Życie przed wyborem na papieża

advertisement
Konkurs wiedzy o Janie Pawle II
Życie przed wyborem na papieża.
I.
Data i miejsce urodzenia.
Karol Józef Wojtyła urodził się 18 maja 1920roku w Wadowicach nad rzeką
Skawą.
Pseudonim szkolny – Lolek
II.
Najbliższa rodzina.
W domu rodzinnym przy ulicy Kościelnej 7 mieszkali państwo Wojtyłowie.
Mama Emilia z domu Kaczorowska miała trzy siostry. Jedną z nich była
Maria Wiadrowska. Pani Emilia zajmowała się domem, szyła ubrania dla
znajomych. Zmarła, gdy Karol przygotowywał się do pierwszej komunii
świętej (13 kwietnia 1929r).
Tato Karol – zawodowy żołnierz, pracował w Powiatowej Komendzie
Uzupełnień (oficer XII Pułku Piechoty). Był bardzo wierzącym, cenił ład
i dyscyplinę. W roku 1900 służył w armii cesarza Franciszka Józefa I. Ojciec
nauczył Karola, że: „Trzeba samemu sobie stawiać wymagania i przykładać
się do spełniania własnych obowiązków”. Zmarł 18 lutego 1941 roku.
Brat Edmund był uczniem gimnazjum kiedy na świat przyszedł Karol
Wojtyła. Zmarł 5 grudnia 1932 roku. Pracując jako lekarz zaraził się płonicą.
Karol Wojtyła miał również siostrę. Zmarła ona jednak zaraz po przyjściu na
świat.
Rodzice chrzestni – Maria Wiadrowska i Józef Kuczmierczyk.
III.
Lata okupacji.
1939
6 września 1939r. wojska hitlerowskie wkroczyły do Krakowa. Karol
Wojtyła był studentem polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. 6 listopada
aresztowano wszystkich profesorów UJ i wywieziono do obozu
w Sachsenhausen. Wydano rozporządzenie, które brzmiało „Wszyscy, którzy
skończyli 18 lat i nie mają jeszcze 61 lat muszą pracować. Jest to ich
obowiązek”. Okrutna wojna przerwała studia Karola, musiał on szybko
szukać pracy. Został gońcem w restauracji swojego wuja.
1940
We wrześniu 1940 roku rozpoczął pracę w kamieniołomach w Zakrzówku
oraz w Zakładach Chemicznych Solvay w Borku Fałęckim. Pracował tutaj
aż do 1944r. Wstawał bardzo wcześnie. Praca była bardzo ciężka ponieważ
cały dzień trzeba było przebywać pod gołym niebem. W ciągu dnia był
kwadrans na zjedzenie śniadania (pajda czarnego chleba z marmoladą i kawa
zbożowa). Robotnik podczas dniówki musiał załadować kamieniami wagon
średniej wielkości. Kamienie woził taczką. Po kilku miesiącach został
pomocnikiem strzałowego, utykał ładunki i zakładał lonty. Był to awans,
który pozwalał na przebywanie w baraku. Wtedy Karol nie stronił od
publicznej modlitwy. Robotnicy określali go żartobliwie – „Studencik” albo
„Księżyk”. Lata pracy w Solvayu dostarczyły doświadczeń o nieznanym mu
środowisku robotniczym.
Rok 1940 przyniósł jeszcze jedno bardzo ważne zdarzenie dla rozwoju
duchowego Karola. W parafii Św. Stanisława Kostki w Dębnikach
Salezjanie urządzili rekolekcje. Karol włączył się w stworzenie Żywego
Różańca i kółka katechetycznego, w którym to bardzo aktywnie działał.
Poznał tam również krawca – apostoła Jana Tyranowskiego, który to
pobudził Karola do pracy apostolskiej i filozoficznej.
1941
18 lutego 1941 zmarł ojciec Karola – najważniejsze źródło oparcia
emocjonalnego. Śmierć ojca jeszcze bardziej pogłębiła wiarę Karola
Wojtyły. Poznał Mieczysława Kotlarczyka, który ze swoją witalnością,
pomysłami na życie, fizyczną obecnością działał na Karola jak balsam na
ból, żal po stracie ojca. Narodził się Teatr Dramatyczny w którym to
Karol Wojtyła grał w tajnych przedstawieniach, np. „Król – Duch”,
„Hymn”, „Godzina - Wyspiańskiego”, „Beniowski – Słowackiego”, „Pan
Tadeusz – Mickiewicza”, w którym Karol Wojtyła grał rolę Robaka.
W tych przedstawieniach objawił się talent literacki i aktorski.
1942
Na początku 1942 roku nadal pracował w Solvayu i podjął studia na
tajnym uniwersytecie. Nie kontynuował polonistyki, rozpoczął studia
teologiczne. Wychudzony, często głodny zapukał do drzwi pałacu
biskupiego przy ulicy Franciszkańskiej, przywitał się z arcybiskupem
Adamem Stefanem Sapiehą i powiedział „Chciałbym zostać księdzem”.
Dzięki tej decyzji zyskał nową rodzinę kapłańską i znów nie był sam.
1945
29 lutego 1945 uległ ciężkiemu wypadkowi. Potrąciła go ciężarówka, stracił
przytomność. Życie zawdzięczał życzliwości przypadkowych świadków,
którzy wezwali karetkę.
Wojtyłę niejednokrotnie omijały łapanki, rewizje, wywózki. 6 sierpnia
Niemcy urządzili łapankę. Była to czarna niedziela. Dzięki opatrzności bożej
nie weszli do domu Karola. Następnego dnia uparcie szukali Wojtyły. Dzięki
zabiegom ofiarnych ludzi skreślono go z listy Arbeitsamtu. Po tym
wydarzeniu uczył się już tylko w rezydencji arcybiskupiej. Tu sypiał na
żelaznym łóżku i modlił się. Po latach napisał: „Kapłaństwo w takich
warunkach osiągane nabrało dla mnie szczególnej wartości”.
18 stycznia 1945 roku wyzwolono Kraków.
1946
1 listopada 1946 roku Karol Wojtyła wraz z kolegami Leonardem
Harędzińskim i Marianem Kolasą przyjął święcenia kapłańskie z rąk
kardynała Sapiehy.
IV.
Kapłaństwo – parafie, miejsca szczególne dla Karola Wojtyły
1. Kościół Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny w Wadowicach –
otrzymał tu chrzest 20 czerwca 1920 roku. Okna domu na Kościelnej
7 wychodziły na ten kościół. Na ścianie którego widniał zegar słoneczny
z maksymą (motto, hasło) „Czas ucieka – wieczność czeka”.
2. Kościół i Klasztor Benedyktynów w Kalwarii Zebrzydowskiej –
miejsce pielgrzymek rodziny Wojtyłów np. po śmierci mamy modlił się
tam z bratem i ojcem.
3. Cmentarz Rakowicki w Krakowie – znajduje się tu grobowiec rodzinny
Wojtyłów i Kaczorowskich.
4. Kościół Karmelitów Bosych na Górce – Kościół św. Józefa – tu modlił
się, kontemplował w ciszy.
5. Katedra Wawelska – w krypcie świętego Leonarda odprawił pierwszą
mszę świętą.
6. Parafia pw. Św. Stanisława Kostki w Dębnikach w Krakowie.
7. Świątynia Benedyktynów w Krakowie.
8. Kościół Panien Norbertanek w Krakowie.
9. Uniwersytecka Kolegiata Św. Anny w Krakowie.
10.Kościół Dominikanów i Franciszkanów w Krakowie.
11.Prywatna Kaplica pałacowa kard. Sapiehy – tu przyjął święcenia
kapłańskie ( 1 listopada 1946 roku ).
12.Kościół w Niegowici – pierwsza parafia młodego księdza Karola Wojtyły
– 28 lipca 1948.
13.Parafia św. Floriana w Krakowie – druga parafia od 17 marca 1949r.
14.Opactwo Tynieckie – miejsce rekolekcji biskupa – nominata.
15.Kościół na Skałce w Krakowie.
16.Kościół w Osiaku w Austrii – pielgrzymka po otrzymaniu kardynalskiej
purpury (28 czerwca 1967r.)
17.Kaplica Sykstyńska – obradują tu kardynałowie podczas konklawe.
18.Bazylika św. Piotra w Rzymie.
V.
Kapłaństwo w Niegowici
28 lipca 1948 roku zostaje wikarym w Niegowici – 50km od Krakowa.
Proboszczem był tu ks. Kazimierz Buzała. Parafia obejmowała 13 wiosek.
Podróż dla młodego Karola okazała się trudniejsza niż do Rzymu. Najpierw
jechał autobusem, później wozem drabiniastym, a na końcu wędrował pieszo.
Parafianie szybko polubili Karola Wojtyłę. Wygłaszał ciekawe kazania,
odwiedzał chorych, pomagał w pracach w polu, odrabiał z dziećmi lekcje,
grał w piłkę, opowiadał o teatrze itp., jeździł rowerem.
VI.
Kapłaństwo w parafii św. Floriana w Krakowie.
Kardynał Sapieha przeniósł Karola Wojtyłę do tej parafii w dniu 17 III
1949 roku. Zamieszkał on na ulicy Warszawskiej 1. Ludzie opowiadali, że
księdza Karola można było rozpoznać z daleka:
 po trochę za krótkiej sutannie
 po szarych spodniach wystających spod sutanny
 po berecie
Spędzał wiele czasu z młodzieżą:
 organizował piesze wycieczki, spływy kajakowe
 wędrował po górach z grupami młodzieży
 organizował wyprawy narciarskie, zawody saneczkowe
 prowadził wykłady, rekolekcje
 chodził z młodzieżą do kina, filharmonii, teatru
 założył chór gregoriański
 organizował koncerty kolęd
 chętnie śpiewał przy ognisku
Mówiono o nim „Wuj Karol” albo „Wujek”.
Nazywał dobro i zło po imieniu.
VII. Karol Wojtyła – biskup.
4 lipca 1958 Pius XII mianował go biskupem.
28 września 1958 Karol Wojtyła przyjął uroczyście sakrę biskupią. Pastorał
i pierścień otrzymał od biskupa Jopa z Opola. Całe swoje życie, pracę
zawierzył Maryi - Totus Tuus (Cały Twój). Jako biskup: wizytował parafie,
udzielał święceń kapłańskich, święcił kościoły, bierzmował, wygłaszał
kazania. Nigdy nie narzekał. Podupadł na zdrowiu. Lekarze podejrzewali
białaczkę, ale był to na szczęście fałszywy alarm.
13 stycznia 1964 roku został arcybiskupem, metropolitą krakowskim.
Najważniejszą rzeczą, którą go uhonorowano był racjonał biskupów
krakowskich, haftowany perłami przez królową Jadwigę oraz paliusz
arcybiskupi – materialny znak władzy. Nakłada się go na ornat podczas
ceremonii pontyfikalnych. Jest to biała, wełniana taśma o szerokości
4 – 6cm z sześcioma czarnymi krzyżykami. Jest to oznaka władzy kościelnej.
VIII. Karol Wojtyła – kardynał.
28 czerwca 1967 zostaje kardynałem. Podczas uroczystości papież Paweł
VI wręczył specjalny pierścień i czerwony kardynalski biret. Przydzielił mu
kościół San Cesareo in Palatio w Rzymie. Nazywano go „Kardynałem
Czerwonym” a Stefana Wyszyńskiego „Kardynałem Czarnym”. Kardynał
Wojtyła był bardzo pracowity, aby maksymalnie wykorzystać czas poprosił
aby w samochodzie, którym podróżował zamontowano stoliczek, półkę na
książki i lampkę.
IX.
Karol Wojtyła – papież.
16 października 1978 zostaje wybrany na papieża. Wyboru dokonało 111
kardynałów w tzw. Konklawe – zgromadzeniu w Kaplicy Sykstyńskiej
w Watykanie.
Konklawe należy do najtajniejszych wyborów poprzedza je złożenie
przysięgi. Kardynałowie nie mogą w czasie konklawe kontaktować się ze
sobą, słuchać radia, oglądać telewizji. Mieszkają w celach wyposażonych
w prosty stół, krzesło, miednicę do mycia rąk i dzbanek na wodę. Śpią na
żelaznych łóżkach. Kardynał Wojtyła mieszkał w sali numer 91. Pierwszego
dnia obrad (15 października 1978) odbyły się cztery głosowania. Żadne
z nich nie przyniosło rozstrzygnięcia. Następnego dnia dopiero po ósmym
głosowaniu wybrano papieża, który otrzymał, aż 99 na 111 głosów.
Zapytano Karola Wojtyłę „Czy zgadza się”. Odpowiedział:
„W posłuszeństwie wiary wobec Chrystusa, mojego Pana, zawierzając
Matce Chrystusa i Kościoła- świadom wszelkich trudności – przyjmuję”.
Przyjął imię Jan Paweł II. Następnie udał się do białego pokoju, gdzie
przebrał się w papieskie szaty (przygotowane w trzech rozmiarach). Po
powrocie do kaplicy przyjął od kardynałów przysięgę wierności.
Kardynałowie przychodzili kolejno i padali przed nim na kolana. Kiedy
przyszła kolej na kardynała Stefana Wyszyńskiego, papież wstał, objął go
i przytulił do siebie. Wszyscy kardynałowie zaśpiewali „Ciebie Boga
wysławiamy”. O godzinie 18.18 nad kaplicą Sykstyńską pojawił się biały
dym. Był to symboliczny znak, że wybrano papieża. Rzymianie bili brawo
i krzyczeli z radości. O godzinie 18.44 w loggi bazyliki pojawił się
kardynał Pericle Felici i oznajmił – „Mamy papieża! Papieżem został
kardynał Karol Wojtyła z Polski”. Po niedługim czasie w loggi bazyliki
pojawił się spokojny i uśmiechnięty Jan Paweł II. Po jego prawej stronie stał
kardynał Stefan Wyszyński a po lewej kardynał Pericle Felici. Gdy ucichły
oklaski papież powitał zebranych słowami: „Sia lodato Gesu Cisto”, co
oznacza: „Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus”. Na zakończenie
powitania papież udzielił błogosławieństwa Urbi et Orbi czyli Miastu
i Światu.
Papieski herb Jana Pawła II zawiera poza „kluczami piotrowymi”, czyli
kluczami do Królestwa Niebieskiego przekazanymi symbolicznie przez
Chrystusa pierwszemu papieżowi św. Piotrowi wizerunek tiary. Tiara –
papieskie liturgiczne nakrycie głowy. To trzy korony oznaczające potrójną
władzę papieży jako najwyższych pasterzy kościoła: duchową i moralną,
hierarchiczną na całej Ziemi. „M” pod prawym ramieniem krzyża to symbol
Matki Bożej.
Hasło pontyfikatu Jana Pawła II „Totus Tuus Maryjo”
X.
Zamach na Jana Pawła II.
Mahmet Ali Agca wysłał list do Stambulskiej gazety „Miliyet”. Twierdził,
że planowana pielgrzymka Jana Pawła II do Turcji głęboko go obraża.
Napisał: „Jeśli wizyta ta nie zostanie odwołana – bez wahania zabiję Papieża
– Szefa. Był to jedyny powód ucieczki z więzienia”.
13 maja 1981 roku o godzinie 17.13 dokonał zamachu na życie Jana
Pawła II, strzelając do niego 5-cio krotnie z pistoletu. Stało się to
w momencie, gdy papież w swoim białym jeepie objeżdżał plac św. Piotra.
Zamachowca aresztowano. Papieża przewieziono do Kliniki Gemelli
w stanie krytycznym, z powodu upływu krwi i przeszytych kulą jelit.
Natychmiast dokonano transfuzji krwi, papież przeszedł kilkugodzinną
operację. Dwie kule dosięgły papieża. Jedna najpierw trafiła w palec papieża
i lekko skrzywiła tor lotu, co uratowało mu życie. Pocisk o ułamek
centymetra ominął główną tętnicę brzuszną i kręgosłup. Druga zraniła prawe
ramię i prawą dłoń papieża. Papież to swoje cierpienie ofiarował za kościół
i świat. A Maryi powtórzył „Totus Tuus”. Zamachu dokonano w rocznicę
objawień fatimskich (13 maja 1917), o tej samej godzinie, w której Matka
Boska ukazała się pastuszkom.
22 lipca 1981 roku Rzymski sąd przysięgłych skazał zamachowca na karę
najwyższą czyli dożywocie.
Jan Paweł II zaraz po operacji przebaczył Ali Agca i nazwał go
„bratem”. 22 grudnia 1983 roku udał się do więzienia gdzie 20 minut
spędził w celi z zamachowcem. Rozmawiał z nim w cztery oczy. Zaraz po
tej rozmowie papież powiedział: „Pan dał mi – myślę zresztą, że nie tylko
mnie, ale także i jemu – łaskę byśmy się spotkali jak ludzie i jak bracia,
albowiem Ojcem naszym jest Bóg”. W lutym 1990 roku w 18 lat po zamachu
papież Jan Paweł II zwrócił się do prezydenta Włoch o ułaskawienie Ali
Agca.
Jan Paweł II do końca swojego życia był przekonany, że uszedł z życiem za
sprawą cudu, że to Matka Boska Fatimska ocaliła go. W rok później Ojciec
Święty przybył do Fatimy i złożył na ołtarzu pocisk, który go trafił.
Oprawiono go potem w złotą diamentową koronę Naszej Pani
Różańcowej – Matki Boskiej z Fatimy. Zakrwawioną stułę przekazał
w darze Matce Boskiej Częstochowskiej. Od czasu zamachu, otoczenie
Papieża zdecydowało, że Ojciec Święty będzie jeździł papamobile.
XI.
Pielgrzymki Jana Pawła II do Polski.
Jan Paweł II przyjechał do Polski, aż 9 razy. Pierwszy raz odwiedził nas
niespełna rok po tym jak został papieżem.
 Pierwsza pielgrzymka apostolska trwała od 2 do 10 czerwca 1979
roku. Papież odwiedził wtedy: Warszawę, Gniezno, Częstochowę,
Kraków, Kalwarie Zebrzydowską, Wadowice, Oświęcim i Nowy Targ.
W Warszawie w przeddzień święta Zesłania Ducha Świętego powiedział:
„Niech zstąpi Duch Twój, niech zstąpi Duch Twój i odnowi oblicze
Ziemi, tej Ziemi”. W Gnieźnie i na Skałce w Krakowie spotkał się
z młodzieżą. W Krakowie zgromadziło się 2 miliony wiernych, czczono
900-lecie śmierci świętego Stanisława. Żegnając się z Ojczyzną, papież
powiedział: „Musicie być mocni, drodzy bracia i siostry. Musicie być
mocni mocą wiary”. Po pierwszej pielgrzymce świat nazwał Go
„Polskim patriotą” i „Papieżem Maryjnym”. Papież pokazał całemu
światu, że ulice, place, stadiony mogą być używane do praktyk
religijnych. Dzięki temu społeczeństwo polskie poczuło słodki smak
wolności. Między pierwszą, a drugą pielgrzymką dokonano zamachu na
papieża. Zmarł w Polsce Prymas Tysiąclecia kard. Stefan Wyszyński.
Sytuacja w Polsce stała się bardzo napięta. Groziła interwencja wojsk
radzieckich, która mogła zaważyć o pokoju na całym świecie.
 Druga pielgrzymka do Polski – 16 – 23 czerwca 1983. Odbyła się
w atmosferze napięcia. Już na lotnisku papież powiedział: „Proszę, ażeby






szczególnie blisko mnie byli Ci, którzy cierpią. Proszę o to w imię
słów Chrystusa – Byłem chory, a odwiedzili mnie, byłem w więzieniu,
a przyszliście do mnie”. Podczas drugiej pielgrzymki papież odprawił –
17 czerwca mszę świętą na stadionie Dziesięciolecia w Warszawie.
W rocznicę bitwy pod Wiedniem, w której Jan III Sobieski pokonał
Turków podbijających Europę. Papież tłumaczył wiernym, że nie była to
wojna z muzułmanami, lecz z potęgą Turcji. Na Jasnej Górze spotkał się
z młodzieżą. W Krakowie na Błoniach odprawił mszę świętą z udziałem
wielomilionowej rzeszy wiernych. Beatyfikował podczas mszy świętej
Brata Alberta (Adama Chmielowskiego), ojca Rafała Kalinowskiego,
Urszulę Truszkowską.
Trzecia pielgrzymka apostolska trwała od 8 do 14 czerwca 1987 roku.
Ojciec Święty był wtedy w Warszawie, Lublinie, Tarnowie, Krakowie,
Szczecinie, Gdyni, na Westerplatte, w Gdańsku, Częstochowie, Łodzi
i Warszawie. W Gdańsku papież modlił się za Solidarność.
Czwarta pielgrzymka – 1 – 9 czerwca 1991. Papieża gościli wówczas
mieszkańcy Koszalina, Rzeszowa, Przemyśla, Lubaczowa, Kielc,
Radomia, Łomży, Białegostoku, Olsztyna, Włocławka, Płocka
i Warszawy.\
Piąta pielgrzymka – 13 – 16 sierpnia 1991. Jan Paweł II przebywał
wtedy w Krakowie, Wadowicach i Częstochowie. Ten sierpniowy
przyjazd związany był z VI Światowym Dniem Młodzieży
zorganizowanym w Częstochowie. Powstała wtedy słynna pieśń „Abba
Ojcze”. Papież uczył młodzież, jak należy „posługiwać się” wolnością.
Szósta pielgrzymka – 22 maj 1995 roku. Ojciec Święty był wówczas
w Skoczowie, Bielsku Białej i Żywcu.
Siódma pielgrzymka – 31 maja – 10 czerwca 1997. Papież
pielgrzymował wtedy do Wrocławia, Legnicy, Gorzowa
Wielkopolskiego, Gniezna, Poznania, Kalisza, Częstochowy,
Zakopanego, Krakowa, Ludźmierza, Dukli i Krosna. Pielgrzymka ta była
niezwykłą okazją do manifestowania przez Polaków miłości do papieża rodaka. Na Błoniach Krakowskich papież kanonizował Królową Jadwigę.
W Gnieźnie obchodzono 1000-lecie śmierci św. Wojciecha.
W obchodach uczestniczyli prezydenci 7 krajów Europy
Środkowowschodniej. Papież wygłosił mowę na temat chrześcijańskiej
wizji zjednoczonej Europy. VII podróż do ojczyzny nazwano
„królewską”.
Ósma pielgrzymka apostolska trwała od 5 do 17 czerwca 1999 roku.
Papież spotkał się wówczas z mieszkańcami Gdańska, Sopotu, Elbląga,
Lichenia, Bydgoszczy, Torunia, Ełku, Wigier, Siedlec, Drohiczyna,
Warszawy, Sandomierza, Zamościa, Radzymina, Łowicza, Sosnowca,
Krakowa, Starego Sącza, Wadowic, Gliwic i Częstochowy. Była to
wzruszająca pielgrzymka. Papież był już mocno schorowany (choroba
Parkinsona). Odwiedził szlaki wodne, którymi niegdyś pływał kajakiem.
Tematem spotkań z wiernymi był Dekalog. W Sączu kanonizował św.
Kingę. 16 czerwca spotkał się z wiernymi na rynku w Wadowicach
i wspominał swoje dzieciństwo, młodość, lata szkolne, studenckie. Na
zawsze pozostaną nam w pamięci słowa: „Tu w tym mieście
Wadowicach, wszystko się zaczęło. I życie się zaczęło i szkoła się
zaczęła i studia się zaczęły i kapłaństwo się zaczęło”.
 Dziewiąta pielgrzymka trwała od 16 do 19 sierpnia 2002 roku. Ojciec
Święty pielgrzymował do Krakowa, Kalwarii Zebrzydowskiej i Tyńca.
XII. Najsłynniejsze słowa Jana Pawła II.






















„Totus Tuus Maryjo”
„Wymagajcie od siebie, chociażby od was nie wymagali”
„Bogu dziękujcie, Ducha nie gaście”
„Pokój Tobie, Polsko! Ojczyzno Moja”
„Nie lękajcie się, otwórzcie, otwórzcie drzwi Chrystusowi”
„Ja syn polskiej Ziemi, a zarazem Jan Paweł II – papież wołam: Niech
zstąpi Duch, niech zstąpi Duch i odnowi oblicze Ziemi, tej Ziemi”
„Musicie być mocni, drodzy bracia i siostry. Musicie być mocni mocą
wiary”
„Nie ma wolności bez solidarności”
„Nie lękaj się, zaufaj nadziei”
„Trzeba być zawsze tym, czym Bóg chce aby człowiek był. Wtenczas
nigdy nie jest się niczym. Na wypełnianiu woli Bożej polega wielkość
człowieka, miłość, świętość”
„Nie lękajcie się! Chrystus zwyciężył świat. On jest z Wami na zawsze”
„Na kryzys cywilizacji, trzeba odpowiedzieć cywilizacją miłości”
„Człowiek jest drogą kościoła”
„Chrześcijanin winien żyć w perspektywie wieczności”
„Kościół w Europie może wreszcie oddychać obydwoma swoimi
płucami”
„Stara Europa potrzebuje nowej ewangelizacji”
„Życzeniem kościoła katolickiego jest prowadzenie dialogu z innymi
religiami”
„Nie dajcie się zwieść pokusie, że człowiek może w pełni odnaleźć siebie
odrzucając Boga”
„Naród jest przede wszystkim bogaty ludźmi”
„Nienawiść jest siłą niszczącą”
„Polska potrzebuje dzisiaj ludzi sumienia”
„Powinniśmy zawsze przebaczać, pamiętając, że my sami potrzebujemy
przebaczenia”
 „Wy jesteście nadzieją Kościoła! Wy jesteście moją nadzieją”
XIII.
Ciekawostki.
 „Kalosz” – kajak Karola Wojtyły
 „Niedzielny dzwon” – gazeta, w której Karol Wojtyła miał swój debiut
prasowy. Opublikował mowę pożegnalną dla księdza K. Figlewicza.
 „To co czyste, podoba się niebiosom – przyjdźcie z szatą czystą i czerpcie
wodę ze źródła rękoma czystymi” – napis, który widniał nad bramą
szkolną w gimnazjum.
 „Andrzej Jawień” – pseudonim literacki Karola Wojtyły
 „Tytuły papieskie” – każdy papież jest: Biskupem Rzymu, Namiestnikiem
Jezusa Chrystusa, Następcą Księcia Apostołów, Najwyższym Kapłanem
Kościoła Powszechnego, Patriarchą Zachodu, Prymasem Włoch,
Arcybiskupem i Metropolitą Rzymskiej Prowincji Kościelnej,
Suwerennym Władcą Państwa Watykańskiego, Sługą Sług Bożych
 Jerzy Kluger – żyd, przyjaciel Karola Wojtyły. Uczył się z nim
w gimnazjum
 Ojciec Pio – zakonnik, który przepowiedział Karolowi Wojtyle, że
zostanie papieżem
 Pseudo Martyna – taki pseudonim miał Karol Wojtyła jako bramkarz,
kiedy grał w piłkę nożną.
 Nazywał dzieci: „Uśmiechem Nieba powierzonym Ziemi” i „Klejnotami
rodziny i społeczeństwa”
 Kremówki – ulubione ciastka Karola Wojtyły – studenta
 „Barka” – ulubiona pieśń Jana Pawła II
Papież a wyznawcy innych wiar
Dążenie do przywrócenia utraconej jedności stanowi od początku pontyfikatu
jeden z priorytetów Jana Pawła II. Jedna z pierwszych zagranicznych podróży
apostolskich - w listopadzie 1979 r. - zaprowadziła go do stolicy wschodniego
chrześcijaństwa, dawnego Konstantynopola, miasta, w którym 900 lat wcześniej
dokonała się schizma. Stojąc obok patriarchy Dymitriosa - honorowego
zwierzchnika światowego prawosławia - Papież mówił z nadzieją o „pełnym
braterskim pojednaniu" i pytał retorycznie: „Czy mamy jeszcze prawo
pozostawać rozdzieleni?". Dwadzieścia lat później, w 1999 r., opuszczając
Rumunię pierwsze z odwiedzonych państw, w którym większość stanowią
wyznawcy prawosławia - Ojciec Święty powiedział, że zabiera ze sobą marzenie
o nowym tysiącleciu jako czasie odbudowy jedności między Kościołami
chrześcijańskimi.
Jan Paweł II jest przekonany, że jedność jest darem Ducha Świętego dla
Kościoła. Ten dar nigdy nie został cofnięty przez Boga. Obecne podziały wśród
chrześcijan to skutek ludzkich błędów i grzechu. Zadaniem ekumenizmu jest
przywrócenie jedności ofiarowanej Kościołowi w dniu Zesłania Ducha
Świętego. W opublikowanym w 1994 roku liście apostolskim „Tertio millennio
adveniente", przygotowującym Kościół do jubileuszu 2000 lat
chrześcijaństwa, Jan Paweł II pisze: „Koniec drugiego millennium wzywa nas
wszystkich do rachunku sumienia, a także do stosownych poczynań
ekumenicznych, tak abyśmy wobec Wielkiego Jubileuszu mogli stanąć jeśli nie
całkowicie pojednani, to przynajmniej o wiele bliżsi przezwyciężenia podziałów
powstałych w drugim tysiącleciu".
I rzeczywiście, pontyfikat Jana Pawła II znaczony jest kolejnymi inicjatywami,
które miały spełnić wolę Chrystusa: aby byli jedno. Taki właśnie tytuł nosi
opublikowana w roku 1995 encyklika. Powstała ona z osobistej inicjatywy
Papieża, który sam napisał cały tekst. Jan Paweł II wyraźnie potwierdził w niej,
że zaangażowanie Kościoła katolickiego w ekumenizm jest nieodwracalne.
Ekumenizm jest drogą Kościoła, a nie przemijającą modą, bo podziały wśród
uczniów Chrystusa utrudniają głoszenie światu Dobrej Nowiny o zbawieniu. W
pięknych słowach wskazuje na to, co chrześcijan łączy, sformułowanie o
ekumenizmie męczenników, zauważając, że cierpienia i prześladowania za
wiarę w Chrystusa połączyły - zwłaszcza w XX wieku - chrześcijan z różnych
Kościołów.
Podczas pontyfikatu Jana Pawła II doszło do pierwszej wizyty biskupa Rzymu
w kraju o większości prawosławnej. Ale nie tylko dlatego papieska podróż do
Rumunii, w 1999 roku, była wydarzeniem historycznym. Na zakończenie Mszy
św., odprawionej przez Papieża w Rumunii, ćwierćmilionowy tłum katolików i
prawosławnych zaczął wspólnie skandować jedno, ale jakże ważne słowo:
„unitate", czyli jedność. Dla całego chrześcijańskiego świata byty to chwile
niezapomniane. Wymownym akcentem była wymiana darów między Janem
Pawłem II i patriarchą Teoktystem. Obaj ofiarowali sobie nawzajem kielichy jakby wyrażając nadzieję, że przyjdzie moment, gdy katolicy i prawosławni
złożą Bogu Najświętszą Ofiarę przy jednym stole eucharystycznym.
Wymownych akcentów ekumenicznych i wielkich gestów ze strony Papieża nie
brakuje podczas jego wizyt w kolejnych krajach prawosławnych. W Grecji,
podczas spotkania z niechętną katolikom prawosławną hierarchią, Jan Paweł II
prosi Boga o przebaczenie za grzechy, jakich kiedykolwiek w przeszłości
katolicy dopuścili się wobec prawosławia. Zdumieni patriarchowie z
podziwem bili mu brawo...
Chociaż papieskiej wizycie na Ukrainie w 2001 roku towarzyszyła aura
sprzeciwu hierarchii Cerkwi Prawosławnej Patriarchatu Moskiewskiego, wydaje
się, że pojednawczą, pełną pokory postawą Jan Paweł II zaskarbił sobie
sympatię wielu prawosławnych wiernych .Świadectwo ekumenicznej nadziei
pozostawia Papież także w Bułgarii, dokąd przybył w maju 2002. A jednak
pomimo wszystkich tych wysiłków: podpisanych deklaracji, wizyt obfitujących
w wielkie ekumeniczne gesty Jana Pawła II i poświęconej sprawie jedności
encyklice - zjednoczenie chrześcijan wciąż pozostaje wyzwaniem, którego
czasowy horyzont trudno dziś określić...
***
Dzięki Janowi Pawłowi II słowo „ekumenizm" nabrało jakby nowego znaczenia.
Coraz częściej komentatorzy i dziennikarze przymiotnika „ekumeniczny"
używają nie tylko w stosunku do zaangażowania Papieża na rzecz przywrócenia
jedności między chrześcijanami, ale określają nim również dialog z innymi
religiami. 13 kwietnia 1986 roku Jan Paweł II jako pierwszy w historii biskup
Rzymu przekroczył próg rzymskiej synagogi. Chrześcijanie i żydzi żyli w tym
mieście obok siebie przez prawie dwa tysiące lat, ale zwykle pełni wzajemnych
pretensji i żalów. „Papież razem z wielkim rabinem Elio Toaffem zapisywali
nowe karty historii spotkań obu tych wielkich religii.
Jan Paweł II jako pierwszy papież przemawiał do 80-tysięcznej rzeszy
muzułmańskiej młodzieży. Spotkanie na stadionie w marokańskiej Casablance
19 VIII 1985 r. odbyło się na prośbę władcy Maroka, króla Hassana II muzułmanina .
Jan Paweł II jest też pierwszym papieżem, który przekroczył próg meczetu - w
Damaszku 6 V 2001 r.
„Mam prawdziwą nadzieję, że nasze dzisiejsze spotkanie w meczecie
Ommajadów będzie znakiem naszego zdeterminowanego dążenia do rozwijania
dialogu międzyreligijnego między Kościołem katolickim a islamem. Dialog ten
zyskał na sile w ostatnich dziesięcioleciach i możemy dziś być wdzięczni za
drogę, którą razem postępujemy. (...) Ważne jest, by muzułmanie i chrześcijanie
bez ustanku pogłębiali wspólnie kwestie filozoficzne i teologiczne, aby dojść do
bardziej obiektywnego i całościowego poznania nawzajem swoich wierzeń
religijnych. Lepsze zrozumienie wzajemne z pewnością doprowadzi w praktyce
do nowego sposobu przedstawiania naszych dwóch religii - nie w
przeciwstawieniu, jak to miało miejsce zbyt często w przeszłości, ale w
partnerstwie na rzecz dobra rodziny ludzkiej.”
Z przemówienia Jana Pawia II wygłoszonego podczas spotkania
z przywódcami muzułmańskimi w Damaszku (2001 r.)
***
Papież wśród przedstawicieli innych religii świata? Ramię w ramię z
muzułmanami, buddystami, hinduistami? Dla wszystkich znalazło się miejsce
nie tylko w papieskiej wyobraźni, ale na wspólnym spotkaniu w mieście św.
Franciszka - Asyżu. Mówi się o „duchu Asyżu", o otwarciu nowej karty w
dialogu Kościoła katolickiego z innymi religiami. Papież jest przekonany, że w
religiach tkwi wielki potencjał dobra, potencjał, który - zwłaszcza w świecie
podziałów i nienawiści - można skierować w stronę zaangażowania na rzecz
pokoju. Nie każda jednak papieska inicjatywa ekumeniczna czy w dziedzinie
dialogu z religiami niechrześcijańskimi spotyka się z entuzjastycznym
przyjęciem. Od lat na przykład Jan Paweł II bezskutecznie zabiega o spotkanie z
prawosławnym patriarchą Moskwy i Wszechrusi Aleksym. Z nieugiętym
uporem sprzeciwia się on pielgrzymce Papieża do katolików mieszkających na
terytorium Federacji Rosyjskiej.
*****************************************
Trudno wskazać, który z momentów papieskich pielgrzymek może uchodzić za
przełomowy w kontaktach z chrześcijanami innych wyznań. Niemal każda
podróż apostolska ma w swoim programie ekumeniczny akcent. Czasem jest to
fragment papieskiego przemówienia, a najczęściej spotkanie z hierarchami
innych wyznań danego kraju. Jednak jednym z najważniejszych historycznie
wydarzeń stały się odwiedziny w krajach, gdzie Kościoły protestanckie mają za
sobą nie tylko długą historię i tradycję, ale i dziś stanowią większość
miejscowych społeczeństw. Na uwagę zasługuje pierwsza wizyta w Wielkiej
Brytanii, podczas której Biskup Rzymu modlił się z Arcybiskupem Canterbury,
czyniąc z gestu przekazania znaku pokoju symbol pojednania między obu
wyznaniami. Słowa, jakie wówczas popłynęły w świat, zwiastowały rychły
postęp w dialogu między oboma Kościołami, rzeczywistość pokazała jednak, że
droga do jedności jest wciąż trudna i odległa. Po Anglii przyszła kolej na drugi
kraj o wielkiej tradycji wspólnot protestanckich. Akcenty ekumeniczne i
spotkania, zarówno z luterańskimi, jak i ewangelickimi duchownymi,
towarzyszyły niemal każdej z trzech wizyt w Niemczech. Kontakty z
protestantami zdominowały wielką pielgrzymkę Papieża po Skandynawii w
czerwcu 1989 r., kiedy Jan Paweł II, odwiedzając cztery kraje skandynawskie,
przez 10 dni spotykał się z przedstawicielami Kościołów reformowanych,
przełamując początkową obojętność, a czasem historyczną niechęć do biskupa
Rzymu. Inny wymiar mają papieskie gesty wobec prawosławia, ale też kontekst
ich pojawienia się zasługuje na osobne omówienie.
Daleka droga do Moskwy
Kiedy po raz pierwszy Papież przekroczył w 1979 r. granice komunizmu,
mało kto się spodziewał, że za kilkanaście lat największy problem z
odwiedzinami wiernych w krajach wschodniej Europy nie będzie miał swego
źródła w niechęci władz, ale w ostrym sprzeciwie Rosyjskiej Cerkwi
Prawosławnej. Mimo licznych gestów i wielkiego pragnienia Ojca Świętego
odwiedzenia katolików mieszkających w Rosji, Patriarchat Moskiewski
utrudniał każdy niemal krok zbliżający Jana Pawła II do granic uznawanych
przez prawosławnych za „kanoniczne" tereny prawosławia. Przełomowym
okazał się 7 maja 1999 r., kiedy samolot z Janem Pawłem II wylądował na
bukareszteńskim lotnisku w stolicy jednego z największych prawosławnych
krajów Europy - Rumunii. Kolejne dni i pełne serdeczności spotkania z głową
rumuńskiego Kościoła pokazały, że w bezpośrednim kontakcie milkną spory i
napięcia. Sukces, jakim okazała się wizyta w Rumunii, ośmielił inne Kościoły
prawosławne: jeszcze tego samego roku Papież odwiedził Gruzję, a nie minęły
dwa lata, jak Jan Paweł II stanął najpierw na ukraińskiej ziemi, odwiedzając
Kijów i Lwów, a potem złożył wizytę w byłych sowieckich republikach:
Kazachstanie i Armenii. Oprócz papieskiego przesłania kierowanego do
miejscowych katolików i wszystkich ludzi dobrej woli, licznie podróżujący z
Papieżem dziennikarze zauważali jeszcze tylko irracjonalną nieobecność
przedstawicieli podległego Moskwie prawosławia. Ubiegłoroczna wizyta w
Bułgarii i pełne szacunku wspólne deklaracje Papieża i hierarchów
prawosławnych o konieczności dialogu i pojednania być może są zapowiedzią
dnia, kiedy papieski samolot dotknie rosyjskiej ziemi.
Pokój zamiast wojny
Papież często o sobie mówi, ze jest „Pielgrzymem pokoju". To określenie
nabiera szczególnego znaczenia w kontekście zaangażowania Ojca Świętego w
działanie na rzecz pokoju. Niemal każda z papieskich wizyt w instytucjach
międzynarodowych (ONZ, FAO czy UNESCO) zawierała apel o przestrzeganie
podstawowych praw człowieka i nawoływała do pokojowych rozstrzygnięć
istniejących na świecie konfliktów. To bezkompromisowe opowiadanie się za
pokojem ma źródło w życiowym doświadczeniu i osobistych przeżyciach
Karola Wojtyły, niemniej w świecie polityki jest też przykładem wielkiej troski
o każdego człowieka. Mało, kto dziś pamięta wojnę o położone na
przysłowiowym końcu świata małe wyspy Falklandy, która rozegrała się na
początku lat 80. Między Wielką Brytanią i Argentyną. Kiedy nie pomogły
papieskie apele i działania dyplomatyczne, a oba zwaśnione narody zerwały
wszelkie kontakty, z misją pojednania poleciał sam Papież. Najpierw odwiedził
Wielką Brytanię (28 maja-2 czerwca 1982), a po tygodniu udał się do
Argentyny. Szczególnie ciężko przeżywał Ojciec Święty dramat wojny i
konfliktu zbrojnego na Bałkanach. Kiedy nie pomagały apele i słowo głoszone z
Placu św. Piotra, Jan Paweł II osobiście zadecydował o wizycie, jaka miała się
odbyć we wrześniu 1994 roku w Sarajewie. Jednak podróż do oblężonego
miasta nie odbyła się i jak dotąd jest jedyną zaplanowaną i ogłoszoną wizytą,
która nie doszła do skutku. Zadecydowały względy bezpieczeństwa i wyraźny
sygnał sił rozjemczych, że nie są w stanie zagwarantować Ojcu Świętemu
bezpieczeństwa, ponieważ stolica Bośni i Hercegowiny była wówczas jeszcze
pod ostrzałem oblegających ją sił serbskich. Na wizytę Papieża w Sarajewie
mieszkańcy miasta musieli czekać do kwietnia 1997 roku. „Wojenne" echa
pobrzmiewały zresztą także w czasie wizyty w Kazachstanie i Armenii, która
odbywała się w przededniu amerykańskiej interwencji w Afganistanie i tylko
wyraźne stanowisko dowództwa US Army przekonywało, że we wrześniu 2001
r. do konfliktu jednak nie dojdzie.
Człowiek, który obala mury
Wybór Papieża z Polski musiał wywołać uzasadnione przerażenie wśród
komunistycznych władców Europy Środkowej. Jan Paweł II jak nikt wcześniej
doskonale znał system komunistyczny i wiedział, jak bardzo jest wrogi wobec
Kościoła. Jednak zamiast otwartej konfrontacji na linii politycznej, Papież
zaczął podważać jego funkcjonowanie, przypominając ludziom o ich
chrześcijańskich korzeniach. Spotykał się z komunistycznymi dyktatorami,
wysłuchiwał ich przechwałek o „zdobyczach socjalizmu i sprawiedliwości
społecznej", a potem przypominał podstawowe prawdy o wolności każdego
człowieka i jego godności. Tak jak wręcz nieprawdopodobnie brzmiały one na
początku pontyfikatu w Polsce, z podobnym niedowierzaniem były
przyjmowane na Kubie w 1998 r. Jednak nikt nie miał, i nie ma, wątpliwości słowa Papieża i jego osobiste zaangażowanie w przemiany pokojowe
zadecydowały o upadku berlińskiego muru i uwolnieniu krajów Europy
Środkowej i Wschodniej spod komunistycznego reżimu. Może, dlatego Jan
Paweł II tak często odwiedzał te kraje, przekraczając najpierw granice dawnego
bloku sowieckiego (wizyta w Czechosłowacji w 1990 r.), a potem granice
byłego Związku Radzieckiego (wizyta w krajach bałtyckich w 1993 r. i pobyty
w dawnych republikach radzieckich: Gruzji, Kazachstanie, Armenii, na Ukrainie
i w Azerbejdżanie). Ta zdecydowana postawa Papieża wobec komunizmu jest
częścią jego „teologii wyzwolenia", która, opierając się na przesłaniu Dobrej
Nowiny, nakazuje równie twarde słowa skierować do czerwonych, jak i do
brunatnych reżimów. Wyrazistości i twardości papieskich słów doświadczył
zarówno chilijski dyktator Augusto Pinochet, jak i Fidel Castro na Kubie,
znienawidzeni w swoich krajach prezydenci Paragwaju, Indonezji i Filipin czy
rządząca podczas papieskiej wizyty w Nikaragui komunistyczna partia
Sandinistów z duchownymi w roli ministrów. Dziś można powiedzieć, że każdy
z tych dyktatorów przeszedł już do historii i mało kto o nich pamięta.
Wyjątkiem jest wciąż urzędujący Fidel Castro.
Chrześcijanie, muzułmanie i żydzi
Obok ekumenizmu dialog międzyreligijny jest chyba jednym z najważniejszych
elementów towarzyszących papieskim podróżom i inicjatywom podejmowanym
także we Włoszech, jak choćby spotkaniom modlitewnym o pokój w Asyżu.
Wszędzie tam widać Papieża wyciągającego, dosłownie i w przenośni, dłoń do
wyznawców innych religii oraz podkreślającego wiarę w jednego Boga będącą
fundamentem łączącym wyznawców Chrystusa, Aiłaha i Jahwe. Wydarzeniem o
największej sile wydaje się wizyta w rzymskiej synagodze, jaką Papież złożył
13 kwietnia 1986 r. Dała ona sygnał do dalszych kontaktów międzyreligijnych i
otwarciu na dialog z judaizmem. Największe znaczenie w praktyce miała jednak
wizyta Jana Pawła II w Ziemi Świętej, w marcu 2000 roku, w ramach obchodów
Wielkiego Jubileuszu. Porównanie atmosfery powitania z pożegnaniem Papieża
na lotnisku Ben Guriona pokazywały dwa różne oblicza Izraela: reakcje Żydów
wszyscy określali mianem „papamanii", a początkowe powściągliwe
komentarze zastąpiono prostym stwierdzeniem, że „dla dialogu i wzajemnego
zrozumienia Jan Paweł II zrobił w ciągu tygodnia więcej niż ludzie Kościoła
przez całe dwa tysiąclecia". Wizyta pod Murem Płaczu, w Yad Vashem czy
odwiedziny w Wieczerniku i Betlejem oraz pierwszy raz publicznie
transmitowana Msza św. okazały się wydarzeniem o przełomowym znaczeniu,
choć przecież takich życzliwych wobec historii Żydów i Izraela gestów nie
brakowało także w innych krajach, które odwiedzał Papież. Wystarczy
wspomnieć przemówienie na Umschlagplatzu w Warszawie podczas wizyty w
1999 r. Czy spotkania z politykami żydowskimi w Watykanie. Dopiero jednak
wizyta w Ziemi Świętej ukazała milionom Żydów na całym świecie, jak
wielkim szacunkiem Jan Paweł II darzy wspólne dziedzictwo wiary i tradycji
Starego Testamentu. Nie sposób przy tej okazji nie wspomnieć o zaangażowaniu
Ojca Świętego w dialog ze światem islamu. Z pewnością Jan Paweł II przejdzie
do historii jako pierwsza Głowa Kościoła, która odwiedziła meczet. Choć Papież
wielokrotnie odwiedzał kraje, w których mieszkają duże grupy mniejszości
muzułmańskiej, a nawet w 1996 roku odwiedził Tunezję, pierwszy kraj typowo
muzułmański, a potem złożył wizytę na najstarszym islamskim uniwersytecie w
Kairze, to jednak dopiero podczas wizyty w Damaszku w maju 2001 roku
przekroczył progi jednej z najważniejszych świątyń świata islamu - słynny
meczet Ommajadów. Tam też wielokrotnie przypominał, że tylko wzajemne
zrozumienie i pojednanie prowadzą do pokoju na Bliskim Wschodzie. O tym, że
trudno te słowa nie tylko realizować, ale i zrozumieć wymownie świadczy
zdjęcie ze wspólnego spotkania Papieża z przywódcami żydowskimi i
muzułmańskimi w czasie odwiedzin Jerozolimy. Kiedy doszło do otwartego
sporu, do kogo należy Jerozolima i kto jest jej gospodarzem, Papież złapał się
zatroskany za głowę. Trudno zrozumieć podróże papieskie bez uwzględnienia
na ich szlaku Fatimy i umiłowanych przez Jana Pawła II sanktuariów
maryjnych, bez kolorowej i spontanicznej Afryki i rozśpiewanych katolików z
Ameryki Południowej. Trudno także nie dostrzec faktu, że po Polsce najwięcej
razy (bo aż 7) gościł Papież na amerykańskiej ziemi odwiedzając USA, a równie
często odwiedzał Francję (6 razy) oraz Meksyk i Hiszpanię - po pięć razy.
Czterokrotnie odwiedził Brazylię oraz Portugalię. Ta lista przedstawia zarazem z punktu widzenia Papieża - najważniejsze centra Kościoła katolickiego na
świecie. Ponadto odbył 142 podróże we Włoszech i odwiedził 301 parafii w
swojej rzymskiej diecezji. Nie da się też oszacować nawet w przybliżeniu, ilu
ludzi wysłuchało „na żywo" 2393 przemówień, które Papież wygłosił podczas
swych podróży. Tylko w dotychczas najliczniejszej Mszy św. w Manili w 1995
r. uczestniczyły prawie cztery miliony ludzi, a w Polsce w ciągu tygodnia na
spotkania z Janem Pawłem II w 1999 r. przybyło 10 mln wiernych.
Rezydencje papieskie
Pałac Apostolski zwany też Pałacem Papieskim jest oficjalną siedzibą i
rezydencją papieża w Watykanie. Jest to kompleks budynków składający się
m.in. z Apartamentów Papieskich, biur, kaplic, Muzeum Watykańskiego i
Biblioteki Watykańskiej. Liczy ponad 1000 pomieszczeń. Na najwyższym
piętrze Pałacu Apostolskiego mieszczą się Apartamenty Papieskie, czyli zbiór
komnat, w tym prywatnych, w których zamieszkuje od XVII wieku każdy z
papieży. Składają się one m.in. z 7 wielkich komnat, prywatnej kaplicy,
gabinetu lekarskiego, biura sekretarza papieskiego, gabinetu (w oknie gabinetu
ukazuje się papież) a także ogrodu umieszczonego na dachu pomieszczeń.
Castel Gandolfo nad jeziorem Albano pod Rzymem. Całość obejmuje ogrody
(urządzone przez Urbana VIII i Aleksandra VII), willę Barberinich,
obserwatorium astronomiczne, gospodarstwo rolne, cmentarz w Albano,
nieruchomości w Albano Laziale i Castel Gandolfo (m.in. kościół św. Tomasza,
klasztory Sióstr Klarysek i Bazylianek). Kompleks liczy 55 ha, ma status
eksterytorialny i od 1929 r. pełni funkcję letniej rezydencji papieży.
Zwyczaje Jana Pawła II
Za pontyfikatu Jana Pawła II, dzięki samemu papieżowi, nastąpiły ogromne
zmiany w Watykanie, a także w postrzeganiu osoby papieża. Zaraz po swoim
wyborze na Stolicę Apostolską Jan Paweł II nie pozwolił prymasowi
Wyszyńskiemu uklęknąć przed sobą. Pierwsze przemówienie wygłosił po
włosku, a więc w języku narodu, do jakiego przemawiał. Do tej pory przyjęte
było, że papież zawsze swoje pierwsze przemówienie wygłasza po łacinie. To
był dopiero początek wielkich zmian. Należą do nich:
- liczne pielgrzymki (zagraniczne oraz parafii we Włoszech),
- zwyczaj całowania ziemi kraju, do którego przybywał z pielgrzymką,
- msze święte dla wielkich tłumów, organizowane na stadionach, lotniskach,
placach itp.,
- wygłaszanie całych homilii lub choćby krótkich sentencji w języku kraju, do
którego przybywał z pielgrzymką (porozumiewał się swobodnie w językach:
polskim, włoskim, francuskim, niemieckim, angielskim, hiszpańskim,
portugalskim, łacińskim i klasycznym greckim),
- udział zespołów folklorystycznych w czasie mszy,
- spotkania z duchownymi innych wyznań oraz odwiedziny świątyń różnych
religii (wyznań niekatolickich oraz niechrześcijańskich),
- udział w przedsięwzięciach artystycznych: koncertach, występach zespołów,
projekcjach filmowych,
- wykonywanie kapłańskich posług
- prywatne spotkania z wiernymi,
- bezpośrednie spotkania z tłumem w trakcie pielgrzymek,
- żarty i bezpośredniość w kontaktach z ludźmi.
- listy do dzieci,
- bezpośrednie spotkania z dziennikarzami
Wprawdzie już począwszy od Jana XXIII papiestwo zaczęło rezygnować z
niektórych elementów ceremoniału, jednakże dopiero Jan Paweł II zniwelował
większość barier, przyjmując postawę papieża bliskiego wszystkim ludziom,
papieża-apostoła. Nie zmieniło się to nawet po zamachu.
Papież młodych
- Jan Paweł II chętnie spotykał się z młodymi ludźmi i poświęcał im dużo
uwagi. Na spotkanie w Rzymie 31 marca 1985 roku, który ONZ ogłosiło
Międzynarodowym Rokiem Młodzieży, napisał list apostolski na temat roli
młodości, jako okresu szczególnego kształtowania drogi życia, a 20 grudnia
zapoczątkował tradycję Światowych Dni Młodzieży. Odtąd zawsze
przygotowywał orędzie skierowane do młodych, które stawało się tematem tego
międzynarodowego zlotu, organizowanego w różnych miejscach na świecie (w
Polsce w Częstochowie w 1991 roku).
Dokumenty papieskie: Encykliki, Adhortacje apostolskie, Konstytucje
apostolskie, Listy oraz liczne katechezy, orędzia, homilie, przemówienia,
modlitwy, rozważania.
Encykliki (liczba14)
Encyklika – (gr. enkyklos - okólnik) pismo papieża skierowane do Kościoła w
sprawach doniosłej wagi. Ma na celu utrzymanie w Kościele jedności wiary i
przekonań i służy wyjaśnieniu kwestii spornych. Encykliki to najważniejsze i
podstawowe dokumenty papieskie. Jan Paweł II przykładał wielką wagę do tego
typu dokumentów i z dużą starannością je redagował, starał się, aby ich treść
była głęboko zakorzeniona w nauce Ewangelii i Tradycji Kościoła.
Zgodnie z tradycją kościelną tytuł encykliki tworzą pierwsze słowa jej
oficjalnego tekstu.
Tematyka encyklik:
1.Encykliki trynitarne
Jan Paweł II uważał za najważniejsze programowe encykliki trynitarne,
mówiące o trynitarnej tajemnicy Boga( w 3 osobach). Są to:
- Odkupiciel człowieka, 1979
- Bogaty w Miłosierdziu, podtytuł: O Bożym Miłosierdziu, 1980
- Pana i Ożywiciela, podtytuł: O Duchu Świętym w życiKościoła i świata,1986
2. Encykliki społeczne
-Z pracy, podtytuł: O pracy ludzkiej1981
- Społeczna troska, 1987
- Stulecie, podtytuł: W stulecie encykliki Leona XIII "Rerum Novarum" ,1991
3. Encykliki eklezjologiczne
- Apostołowie Słowian, podtytuł: Na 1100 rocznicę dzieła ewangelizacji Św.
Cyryla i Metodego (1985)
- Misja Odkupiciela, podtytuł: O stałej aktualności posłania misyjnego,1990
- Ut unum sint (tytuł zachowany w tekście polskim w wersji łacińskiej; sens:
Aby byli jedno), podtytuł: O działalności ekumenicznej (1995)
- Kościół dzięki Eucharystii, podtytuł: Eucharystia w życiu Kościoła (2003)
4. Encykliki antropologiczne
- Blask prawdy, podtytuł: Podstawowe problemy nauczania moralnego
Kościoła 1993)
- Ewangelia życia, podtytuł: O wartości i nienaruszalności życia ludzkiego,
1995)
- Wiara i rozum, podtytuł: O relacjach między wiarą a rozumem
1998)
5. Encyklika maryjna
- Matka Odkupiciela, podtytuł: Błogosławiona Maryja Dziewica życiu
pielgrzymującego Kościoła, 1987
(Poza tym w każdej encyklice Jan Paweł II odnosi się do Matki Pana.)
Adhortacje apostolskie (liczba15)
Adhortacja to dokument o charakterze duszpasterskim.
Adhortacje apostolskie zajmują ważne miejsce w nauczycielskim i
duszpasterskim dorobku Jana Pawła II. Teksty te odzwierciedlają to, jak myślał,
a zwłaszcza: jak działał papież.
Jan Paweł II pozostawił Kościołowi piętnaście adhortacji apostolskich, które są
obok encyklik najważniejszymi tekstami pontyfikatu. Poruszają one tematy
katechezy, rodziny chrześcijańskiej, życia zakonnego, świeckiego i
kapłańskiego, posługi biskupów, nawrócenia i pojednania, a także wielkie
tematy misyjne i dotyczące życia Kościoła na poszczególnych kontynentach.
Jedna z adhortacji jest poświęcona osobie świętego Józefa, oblubieńca Maryi.
Poza dwiema adhortacjami ( Redemptionis donum i Redemptoris
Custos),których autorem jest sam Jan Paweł II – pozostałe dokumenty tego
rodzaju są wspólnie przygotowane przez papieża i przez synody biskupów.
Tematyka adhortacji:
O katechizacji w naszych czasach – 1979
O zadaniach rodziny chrześcijańskiej w świecie współczesnym –1981.
O konsekracji zakonnej w świetle tajemnicy odkupienia – 1984
O pojednaniu i pokucie w dzisiejszym posłannictwie Kościoła – 1984.
O powołaniu i misji świeckich w Kościele i w świecie dwadzieścia lat po
Soborze Watykańskim II – 1988.
6. O świętym Józefie i jego posłannictwie w życiu Chrystusa i Kościoła –
1989.
7. O formacji kapłanów we współczesnym świecie – 1992
8. O Kościele w Afryce – 1995
9. O życiu konsekrowanym i jego misji w Kościele i w świecie – 1996.
10. Nowa nadzieja dla Libanu - 1997
11.O Kościele w Ameryce – 1999.
12.O Kościele w Azji – 1999.
13.O Kościele w Oceanii – 2001.
14.O Kościele w Europie – 2003.
15.O biskupie, słudze Ewangelii Jezusa Chrystusa dla nadziei świata – 2003.
1.
2.
3.
4.
5.
Konstytucje apostolskie (liczba 14)
Konstytucja apostolska (łac. constitutio apostolica) - najwyższej rangi dekret
wydawany przez papieży, określający kwestie organizacyjne lub dogmatyczne,
które stają się częścią nauczania apostolskiego Kościoła. Konstytucja apostolska
ogłaszająca nowy dogmat jest niekiedy nazywana konstytucją dogmatyczną.
Czternaście konstytucji ogłoszonych przez Jana Pawła II ma w zasadzie
charakter prawny, regulujący wewnętrzne życie Kościoła. Są tu dokumenty,
które określają i wprowadzają normy prawne.
Listy (162 w tym 41 listów apostolskich ) Listy Ojca Świętego stanowią wyraz
i dowód jego żarliwej troski i zainteresowania życiem współczesnego Kościoła
oraz pragnienia, żeby go bronić i ostrzegać przed grożącymi
niebezpieczeństwami, poddawać mu pomocną dłoń czy wręcz wskazywać drogi
wyjścia z trudności.
Są dwa zasadnicze rodzaje listów:
1. Teksty koncentrujące się na problematyce wyjątkowo doniosłej i
aktualnej, poddającej ją wszechstronnej analizie teologicznej. Są to
klasyczne listy apostolskie, które pod względem znaczenia są podobne do
encyklik.
2. Pozostałe listy można określić mianem „pism doraźnych”.
Ze względu na tematykę listy można podzielić na 5 głównych kategorii:
 Listy w kwestiach wiary i życia chrześcijańskiego,
 Listy dotyczące problemów współczesnego świata,
 Listy o treści ekumenicznej i międzyreligijnej,
 Listy z okazji rocznic, wydarzeń historycznych i poświęcone postaciom
świętych,
 Listy do Kościoła w Polsce
Katechezy
Jan Paweł II przez wszystkie lata swego pontyfikatu regularnie, co środę
spotykał się z wiernymi i głosił katechezę, którą uważał za jedno z
najważniejszych zadań Kościoła.
Katechezy w odróżnieniu od encyklik, adhortacji czy listów apostolskich stylem
i treścią są dostosowane do mentalności i wiedzy religijnej uczestników
cotygodniowych audiencji generalnych. Ich celem jest zachęcenie słuchaczy do
głębszego przemyślenia podstawowych zagadnień wiary oraz pobudzenie do
refleksji nad prawdami życia chrześcijańskiego.
Tematyka katechez:
 Teologia małżeństwa, Bóg Ojciec, Jezus Chrystus, Duch Święty,
Katechezy o Kościele, o Maryi, Psalmy i okolicznościowe.
Orędzia
Do religijnej tradycji, głęboko zakorzenionej zarówno w Biblii, jak i w liturgii,
należy udzielanie błogosławieństwa. Szczególnym jego rodzajem jest
błogosławieństwo Urbi et Orbi (,,miastu i światu”) udzielane przez papieża,
który obejmuje nim miasto Rzym i cały świat. Ojciec Święty błogosławi
,,miastu i światu” miedzy innymi w dniu inauguracji swego pontyfikatu oraz
w największe uroczystości roku kościelnego – w Boże Narodzenie i w
Wielkanoc. Przed świątecznym błogosławieństwem Urbi et Orbi papież
wygłasza specjalne orędzie, a potem w wielu językach pozdrawia wiernych na
całym świecie.
Inne orędzia wygłaszane były cyklicznie z okazji różnych wydarzeń, np.:
- Orędzie na Światowy Dzień Pokoju,
- Orędzie na Światowy Dzień Modlitwy,
- Orędzie na Światowy Dzień Młodzieży,
- Orędzie na Światowy Dzień Chorego,
- Orędzie na Światowy Dzień Środków Społecznych, itd.
Homilie i przemówienia
Homilie i przemówienia dotyczą głównie pielgrzymek Jana Pawła II.
Podróżując do wszystkich zakątków globu papież przełamywał bariery
kulturowe i ukazywał uniwersalność wiary w Jezusa Chrystusa. Wyznaczał
nowe horyzonty dialogu ekumenicznego i międzyreligijnego oraz umacniał
sprawiedliwość i pokój między ludźmi.
Książki, które wydał jako Karol Wojtyła










Renesansowy psałterz – Kraków 1999; młodzieńczy zbiór wierszy,
powstał przed II wojną światową
Świętego Jana od Krzyża nauka o wierze (tytuł w innym przekładzie:
Zagadnienie wiary w dziełach świętego Jana od Krzyża) – rozprawa
doktorska obroniona w 1948 na Uniwersytecie Angelicum w Rzymie,
napisana po łacinie o św. Janie od Krzyża, czytanym w oryginale.
Wykłady lubelskie – Lublin, KUL, 1986; zapis wykładów z filozofii
głoszonych na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim w latach 1954–1956
Elementarz etyczny – Kraków 1983
Ocena możliwości zbudowania etyki chrześcijańskiej przy
założeniach systemu Maksa Schelera – Lublin, KUL, 1959; książka
habilitacyjna na temat Maxa Schelera, czytanego w oryginale
niemieckim;
Miłość i Odpowiedzialność-1960; monografia przedstawiająca analizę
psychologiczną, filozoficzną i teologiczną zjawiska miłości; wielokrotnie
wznawiana; liczne przekłady na języki obce
Osoba i czyn – Kraków 1969; najważniejsza monografia filozoficzna;
studium z zakresu antropologii chrześcijańskiej,
U podstaw odnowy. Studium o realizacji Vaticanum II – Kraków
1972; pisana przez jednego z głównych jego uczestników monografia na
temat II Soboru Watykańskiego i jego dorobku intelektualnego
Znak, któremu sprzeciwiać się będą –1976 (wersja ocenzurowana przez
cenzurę prewencyjną PRL). edycja pełna: Znak sprzeciwu. Paryż, 1980;
zapis rekolekcji głoszonych w Watykanie na prośbę papieża Pawła VI
Poezje i dramaty – Kraków, 1979; całość dorobku artystycznego autora
(prócz młodzieńczych psalmów oraz późnego Tryptyku
rzymskiego)Utwory poetyckie, m.in. Poematy - Pieśń o Bogu ukrytym,
Stanisław
Dramaty : Brat naszego Boga (o malarzu św. Adamie Chmielowskim,
znanym jako Brat Albert), Przed sklepem jubilera, Promieniowanie
ojcostwa;
Esej O teatrze słowa (na temat Teatru Rapsodycznego Mieczysława
Kotlarczyka.


Aby Chrystus się nami posługiwał, 1979; zbiór esejów z całego okresu
pracy twórczej sprzed pontyfikatu; m.in.: Apostoł (o Janie Tyranowskim),
O humanizmie św. Jana od Krzyża, o św. Tomaszu z Akwinu; także cykl
szkiców Elementarz etyczny
Zagadnienie podmiotu moralności –1991; zespół rozpraw z zakresu
etyki.
Książki, które wydał jako Jan Paweł II






Mężczyzną i niewiastą stworzył ich. Odkupienie ciała a
sakramentalność małżeństwa – Watykan 1986; monografia na temat,
jak to nazwał autor, "teologii ciała", także godności integralnie ujętej
osoby ludzkiej.
Przekroczyć próg nadziei- 1994
Dar i Tajemnica, 1996
Tryptyk rzymski /poemat/, 2003
Wstańcie, chodźmy, 2004
Pamięć i tożsamość, 2005
Warto dodać, że nakładem Wydawnictwa Znak ukazała się w kilku wydaniach
pozycja zawierająca teksty przemówień i homilii, jakie Jan Paweł II wygłosił w
Polsce - Jan Paweł II - Pielgrzymki do Ojczyzny, której faktycznym autorem
jest przecież papież.
Literatura:
1. „Złote myśli Jana Pawła II” – B. Dębińska. Wydawnictwo Europa.
Wrocław, 2006
2. „ Jan Paweł II. A to Polska właśnie – M. Skwarnicki.
Wydawnictwo Dolnośląskie
3. „Wojtyła” – A. Bujak, M. Rożek. Wydawnictwo Dolnośląskie.
Wrocław, 1997
4. „Jan Paweł II czyli jak Karolek został papieżem” – J. Krzyżanek.
Wydawnictwo Diecezjalne i Drukarnia w Sandomierzu, 2006 rok.
5. Jan Paweł II Dzieła Zebrane tom I Encykliki, tom II Adhortacje,
tom III Listy, tom IV Konstytucje apostolskie i orędzia, tom V –
XIV Katechezy, Homilie, Przemówienia. Kraków 2006
6. „O tym jak Jan Paweł II kilkadziesiąt razy okrążył kulę ziemską” J. Krzyżanek. Wydawnictwo Diecezjalne i Drukarnia w
Sandomierzu, 2006 rok.
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

Create flashcards