Rozkłady empiryczne i wyznaczanie estymatorów wartości

advertisement
Rozkłady empiryczne i wyznaczanie estymatorów wartości oczekiwanej i
odchylenia standardowego
Michał Urbański
1. Cel ćwiczenia
5) Porównanie wykresów rozkładu empirycznego z rozkładem równomiernym, normalnym i ewentualnie dowolnym innym ustalonym przez piszącego sprawozdanie.
6) Porównanie zmierzonego czasu spadania z teorią opisującą czas spadania swobodnego w polu grawitacyjnym
ziemskim.
Celem ćwiczenia jest wyznaczenie parametrów rozkładów
empirycznych, wyznaczenie rozkładu empirycznego (histogramu i dystrybuanty empirycznej), wyznaczanie niepewności gdy mamy serię danych pomiarowych (próbę losową)
i porównanie uzyskanych rozkładów z kilkoma rozkładami
znanymi w matematyce (rozkład jednostajny, rozkład normalny). W eksperymencie mierzyć będziemy czas spadania niewielkiego przedmiotu oraz średnicę pręta (lub grubość blaszki). Zakładać będziemy, że wyniki pomiarów są
próbą losową pewnego rozkładu, którego właściwości badamy. Rozkładu tego nie znamy, ale możemy sprawdzić z jakim rozkładem dane empiryczne są w najwyższym stopniu
zgodne. Zgodność rozkładu empirycznego z rozkładem hipotetycznym weryfikuje się metodami statystycznymi (test
chi kwadrat) ale w tym ćwiczeniu porównamy jedynie wykresy w sposób jakościowy nanosząc na jednym wykresie
rozkład empiryczny i rozkład hipotetyczny.
3.1. Histogram
Histogram jest wykresem słupkowym, w którym każdemu
przedziałowi wartości zmiennej losowej przyporządkujemy
liczbę wystąpień wartości zmiennej losowej z tego przedziału. Przedziały nazywamy koszykami lub binami. Jest
to więc wykres częstości występowania zjawiska.
nk
5
2. Wykonanie ćwiczenia
1
Ćwiczenie polega na wykonaniu następujących eksperymentów, w wyniku których otrzymamy trzy serie danych:
x
koszyki
Punkty pomiarowe x i
1) Pomiar średnicy pręta (lub grubości innego przedmiotu) w możliwie wielu miejscach. Średnicę mierzymy
suwmiarką i mikrometrem (dwie serie danych jedna
suwmiarką druga mikrometrem). Pręt nie jest idealny
i w różnych miejscach uzyskuje się różne wskazania.
2) Pomiar czasu lotu małego (np. nakrętki od soku) ciała
z wysokości 1-2m. Aby wyniki były powtarzalne należy zrzucać nakrętki np. z szafy. Czas należy mierzyć
stoperem wykorzystując telefon komórkowy.
Rysunek 1: Konstrukcja histogramu. Nawiasami klamrowymi zaznaczone są koszyki, nk - liczba wyników pomiaru
w k-tym koszyku (binie).
W celu wykonani histogramu porządkujemy dane pomiarowe od najmniejszego do największego: x1 , x2 , . . . , xN ,
gdzie N jest liczbą danych pomiarowych (x1 jest wartością najmniejszą a xN - największą). Dzielimy przedział
[x1 , xN ] na K odcinków, każdy o szerokości ∆x = xNK−x1 .
Dla każdego k-ego przedziału āk (k = 1, . . . , K) o postaci
āk = [x1 +(k−1)∆x, x1 +k∆x] wyliczamy liczbę nk elementów xi (i = 1, . . . , N ) ze zbioru danych x1 , . . . , xN , które
znajdują się w przedziale āk . Przedział āk nazywamy koszykiem lub binem. Zależność nk od k jest dyskretna dlatego
wykres powinie być słupkowy a nie typu XY dla funkcji
ciągłych.
Na wykresie 2 pokazano histogram dla przykładowych
danych i pokazano porównanie z histogramem dla rozkładu
jednostajnego wyznaczonego na rys. 4.
Każdy rodzaj pomiaru należy powtórzyć przynajmniej 100
razy przy czym każdy członek zespołu powinien wykonać
jednakową liczbę pomiarów. Jeśli w pomiarze suwmiarką
nie widać zmian (nie widać rozrzutu) pomiar wystarczy wykonać 30 razy.
3. Opracowanie wyników pomiarów
Dla każdej serii danych należy wykonać następujące obliczenie i wykresy:
1)
2)
3)
4)
Wykres histogramu.
Wykres dystrybuanty empirycznej.
Wyznaczenie parametrów rozkładów.
Obliczenia wartości średniej z pomiarów, odchylenia
standardowego oraz niepewności złożonej (uwzględniającej błędy aparaturowe i refleksu) pomiaru czasu i
długości (średnicy pręta lub grubości przedmiotu).
3.2. Dystrybuanta
Estymator dystrybuanty (dystrybuanta empiryczna) F̃ (x)
ma postać:
](xi ≤ x)
F̃ (x) =
(1)
N
1
prostą o równaniu:
F (x) =



Rysunek 2: Histogram czasów spadania dla danych jak na
rys 4. Niebieskie słupki- histogram empiryczny, czerwone
- histogram wyznaczony z równania na wykresie 4. Na osi
poziomej podano przedziały czasów w sekundach.
gdzie ](xi ≤ x) jest liczbą elementów xi spełniających warunek xi ≤ x.
Dystrybuanta jest wykresem schodkowym, w którym w
każdym punkcie pomiarowym xk schodek wynosi N1 nk ,
gdzie nk jest liczbą powtórzeń wartości xk w serii pomiaroK
wej {xi }i=1 (K - liczba danych pomiarowych o wartościach
różnych).
W sprawozdaniu należy wykreślić dystrybuantę empiryczną dla pomiarów średnicy i czasu lotu, oraz na jednym rysunku dystrybuantę rozkładu równomiernego, normalnego i ewentualnie innego rozkładu, o parametrach wyznaczonych metodą opisaną w punkcie następnym. Na rys.
4 pokazano przykład empirycznej dystrybuanty dla danych
takich ja na wykresie 2 i pokazano wykres prostej będącej
dystrybuantą rozkładu jednostajnego najlepiej pasującego
do danych pomiarowych.
3.3. Wyznaczanie parametrów rozkładów
Sposób wyznaczanie parametrów rozkładu prawdopodobieństwa zależy od rozkładu.
0
x−a1
a2 −a1
0
gdy
gdy
gdy
x < x1
x ∈ [a1 , a2 ]
xx > a2
(2)
Parametry rozkładu jednostajnego można wyznaczyć na
kilka sposobów, jednak w tym ćwiczeniu wykorzystamy metodę uproszczona polegająca na dobraniu wartości a1 i a2
(dwóch parametrów równania (3.3.1) tak aby wykres prostej pokrywał się najlepiej (w ocenie na „oko”) z wykresem
dystrybuanty. Najprościej jest to wykonać ręcznie na wykresie dystrybuanty empirycznej. Punkty przecięcia prostej
z prostymi poziomymi zera i jedynki wyznaczają a1 i a2 :
czyli F (a1 ) = 0 i F (a2 ) = 1. Korzystając z komputera
należy wykreślić na jednym rysunku funkcję daną wzorem
(3.3.1) i wykres empiryczny i tak dobrać parametry a1 i
a2 aby prosta najlepiej pasowała do danych dystrybuanty
empirycznej. Należy parametry te umieścić w dwóch komórkach arkusza a wzór na dystrybuantę należy wpisać korzystając z tych komórek.
Prostej nie należy prowadzić przez wartości maksymalną
i minimalna bowiem zazwyczaj dystrybuanta ma płaskie
wykresy na krańcach przedziału zmienności wartości pomiarów. W przykładzie na rysunku 4 zakres zmienności
czasów to przedział [0.44, 0.82] natomiast parametry, które
dają dobre przyleganie prostej do głównej części wykresu
wynoszą a1 = 0, 55 i a2 = 0, 75. Łatwo zauważyć, że prosta poprowadzona przez wartości brzegowe 0,44 i 0.82 nie
będzie dobrze pasować do danych empirycznych.
Również współczynniki prostej wyznaczone metodą najmniejszych kwadratów dla całości danych nie są zadowalające z punktu widzenia obserwacji wzrokowej. Dopasowanie
prostej metodą najmniejszych kwadratów dla prostej nie
jest dobre ponieważ faktycznie dystrybuanta jest krzywą
łamaną składająca się z dwóch odcinków płaskich i jednej
ukośnej.
3.3.1. Rozkład jednostajny.
Rozkład jednostajny w przedziale [a1 , a2 ] przedstawiony
jest na rys 3.3.1.
Rysunek 3: Rozkład jednostajny
Rozkład jednostajny wyznaczony jest jednoznacznie
przez medianę M ed = 21 (a2 +a1 ) (czyli środek) oraz rozstęp
(promień przedziału) L = 12 (a2 − a1 ).
Dystrybuanta rozkładu jednostajnego opisana jest linią
Rysunek 4: Przykładowa dystrybuanta empiryczna czasów
spadania (kropki), dystrybuanty rozkładu jednostajnego
(linia ciągła) i rozkładu normalnego (linia przerywana).
Prosta będąca dystrybuantą rozkładu jednostajnego została poprowadzona przez obszar danych układających się
na możliwie prostej części wykresu z pominięciem „zagięć”.
Prosta na rysunku jest wyznaczona z równania (3.3.1) dla
parametrów a1 = 0, 55s i a2 = 0, 75s. Widać, że rozkład
normalny lepiej pasuje do rozkładu empirycznego.
3.3.2. Rozkład normalny.
Rozkład normalny określony jest przez dwa parametry:
wartość oczekiwaną µ i odchylenie standardowe σ. Wzór
na funkcję gęstości prawdopodobieństwa ma postać:
f (x) =
2
1 x−µ
1
√ exp −
2
σ
σ 2π
(3)
Parametry te wyznaczyć można z danych pomiarowych jako
wartość średnią x̄ (estymator wartości oczekiwanejµ) i estymator odchylenia standardowego σ dany wzorem s =
q
PN
PN
1
1
2
i=1 (xi − x̄) , gdzie x̄ = N
i=1 xi .
N −1
Dystrybuanta rozkładu normalnego może być wyliczona
przy pomocy odpowiedniej funkcji arkusza kalkulacyjnego
(np. w Gnumericu funkcja tan nazywa się „normdist”.
Funkcja ta ma cztery argumenty; (zmienna, wartość średnia, odchylenie standardowe,liczba). Jesli chcemy obliczeń
dystrybuanty liczba musi być 1.
3.4. Porównanie wykresów empirycznych z
rozkładami hipotetycznymi
W celu porównania rozkładu empirycznego z rozkładem hipotetycznym należy wykonać następujące wykresy:
1) na jednym wykresie narysować dystrybuanty: empiryczną, rozkładu jednostajnego i rozkładu normalnego
i ewentualnie innego.
2) na jednym wykresie narysować histogram: dla danych
empirycznych, oraz rozkładu jednostajnego i rozkładu
normalnego i ewentualnie innego.
Przykład wykresu dla dystrybuanty rozkładu empirycznego oraz jednostajnego i normalnego pokazany jest na rys.
4. Parametry rozkładu normalnego wyznaczone są metodą
opisaną w punkcie 3.3.2.
W celu porównania histogramu empirycznego z rozkładem jednostajnym i normalnym należy wyznaczyć prawdopodobieństwa pl dla każdego l-tego przedziału (czyli koszyka) na podstawie następującego wzoru:
pl = P (al−1 < x < al ) =
(4)
f (x)dx = F (al ) − F (al−1 )
(5)
Zal
=
al−1
gdzie al jest końcem koszyków (l = 0, 1, . . . , L), f (x) jest
gęstością rozkładu prawdopodobieństwa (hipoteza), a F (x)
jego dystrybuantą i pl jest prawdopodobieństwem tego, że
zmierzona wartość x jest wewnątrz l-tego koszyka.
Koszykiem nazywamy przedział [al , al+1 ] o końcach al i
al+1 , w każdym koszyku o numerze l znajduje się nl danych
pomiarowych. W celu budowy histogramu koszyki powinny
mieć jednakową szerokość (ok sześciu koszyków). Należy
więc przedział w którym obserwujemy mierzoną zmienną
(przedział zmienności) podzielić na jednakowe przedziały.
Dystrybuantę można wyznaczyć posługując się dowolnym programem typu arkusz kalkulacyjny (mogą być inne
programy do analizy danych). Obliczenia należy zrobić dla
wszystkich rozważanych rozkładów (jednostajnego, normalnego i ewentualnie innego) wykorzystując parametry policzone zgodnie z punktem 3.3.
Rysunek 5: Wyznaczanie granic koszyków z serii uporządkowanych danych pomiarowych
3.5. Porównanie zmierzonego czasu spadania z obliczonym z teorii
Jeśli założymy, że pomijany jest opór powietrza i prędkość
początkowa jest zerowa to czas spadania opisany jest wzorem
s
2H
t0 =
(6)
g
gdzie H - wysokość, g = 9, 81m.s2 - przyśpieszenia grawitacyjne.
Należy porównać wynik obliczenia czasu t0 spadania wyznaczonego na podstawie wzoru (6) ze średnią tsr z serii
pomiarów czasu spadania. Aby stwierdzić czy różnica pomiędzy t0 i tsr mieści się w granicach błędu należy oszacować niepewności t0 i tsr .
3.6. Analiza niepewności
Na niepewność danych pomiarowych składa się odchylenie
standardowe z danych pomiarowych oraz niepewność przyrządu pomiarowego. W przypadku pomiaru czasu spadania
o dokładności przyrządu decyduje refleks. W celu wyznaczenia wartości niepewności pochodzącej od refleksu należy
zbadać rozkład błędu refleksu. W tym celu należy wykonać eksperyment polegający na pomiarze czasu zdarzenia o
określonym czasie trwania. Należy zaprojektować taki eksperyment np. z wykorzystaniem komputera.
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

66+6+6+

2 Cards basiek49

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

Create flashcards