieczeństwo
w miejscu pracy
Zakłady przemysłowe pełne są potencjalnych niebezpieczeństw dla pracowników. Pyły, dymy spawalnicze, gazy, pary organiczne, odpryski, bryzgi, czy płomienie to tylko część z substancji stanowiących zagrożenie dla dróg oddechowych i wzroku.
Naukowcy 3M na całym świecie pracują nad rozwiązaniami, które nie tylko zapewnią maksymalne bezpieczeństwo pracownika, ale także zagwarantują mu pełen komfort pracy.
Paweł Górski, Senior Application Engineer w dziale Personal Safety Division 3M Poland
1.Powłoka 3M™ Scotchgard™ Anti-Fog – technologia
chroniąca przed zaparowaniem. Zastosowana, by pracownicy mogli dłużej zachować ostrość widzenia.
Nowinką techniczną, oferowaną przez amerykańską firmę,
jest powłoka 3M™ Scotchgard™ Anti-Fog stosowana w okularach i goglach ochronnych. Produkt charakteryzują istotnie
32
podwyższone parametry użytkowe, dzięki którym zwiększa się
komfort pracy w okularach i goglach, a jednocześnie zachowane są prawidłowe właściwości optyczne i parametry ochronne.
Użyta w okularach powłoka zapobiegająca parowaniu została
naniesiona po obu stronach elementów optycznych, metodą
powlekania w kąpieli (ang. dip coating). Dzięki temu powłoka
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
BHP w praktyce
www.przyjacielprzypracy.pl
3M™ Scotchgard™ Anti-Fog jest znacznie bardziej odporna
na parowanie niż standardowo stosowane w tym celu powłoki. Zastosowana powłoka zachowuje swoje właściwości aż do
25 cyklu mycia – oznacza to, że pracownicy mogą znacznie
dłużej korzystać ze swoich okularów ochronnych.
Produkty te spełniają wymagania normy EN 166:2001, dlatego mogą być stosowane do ochrony oczu i twarzy przed zagrożeniami w postaci kropli cieczy, cząstek pyłu oraz cząstek
o dużej prędkości przy średniej energii uderzenia – symbol
B (dotyczy gogli ochronnych 3M™ Gear 500) lub cząstek
o dużej prędkości przy niskiej energii uderzenia – symbol
F (dotyczy okularów ochronnych 3M™ Solus™ 1000).
Prezentowane środki ochrony mogą być również stosowane
w skrajnych temperaturach, tj. od -50oC aż do +550oC. Ponadto dostępne są opcje, które zapewniają skuteczną ochronę
przed promieniowaniem UV zgodnie z wymaganiami normy
EN 170:2002 lub chroniące przed olśnieniem słonecznym
zgodnie z wymaganiami normy EN 172:2001.
Powłoka 3M™ Scotchgard™ Anti-Fog umożliwia przeprowadzanie dezynfekcji okularów i gogli poprzez zanurzenie
w rozcieńczonym wybielaczu lub przy pomocy ściereczek
nasączonych alkoholem, bez utraty właściwości ochronnych
i użytkowych.
2.Wkładki przeciwhałasowe 3M™ TEP-100
Rozwiązania 3M znajdują swoje zastosowanie także w branży
militarnej. Skuteczna ochrona przed hałasem i jednocześnie
swoboda prowadzenia rozmów, to dwa czynniki, które zapewniają efektywną i bezpieczną pracę żołnierzy. Jak spełnić te
wymagania? Rozwiązanie znalazła firma 3M, wprowadzając
na rynek taktyczne wkładki przeciwhałasowe o regulowanym
tłumieniu TEP-100.
3M Poland wie, jak wymagająca i niebezpieczna jest służba żołnierzy. Nowe rozwiązanie TEP-100 udowadnia,
że kompromis pomiędzy skuteczną ochroną przed hałasem,
wygodą użytkowania i swobodą porozumiewania się nie jest
konieczny.
Branża militarna dąży obecnie do tego, by efektywność żołnierzy zwiększać poprzez zapewnienie im należytej ochrony słuchu
przy jednoczesnym zachowaniu świadomości sytuacyjnej, dzięki
której możliwe jest swobodne prowadzenie rozmowy z innymi
członkami zespołu. Z uwagi na specyficzne warunki pracy żołnierzy – kiedy to podczas jednorazowego wybuchu może dojść
nie tylko do urazu akustycznego, ale nawet do całkowitej utraty
słuchu – kluczową sprawą jest jednak sama ochrona słuchu.
Korzystając z wykładek TEP-100, użytkownik zapewnia sobie
zarówno większe bezpieczeństwo, jak i komfort pracy.
Wkładki TEP-100 mają niewielki rozmiar i są bardzo lekkie. Zasilane są z akumulatorków wielokrotnego ładowania.
Produkt został stworzony z myślą o działaniach taktycznych,
jednak może być z powodzeniem wykorzystywany również
w pracach inżynieryjnych i konserwacyjnych.
3. Pochłaniacz gazów i par organicznych ze wskaźnikiem zużycia ESLI – 3M™ 6000i – technologia dająca
większą pewność ochrony.
Jedno z najbardziej aktualnych rozwiązań oferowanych przez
firmę 3M w zakresie środków ochrony układu oddechowego
to pochłaniacz gazów i par organicznych ze wskaźnikiem
zużycia ESLI (ang. end-of-service-life indicator). To przełomowy produkt, który pozwala właściwie ocenić koniec czasu
użytkowania pochłaniaczy stosowanych łącznie z półmaskami
i pełnymi maskami 3M™ z bagnetowym systemem mocowania oraz wskazuje na konieczność ich wymiany.
»
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
33
BHP w praktyce
www.przyjacielprzypracy.pl
Dotychczas stosowane rozwiązania pozwalały ocenić koniec
czasu użytkowania pochłaniaczy, a także ustalić harmonogram
ich wymiany w oparciu o subiektywne odczucia pracowników – specyficzny smak i zapach, wyczuwane po zużyciu
pochłaniacza. W ten sposób potencjalne zagrożenie identyfikowane jest dopiero w momencie, gdy pary i gazy substancji
chemicznych przedostają się przez pochłaniacz i stanowią
bezpośrednie zagrożenie dla dróg oddechowych.
Nowatorski wskaźnik ma postać znacznika kreskowego, który
podczas pracy w warunkach występowania par lub gazów
organicznych pozwala użytkownikowi wizualnie ustalić, czy
konieczna jest wymiana pochłaniacza. Wskaźnik ESLI znajduje się wewnątrz pochłaniacza, przy złożu węgla aktywnego,
a przepływające przez niego pary organiczne są absorbowane
także przez wskaźnik końca czasu użytkowania ESLI. Powiększający się pasek wskaźnikowy kontroluje się przez przezroczystą ściankę pochłaniacza. Gdy na pochłaniacz działają
pary substancji w określonych stężeniach, wygląd wskaźnika
zaczyna się zmieniać wraz z jego zużyciem. Gdy pochłaniacz
jest prawidłowo używany w odpowiednich środowiskach,
pasek wskaźnika powiększa się i pomaga określić pozostały
czas użytkowania pochłaniacza.
4.Przyciąganie elektrostatyczne zastosowane w półmasce filtrującej
3M™ Aura™
Bezpieczeństwo czy wygoda? To częsty dylemat osób pracujących w fabrykach i kopalniach pełnych brudu, pyłu i ciężkiego
sprzętu. Stosowanie ochrony dróg oddechowych to w wielu
wypadkach konieczność – niestety nie każda maska czy półmaska zapewnia komfort użytkowania. Dzięki współpracy
naukowców firma 3M opracowała rozwiązanie – półmaskę
filtrującą 3M™ Aura™ 9300+.
Punktem wyjścia przy opracowywaniu półmaski były doświadczenia użytkowników – pracowników fabryk, którzy
wiedzą, że muszą chronić swoje drogi oddechowe, ale ze
względu na ogólny dyskomfort – jaki często się z tym wiąże
– niekoniecznie chcą to robić. Uważają, że półmaska przeszkadza im w pracy. I unikając jej zakładania narażają się
w ten sposób na niebezpieczeństwo.
Przy tworzeniu półmaski filtrującej 3M™ Aura™ w szczególny sposób zadbano zatem o to, by była ona nie tylko
bezpieczna, ale i wygodna. W tym celu wdrożono trzy innowacyjne technologie.
Pierwszą z nich jest zastosowanie elektrostatycznego środka
filtrującego. Podczas procesu produkcyjnego, do mikrowłókien został wprowadzony ładunek elektrostatyczny, który
zwiększa przepływ powietrza przez filtr, znacznie ułatwiając
oddychanie.
34
Kolejną naukową innowacją, która prowadzi do większego komfortu oddychania, jest technologia Low Breathing
Resistance Filter. Łączy ona zalety elektretowego materiału
filtrującego 3M z zaawansowanymi rozwiązaniami, które zmniejszają tzw. opory oddychania. Zawór 3M™ Cool
Flow™ skutecznie odprowadza wydychane powietrze, obniżając temperaturę pod maską, przez co zwiększa wygodę noszenia i minimalizuje ryzyko zaparowania okularów
ochronnych. Dzięki temu użytkownicy półmaski filtrującej
Aura™ mogą łatwo oddychać nawet w najtrudniejszych
warunkach.
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
bhp w praKTyce
www.przyjacielprzypracy.pl
Dodatkowym atutem półmaski filtrującej 3M™ Aura™
jest także tłoczony panel górny, który ogranicza parowanie
okularów ochronnych i znacznie poprawia widoczność. Odpowiednio ukształtowana blaszka nosowa o zakrzywionej,
niskoprofilowej konstrukcji dobrze dopasowuje się do nosa
oraz konturów oczu, zapewniając szerokie pole widzenia
i ułatwiając korzystanie z okularów.
5. urządzanie samohamowne 3m™ nano-Lok™ edge
Urządzenie samohamowne Nano-Lok™ Edge zostało specjalnie zaprojektowane do mocowania na poziomie stóp do
ostrych krawędzi, które bardzo często spotykane są w budownictwie. Ergonomiczna konstrukcja zapewnia łatwość użytkowania i umożliwia bezpośrednie połączenie z większością
modeli szelek bezpieczeństwa. Niezwykle lekka i kompaktowa
konstrukcja jest praktycznie niewyczuwalna na plecach, nie
przeszkadza w trakcie pracy i może być idealnym zamiennikiem standardowej linki z amortyzatorem.
Nano-Lok Edge zatrzymuje upadek na kilku centymetrach, co
czyni produkt bardzo skutecznym na niskich wysokościach.
Dodatkowo taśma jest zawsze naprężona, dzięki czemu minimalizuje się ryzyko przypadkowego potknięcia. Obie funkcje
są kluczowe dla poprawy bezpieczeństwa.
Wizja przyszłości – aktywne systemy bezpieczeństwa
Obecnie najsilniejszym trendem w rozwoju środków ochrony
indywidualnej (SOI) w 3M Poland jest wyposażanie ich we
wskaźniki zużycia oraz łączenie ich w systemy decyzyjne.
Wskaźniki zużycia sprzętu mogą być „bierne”, jak wspomniany wcześniej wskaźnik zużycia pochłaniaczy ESLI oraz „czynne” – wyposażone w aktywne czujniki warunków pracy.
Czujniki aktywne mają możliwość przesyłania danych
o warunkach pracy bezpośrednio do Służb BHP lub
przełożonych. Takie systemy mogą informować o ewentualnym zużyciu sprzętu, nieprawidłowym użytkowaniu a także o koniecznych przeglądach. Przykładem takiego systemu
może być np.: i-Safe firmy Capital Safety oraz Active Safety
firmy 3M. Jest to system oparty o kody RFID. Dla każdego
środka ochrony indywidualnej przypisany jest w systemie czas
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
jego użytkowania, terminy przeglądów, daty produkcji, a także
odnośniki do niezbędnej dokumentacji, takiej jak instrukcje
użytkowania, deklaracje zgodności itp. W tych systemach
każdemu pracownikowi przypisany jest indywidualny zestaw
SOI z informacjami o koniecznych szkoleniach, terminach
przeglądów. Wszystkie dane mogą być zapisane w chmurze
i dostępne z dowolnego miejsca na ziemi również poprzez
urządzenia mobilne.
Rozwiązania takie znacznie upraszczają dokumentację BHP,
dotyczącą każdego z pracowników, w obszarze planowania terminów i zakresu szkoleń okresowych pracowników oraz planowania obowiązkowych przeglądów SOI. Uproszczenie dostępu
do dokumentacji i stały nadzór nad jakością SOI przekłada się
wprost na większe bezpieczeństwo pracowników. ■
BHP w praktyce
www.przyjacielprzypracy.pl
Detektory gazów w roli
podstawowych narzędzi
do kreowania bezpieczeństwa
na stanowisku pracy
Gdybym zwróciła się do Czytelników z zapytaniem co zakwalifikowaliby do środków ochrony zbiorowej podejrzewam,
że wśród najczęściej wymienianych byłyby: osłony elementów czynnych maszyn, barierki ochronne czy też wentylacja
wymuszona. Podążając tym tropem w artykule poświęcę uwagę szerszemu użyciu pojęcia środka ochrony zbiorowej,
służącego do monitoringu warunków środowiska pracy. Wyjaśnię, że użycie terminu monitoring środowiskowy nie
będzie miało odwołania do pomiarów czynników szkodliwych na stanowiskach pracy, lecz do zastosowania wykrywaczy
i mierników stężeń gazów w pomieszczeniach pracy.
Elżbieta Kowalska
Niby wszyscy pamiętamy o obowiązującej regule wyższości środków ochrony zbiorowej nad środkami ochrony indywidualnej,
ale czy nie nastręczyłoby nam już problemu uszczegółowienie
branż przemysłowych, w których monitoring systemów detekcji
gazów, tych stacjonarnych i /lub mierników przenośnych jest
obligatoryjny, nie mówiąc już o przywołaniu regulacji prawnych
nakazujących ich stosowanie?
Przyjrzyjmy się infrastrukturze technicznej stosowanej do
wykrywania amoniaku – czynnika chłodniczego wykorzystywanego w wielu gałęziach przemysłu oraz detekcji gazów
w oczyszczalniach ścieków. Montaż systemów detekcji do
wykrywania gazowego amoniaku w powietrzu jest bezwzględnie konieczny pomimo tego, że żadne krajowe przepisy tego nie
wymagają. Powołując się na § 9 ust.1 rozporządzenia Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 maja 2003 r. w sprawie
bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze amoniakalnych
instalacji chłodniczych w zakładach przetwórstwa rolno-spożywczego (Dz.U. nr 98 poz. 902), to obostrzenie dotyczy jedynie maszynowni chłodniczych bez stałej obsługi. Jednak
większość właścicieli takich urządzeń wyposaża je w systemy
kontroli m.in. ze względu na nakazy Państwowej Inspekcji
Pracy, zniżki ubezpieczeniowe, czy też chęci zwiększenia bezpieczeństwa pracowników.
Wyposażając maszynownię chłodniczą lub przykładowo przepompownię ścieków surowych w stacjonarne systemy detekcji
musimy wiedzieć, że pełni ona również rolę wentylacji awaryjnej. Taki rodzaj wentylacji oprócz załączania automatycznego
powinien dawać możliwość ręcznego uruchomienia wentylatora
zarówno z zewnątrz, jak też z wnętrza pomieszczenia, zapew36
niając przy tym skuteczność wentylacji na poziomie co najmniej
10-krotnej wymiany powietrza w ciągu godziny. Wentylator mechaniczny (awaryjny) sprzężony z systemem detekcji będzie
załączać się automatycznie po przekroczeniu pierwszego progu,
na który ustawione zostały czujniki gazów tj. wartość NDS oraz
NDSCH danej substancji.
System monitoringu nawet w momencie zaniku napięcia w sieci
elektrycznej powinien samoczynnie przełączyć się na własne
źródło zasilania awaryjnego, aby zapewnić ciągłą analizę stężeń
gazów. Przekroczenie ustalonych wartości progowych odbywa
się w oparciu o sygnalizację optyczno-akustyczną. Po przekroczeniu normatywu NDS, automatyka zabezpieczająca uruchamia sygnalizację alarmową oraz wyciągową instalację awaryjną,
jednocześnie identyfikując miejsce występowania zagrożenia.
Detekcja drugiej wartości progowej amoniaku implikuje automatyczne wyłączenie całego urządzenia z ruchu lub zamknięcie
zaworów segmentujących instalację na strefy komorowe, celem
ograniczenia wycieku. Sygnał alarmu winien być przekazywany nie tylko do osób zajmujących się dozorem i eksploatacją
maszynowni chłodniczej, ale także do jednostek ratowniczych,
zobowiązanych do sprawdzenia przyczyny wycieku gazu z instalacji. Warto wiedzieć, że gazy wybuchowe mierzy się w procentach dolnej granicy wybuchowości (do kilku procent objętościowo), a toksyczne w ppm-ach (milionowych częściach)
lub miligramach na m3. Zasada działania sensorów gazów
opiera się na konwersji wielkości fizycznej – stężenia gazów
na wielkość elektryczną tj. prąd/napięcie.
W systemach detekcji gazów najczęściej stosuje się sensory katalityczne, elektrochemiczne oraz półprzewodniprzyjaciel przy pracy
grudzień 2016
bhp w praktyce
www.przyjacielprzypracy.pl
kowe. Dla zapewnienia precyzji działania systemu kluczowego
znaczenia nabiera kalibracja jego sensorów, która powinna być
wykonywana zgodnie z procedurą ustaloną przez producenta.
Przeprowadzając niejednokrotnie audyty wewnętrzne w dużych
zakładach przetwórczych wykorzystujących amoniak z terenu
Lubelszczyzny, w zastanej infrastrukturze technicznej w większości przypadków zauważyłam, że zainstalowano systemy wczesnego ostrzegania o rozszczelnieniu instalacji, pomimo tego,
że były to maszynownie ze stałą obsługą.
Gdyby pokusić się o wskazanie obszarów pracy do poprawy
w skontrolowanych zakładach, to zaniedbania najczęściej dotyczyły: niezapewnienia kombinezonów gazoszczelnych, pomimo
istnienia zapisu o udziale pracowników w akcji ratowniczej,
braku legalizacji aparatów powietrznych oraz ich przeglądów
technicznych, stosowania pochłaniaczy par amoniaku tzw. kapsułowanych po okresie ich ważności.
Zdecydowanie w gorszym świetle ukazują się lubelskie przyzakładowe oczyszczalnie ścieków. Nie dość, że na próżno w nich
szukać stacjonarnych systemów detekcji w obiektach technologicznych z dużą koncentracją gazów, to jeszcze uwidocznił się
brak świadomości u kadry technicznej potrzeby posiadania na
stanie przenośnych mierników stężeń gazów, w które musi być
zaopatrzony każdy pracownik, schodzący np. do zagłębień przy
kratach w przepompowniach ścieków surowych.
W myśl § 7 pkt. 2 oraz § 16 rozporządzenia Ministra Gospodarki
Przestrzennej i Budownictwa z dnia 1 października 1993 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy eksploatacji, remontach
i konserwacji sieci kanalizacyjnych (Dz.U. nr 96 poz. 437) pracownicy muszą zostać zabezpieczeni przed nagłym przekroczeniem
dopuszczalnych stężeń gazów oraz posiadać przy sobie urządzenia
do wykrywania i sygnalizacji obecności gazu. Dodatkowo ta kwestia znalazła również swoje przełożenie w § 33 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia
1 października 1993 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy
w oczyszczalniach ścieków (Dz.U. nr 96 poz. 438).
W oczyszczalniach i kanałach prawie zawsze występuje
podwyższone stężenie siarkowodoru, dwutlenku węgla
oraz może wystąpić metan. Najbardziej niebezpieczny dla
pracowników jest silnie toksyczny siarkowodór, który z racji tego,
że jest cięższy od powietrza zalega w studzienkach i różnego
rodzaju zagłębieniach. Pomimo swojego specyficznego zapachu
zgniłych jaj, w przypadku utrzymywania się w atmosferze wysokiego stężenia nie jesteśmy w stanie go wyczuć, gdyż natychmiast
dochodzi do porażenia zakończeń nerwowych.
Oczyszczalnie ścieków są obiektami trudnymi do monitorowania choćby ze względu na dużą wilgotność względną oraz
możliwość pojawienia się znacznych różnic stężeń substancji
niebezpiecznych w różnych miejscach. Z tego też względu producenci mierników przenośnych zalecają ich kalibrację przed
każdym istotnym pomiarem oraz okresowo co 6 miesięcy. Tego
typu urządzenia przenośne poza wskazywaniem wartości chwilowych, uśredniania pomiaru w czasie i sygnalizacji przekroczenia wartości NDS i NDSCH muszą dawać również możliwość
sprawdzenia stanu powietrza w kanałach przed zejściem do
zagłębień. Dodatkowo posiadają one wbudowaną pamięć odczytów pomiarowych, przez co stają się nieodzowne w przypadku
zaistnienia zdarzenia nagłego.
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
Nie wolno mylić mierników stężeń i wykrywaczy gazów
z analizatorami składu powietrza! W odróżnieniu od stacjonarnych systemów detekcji korzystanie z mierników przenośnych narzuca konieczność opracowania procedur posługiwania
się nimi oraz późniejsze egzekwowanie ich stosowania przez
pracowników.
Jeśli w środowisku pracy wystąpiłby niedobór tlenu o stężeniu objętościowym poniżej 19% lub stężenie gazu przekracza 500 x NDS, albo występują gazy i/lub pary w stężeniu
przekraczającym 1% objętości, należy bezwzględnie użyć
sprzętu oczyszczającego lub izolującego w wersji ucieczkowej. Jakikolwiek udział pracowników w akcji ratowniczej,
potwierdzony przyjętymi zasadami organizacji w opracowanej
wewnętrznej instrukcji do tego typu działań, narzuca konieczność stosowania sprzętu przez wszystkich uczestników!
Zastosowane w takim sprzęcie rozwiązanie techniczne umożliwia oddychanie z posiadanego niezależnego źródła powietrza
(sprzęt autonomiczny).
Niezależne źródło powietrza lub tlenu do oddychania jest zapewnione poprzez zastosowanie:
• aparatów powietrznych butlowych w wersji ze sprężonym
powietrzem,
• aparatów regeneracyjnych w wersji ze sprężonym tlenem,
z ciekłym tlenem lub z tlenem chemicznie związanym.
Cechą wspólną sprzętu izolującego jest zapewnienie ciągłego dopływu powietrza zdatnego do oddychania, które
zawiera minimalny stopień zanieczyszczeń w stężeniu
poniżej NDS substancji. Z uwagi na zastosowanie sprzętu
w ratownictwie, w sytuacjach konieczności izolowania się od atmosfery otoczenia oraz możliwości zatrucia przez skórę aparaty
powietrzne stosuje się z ubraniami gazoszczelnymi.
Okres magazynowania ubrania gazoszczelnego jest uzależniony
od deklaracji producenta – zwykle jest to od 10 do 15 lat. W tym
czasie producent jest zobligowany do corocznych przeglądów serwisowych. Jeśli producent nie zapewnia corocznego serwisowania,
powinien wskazać listę podmiotów posiadających wydane przez
niego uprawnienia do obsługi i naprawy. Jeśli serwisowaniem zajmuje się uprawniony podmiot zewnętrzny, to koszty serwisowania
pokrywa dostawca sprzętu. Fakt dokonania usługi serwisowej jest
potwierdzony wpisem wykonawcy w dzienniku inspekcji oraz
dostarczeniem oddzielnego protokołu wykonania usługi.
Przeprowadzone czynności serwisowe potwierdzają dopuszczenie
sprzętu do użytkowania na okres 12 miesięcy od daty przeprowadzenia przeglądu. Stosując aparaty powietrzne należy zapoznać się
z informacjami producenta w zakresie przeglądów technicznych
oraz wymogu legalizacji, zawartymi w zielonych paszportach.
Najczęściej aparaty powietrzne legalizuje się co 3 lata, a przegląd
techniczny przeprowadza się co 12 miesięcy. Coroczny przegląd
techniczny przeprowadza się tylko wtedy, gdy aparat nie był
używany, natomiast po każdym użyciu musi być sprawdzony,
a następnie nabity.
Pamiętajmy, iż tylko bezwzględne przestrzeganie harmonogramów
kalibracji urządzeń pomiarowych, kontrola nastawów zaworów
bezpieczeństwa oraz serwisowanie środków ochrony indywidualnej są gwarantem bezpieczeństwa na stanowisku pracy. ■
37
drzwi dymoszczeLne –
wymagania i zasTosowanie
Głównym zagrożeniem kojarzącym się z pożarem jest ogień. Tymczasem pożar stwarza szereg innych niebezpieczeństw
dla zdrowia i życia, takich jak: podmuchy gorącego powietrza, wybuchy, naruszenie konstrukcji budynku, ale przede
wszystkim tlenek węgla oraz palące się toksyczne substancje. Z powyższych czynników najgroźniejszy jest dym, który
składa się z substancji toksycznych, a głównie z tlenku węgla, tzw. czadu.
Katarzyna Noga, POL-POŻ KOŁTON SP. JAWNA
Polskie przepisy narzucają w niektórych przypadkach stosowanie przegród dymoszczelnych, głównie drzwi dymoszczelnych (rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12
kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim
powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – Dz.U. nr
75 poz. 690 ze zm.):
1. Drzwi dymoszczelne powinny być wyposażone w urządzenia zapewniające samoczynne zamknięcie otworu
w czasie pożaru.
2. Korytarze stanowiące drogę ewakuacyjną w strefach ZL
powinny być podzielone na odcinki nie dłuższe niż 50
m przez zastosowanie przegród z drzwiami dymoszczelnymi lub w inny sposób zabezpieczający korytarz przed
zadymieniem.
3. W strefach pożarowych ZLIV, w budynkach wysokich i wysokościowych dopuszcza się wykonanie klatek schodowych
stanowiących drogę ewakuacyjną bez przedsionków oddzielających je od poziomych dróg komunikacji ogólnej, jeżeli:
• każde mieszkanie lub pomieszczenie jest oddzielone od
poziomej drogi komunikacji ogólnej drzwiami o klasie
odporności ogniowej co najmniej E l 30,
• klatki schodowe są zamykane drzwiami dymoszczelnymi,
ZDjęCie 1. PRóg oPaDająCy
• klatki schodowe są wyposażone w urządzenia zapobiegające zadymieniu lub w samoczynne urządzenia
oddymiające uruchamiane za pomocą systemu wykrywania dymu.
Zadaniem drzwi dymoszczelnych jest ograniczenie ilości
dymu przedostającego się do przestrzeni chronionych
budynku, takich jak korytarze czy klatki schodowe. Drzwi
te ograniczają przedostanie się dymu i gazów pożarowych do
takich ilości, aby ich stężenie po upływie określonego czasu
było jeszcze bezpieczne dla ludzi.
Pol-Poż Kołton SP. jaWna, ul. tartaczna 10a, 26-600 Radom, tel. 48 36 253 15, www.pol-poz.pl, www.sklep-ppoz.pl
ochrona przeciwpożarowa
www.przyjacielprzypracy.pl
Rysunek 1. Kierunki otwierania
Rysunek 2. Możliwe rozwiązania techniczne
Dymoszczelność to jeden parametrów odporności ogniowej. Wyróżniamy dwie klasy Sa i Sm, które oznaczają:
• Klasa Sa – maksymalny przepływ przez nieszczelności, mierzony zarówno w temperaturze otoczenia, jak
i w temperaturze 200°C, przy różnicy ciśnień do 50 Pa,
nie przekracza 20m3/h dla drzwi jednoskrzydłowych
oraz 30m3/h dla drwi dwuskrzydłowych.
• Klasa Sm – maksymalny przepływ przez nieszczelności,
mierzony w temperaturze otoczenia, przy różnicy ciśnień do 25 Pa, nie przekracza 3m3/h na metr długości
szczeliny pomiędzy skrzydłem drzwi a ościeżnicą (przy
pominięciu szczeliny progowej).
Kryteria te nie uwzględniają czasu, w którym następuje zadymienie przestrzeni chronionej.
Drzwi możemy nazwać dymoszczelnymi tylko wtedy gdy posiadają odpowiedni certyfikat, a co za tym idzie pozytywnie przejdą badania zgodnie z normami z grupy PN-EN 13501. Drzwi
te mogą być wykonane jako stalowe, aluminiowe oraz drewniane. Uzyskanie przez drzwi odpowiedniej dymoszczelności
sprowadza się do zastosowania odpowiedniego uszczelnienia.
Nieszczelności pomiędzy skrzydłem a ościeżnicą wypełnia się
Typ: | Drzwi przeciwpozarowe:
Aprobata Techniczna ITB:
Certyfikat Zgodnosci ITB Nr:
Producent:
Rok produkcji:
2012
2013
uszczelką obwiedniową, natomiast szczelinę pomiędzy podłogą
a drzwiami izoluje się przez zastosowanie typowego progu lub
uszczelki opadającej (tzw. próg opadający). Specjalną uszczelkę
w profilu aluminiowym umieszcza się w dolnej części skrzydła, w przypadku zamkniecia się skrzydła uszczelka zamyka
nieszczelności, a przy otwieraniu chowa się do profilu. W ten
sposób nie doznaje uszkodzeń mechanicznych.
Drzwi dymoszczelne jak typowe drzwi przeciwpożarowe z odporności ogniową EI muszą się samoczynnie domykać, dlatego powinny być wyposażone w samozamykacze. Na rynku
występują drzwi wyposażone w zawiasy sprężynowe samodomykające. Należy zwrócić uwagę, że taki zawias może zastąpić
samozamykacz tylko w pomieszczeniach rzadko użytkowanych.
Zawias samodomykający działa na zasadzie sprężyny, która
stanowi siłę napędową. Siła ta maleje z kątem otwarcia drzwi.
Istnieje możliwość, że przy małym kącie siła będzie zbyt mała,
żeby domknąć drzwi. Dodatkowo przy częstym używaniu może
dojść do zmęczenia materiału sprężyny, co kończy się tym,
że drzwi się tylko domykają, a nie zamykają. Samozamykaczy
często nie stosuje się z uwagi na relatywnie wysokie koszty,
ale niedomknięcie się drzwi w przypadku powstania pożaru
skutkuje o wiele większymi stratami. ■
UT431/US431 EI230 Sm i Sa
AT-15-4389/2008
1697/W
DOMOFERM GmbH
2014
2015
2016
80
2017
Rysunek 3. Tabliczka znamionowa - drzwi dymoszczelne
POL-POŻ KOŁTON SP. JAWNA, ul. Tartaczna 10a, 26-600 Radom, tel. 48 36 253 15, www.pol-poz.pl, www.sklep-ppoz.pl
39
na sali sądowej
www.przyjacielprzypracy.pl
Stwierdzenie choroby
zawodowej
Oto treść tezy aktualnej, powziętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przy ferowaniu wyroku w sprawie przesłanek
stwierdzenia wystąpienia u pracownika choroby zawodowej:
„Aby doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie na które cierpi musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych i musi być ono spowodowane występowaniem w pracy czynników szkodliwych dla zdrowia,
albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (narażenie zawodowe), przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym winien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem”.
Andrzej Dobrzyński
Lucyna C. istotnie pracowała w warunkach szkodliwych dla
zdrowia. Była laborantką w wytwórni włókien akrylowych
w dużym zakładzie chemicznym. Pracowała w narażeniu
zawodowym na różnorodne substancje chemiczne, żeby
z kilkunastu substancji wymienić przykładowo tylko akrylan metylu, benzoesan sodu, stężony kwas siarkowy i solny,
alkohole izopropylowy i metylowy. Pracowała tak przez lat
30, tyle tylko, że było to w latach 1964-1994. Potem przez
siedem lat pobierała zasiłek przedemerytalny a od 2001 r. jest
na emeryturze. Po prawie 20 latach od zakończenia pracy zawodowej wystąpiła o stwierdzenie u niej choroby zawodowej
układu wzrokowego, wywołanej czynnikami chemicznymi,
pod postacią alergicznego zapalenia spojówek. Ta choroba –
alergiczne zapalenia spojówek znajduje się w wykazie chorób
zawodowych w rozporządzeniu Rady Ministrów, wydanym
z upoważnienia ustawowego (kodeks pracy, art. 237).
Pierwsze dolegliwości z oczyma pojawiły się już w cztery lata
po rozpoczęciu pracy laborantki. Objawy: pieczenie, świąd, łzawienie. Leczyła się w przychodni zakładowej. Po zakończeniu
pracy wielokrotnie korzystała z pomocy okulisty, a w 2006 r.
rozpoznano zespół suchego oka powikłanego zapaleniem spojówki i rogówki. Dodatkowo od wielu lat odczuwała i odczuwa
do dziś dnia dolegliwości gardła oraz dróg oddechowych.
Sprawą uznania choroby zawodowej u Lucyny C. zajmowali
się kolejno Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, następnie – po złożeniu przez nią odwołania – Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny. Stwierdzono,
iż w okresie zatrudnienia była wyposażona w środki ochrony indywidualnej i była objęta badaniami profilaktycznymi;
nie stwierdzono przeciwwskazań do wykonywania pracy
zawodowej. Podczas postępowania o stwierdzenie choroby
zawodowej przeprowadzono szereg badań, w tym zwłaszcza
okulistycznych. Trwały one przez wiele miesięcy, kolejno:
w poradni medycyny pracy, w poradni chorób zawodowych
40
Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, w klinice chorób
zawodowych Instytutu Medycyny Pracy. W ich wyniku stwierdzono u skarżącej astygmatyzm, rzekomosoczewkowość,
zapalenia brzegów powiek, zapalenie spojówek, zaburzenia w wydzielaniu filmu łzowego, rogówkę z przymgleniem
nabłonka, początkową zaćmę, miażdżycowe zwyrodnienie
naczyń siatkówki. Uznano, że wszystkie te dolegliwości, występujące z różnym nasileniem podczas kolejnych badań, nie
mają podłoża alergicznego. PWIS jako organ odwoławczy
uznał, że stwierdzone schorzenie Lucyny C. nie jest chorobą
zawodową. Wyjaśnił przy tym, iż zgodnie z obowiązującymi
przepisami, rozpoznanie zawodowego alergicznego zapalenia
spojówek może nastąpić w okresie zatrudnienia pracownika
w narażeniu na dany alergen, lub po jego zakończeniu, nie
później jednak niż w ciągu roku od ustania ekspozycji. W tym
wypadku okres został znacznie przekroczony, gdyż od zakończenia narażenia minęło 20 lat. Ponadto zapalenia spojówki
u zainteresowanej powracają i utrzymują się pomimo upływu
tylu lat od zakończenia pracy. Dodatkowym argumentem dla
stanowiska PWIS był fakt, że Lucyna C. pobierała próby dotyczące procesu technologicznego tylko w pierwszych latach
swojej pracy w wytwórni włókien akrylowych. Narażenie
zawodowe trwało zatem stosunkowo krótko.
Lucyna C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zaskarżając decyzję obu instancji orzekających oraz orzeczenia lekarskie w całości. Zarzuciła brak
„odpowiednich badań i konsultacji” a w szczególności nie
zasięgnięcie opinii lekarza toksykologa oraz wojewódzkiego
konsultanta okulistyki. Wniosła o przeprowadzenie i dopuszczenie dowodu z opinii biegłych sądowych lekarzy: toksykologa, okulisty, laryngologa, pulmonologa oraz dermatologa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, iż zgodnie
z przepisem art. 235.1 k.p. (dodanym do kodeksu ustawą
z 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz
zmianie niektórych innych ustaw) – za chorobę zawoprzyjaciel przy pracy
grudzień 2016
na sali sądowej
www.przyjacielprzypracy.pl
dową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób
zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy
można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących
w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych „narażeniem zawodowym”.
Użyte w treści powyższego artykułu wyrażenie „choroba
wymieniona w wykazie chorób zawodowych” – wyjaśnijmy
– musi być interpretowane z uwzględnieniem wydanego na
podstawie art. 237 k.p. rozporządzenia Rady Ministrów z 30
czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, zawierającego
w załączniku wykaz chorób zawodowych. Poza tym stwierdzenie wystąpienia choroby zawodowej musi zostać potwierdzone
orzeczeniem lekarza, spełniającego wymagane kwalifikacje.
W omawianej sprawie organy administracyjne I i II instancji (Powiatowy i Wojewódzki Inspektorzy Sanitarni) oparły
swoje decyzje na orzeczeniach lekarskich wydanych
przez uprawnione jednostki orzecznicze. W postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej organy
inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim i nie są uprawnione do samodzielnej
oceny dokumentacji lekarskiej. W orzecznictwie podkreśla się – przypomniał Sąd
– że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie
właściwej jednostki ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie
jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej,
prowadzącej do odmiennego rozpoznania
schorzenia. Związanie to wynika z tego,
że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi
wątpliwości w świetle pozostałych dowodów.
Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych. Nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby te
orzeczenia obalić, nie mają w tym zakresie
podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan
zdrowia skarżącej kształtuje się odmiennie
od wyników badań, stanowiących podstawę
orzeczeń lekarskich – stwierdził w uzasadnieniu
prawnym Sąd.
choroby (wyroki NSA z 24 marca 2000 r., 8 listopada 2000 r.,
11 grudnia 2001 r.). Utrwalone jest stanowisko NSA,
że organ administracyjny nie może orzekać bez orzeczenia lekarskiego bądź sprzecznie z nim.
Orzekające w sprawie placówki medyczne – stwierdził ostatecznie WSA – zgodnie wykluczyły u Lucyny C. chorobę
zawodową w postaci przewlekłego alergicznego zapalenia
spojówek o podłożu zawodowym. Nie można podzielić
stanowiska skarżącej, że ustalony stan faktyczny budzi wątpliwości i konieczne jest zasięgnięcie dodatkowych opinii
lekarskich. Organy orzekające w sprawie opierając się na
orzeczeniach jednostek medycznych w sposób wyczerpujący
ustaliły stan faktyczny. Uzupełnienie orzeczenia medycznej
jednostki orzeczniczej jest właściwe, sporządzone na podstawie analizy całości dokumentacji medycznej, obejmującej
wysoko specjalistyczne badania diagnostyczne, z uwzględnieniem pracy zawodowej i analizy narażenia zawodowego.
W konsekwencji Sąd oddalił wniosek skarżącej o powołanie
dodatkowych biegłych i orzekł o oddaleniu skargi. ■
Wojewódzki Sąd Administracyjny powołał się na
stosunkowo świeży wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 stycznia 2007 r. przypominając
też utrwalone stanowisko orzecznictwa, przyjmujące związanie organów inspekcji sanitarnej
rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim,
wydanym przez uprawnione podmioty medyczne
i w konsekwencji przyjmujące brak podstaw do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej przez te
organy, prowadzącej do odmiennego rozpoznania
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
41
wypadki
www.przyjacielprzypracy.pl
Śmiertelny wypadek
w galwanizerni
W sierpniu 2016 r. w zakładzie galwanizacyjnym z terenu woj. warmińsko-mazurskiego doszło do śmiertelnego wypadku
przy pracy. Jeden z pracowników w niewyjaśnionych okolicznościach wpadł do wanny z wodą o temperaturze 78°C, w wyniku czego zmarł po 12 dniach w szpitalu. Jak stwierdził inspektor Państwowej Inspekcji Pracy, główną przyczyną wypadku
było przebywanie poszkodowanego w miejscu niedozwolonym oraz zlekceważenie przez niego zagrożenia i przepisów
bezpieczeństwa pracy.
Jacek Żerański
Okoliczności wypadku
W dniu zdarzenia poszkodowany (wiek: 32 lata, staż pracy
w zakładzie: 10 lat), zatrudniony na stanowisku pomocnika galwanizera, pracował razem z kolegą na drugiej zmianie
przy obsłudze linii automatycznej do niklowania (producent:
HLS Galvanotechnik Leipzig GmbH, rok produkcji: 2005).
Procesowi niklowania poddawano rurki do produkcji grzałek
– pracownicy zakładali detale (rurki) na zawieszkach galwanicznych, które przenoszone były automatycznie na ciąg wanien
galwanicznych. Wanny te znajdowały się w drugiej części hali
produkcyjnej i nie były widoczne z miejsca, w którym pracownicy nakładali detale oraz gdzie znajdował się komputer
sterujący całym procesem. Pół godziny przed końcem zmiany
(ok. godz. 21:30) system komputerowy zasygnalizował awarię
linii i jej automatyczne zatrzymanie. Poszkodowany poszedł
sprawdzić przyczyny sygnalizacji usterki. Po kilku minutach
jego kolega, który został na miejscu, usłyszał krzyk i zobaczył jak do hali wbiega poszkodowany w pośpiechu zdejmując
z siebie ubranie. Do najbliższego szpitala zawiózł go jeden
z pracowników zakładu. W wyniku rozległych poparzeń poszkodowany zmarł po 12 dniach.
W wyniku dochodzenia ustalono, że pracownik w momencie
gdy przebywał w hali gdzie znajdowały się wanny galwaniczne,
wpadł do wanny o pojemności 4500 l z wodą o temperaturze
78°C, w której płukano elementy przed niklowaniem.
Ustalenia inspektora Państwowej Inspekcji Pracy, przyczyny wypadku
Górna krawędź wanny, do której wpadł poszkodowany, znajdowała się na wysokości 105 cm powyżej poziomu podestu
komunikacyjnego. Pomiędzy wanną a krawędzią podestu
znajdowała się przerwa szerokości 35 cm. Na wysokości 92
cm nad poziomem podestu znajdowała się linka awaryjnego
wyłączenia linii. Podczas wizji lokalnej ustalono, że nie było
możliwości wpadnięcia do wanny bezpośrednio z podestu
komunikacyjnego. Prawdopodobnie poszkodowany wszedł na
krawędź wanny i z nieustalonych przyczyn (być może poślizg42
Zdjęcie 1. wanna, do której wpadł poszkodowany
nął się) wpadł do jej wnętrza. W trakcie dochodzenia ustalono,
że w dniu zdarzenia pracownik używał nieodpowiedniego obuwia z płaską podeszwą – butów sportowych, mimo
że otrzymał obuwie robocze.
Jak ustalił inspektor PIP, w momencie zdarzenia w zakładzie
nie było kierownika galwanizerni ani żadnej osoby go zastępującej i sprawującej bezpośredni nadzór nad pracownikami.
Kierownik galwanizerni w dniu wypadku przebywał na terenie
zakładu podczas całej pierwszej zmiany oraz w początkowych
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
wypadki
www.przyjacielprzypracy.pl
godzinach zmiany drugiej – do około godziny 16-ej. Odbył on
szkolenie z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy dla osób
kierujących pracownikami. Z zakresu obowiązków kierownika
wynikało, że podlegają mu pracownicy galwanizerni. Ustalono,
że osobą zastępującą kierownika w czasie jego nieobecności jest
zastępca, który jednak również pracował na pierwszą (dzienną)
zmianę. Praca w zakładzie odbywała się w systemie ciągłym,
3-zmianowym (24 godziny na dobę).
Z zakresu odpowiedzialności poszkodowanego wynikało m.in.,
że miał informować przełożonych o nieprawidłowościach
w pracy linii do niklowania, sprawować bezpośredni nadzór
na tą linią oraz przestrzegać przepisów i zasad BHP. Podlegał
bezpośrednio kierownikowi galwanizerni.
W opinii inspektora PIP, główną przyczyną wypadku było przebywanie
pracownika w miejscu niedozwolonym. Ponadto poszkodowany zlekceważył zagrożenia oraz przepisy BHP. Na zaistnienie zdarzenia mógł
mieć wpływ brak nadzoru nad prowadzonymi pracami. Zgodnie z § 80 ust. 1, § 81 ust. 1 pkt 1 oraz § 91 rozporządzenia
Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r.
w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy
(t. jedn. w Dz.U. z 2003 r. nr 169 poz. 1650 ze zm.), pracodawca określa szczegółowe wymagania bezpieczeństwa i higieny
pracy przy wykonywaniu prac szczególnie niebezpiecznych,
w szczególności zapewnia bezpośredni nadzór nad tymi pracami wyznaczonych w tym celu osób. Przez prace szczególnie
niebezpieczne rozumie się m.in. prace przy użyciu materiałów
niebezpiecznych oraz prace określone jako szczególnie niebezpieczne w innych przepisach dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy lub w instrukcjach eksploatacji urządzeń i instalacji,
a także inne prace o zwiększonym zagrożeniu lub wykonywane
w utrudnionych warunkach, uznane przez pracodawcę jako
szczególnie niebezpieczne. Materiałami niebezpiecznymi w rozumieniu rozporządzenia są w szczególności substancje i preparaty chemiczne sklasyfikowane jako niebezpieczne, zgodnie
z przepisami o substancjach i preparatach chemicznych, oraz
materiały zawierające szkodliwe czynniki biologiczne zakwalifikowane do 3 lub 4 grupy zagrożenia zgodnie z przepisami
w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia
w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki.
Z kolei z § 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia
23 lipca 2009 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy
procesach galwanotechnicznych (Dz.U. nr 126 poz. 1043) wynika, iż przez substancję niebezpieczną i preparat niebezpieczny rozumiemy każdą substancję spełniającą kryteria określone
w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 stycznia 2001 r. o substancjach
i preparatach chemicznych (Dz.U. nr 11 poz. 84). Przywołany
powyżej przepis został zastąpiony przez ustawę z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach
(t.jedn. w Dz.U. z 2015 r. poz. 1203). W myśl art. 4 ust. 1
tej ustawy substancjami niebezpiecznymi i mieszaninami niebezpiecznymi są substancje i mieszaniny zaklasyfikowane co
najmniej do jednej z poniższych kategorii: substancje i mieszaniny o właściwościach wybuchowych; substancje i mieszaniny
o właściwościach utleniających; substancje i mieszaniny skrajnie łatwopalne; substancje i mieszaniny wysoce łatwopalne;
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
Zdjęcie 2. linia do niklowania
substancje i mieszaniny łatwopalne; substancje i mieszaniny
bardzo toksyczne; substancje i mieszaniny toksyczne; substancje i mieszaniny szkodliwe; substancje i mieszaniny żrące;
substancje i mieszaniny drażniące; substancje i mieszaniny
uczulające; substancje i mieszaniny rakotwórcze; substancje
i mieszaniny mutagenne; substancje i mieszaniny działające
szkodliwie na rozrodczość; substancje i mieszaniny niebezpieczne dla środowiska.
Na linii do niklowania, gdzie doszło do wypadku, jak wynika z przedłożonych inspektorowi dokumentów, stosowane
były m.in. następujące substancje i preparaty chemiczne: kwas
siarkowy 50% (właściwości żrące), kwas borowy, Fettex ELZ
(właściwości żrące, drażniące) chlorek niklu sześciowodny
(właściwości toksyczne, właściwości rakotwórcze – kat. 1A,
działanie mutagenne na komórki rozrodcze, działanie drażniące), siarczan niklu sześciowodny (działanie rakotwórcze
kat. 1A, działanie mutagenne na komórki rozrodcze, działanie
drażniące, działanie uczulające i działanie toksyczne).
Tym samym pracę wykonywaną na linii do niklowania
należało uznać za pracę szczególnie niebezpieczną w rozumieniu ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny
pracy.
Podczas kontroli inspektor PIP stwierdził, że pracodawca
nie opracował wykazu prac szczególnie niebezpiecznych występujących w zakładzie (nieprawidłowość usunięto w trakcie kontroli – inspektorowi przedłożono wykaz takich prac,
uwzględniający m.in. prace z substancjami o właściwościach
żrących i toksycznych, rakotwórczych i innych).
Ponieważ pracodawca nie prowadził rejestru prac, których wykonywanie powoduje konieczność pozostawania w kontakcie
z substancjami chemicznymi, ich mieszaninami, czynnikami lub
procesami technologicznymi o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, nie przekazał takiego rejestru wojewódzkiemu inspektorowi sanitarnemu oraz okręgowemu inspektorowi pracy.
Pracodawca nie prowadził także rejestru pracowników narażonych na działanie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu
rakotwórczym lub mutagennym (nieprawidłowość usunięto
w trakcie kontroli – pracodawca założył taki rejestr).
W związku ze stwierdzonymi wykroczeniami w zakresie nieprowadzenia powyższej dokumentacji, inspektor zastosował
wobec osoby odpowiedzialnej karę grzywny w drodze mandatu. ■
43
[NIE]pełnosprawni w pracy
www.przyjacielprzypracy.pl
Otwieramy pralnię chemiczną
Każdy z nas chce w życiu robić to co lubi i to co potrafi, bez względu na swoją sprawność czy niepełnosprawność.
Dobrze jest jeśli do tego można zarobić na własne utrzymanie. Wiele osób nie mogąc znaleźć pracy na miarę swych
ambicji i oczekiwań otwiera własne firmy, są wśród nich również osoby niepełnosprawne.
Justyna Wolanin, Stanisław Wolanin
Jeśli chcemy założyć własny biznes warto zrobić rozeznanie
rynku. Zastanowić się, czy działalność będziemy wykonywać
w domu czy w innym lokalu. Porozmawiać z osobami, które
prowadzą już taką samą lub podobną działalność. Konieczne
jest zrobienie biznes planu. Potem to już tylko formalności:
zarejestrowanie firmy, otrzymanie numeru REGON, zgłoszenie
formy opodatkowania do Urzędu Skarbowego, zgłoszenie do
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, założenie konta firmowego
w banku, wyrobienie pieczątki i już możemy prowadzić naszą
działalność.
Planując rozpoczęcie działalności musimy zapewnić sobie
środki na jej uruchomienie. Nowi przedsiębiorcy mogą liczyć
na wsparcie z różnych stron. Urzędy pracy oferują dotacje na
otworzenie własnej działalności. Można również ubiegać się
o środki unijne. Instytucje finansowe udzielają niskooprocentowanych kredytów. Państwo gwarantuje ulgi w opłacaniu składek
ZUS. Osoby niepełnosprawne mogą dodatkowo ubiegać się
o refundację składki emerytalnej i rentowej. To wszystko ma
na celu zachęcanie do pracy na własny rachunek.
Kiedy już jesteśmy przedsiębiorcami, mamy lokal, zakupiliśmy
wyposażenie, maszyny, zatrudniliśmy pracowników (w tym
niepełnosprawnych) sprawdźmy czy spełniamy wymagania
dotyczące BHP w naszej branży. Dziś kilka wskazówek dla osób
zakładających pralnię chemiczną i zatrudniających w niej osoby
44
niepełnosprawne. Jakie przepisy musi znać pracodawca aby
zakład pracy był bezpieczny dla wszystkich pracowników?
Najważniejsze przepisy dotyczące prawa pracy i BHP
Każdy przedsiębiorca musi znać i stosować przepisy prawa
dotyczące bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Po
pierwsze kodeks pracy (t.j. w Dz.U. z 2016 r. poz.1666) oraz
rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26-09-1997
r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy
(t.j. w Dz.U. z 2003 r. nr 169 poz. 1650 ze zm.), rozporządzenie Ministra Gospodarki z 27-04-2000 r. w sprawie
bezpieczeństwa i higieny pracy w pralniach i farbiarniach
(Dz.U. nr 40 poz. 469), rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 6-06-2014 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia
w środowisku pracy (Dz.U. poz. 817 ze zm.), rozporządzenie
Ministra Zdrowia z 30-12-2004 r. w sprawie bezpieczeństwa
i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy
czynników chemicznych (t.j. w Dz.U. z 2016 r. poz. 1488). To
tylko niektóre z nich.
Wymagania dotyczące budynków
Aby nasi pracownicy mieli odpowiednie warunki pracy pracodawca musi zadbać o spełnienie wymogów dotyczących
pomieszczeń pracy. Najlepiej sprawdzić ich stan przy pomocy
listy kontrolnej (tabela 1).
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
[NIE]pełnosprawni w pracy
www.przyjacielprzypracy.pl
Pytanie
TAK
1
Czy budynek posiada książkę obiektu budowlanego?
2
Czy budynek jest wyposażony w instalację wodno-kanalizacyjną?
3
Czy budynek jest wyposażony w instalację wentylacyjną?
4
Czy budynek jest wyposażony w instalację elektryczną?
5
Czy budynek jest wyposażony w instalację sprężonego powietrza?
6
Czy na każdego pracownika pracującego w danym pomieszczeniu przypada 13m3 wolnej przestrzeni?
7
Czy na każdego pracownika pracującego w danym pomieszczeniu przypada 2m2 wolnej powierzchni
8
Czy wysokość pomieszczeń w których występują czynniki szkodliwe wynosi 3,3 m?
9
Czy pomieszczenie przeznaczone na magazyn środków chemicznych (pomieszczenie pracy czasowej)
ma 2,5 m wysokości?
10
Czy drzwi wejściowe do pomieszczeń pralniczych mają szerokość 0,9 m?
11
Czy drzwi między pomieszczeniami pracy umożliwiają pracownikom poruszanie się bez potrzeby używania
klucza?
12
Czy w pomieszczeniach pracy jest odpowiednia temperatura (140C, a przy pracach lekkich 180C)?
13
Czy pracownicy maja dostęp do pomieszczeń sanitarno-higienicznych?
14
Czy wysokość pomieszczeń sanitarno-higienicznych wynosi 2,5 m?
15
Czy stosunek powierzchni okien do powierzchni podłogi w pomieszczeniach pracy wynosi 1:8?
16
Czy oświetlenie stanowisk pracy jest zgodne z normami?
17
Czy pomieszczenia narażone na działanie wody, pary i substancji chemicznych są pokryte do wysokości
2 m materiałem nienasiąkliwym, łatwo zmywalnym i odpornym na używane środki chemiczne?
18
Czy podłogi we wszystkich pomieszczeniach pralniczych są wykonane z materiałów odpornych na
nasiąkanie?
19
Czy studzienki i kratki ściekowe są zabezpieczone odpowiednimi pokrywami lub kratami?
NIE
UWAGI
Jeśli zatrudniamy pracownika niepełnosprawnego
20
Czy drogi dojścia do budynku są utwardzone i równe?
21
Czy schody mają podjazdy dla osób niepełnosprawnych?
22
Czy w budynku jest możliwość przemieszczania się osoby niepełnosprawnej ruchowo
(windy, platformy, brak progów, równe drogi komunikacyjne)?
23
Czy pomieszczenia sanitarno-higieniczne są dostosowane dla osób niepełnosprawnych?
24
Czy pokrywy i zabezpieczenia kratek ściekowych nie są zbyt wystające lub zbyt niskie,
uniemożliwiające poruszanie się osób niepełnosprawnych?
Tabela 1. Lista kontrolna dotycząca pomieszczeń pracy
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
45
[NIE]pełnosprawni w pracy
www.przyjacielprzypracy.pl
Stanowiska pracy
Jeśli pomieszczenia pracy spełniają wszystkie warunki, należy zaprojektować stanowiska pracy, w czym ponownie pomocna będzie
lista kontrolna (tabela 2).
Pytanie
TAK
1
Czy stanowisko pracy zapewnia swobodę ruchów pracującego na nim pracownika?
2
Czy stanowisko pracy zostało urządzone z uwzględnieniem wykonywanych czynności?
3
Czy stanowisko pracy zostało urządzone z uwzględnieniem psychofizycznych właściwości pracownika?
4
Czy pracownicy, którzy wykonują prace w pozycji stojącej mają zapewnione miejsce do odpoczynku?
5
Czy maszyny, w jakie jest wyposażone stanowisko spełniają wymagania dotyczące oceny zgodności
(znak CE i deklarację zgodności)?
6
Czy temperatura powierzchni zewnętrznych rur przewodzących gorącą wodę i parę oraz maszyn i urządzeń
pralniczych nie przekracza 55°C?
7
Czy stanowiska pracy do mechanicznego czyszczenia odzieży lub miejscowego usuwania plam przy użyciu
substancji chemicznych są wyposażone w wyciągi miejscowe?
8
Czy maszyny i urządzenia pralnicze sterowane automatycznie wyposażone są w mechanizmy umożliwiające
ręczny spust kąpieli i otwarcie pokrywy w przypadku awarii?
9
Czy maszyny pralnicze są wyposażone w urządzenia unieruchamiające bęben w czasie ładowania?
10
Czy maszyny i urządzenia pralnicze są wyposażone w szczelne pokrywy samozamykające, wyposażone
w urządzenie zabezpieczające przed przypadkowym otwarciem podczas pracy?
11
Czy wyodrębnione są pomieszczenia z oddzielnymi stanowiskami pracy do przyjmowania odzieży brudnej
i osobne do wydawania odzieży czystej?
12
Czy stanowiska pracy, na których stosowno substancje chemiczne są wyposażone w ażurowe podesty?
13
Czy stanowiska ręcznego prasowania odzieży przy użyciu elektrycznych żelazek są wyposażone w podesty
lub dywaniki izolujące z materiałów dielektrycznych?
14
Czy są opracowane instrukcje BHP dla poszczególnych urządzeń?
NIE
UWAGI
Jeśli zatrudniamy pracownika niepełnosprawnego
15
Czy stanowisko pracy zostało urządzone z uwzględnieniem rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika?
16
Czy w pobliży stanowiska pracy jest miejsce na odstawienie wózka inwalidzkiego, odłożenie kul itp.?
17
Czy osobie niepełnosprawnej zapewniono swobodny dostęp do stanowiska pracy?
Tabela 2. Lista kontrolna dla stanowisk pracy z wyposażeniem
Procesy pracy
Kolejnym etapem przeglądu naszego biznesu jest proces pracy. W pralni chemicznej pracownicy są narażeni na działanie
szkodliwych czynników chemicznych. Czynniki te mogą być
niebezpieczne dla zdrowia i życia, więc tak trzeba zabezpieczyć
46
procesy pracy, aby zagrożenie było jak najmniejsze. Tabela
3 przedstawia listę kontrolną dla procesu pracy pod kątem
zagrożenia czynnikami chemicznymi.
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
[NIE]pełnosprawni w pracy
www.przyjacielprzypracy.pl
Pytanie
TAK
1
Czy używane substancje chemiczne są oznakowane w sposób widoczny i ułatwiający ich identyfikację?
2
Czy jest sporządzony spis substancji niebezpiecznych?
3
Czy substancje niebezpieczne posiadają karty charakterystyki?
4
Czy pracownicy są wyposażeni w środki ochrony indywidualnej?
5
Czy opracowano instrukcje obchodzenia się, transportu, przechowywania czynnika chemicznego?
6
Czy pralnia posiada urządzenia do prania odzieży zanieczyszczonej czynnikami chemicznymi?
7
Czy zostały zainstalowane urządzenia do neutralizacji substancji chemicznej, którymi jest zanieczyszczona
odzież?
8
Czy pralnia ma zainstalowane urządzenie do odpylania, degazacji i dezynfekcji odzieży roboczej i ochronnej?
NIE
UWAGI
Jeśli zatrudniamy pracownika niepełnosprawnego
9
Czy czynniki chemiczne w procesie pracy nie wpłyną niekorzystnie na stan zdrowia osoby niepełnosprawnej?
10
Czy osoba niepełnosprawna może pracować z czynnikami szkodliwymi?
Tabela 3. Lista kontrolna procesu pracy – czynniki chemiczne
Firmę już zorganizowaliśmy, ale brakuje nam w niej pracowników. Oto niezbędnik przy zatrudnianiu pracownika (tabela 4).
Pytanie
TAK
1
Czy pracownik posiada odpowiednie kwalifikacje?
2
Czy pracownik przeszedł badanie lekarskie i otrzymał orzeczenie o braku przeciwwskazań do pracy
na stanowisku?
3
Czy pracownik przeszedł szkolenie wstępne BHP?
4
Czy została podpisana z pracownikiem umowa o pracę?
5
Czy pracownik otrzymał informację o warunkach zatrudnienia?
6
Czy pracownik otrzymał informacje o równym traktowaniu?
7
Czy pracownik został zapoznany ze swoimi obowiązkami?
8
Czy pracownik został zgłoszony do ZUS?
9
Czy pracownik został zapoznany z oceną ryzyka zawodowego?
NIE
UWAGI
Jeśli zatrudniamy pracownika niepełnosprawnego
10
Czy pracownik posiada orzeczenie o niepełnosprawności?
11
Czy stanowisko pracy osoby niepełnosprawnej zostało dostosowane do rodzaju jej niepełnosprawności?
Tabela 4. Lista kontrolna – pracownik
Mamy zatrudnionych pracowników. Teraz zostało nam tylko
pracować i wspólnie z zespołem pracowników rozwijać firmę.
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
To, że jesteś osobą niepełnosprawną nie pozbawia cię
prawa do bycia przedsiębiorcą. Każdy może mieć swoją
działalność gospodarczą, bo każdy zasługuje na spełnienie swoich marzeń. ■
47
artykuł sponsorowany
www.przyjacielprzypracy.pl
Gdy w grę wchodzi
bezpieczeństwo, wymiana ma
decydujące znaczenie
Jedno z najnowszych rozwiązań oferowanych przez firmę 3M w zakresie środków ochrony układu oddechowego stanowi
seria pochłaniaczy gazów i par organicznych ze wskaźnikiem zużycia ESLI (ang. End-of-Service-Life Indicator). Rozwiązanie
jest przełomem w ocenie końca czasu użytkowania oraz wskazania konieczności wymiany pochłaniaczy.
dr inż. Rafał Hrynyk, Starszy Inżynier ds. Wdrożeń, 3M Dział Bezpieczeństwa Pracy
Dotychczasowe rozwiązania polegają na ocenie końca czasu
użytkowania oraz ustaleniu harmonogramu wymiany pochłaniaczy na podstawie smaku lub zapachu. Taka subiektywna
metoda oceny zużycia zakłada identyfikację zagrożenia w momencie, gdy pary/gazy substancji chemicznych przedostają
się przez zużyty pochłaniacz. To właśnie z tego powodu
wskazane jest, by nie polegać na ustalaniu czasu wymiany
48
pochłaniaczy na podstawie smaku lub zapachu, lecz wymieniać je zanim nastąpi całkowite zużycie.
Rzeczywiste zużycie pochłaniacza to czas do momentu, gdy
zawarty w nim węgiel aktywny ulegnie „wysyceniu” i przepływające przez niego pary i gazy nie są już więcej wiązane. Mamy
tu do czynienia z tzw. przebiciem chemicznym.
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
artykuł sponsorowany
www.przyjacielprzypracy.pl
W przeciwieństwie do filtrów cząstek stałych koniec czasu
użytkowania pochłaniaczy nie objawia się utrudnionym oddychaniem. To właśnie dlatego tak ważne jest, by pochłaniacze
chroniące przed gazami i parami były wymieniane we właściwym momencie. Zbyt długie korzystanie z pochłaniacza
może sprawić, że czynniki szkodliwe przedostaną się do dróg
oddechowych.
Nowatorski wskaźnik ma postać znacznika kreskowego, który
podczas pracy w warunkach występowania par lub gazów organicznych pozwala wizualnie ustalić, czy konieczna jest wymiana
pochłaniacza. Wskaźnik ESLI znajduje się wewnątrz pochłaniacza, przy warstwie węgla aktywnego, a przepływające przez
niego pary/gazy organiczne są absorbowane również przez
wskaźnik. Powiększający się pasek wskaźnikowy jest widoczny
na bocznej ściance pochłaniacza i pomaga określić pozostały
czas jego użytkowania. Podobnie jak każde urządzenie wskaźnikowe, działające na zasadzie czujnika, również wskaźnik ESLI
ma wymagania dotyczące jego prawidłowego funkcjonowania.
Poziom narażenia wymagany do zainicjowania widocznej zmiany przez wskaźnik nosi nazwę minimalnego poziomu wskazań
MIL (ang. minimum indication level). Każdy typ par organicznych ma charakterystyczną wartość MIL, podaną w materiałach
Opisane pochłaniacze par i gazów organicznych posiadają złącze bagnetowe i jako element oczyszczający przeznaczone są do
stosowania łącznie ze sprzętem wielorazowego użytku w postaci półmasek lub masek pełnotwarzowych 3M. Należy pamiętać,
że skuteczność ochronna pochłaniaczy oprócz poprawnego ich
doboru, wynikającego z rodzaju oraz intensywności czynników
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
referencyjnych oraz dostępnej na stronie internetowej aplikacji
3M™ Select and Service Life. Wynika to z faktu, że podobnie
jak dla innych czujników, do rozpoczęcia wskazania wartości
mierzonej niezbędny jest minimalny bodziec w postaci sygnału
(stężenia, temperatury etc.). Kolejny warunek dotyczy wartości MIL, która musi być mniejsza niż dopuszczalna wartość
narażenia w miejscu pracy, określana jako najwyższe dopuszczalne stężenie (NDS). Daje to pewność, że wizualne zmiany
wskaźnika pojawią się zanim stężenie par przepływających przez
pochłaniacz osiągnie dopuszczalną wartość narażenia.
Jeżeli posługiwanie się wskaźnikiem ESLI w oparciu o powyższe warunki nie jest właściwe w danym miejscu pracy, nadal
można go wykorzystywać jako uzupełnienie dotychczasowego harmonogramu wymiany pochłaniaczy, tj. pochłaniacze
należy wymieniać w terminach wskazanych w harmonogramie lub po zasygnalizowaniu przez ESLI, zależnie od tego,
który z przypadków wystąpi wcześniej. Używając wizualnego
wskaźnika sygnalizującego konieczność wymiany pochłaniacza, podnosi się bezpieczeństwo pracy oraz optymalizuje
wykorzystanie pochłaniaczy w odpowiednich środowiskach.
Przykładowe działanie pochłaniacza ze wskaźnikiem zużycia
przedstawiono na zdjęciach.
szkodliwych, zależy również od dopasowania części twarzowej
maski do twarzy pracownika. Tylko przy szczelnym przyleganiu
części twarzowej mamy pewność, że elementy oczyszczające
w postaci pochłaniaczy nie pozwolą na przedostanie się zagrożeń do dróg oddechowych pracownika. ■
49
prezeNTacje
www.przyjacielprzypracy.pl
sTowarzyszenie Pracowników
służB BezPieczeńsTwa i Higieny
Pracy w łodzi
Jesienią 1992 r. kilkunastoosobowa grupa pracowników BHP placówek służby zdrowia w Łodzi podjęła skuteczną
próbę powołania Stowarzyszenia Pracowników Służb Bezpieczeństwa i Higieny Pracy w Łodzi – organizacji skupiającej
środowisko służb BHP.
zarząd SPSBHP w Łodzi
W dniu 22 października 1992 r. postanowieniem Sądu Rejestrowego w Łodzi Stowarzyszenie otrzymuje osobowość prawną,
stając się pierwszym tego typu Stowarzyszeniem w kraju.
Motto Stowarzyszenia zostało umieszczone w statucie:
„Pracownicy Służb Bezpieczeństwa i Higieny Pracy świadomi
humanistycznych i demokratycznych tradycji swojego zawodu,
w trosce o sprawy ludzkie oraz o zapewnienie bezpiecznych
warunków pracy”.
Pierwszym Prezesem Stowarzyszenia został wybrany Henryk
Dombrzalski, który pełnił tę funkcję do 2008 roku. Stowarzyszenie rozwija się od małej kilkunastoosobowej grupki
pracowników służby zdrowia do 120 członków, specjalistów
BHP, ppoż, ochrony środowiska, bardzo wielu z wyższym
wykształceniem, reprezentujących wiele branż i różne firmy
z województwa łódzkiego.
W 2002 r. podczas uroczystości 10-lecia SPSBHP w Łodzi
podpisano porozumienie o wspólnym podejmowaniu inicjatyw
i działań na rzecz dalszej poprawy bezpieczeństwa i higieny
pracy oraz ochrony środowiska naturalnego między Państwową Inspekcją Pracy reprezentowaną przez Okręgowego
Inspektora Pracy w Łodzi Mirosława Czapskiego a Stowarzyszeniem Pracowników Służb Bezpieczeństwa i Higieny Pracy
w Łodzi reprezentowanym przez Prezesa Zarządu Henryka
Dombrzalskiego.
Możemy się poszczycić, że realizując postanowienia nowelizacji rozporządzenia w sprawie służby BHP z 2-11-2004 r.
grupa 30 członków Stowarzyszenia podwyższyła swoje kwalifikacje zawodowe i ukończyła studia licencjackie w zakresie
bezpieczeństwo i higiena pracy.
W 2008 r. w sali kolumnowej Sejmu RP w Warszawie podczas
uroczystości z okazji 55-lecia powołania służby BHP w Polsce
przedstawiciele kilku organizacji zajmujących się bezpieczeństwem i higieną pracy: Henryk Dombrzalski (SPSBHP w Łodzi), Marek Nościusz (OSPSBHP), Marcin Babski (PSPSBHP),
0
PieRWSZy PReZeS StoWaRZySZenia - HenRyK DoMbRZalSKi
Ryszard Celeda (SOP) oraz Henryk Kowalski (KZZITBHP)
podpisali porozumienie o współpracy.
Cele Stowarzyszenia:
• zrzeszanie osób fizycznych i prawnych pracujących lub wykonujących działania na rzecz poprawy warunków bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony zdrowia, a także zrzeszanie
osób fizycznych i prawnych wspierających lub chcących
wspomagać działania w tym zakresie;
• popularyzowanie celów i zasad bezpieczeństwa i higieny
pracy oraz ochrony zdrowia pracowników;
• organizowanie pomocy w rozwiązywaniu problemów natury ekonomicznej, organizacyjnej, technicznej, prawnej
i społecznej;
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
prezentacje
www.przyjacielprzypracy.pl
• opiniowanie, inicjowanie zmian oraz występowanie w sprawach norm i przepisów dotyczących prawa pracy, BHP oraz
ochrony zdrowia pracowników;
• upowszechnianie wiedzy z zakresu prawa pracy, BHP, a także
ochrony zdrowia pracowników;
• prowadzenie i wspieranie działalności edukacyjnej i szkoleniowej;
• kształtowanie właściwego poziomu etyki zawodowej oraz
podnoszenie poziomu wiedzy i kwalifikacji;
• podejmowanie profilaktyki i prowadzenie działań na rzecz
zapobiegania powstawaniu wypadków;
• prowadzenie działań eksperckich i doradczych w zakresie
prawa pracy, BHP oraz ochrony zdrowia;
• reprezentowanie interesów członków Stowarzyszenia wobec
organów administracji państwowej, samorządowej, instytucji
oraz innych organizacji krajowych i zagranicznych.
Studenci - członkowie Stowarzyszenia
Zadania wynikające z zapisów statutowych realizuje
wybierany na kadencję 4-letnią Zarząd, kontrolę nad
realizacją zadań sprawuje Komisja Rewizyjna.
Po 16 latach pełnienia funkcji Prezesa Zarządu Henryk Dombrzalski w 2008 r. złożył na ręce Walnego zebrania rezygnację
ze względów zdrowotnych.
Dokonano wyboru nowego Prezesa Zarządu, którym został
Andrzej Strzałkowski.
Od 14-04-2011 r. drugą kadencję Prezesem Stowarzyszenia
jest G. Barbara Skorupa.
Przedstawiciele Zarządu podczas seminarium “Doskonalenie zawodowe oraz
potwierdzanie kompetencji służby BHP w Unii Europejskiej”
Stowarzyszenie skupia 120 członków. Organizuje kwartalne
Walne zebrania, które są forum wymiany poglądów i aktualizowania wiedzy członków Stowarzyszenia. Nieodłącznym
elementem każdego spotkania jest szkolenie, wykładowcami
są najwyższej klasy specjaliści z różnych dziedzin zajmujący się
bezpieczeństwem i higieną pracy, ergonomią, prawem pracy,
ochroną środowiska itp.
W celach dydaktycznych SPSBHP wydaje kwartalnik Biuletyn
Informacyjny „W SŁUŻBIE BHP”. Członkowie Stowarzyszenia uczestniczą w kampaniach, konferencjach i szkoleniach
organizowanych przez instytucje i organizacje, z którymi Stowarzyszenie współpracuje, w tym m.in. CIOP-PIB, IMP im.
J. Nofera, PIP, PŁ, NOT i innych.
Przedstawiciele Zarządu G. Barbara Skorupa oraz Tomasz
Golczyk uczestniczyli w dniach 20-21 października 2016 r.
w międzynarodowym seminarium pt. „Doskonalenie zawodowe oraz potwierdzanie kompetencji służby BHP w Unii
Europejskiej”. Organizatorem seminarium był Zarząd Główny
Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Pracowników Służby BHP.
W seminarium brali udział przedstawiciele środowisk ochrony
pracy z całej Europy, m.in. z Bułgarii, Chorwacji, Niemiec,
Portugalii, Irlandii, Wielkiej Brytanii.
„Bezpieczeństwo i zdrowie w pracy dotyczy każdego.
Jest dobre dla Ciebie. Dobre jest dla firmy.”
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
Zarząd Stowarzyszenia
Naszym zadaniem jest promowanie zrównoważonego życia zawodowego. Kampania „Zdrowe i bezpieczne miejsce
pracy” prowadzona w latach 2016-2017 pod hasłem „Bezpieczni na starcie, zdrowi na mecie” została przygotowana
przez Europejską Agencję Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy
(EU-OSHA).
Zarząd SPSBHP w Łodzi w 2017 r. planuje organizację kwartalnych Walnych zebrań oraz konferencji promującej zdrowie
i bezpieczeństwo w miejscu pracy.
W Stowarzyszeniu rozpoczęliśmy przygotowania do uroczystości jubileuszu 25-lecia Stowarzyszenia, który będziemy
obchodzić we wrześniu 2017 r. Do udziału w jubileuszu zapraszamy wszystkich naszych sympatyków i przyjaciół. ■
51
wSpółpraca
www.przyjacielprzypracy.pl
inspektor/Specjalista bhp
lokalizacja:
woj. kujawsko - pomorskie
obowiązki:
» opracowywanie, wdrażanie i nadzorowanie realizacji
procedur i instrukcji z zakresu bHP
» Przeprowadzanie szkoleń wstępnych
» Prowadzenie postępowań powypadkowych
» Proponowanie i wdrażanie rozwiązań mających na celu
podniesienie bezpieczeństwa
» Prowadzenie wymaganej dokumentacji i sporządzanie
raportów
» budowanie świadomości i odpowiedzialności
za bezpieczeństwo
» bieżąca współpraca z kadrą zarządzającą, firmami
zewnętrznymi oraz jednostkami kontroli
Wymagania:
» Wykształcenie kierunkowe z zakresu bHP
(technikum bHP, studia podyplomowe)
» Minimum roczne doświadczenie w służbie bHP
» bardzo dobra znajomość przepisów bHP, PPoż
» Umiejętność komunikacji i współpracy w zespole
» Dobra organizacja pracy
» Znajomość pakietu MS office (Word, excel, PowerPoint)
» Prawo jazdy kat. b. – gotowość do podróży służbowych
do oddziałów Spółki
» Mile widziane uprawnienia inspektora ochrony PPoż
» Pożądana znajomość języka angielskiego na poziomie b1/b2
oferujemy:
» W zależności od kwalifikacji stanowisko inspektora lub
Specjalisty
» interesującą i odpowiedzialną pracę w branży transportu
pasażerskiego
» Możliwość realizacji ciekawych projektów w obszarze bHP
» Dobrą atmosferę i możliwości rozwoju zawodowego
» Ubezpieczenie medyczne, kartę Multisport
Specjalista w dziale bezpieczeństwa
i higieny pracy
lokalizacja: woj. wielkopolskie
Pełna treść ogłoszenia dostępna na stronie
www.goldenengineers.com
badania środowiska pracy
Centralne laboratorium badawcze Con-leX
posiadające certyfikat akredytacji Polskiego Centrum
akredytacji (ab 1070) poszukuje partnerów/przedstawicieli
z terenu całego kraju do współpracy w zakresie badań
środowiska pracy.
Mile widziane:
» znajomość rynku bHP
» własna działalność gospodarcza
osoby zainteresowane powyższą ofertą prosimy
o kontakt pod adresem:
Centralne laboratorium badawcze Con-leX
ul. graniczna 24, 26-600 Radom
tel. 48 385 11 15, 501 077 553
[email protected]
www.conlex.pl
obowiązki:
» Udział w realizacji strategii Firmy, której częścią jest polityka
bHP
» Przeprowadzanie odbiorów technicznych stanowisk w nowym
zakładzie
» Udział w przeprowadzaniu oceny ryzyka zawodowego
i monitorowanie pomiarów środowiska pracy
» Wdrażanie i aktualizowanie procedur związanych z bHP
» Wszystkie obowiązki wynikające z rozporządzenia o służbie bHP
Wymagania:
» Ukończenie studiów kierunkowych lub studiów podyplomowych
z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy
» Doświadczenie w służbie bHP w zakładzie produkcyjnym co
najmniej 1 rok
» bardzo dobra znajomość j. niemieckiego
» inicjatywa własna, samodzielność i umiejętność pracy w zespole
» Umiejętność przygotowania i prowadzenia prezentacji
» Umiejętność przeprowadzania odbiorów technicznych
» Prawo jazdy kat. b
»
»
»
»
»
oferujemy:
Zatrudnienie w ramach umowy o pracę
Możliwość pracy w oparciu o najnowsze technologie
Rozbudowany system wynagradzania i premiowania
System szkoleń dostosowany do kompetencji pracowników
Zaplecze specjalistów dbających o bezpieczeństwo i zdrowie
pracowników
Pełna treść ogłoszenia dostępna na stronie
www.goldenengineers.com
2
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
krzyżówka
www.przyjacielprzypracy.pl
a
1
b
c
1
d
e
2
g
3
h
j
4
k
l
5
m
n
Krzyżówka
6
7
2
3
f
8
Poziomo
9
1) rodak Bohumila Hrabala, 3) prowadzenie nieregularnego ognia z karabinów, moździerzy, 8) cztery
kółka, 9) sadzi, podlewa, zbiera plony, 10) krawieckie
lub ogrodnicze, 12) dzikie, drapieżne zwierzę, 14)
ściany, szkielet, wiązanie budowli, 15) kij w „pogawędkach”, 18) zbiornik na wodę, 19) skojarz z
Ormuzdem, 20) despota, ciemiężca, 21) zachowując
anonimowość, występując bezimiennie (łac.), 24)
resztka po ściętym drzewie, 27) frajda dla żeglarzy,
28) zagrał Pana Wołodyjowskiego, 29) bywa ze
świeczkami, 30) dodatkowa, rozstrzygająca walka
finalistów, np. w szermierce, 31) ircha.
4
5
10
11
15
16
17
18
8
9
13
14
6
7
12
19
Pionowo
10
11
1) postawa życiowa obca optymiście, 2) przyjmuje
leki, 4) układanie z liter krzyżówki na planszy, 5)
wyspa na Morzu Egejskim, największa w archipelagu
Dodekanezu, 6) wyklucza udział w przestępstwie,
7) w słoju z kiszonymi ogórkami, 11) wiedźma, 13)
potocznie: nietykalna świętość, 16) duży pies o silnej
budowie i krótkiej sierści, 17) kobieta na ursusie, 22)
część krzesła, 23) kierunek w architekturze nawiązujący do dawnych strzelistych budowli, 24) zdobi
niejeden salon myśliwski, 25) ukryta drwina, 26)
gruba linia wykonana flamastrem. (r)
20
21
12
22
23
13
24
14
25
26
27
15
16
17
28
Szyfr utworzą litery z następujących kratek:
(13-H, 16-B, 2-K, 17-C, 8-A, 2-M, 5-J) (3-L, 18-D, 1-C,
7-L, 16-F, 1-B, 19-C, 12-L, 13-K, 2-H, 8-G, 12-F, 5-F)
(12-A) (4-F, 13-N, 4-H, 12-G, 15-N)
29
18
19
30
31
Rozwiązanie krzyżówki z numeru 11/2016
Przestrzegaj czasu pracy
S
DIAGRAM
S
A
Ó
R
W diagramie ujawniono niektóre litery. Puste pola należy
uzupełnić takimi literami, żeby powstała krzyżówka złożona
wyłącznie z rzeczowników. W kolorowych polach powstanie
rozwiązanie.
S
A
filatelistka
O
A
Dziękujemy
grudzień 2016
C
N
A
A
K
U
N
Z
Y
A
W
M
R
E
A
A
R
G
S
E
A
E
M
Z
E
K
A
E
O
za przesłane rozwiązania
krzyżówki i diagramu.
Nagrody książkowe ufundowane przez firmę SANNORT
zostały przesłane pocztą
przyjaciel przy pracy
O
R
A
R
R
N
Y
Ę
D
Ł
A
Z
H
Ł
T
O
Z
M
Rozwiązanie diagramu z numeru 11/2016
K
Y
Ę
O
U
I
T
A
Y
L
A
A
Rozwiązanie krzyżówki i diagramu (sam szyfr), z dopiskiem
„krzyżówka / diagram z nr 12”, można przesyłać na adres redakcji:
ul. Mokra 13/19, 26-600 Radom, lub: [email protected]
w ciągu miesiąca od ukazania się numeru.
53
przyjaciel radzi i odpowiada
Czy pracodawca powinien gromadzić akta osobowe osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych?
Zasady realizacji obowiązku prowadzenia akt osobowych oraz
wskazanie dokumentów, które powinny się znaleźć w aktach
pracowniczych, zostały określone w wydanym na podstawie art.
2981 kodeksu pracy rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki
Socjalnej z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie zakresu prowadzenia
przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych ze
stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia akt osobowych
pracownika (Dz.U. nr 62 poz. 286 z późn. zm.). Każdy pracodawca zobowiązany jest do założenia i oddzielnego prowadzenia dla każdego pracownika akt osobowych. Obowiązek ten
ma charakter powszechny w tym sensie, że dotyczy wszystkich
pracodawców, niezależnie od liczby zatrudnionych przez nich
pracowników lub formy organizacyjnej przedsiębiorstwa. Przepisy prawa pracy nie zobowiązują pracodawcy do prowadzenia
akt osobowych dla osób zatrudnionych na podstawie umów
cywilnoprawnych w przeciwieństwie do osób zatrudnionych
w ramach stosunku pracy, dla których pracodawca musi prowadzić akta osobowe. Nie ma też przepisów określających sposób gromadzenia i przechowywania dokumentów związanych
z wykonywaniem prac na podstawie takich umów. Oczywiście
zleceniodawca może np. ze względów porządkowych założyć
dla zleceniobiorców akta osobowe, w których będzie gromadził
dokumenty związane z zatrudnieniem tych osób (np. umowy
zlecenia, dokumenty związane z ubezpieczeniem społecznym
czy podatkami).Wskazane wydaje się więc przechowywanie
umów i dokumentów związanych z zatrudnieniem cywilnoprawnym co najmniej przez okres przedawnienia ewentualnych
roszczeń. Na przykład w zakresie umowy zlecenia okres przedawnienia wynosi 2 lata (art. 751 kodeksu cywilnego).
Zasady wykorzystywania zwolnienia od pracy z tytułu opieki nad dzieckiem w wymiarze godzinowym
w ciągu dnia pracy.
Zgodnie z art. 188 k.p. pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat przysługuje w ciągu
roku kalendarzowego zwolnienie od pracy w wymiarze 16
godzin albo 2 dni, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.
O sposobie wykorzystania w danym roku kalendarzowym
tego zwolnienia decyduje pracownik w pierwszym wniosku
o udzielenie takiego zwolnienia złożonym w danym roku kalendarzowym. W przypadku korzystania z tego zwolnienia
w wymiarze godzinowym pracownik może korzystać z niego
w ramach jego dobowej liczby godzin pracy (np. 8). Przepis nie przesądza o sposobie wykorzystania tego zwolnienia
w mniejszej liczbie godzin niż dobowa norma czasu pracy. Nie
ma przeszkód aby zwolnienie w wymiarze godzinowym było
udzielone na godziny przypadające po godzinie rozpoczęcia pracy lub przed godziną zakończenia pracy wynikających
z rozkładu czasu pracy (czyli pracownik później rozpoczyna
lub wcześniej kończy pracę) jak i przypadało w trakcie godzin
pracy i tym samym powodowało przerwę w wykonywaniu
pracy w danym dniu. Zatem nie ma przeszkód aby pracownik
złożył wniosek o zwolnienie od pracy w wymiarze godzinowym
w ramach jego 8 godzinnego dnia pracy.
54
www.przyjacielprzypracy.pl
Pracodawca wysłał pracownikowi świadectwo pracy bez wcześniejszego oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia. Czy samo
świadectwo pracy uprawnia pracownika do roszczenia w związku z rozwiązaniem umowy o pracę bez
wypowiedzenia?
Zgodnie z art. 52 § 1 pkt 1 k.p. pracodawca może rozwiązać
z pracownikiem umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków
pracowniczych. Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia
z winy pracownika nie może nastąpić po upływie 1 miesiąca od
uzyskania przez pracodawcę wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy (art. 52 § 2 k.p.). Zgodnie z art. 30
§ 4 k.p. w oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy
o pracę zawartej na czas nieokreślony lub o rozwiązaniu umowy
o pracę bez wypowiedzenia powinna być wskazana przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie lub rozwiązanie umowy. Brak podania
przyczyny powoduje, że rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia zostało dokonane z naruszeniem przepisów. Przyczyna
powinna być prawdziwa, konkretna i zrozumiała dla pracownika
oraz rzeczywiście istniejąca. W oświadczeniu pracodawcy musi
znaleźć się też pouczenie pracownika o prawie odwołania do sądu
pracy w ciągu 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.
W związku z tym, świadectwo pracy nie jest oświadczeniem woli
i nie zawiera oświadczeń woli, lecz jedynie oświadczeniem wiedzy
co uzasadnia roszczenie pracownika o odszkodowanie na podstawie art. 56 k.p. za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy
o pracę bez wypowiedzenia. Pogląd ten znajduje uzasadnienie
w wyroku Sądu Najwyższego z 14-05-2012 r. (II PK 238/11,
OSNP 2013/7-8/81), w myśl którego wydanie świadectwa pracy jest skutkiem rozwiązania stosunku pracy (art. 97 § 1 k.p.),
w związku z czym nie zastępuje oświadczenia woli pracodawcy
w tym zakresie. Zgodnie z treścią art. 97 § 1 k.p. w związku
z rozwiązaniem lub wygaśnięciem stosunku pracy pracodawca
jest obowiązany niezwłocznie wydać pracownikowi świadectwo
pracy. Wydanie świadectwa pracy nie może zastępować odpowiednich oświadczeń woli pracodawcy w tym zakresie. Wynika
to z faktu, iż rozwiązanie stosunku pracy jest czynnością prawną i realizuje się wyłącznie poprzez oświadczenie woli złożone pracownikowi przez przedstawiciela pracodawcy w sposób
przewidziany w przepisach k.p. właściwych dla tej czynności.
Dlatego oświadczenie woli nie może być zastąpione przez samo
tylko stwierdzenie rozwiązania stosunku pracy w doręczonym
pracownikowi świadectwie pracy. Dopiero rozwiązanie stosunku
pracy wskutek złożenia oświadczenia woli przez pracodawcę rodzi obowiązek wystawienia i wydania pracownikowi świadectwa
pracy. Zawarta w świadectwie pracy informacja o rozwiązaniu
stosunku pracy ma jedynie stanowić potwierdzenie złożenia pracy
i jest skutkiem rozwiązania stosunku pracy, w związku z czym
nie zastępuje oświadczenia woli o rozwiązaniu stosunku pracy.
Działania pracodawcy mogą być oceniane pod kątem tego, czy nie
stanowią wykroczenia przeciwko prawom pracownika. Zgodnie
z art. 281 pkt 3 k.p. wypowiedzenie lub rozwiązanie bez wypowiedzenia z pracownikiem stosunku pracy naruszające w sposób
rażący przepisy prawa pracy jest wykroczeniem zagrożonym karą
grzywny od 1.000 do 30.000 zł.
AG
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
aTeSTO.pl prezeNTUje
www.przyjacielprzypracy.pl
przyKrycie
izOlacyjNe dla
beczeK 200l
od 1777,35 zł
Przykrycie izolacyjne dla beczek 200l, z poliestru
powlekanego teflonem, z klapą do napełniania.
Dane techniczne:
■ Zapobiega szybkiemu wychłodzeniu zawartości
beczki
■ Do beczek stalowych i plastikowych 200/220 l
■ Praktyczne zapięcie na rzepy
■ otwierana klapa dla ułatwienia dostępu do otworu
czopowego beczki
deNiOS Sp. z o.o.
Słoneczna 26, 05-816 Michałowice
tel. 124460777
www.denios.pl
bOXer
b800 M
nóż bezpieczny
od 72,45 zł
nóż bezpieczny zgodny z wymogami HaCCP.
nóż z unikalną ochroną ostrza i specjalnym kluczem
do kontrolowanej wymiany ostrza.
nóż przeznaczony do cięcia grubych materiałów
opakowaniowych. Szybka wymiana ostrzy. Zastosowane
ostrze trapezowe ze stali nierdzewnej.
Przebij materiał ostrzem przyciskając blokadę na grzbiecie
noża, osłona ostrzy odblokowuje się maksymalnie
i materiał cięty jest przez ostrze trapezowe.
Zastosowanie: grube materiały opakowaniowe jak karton,
plastikowe paski ściągające, guma itp.
■ Maksymalne wysunięcie ostrza: 10 mm
■ ostrza zapasowe: tak
■ Wykończenie: poliwęglan
■ Zwiększona żywotność: nie
■ Dostępne kolory: niebieski
■ Rodzaj stali: nierdzewna
■ Szlif: dwustronny
jUSKy
ul. ostrowskiego 30
53-238 Wrocław
blUza
leŚNiK
od 86,00 zł
bluza moro. Do pracy i użytku codziennego.
idealne dla pracowników leśnych, myśliwych, wędkarzy.
Produkowane w Polsce.
■
■
■
gramatura 250 g/m2
65% poliester
35% bawełna
przyjaciel przy pracy
grudzień 2016
www.jusky.pl
OKUlary
SpawalNicze
MeTalOwe
UchylNe (Kr0788)
od 14,00zł
okulary są solidnej metalowej konstrukcji, dokładnie
przylegają do twarzy. Delikatny materiał, którym są
wykończone zapewnia komfort pracy. Posiadają boczne
kratki wentylacyjne i szczeliny wokół szybek ochronnych
wewnętrznych, które umożliwiają właściwą wentylację.
okulary standardowo wyposażone są w filtry ochronne
Din 5. okulary jak i szkiełka posiadają certyfikat Ce.
erGOpOliS
ul. nowosielska 54, 15-617 białystok
tel. (85) 744 66 55
Spaw
ul. Mokra 2,
26-600 Radom
www.bhp.podlasie.pl
[email protected]
NR 09
Wrzesień
2016Krahelskiej
Laureat nagrody
im. Haliny
przyznanej przez Głównego Inspektora Pracy
Ukazuje się od 1949 roku
Laureat nagrody Głównego Inspektora Pracy
im. Haliny Krahelskiej
Cena 13,65 zł (VAT 5%)
NR 11
Laureat nagrody
im. Haliny
Listopad
2016 Krahelskiej
przyznanej przez Głównego Inspektora Pracy
Cena 13,65 zł (VAT 5%)
NR 12
Grudzień 2016
Ukazuje się od 1949 roku
Ukazuje się od 1949 roku
Cena 13,65 zł (VAT 5%)
ZOSTAŃ PRENUMERATOREM PRZYJACIELA PRZY PRACY
PRENUMERATA ROCZNA 2017
150,15 PLN BRUTTO
( + koszty pakowania i wysyłki w wysokości 44,00 PLN brutto/rok)
BHP W BRANŻY
CHEMICZNEJ TEMAT
BHP W ZAKŁADZIE
NOWOCZESNE TEMAT
TECHNOLOGIE
SZKLARSKIM
ZAPEWNIAJĄCE
Z OKŁADKI
NAJPOWAŻNIEJSZE ZAGROŻENIA
DLA PRACOWNIKÓW
Ind 371548. ISSN 0137-8368
11
12
Nakład 5 000 egz.
• aktualności z branży BHP
Ind 371548. ISSN 0137-8368
Nakład 5 000 egz.
ISSN 0137-8368
ISSN 0137-8368
Ind 371548. ISSN 0137-8368
UCHRONIĆ PRZED ZATRUCIEM
WARUNKI
BEZPIECZEŃSTWA
WARUNKI MAGAZYNOWANIA
CZADEM?
I HIGIENY PRACYIWSPRZEDAŻY
MAGAZYNACH
MATERIAŁÓW
WYSOKIEGO
SKŁADOWANIA
OCHRANIAJ
SWÓJ WZROK
PIROTECHNICZNYCH
W PRACY
WYPADKI PRZYPRACA
PRACY:W NIEDZIELE LUB ŚWIĘTA
POSTRZELONY
PRZEZ
MOBBING
JAKO ZJAWISKO CORAZ
GWOŹDZIARKĘ
CZĘŚCIEJ IDENTYFIKOWANE
W MIEJSCU
PRACY
PRZEMYSŁ
SPOŻYWCZY
-
Nakład 5 000 egz.
Z OKŁADKI
TEMAT Z OKŁADKI
BHPAUTONOMICZNE
BEZPIECZEŃSTWO
CZUJNIKI
MIEJSCU
W LOGISTYCE
TLENKUWWĘGLA.
JAKPRACY
SIĘ
• przykłady dobrych praktyk
- wdrożonych rozwiązań
techniczno - organizacyjnych
poprawiających bezpieczeństwo
pracowników
www.przyjacielprzypracy.pl
ISSN 0137-8368
09
www.przyjacielprzypracy.pl
www.przyjacielprzypracy.pl
PRENUMERATA
ELEKTRONICZNA
» Dostęp do e-wydań
miesięcznika i wszystkich
płatnych treści na stronie
24h/dobę
» Archiwum zakupionych
wydań
» Treści dostępne na
urządzeniach mobilnych
• relacje z najważniejszych
imprez i spotkań branżowych
• informacje o nowych
produktach i rozwiązaniach
służących poprawie warunków
pracy
• szczegółowe analizy przyczyn
wypadków przy pracy
• bezpieczeństwo pracy
w pożarnictwie
• oceny ryzyka zawodowego
• prezentacje osób, instytucji
oraz inicjatyw związanych
z branżą BHP
• zagrożenia i czynniki
występujące w miejscu pracy
• pracownicy [NIE]pełnosprawni
ATRAKCYJNE RABATY
dla osób składających zamówienia na prenumeratę w wydawnictwie
w tym m.in. na szkolenia BHP i pomiary środowiska pracy
PRZYJACIEL PRZY PRACY W LICZBACH
wydań
niemal
niemal
nakład
niemal
11
60
70
5 000
15 000
rocznie
stron każde wydanie
lat na rynku
każdego wydania
czytelników co miesiąc
tel. 48 384 56 55, 500 679 568
fax 48 385 11 16
ZAMÓW
PRENUMERATĘ
[email protected]
www.przyjacielprzypracy.pl
Download
Random flashcards
Create flashcards