Asertywność w relacjach interpersnalnych

advertisement
Asertywność w relacjach
społecznych
Bernadetta Izydorczyk
Uniwersytet Śląski
Katowice
Optymalne życie i zdrowie
psychiczne
Czym jest i jakie elementy
składowe posiada zdrowie
psychiczne?
Czym jest zdrowie psychiczne?



-
-
-
znacząca część ogólnego stanu zdrowia
stan braku zaburzeń i chorób psychicznych
posiadanie potencjału psychicznego tzn.
umiejętności i postaw społecznych, które:
umożliwiają człowiekowi zaspokojenie swoich
potrzeb, osiąganie sukcesów, czerpanie
satysfakcji i radości z życia
zwiększają jego zdolność do rozwoju i uczenia
się, radzenia sobie ze zmianami i pokonywania
trudności
sprzyjają nawiązywaniu i utrzymywaniu dobrych
relacji z innymi ludźmi oraz aktywnemu udziałowi
w życiu społecznym
Elementy zdrowia psychicznego (R. Meyer)
-
-
-
Jasny i dokładny obraz świata (poczucie
realności)
Umiejętność elastycznego dostosowania się do
zmiennych i stresujących sytuacji
Umiejętność jasnej i racjonalnej analizy
problemów, wyzwań oraz chęć podjęcia (w
rozsądnych granicach) ryzyka, którego te
wyzwania wymagają
Wyeliminowanie najbardziej wyniszczających
emocjonalnie i psychicznie konfliktów przez
wzięcie odpowiedzialności za swoje życie i
dokonywane wybory
Troszczenie się o swoje potrzeby- z
uwzględnieniem potrzeb najbliższych (czasem
nawet je uprzedzając) i nie zapominając
całkowicie o reszcie świata
Elementy zdrowia psychicznego (R.Meyer) cd
-
-
-
Kontrolowanie i redukowanie zarówno
wewnętrznych jak i zewnętrznych przyczyn stresu
(zadawanie sobie różnych pytań: „czy ten
problem będzie istotny, na przykład za jakiś
czas?”, korzystanie z technik relaksacyjnych
Umiejętność pozytywnej sublimacji polegająca na
zdolności przekształcania swojej negatywnej
energii zawartej w emocjach (np. złości, gniewu)
w konstruktywny sposób
Pozytywna percepcja własnej osoby, dostrzeganie
własnej wartości i docenianie swoich umiejętności
i zalet
Elementy zdrowia psychicznego (R.Meyer)
-
-
-
-
Poczucie humoru
Utrzymywanie satysfakcjonujących związków z
innymi osobami( m.in. przyjaźni i miłości –
umiejętność empatii)
Umiejętność odprężania się i czerpania radości w
codziennym życiu
Bycie w związkach częściej stroną „dającą” niż
„biorącą”. Wyrobienie w sobie zdolności do
kochania i poświęcania się dla innych ludzi, idei
lub spraw
Zaangażowanie się duchowe i psychiczne w
rzeczy, które wykraczają ponad nasze „ja” i tzw.
zwykłe sprawy
Zdrowie psychiczne wpływa na jakość i
satysfakcję z naszych interpersonalnych
relacji w sytuacjach społecznych
Strategie radzenia sobie ze
stresem i rozwój zachowań
asertywnych
EUSTRES
- mobilizacja organizmu, pozytywny stan
pobudzenia
potrzebny do działania
DYSTRES
– negatywny stan psychofizyczny
organizmu wynikający z jego
przeciążenia – utrudniający działanie
Dystres



Negatywny stan przeciążenia organizmu
Wymagania otoczenia i własne
są większe od energii i możliwości (zaplecza)
osoby
Długotrwały stres negatywny uszkadza zdrowie,
skraca życie i obniża jego jakość(blokuje
zachowania asertywne)
Predyktory stresu w warunkach pracy
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Poczucie braku wpływu(sprawstwa)-bezradność
Monotonia(nuda)
Naglące, terminy(niedostosowanie czynników
sytuacyjnych, tempa sytuacji społecznej np.
pracy do wymagań i potencjalnych możliwości
osoby)
Zbyt szybkie tempo pracy
Stosowanie przemocy(mobing)
Szkodliwe warunki pracy
Strategie postępowania w sytuacji stresu
1.
2.
3.
4.
Poszukiwanie informacji
Podejmowanie działań
Powstrzymywanie się od działań
Zmiana nastawienia
Jak mogę lepiej radzić sobie ze stresem?
Program zarządzania energią życiową

W życiu mamy do dyspozycji dwa źródła
energii:
Energię „urodzeniową” – zasób powinien
wystarczyć na ok. 120 lat, jej zużycie jest
nieodwracalne
Energię „dobową” – jeżeli zużycie jest większe
od jej zasobu - wówczas skracamy sobie życie
zużywając więcej energii urodzeniowej. Jest ona
„odnawialna”.
Program zarządzania energią życiową
OBECNOŚĆ: Tu i teraz
- rozproszona uwaga – roztrząsanie przeszłości
lub przyszłości odbiera energię i utrudnia dobre
funkcjonowanie w teraźniejszości.
Koncentracja na „tu i teraz”
„Jestem tutaj”
„Nigdzie się nie śpieszę”
„To co teraz robię, czego teraz doświadczam,
jest najważniejsze.”
Program zarządzania energią życiową
ODDYCHANIE:
oddech przeponowy - najlepszy dla
naszego organizmu
przepona w trakcie oddechu masuje
koniuszek serca i organy trawienne,
wydziela endorfiny („hormon szczęścia”) i
nasila działanie serotoniny (substancja
antydepresyjna)
Stosowanie oddechu przeponowego
w sytuacjach trudnych
bardzo pomaga
w obniżeniu napięcia
Program zarządzania energią życiową
OPARCIE W SOBIE:
to adekwatna samoocena,akceptacja
siebie i swojego ciała,
właściwy(przeponowy) oddech
- jeżeli to potrafisz, to jesteś sam dla
siebie „wygodnym domem”, w którym lubisz
przebywać
Program zarządzania energią życiową
OPIEKOWANIE SIĘ SOBĄ:
to dbanie o siebie w ciągu całego
dnia, traktowanie siebie z łagodnością
i życzliwością - szczególnie w trudnych
sytuacjach(stres)
Program zarządzania energią życiową
ODMAWIANIE - ASERTYWNOŚĆ
umiejętność pozwalająca
zachować świadomość i możliwość
wyboru(autonomia)
PRAWA ASERTYWNE
„mam prawo do…
Pojęcie asertywności






Asertywność z j. ang.” stanowczy, nie znoszący sprzeciwu
”(Wielki Słownik J. Stanisławski 1966 r), potocznie oznacza
pewność siebie
Umiejętność pełnego wyrażania siebie w kontakcie z inną
osobą lub osobami
Osoba asertywna to osoba pewna siebie z adekwatnym
poczuciem własnej wartości, realizująca własny program
życiowy w oparciu o swoje potrzeby w odpowiednie zgodzie
z potrzebami innych
Asertywność to styl życia z dużą świadomością własnego
kierunku, celu i własnych potrzeb
Niezbędna jest do tego celu dobra mapa własnych potrzeb
i rozeznanie w możliwościach (wiem czego chcę i co mogę)
oraz wartości (co jest dla mnie ważne)
Potrzebny jest do tego „wewnętrzny kompas” (on informuje
czy zbliżam się do swego celu, czy oddalam, czy wybieram
ten kierunek?)
Zachowanie asertywne to..........











Zespół zachowań interpersonalnych, wyrażających uczucia,
postawy, życzenia, opinie lub prawa danej osoby w sposób
bezpośredni, stanowczy i uczciwy, a jednocześnie
respektujący uczucia, postawy ,życzenia, opinie, prawa
innej osoby.
Zachowania asertywne mogą obejmować ekspresję takich uczuć
jak
gniew
Strach
Zaangażowanie
Nadzieję
Radość,
Rozpacz
Oburzenie
Zakłopotanie itp..
W każdym przypadku uczucia te wyrażane są w sposób, który nie
narusza praw innych osób
Zachowania asertywne



Asertywność nie jest wrodzona – wynika z
nauczenia się w różnych sytuacjach określonego
sposobu przeżywania i reagowania
Asertywność jest zmienna i zależy od sytuacji
Można asertywnie się wyrażać wobec pewnych
osób w określonych sytuacjach, zaś w innych
odczuwać paraliżującą trudność i nie ujawniać
rekcji asertywnych
Asertywność a charakter postaw interpersonalnych
Rodzaje postaw interpersonalnych wg. Harris’a




Ja jestem w porządku – Ty jesteś nie w
porządku
Ja nie jestem w porządku - Ty nie jesteś w
porządku
Ja jestem w porządku - Ty jesteś w porządku
Ja jestem nie w porządku - Ty jesteś w
porządku
Zachowania agresywne i zależne - to postawy nie
asertywne




Zachowanie agresywne
Wyrażają nasze
negatywne- wrogie i / lub
związane z gniewem i
złością uczucia do innych
lub do siebie samego
Nie respektują granic w
wyrażaniu uczuć, postaw,
życzeń ,opinii lub praw
wobec innych osób
Dominacja nad kimśprzejawia się poprzez
szantaż (np. emocjonalny),
inwazję, rozkazywanie,
pouczanie, przemoc słowną
i fizyczną




Zachowanie zależne
Nadmierne
podporządkowanie
(uległość)
Rezygnacja z
respektowania swoich
praw, podporządkowanie
się innym. Ma miejsce
kiedy ktoś nad nami
dominuje (faktycznie lub
tak nam się wydaje)
Bierna złość (tłumienie
agresji)
Dlaczego reagujemy nie asertywnie – uległością
lub agresją?

Bo nie potrafimy inaczej

Bo mamy taki utrwalony wzorzec zachowania

Bo nie chcemy kogoś urazić lub stracić czyjejś
akceptacji, przyjaźni, miłości
Uczymy się asertywności



Trening asertywności –uczenie zachowań
asertywnych
Może być indywidualny albo grupowy
Uczestnicy ćwiczą swoje zachowania w
sytuacjach, w których mają trudności z
wyrażaniem siebie wobec innych osób, w sposób
nie naruszający osobistych praw innych osób








Powstał jako procedura leczenia pacjentów o”
zahamowanej osobowości” - Andrew Salter
(pionier trenigu asertywności, autor pierwszej
książki z tego obszaru :Conditioned Reflex
Theraphy 1949)
Wyróżnił 6 rodzajów umiejętności, których
opanowanie może pomóc człowiekowi w
przezwyciężaniu zahamowań
Werbalna ekspresja uczuć
Niewerbalna ekspresja uczuć
Przeciwstawienie się komuś, z kim się nie
zgadzamy i atak
Używanie zdań zaczynających się od „ja”
Akceptowanie pochwał i chwalenie samego siebie
Spontaniczność i zdolność do życia
teraźniejszością
Zachowania asertywne – obszary zachowań









Umiejętność mówienia NIE
Umiejętność mówienia TAK
Poczucie własnej wartości
Szacunek dla samego siebie i szacunek dla innych
Pewność siebie
Skuteczność działania
Umiejętność respektowania swoich praw
Umiejętność przyjmowania krytyki i pochwał (bez
lęku, stresu, bez poczucia winy)
Umiejętność wyrażania uczuć i opinii
Obrona swoich praw – prawo do bycia sobą
(stawianie granic)



Mogę dysponować moim czasem, energią i
dobrami materialnymi oraz układać sprawy
osobiste według własnej woli
Mam prawo wyrażać siebie- swoje uczucia,
opinie, postawy i potrzeby, o ile czynię to w
sposób nie naruszający praw innych osób
Większość naszych indywidualnych praw ma
interpersonalny charakter – określa ,jak chcemy
a jak nie chcemy być traktowani przez otoczenie
Prawo mówienia „nie”- to pierwsza umiejętność podstawa wszystkich następnych postaw
asertywnych


Każdy człowiek ma swoje „terytorium
psychologiczne (to wszystko, co w sposób
podstawowy zależy ode mnie i należy do mnie. To
myśli, uczucia, postawy, prawa, tajemnice, itp.)
Rozpoznawanie granic swego terytorium
rozpoczyna się w drugim i trzecim roku życia
dziecka – MÓWIENIE NIE –ustalanie granic
między sobą ,a światem zewnętrznym
Asertywny monolog wewnętrzny



Wewnętrzna rozmowa z samym sobą – komentowanie w
myślach toczących się wydarzeń, zanurzanie się we
wspomnieniach, analiza problemów i zadawanie sobie pytań
Wewnętrzne teksty dotyczące własnej osoby wpływają na
zachowanie ich autora jako samospełniające się
przepowiednie
Blokuje on zachowania asertywne poprzez
-przywoływanie negatywnych zdań na temat własnej osoby
-przywoływanie ograniczających asertywność norm
zachowania (nie powinienem, muszę, nie wolno mi...)
-stawianie wygórowanych warunków, pod którymi osoba
gotowa jest do asertywnych zachowań
-wyolbrzymianie trudności
Poczucie winy i krzywdy – wewnętrzne przeszkody
do zachowań asertywnych




Postawa człowieka dorosłego - poczucie odpowiedzialności
za konsekwencje swoich zachowań i skupienie się na jej
zmianie
Postawa niedorosła (jestem nie w porządku) – dominacja
poczucia winy i niezadowolenia ze swego zachowania i
siebie samego
Im bardziej człowiek czuje się winny( a nie
odpowiedzialny), tym mniej się koncentruje na naprawie
sytuacji
Wzrasta prawdopodobieństwo paradoksalnego efektu
poczucia winy (człowiek, który czuje się winny ,wykazuje
skłonność do działań odwrotnych niż te, które zmierzałyby
do rozwiązania negatywnej sytuacji, będącej powodem
poczucia winy)
Wielka moc i władza poczucia winy w
zachowaniach nieasertywnych

Ludzie wolą pogarszać swoją rzeczywistą sytuację
zewnętrzną, niż skonfrontować się ze swoim
wewnętrznym poczuciem winy - nasilone
poczucie własnej nieakceptacji„bycie nie w porządku” – człowiek wątpi we
własne prawo do istnienia w danej, wadliwej
postaci
Geneza tego tkwi w przekazach od rodziców („złe
dzieci nie mają prawa do istnienia”)
Poczucie winy – identyfikacja negatywna –rodzaj
samokarania
Rozpoczęcie drogi do dobrego (asertywnego)
zachowania (pozytywnej identyfikacji) odbywa się
przez konfrontację osoby ze złym zachowaniem i
wymaga zbliżenia się do swojego poczucia” bycia
nie w porządku”
Człowiek nie widząc możliwości osiągnięcia od
razu identyfikacji pozytywnej - wybiera
identyfikację negatywną, która jest lepsza od
konfrontacji z groźbą nieistnienia) – to rodzaj
samokarania za wyrządzone zło
Demonstracja krzywdy –ja jestem w porządku – „ty
nie jesteś w porządku”


Osoba pod wpływem silnego poczucia winy
utożsamia się z ”niegrzecznym dzieckiem” –
skupia się na usprawiedliwianiu, unika
konsekwencji, albo angażuje się w działanie
potwierdzające negatywną identyfikację
Poczucie krzywdy – oznacza utożsamianie się z
tzw.” biednym dzieckiem” (skrzywdzeni są słabsi
od krzywdzicieli)
Poczucie krzywdy



Człowiek z poczuciem krzywdy przeżywa żal,
pretensje, często bezsilność – skupia się na
własnych doznaniach, na winowajcy i pokazaniu
mu jak bardzo skrzywdził( dorosły – odczuwa
wtedy smutek, niezadowolenie, gniew i skupia się
na zmianie sytuacji)
Nieracjonalne zachowania – brak działań
ochraniających osobę i skłonność do tych
zwiększających niewygodę i przykrości
Towarzyszy temu przekonanie „Świat jest wobec
mnie zły, ale ja jestem w porządku”
Poczucie winy – wzmacnia związek kata i ofiary




Specyficzne zachowania osób winnych i skrzywdzonych:
osoba A ma skłonność do przeżywania poczucia krzywdy, a
osoba B –głębokiego poczucia winy
Osoba B uczyniła coś ,co sprawiło przykrość, niewygodę dla
osoby A - ta reaguje poczuciem krzywdy, nie przeciwstawia
się rozwojowi niekorzystnej dla siebie sytuacji – skupia się
na pokazaniu osobie B, jak bardzo została przez nią
skrzywdzona. Osoba B reaguje poczuciem winy i wzmacnia
swoje zachowania wobec osoby A (błędne koło kata i ofiary)
Im bardziej ofiara udowadnia katu, że jest on „nie w
porządku” – tym gorzej zachowuje się kat – tym więcej
powodów do skarg ma ofiara
Skłonność danej osoby do reagowania poczuciem krzywdy
ma charakter nawyku
Sposoby przezwyciężania poczucia winy i krzywdy



Krok I – zaplanowanie asertywnego rozwiązania konkretnej
sytuacji, zapominając o wszystkich innych krzywdach lub
winach(zmierzenie się i konfrontacja z sytuacją ,a nie z
osobami)
Krok II -teksty antyasertywne muszą zostać zmienione na
proasertywne
Krok III– zrób to co zaplanowałeś –koncentruj się na
zadaniu nie na osobie
Trudności z odmawianiem - dlaczego nie mówimy
Nie ?







Doświadczamy
poczucia winy, niepokoju
lęku przed narażeniem się na gniew lub utratę sympatii
Powyższe stany wywołują najczęściej złość i poczucie
skrzywdzenia
W relacji interpersonalnej nie można bez konsekwencji
zrezygnować z siebie – następuje :nagromadzenie żalu,
złości, brak prawdziwego porozumiewania się
Jeśli chcę mieć satysfakcjonujące stosunki z ludźmi muszę
przedstawiać jasno, otwarcie jak chcę być traktowany (a)
Sam(a) biorę odpowiedzialność za kształt moich relacji z
otoczeniem :przyzwalam, nie zgadzam się, decyduję,
wybieram
Asertywna odmowa -„Nie” w sytuacjach
społecznych i osobistych



Asertywna odmowa to stwierdzenie czytelne,
bezpośrednie, uczciwe, stanowcze – powinno się
znaleźć słowo „nie” i jasna informacja , o tym jak
zamierzamy postąpić
Nie zawiera pretensji ani usprawiedliwień
(niedostateczna forma odmowy może zachęcić
rozmówcę do namawiania p. nadmierne
usprawiedliwianie się, argumentowanie)
Najlepszym argumentem jest odwołanie się do
siebie –do swoich praw i osobistych preferencji
(wolę, chcę, wybieram, mam zamiar,
postanowiłem..)
Asertywne przyjmowanie ocen – lęk przed
negatywną i pozytywną oceną



Trudności w przyjmowaniu pochwał – człowiek akceptując
pozytywny obraz własnej osoby w oczach innej osoby, czuje
się –paradoksalnie _zagrożony i „nie w porządku”
Ujawnienie rozbieżności opinii - akcentując postawę
akceptacji dla tego faktu – zarysowujesz w ten sposób
pluralistyczną płaszczyznę wymiany poglądów,
komunikujesz partnerowi, że mimo rozbieżności opinii obaj
jesteście „ w porządku”, zatem nie ma powodów, by
udowadniać to sobie
Prezentowanie , a nie argumentowanie (zamiast
udowadniać ,odwołuj się do siebie) – to opiniotwórcze
prawo! – broni przed naciskami z otoczenia
Reagowanie na krytykę i atak (sposoby)




Krytyka aluzyjna, raniąca, nieoczekiwana, atak
Krytyka częściowo słuszna zbyt szeroko
zakrojona - gdy ktoś używa wobec nas
sformułowań zaczynających się od: zawsze, nigdy
Krytyka oparta na nieusprawiedliwionym
uogólnieniu pojedynczych faktów - kreowanie
rzeczywistości interpersonalnej za pomocą
fantazji i reagowania na własne wyobrażenia a
nie zachowania partnera
Krytyka oceniająca partnera a nie działanie asertywna odpowiedź uwzględnia oddzielenie
treści dotyczących działań, od treści oceniających
osobę
Krytyka przez atak



Wyrażona w raniącej agresywnej formie: krytykujący,
poddaje negatywnej ocenie, działanie krytykowanej osoby i
czyni to w sposób naruszający jej poczucie godności
osobistej –używa raniących ją określeń, krzyku itp.
W asertywnym zachowaniu ważne jest oddzielenie treści
krytyki od formy jej wyrażenia –na treść zareagować
zgodnie z zasadami asertywnego zachowania przyjmowania
słusznej lub niesłusznej krytyki, ale przeciwstawić się
formie, jako niedopuszczalnemu sposobowi traktowania
Gdy krytyka wiąże się z wybuchem złości – pozwól
wypuścić złość dopóki nie uspokoi się, potem odpowiedz
asertywnie, nie rewanżuj się agresją ale przeciwstaw się
temu traktowaniu!
Krytyka w formie aluzji




Krytyka nie wprost –krytykujący wciąga nas w
grę , w myśl której na płaszczyźnie oficjalnej
jesteśmy w dobrych stosunkach (nie musimy
więc reagować na krytykę), co jest tylko pozornie
korzystne
Zostajemy bowiem obciążeni emocjonalnie
zarówno treścią krytyki, udawaniem, że nic nie
zauważyliśmy
Aluzja to potwór ,groźny tylko w ciemnościukazany w świetle dziennym traci swą
paraliżująca moc
Asertywna reakcja – to ujawnianie treści aluzji
Krytyka nieoczekiwana (zaskakująca)





Osoba krytykowana jest zaskoczona wypowiedzią krytyczną
i nie ma gotowej nań odpowiedzi
Najczęstszą reakcją tej sytuacji jest próba „zachowania
twarzy” poprzez zorganizowaną odpowiedź pod presją
czasu, nie zawsze zgodna z opinią osoby krytykowanej
Asertywne (konstruktywne) zachowanie - to dokładna
realizacja definicji asertywnego zachowania (nie wiem co
powiedzieć ; jestem zaskoczona; chciałabym się chwilę
zastanowić nad tym, zanim odpowiem)
Nie wiele jest sytuacji, w których człowiek musi reagować
natychmiast
Człowiek w trudnej sytuacji też ma prawo być blisko siebie
Zakłopotanie





Ludzie, którzy czują się zakłopotani, zwykle starają się
to ukrywać
To co najtrudniej przezwyciężyć w zakłopotaniu to
poczucie zawstydzenia
Asertywna reakcja to wyrażenie zakłopotanie, nie
ucieczka przed nim
Naturalna reakcja - wyrażana przez reakcje ciała
(rumieńce, pocenie się, zmiana tonu głosu itp.)
W zakłopotaniu decydujesz czy wolisz być blisko siebie i
swego zakłopotania, czy blisko pożądanego obrazu w
oczach innych
Wyrażanie uczuć negatywnych - złości








Złość, irytacja, wściekłość, niechęć, niezadowolenie, furia,
rozdrażnienie
Gniew jest darem dla człowieka – problemy dotyczą jego
wyrażania
Gniew pełni dwie funkcje:
Informacyjną (sygnalizuje człowiekowi stan niepożądany
Energetyczną (dostarcza energii do zmiany tego stanu)
Formy wyrażania gniewu:
Agresywny sposób wyrażania gniewu polega na dążeniu do zmiany
niepożądanej sytuacji poprzez działania nastawione na zniszczenie
lub uszkodzenie
Pasywny sposób polega na tłumieniu reakcji energetycznej
(jednostka jest świadoma swego niezadowolenia, ale nie
podejmuje otwartych działań dla zmiany niepożądanego stanu
rzeczy. Efektem takiego postępowania jest obciążenie swojego
organizmu niewyrażonym napięciem emocjonalnym i
konsekwencjami somatycznymi
Asertywny sposób wyrażania złości



Skoncentrowanie na zadaniu i zmianie sytuacji w
sposób nie naruszający praw innych osób, a
jednocześnie pozwolenie sobie na ekspresję
swoich uczuć, która uwalnia od napięcia
emocjonalnego
Sposoby wyrażania złości (poprzez język i
stopniowanie reakcji)
Osoba asertywna mówi głośno- czasem krzyczy,
stosownie do przeżywanych uczuć. Istotne są
komunikaty zaczynające się od „Ja”( zamiast od
„Ty”)
Tzw. dojrzałe wyrażanie złości

Konfrontacja i zachowania asertywne. To zwykle
nie wzbudza złości drugiej osoby, daje możliwość
dialogu. Agresja może być wtedy wyrażana
wprost poprzez komunikowanie o swojej złości
(przeżywam złość i ci o niej mówię, ale cię nie
atakuję, bo szanuję twoje granice). Tutaj raczej
nie mamy do czynienia z atakiem, furią agresją
słowną typu wulgaryzmów, czy też biernymi
formami (upór, milczenie, płacz jako forma
wymuszenia, nie wykonywanie poleceń,
spóźnianie się, przeszkadzanie itp).
Osoba dojrzale wyrażająca złość




Jak się zezłości to wyrazi to w sposób kontrolowany,
asertywny, nie krzywdząc czynem i słowem drugiej osoby.
Potrafi wejść w dialog, ma prawidłowo rozwinięte ego,
adekwatnie potrafi przeżywać poczucie winy za swoje
czyny, różnicuje co dobre i złe, jeśli wyrazi złość w sposób
niekontrolowany
Potrafi przeprosić i nie cieszy się z tego co zrobił.
Jego zachowania komunikują przeżywaną złość z pozycji
„Ja” zachowaniem pełnej kontroli nad formą jej ekspozycji
.Nie są to zachowania impulsywne tylko raczej asertywne,
albo czasami unikowe (po części manipulacyjne: nie
pokazuję Ci złości bo boję się realnych konsekwencji np.
nie zdanego egzaminu lun innego rodzaju kary, na którą
jako osoba zwierzchnia masz wpływ )
Nałogowa złość


Agresja ujawniająca się poza granicami tzw. psychicznej,
społecznej normy (złość nałogowa-uzależnienie od złości).
Mamy do czynienia z ekspozycją zachowań agresywnych z
jednoczesnym nie radzeniem sobie z kontrolą uczuć
agresywnych, blokowaniem ich. Występuje ono najczęściej
w sytuacji obecności zróżnicowanych cech
psychopatologicznych w strukturze osobowości osoby. Tutaj
właśnie najczęściej spotykamy się ze zróżnicowanymi
formami agresji czynnej (atak, furia, agresja słowna w
oparciu o wulgarne słowa, krzyki, wyzwiska) i biernej (upór,
milczenie, płacz jako forma wymuszenia, nie wykonywanie
poleceń, spóźnianie się na zajęcia, wyśmiewanie,
zaśmiewanie złości ).
Zachowania asertywne wobec osoby
agresywnej wprost - jawnie (atak
fizyczny, werbalny) i nie wprost (bierna
złość)
Strategie asertywnego radzenia
sobie w sytuacji –
Etapy wyrażania złości P. Butler




I krok :Udzielanie informacji drugiej osobie o tym,
co dzieje się ze mną w związku z jej zachowaniem
II krok: wyrażanie uczuć (mówię głośno, ostro,
zdecydowanie)
III krok: przywołanie zaplecza (coś, co ja mogę
uczynić aby przerwać niekorzystną dla mnie
sytuację. Rodzaj zabezpieczenia przed bezradnością.
Jego celem jest obrona moich praw a nie ukaranie
drugiej osoby. Najbardziej użyteczne zaplecze to
kontakt z druga osób, nasze emocje (postawa wobec
nie odpowiadającego nam fragmentu
rzeczywistości). Poinformowanie kogoś o
niepożądanym stanie powoduje zwykle, że osoba
zaczyna dążyć do spełnienia naszych pragnień
(czyjeś niezadowolenie jest nieprzyjemne i męczące)
IV krok: skorzystanie z zaplecza (tego, które może
zostać zastosowane)
Osoba bierno agresywne milczące



Dominują cechy infantylnej struktury osobowości, biernej
złości, poczucie skrzywdzenia, depresyjne funkcjonowanie,
alienacja, opór.
Osoba nie okazuje złości wprost (atak, werbalne docinki,
ośmieszanie, kłótnie, roszczenia itp.,) ale też często nie
reaguje na nas, spóźnia się, głównie w odpowiedzi milczy,
może traktować nas jak tzw. przysłowiowe powietrze (cechy
bierno-agresywne)
Główne wskazania: ważna jest konfrontacja z rzeczywistym
stanem rzeczy i komunikowanie mu go wprost w konkretnej
sytuacji bez odkładania na później co widzimy i co o tym
sądzimy. Tutaj może się zdarzyć, że złość i bierność osoby
skumulowane mogą zostać przez nas, w sposób
nieświadomy pomieszczone wewnątrz nas, dzięki
mechanizmom obronnym). Sami przez to będziemy się
złościć za siebie i za drugą osobę.
Osoba narcystyczna


Dominuje agresja-szczególnie słowna - według głównej
zasady: ja jestem najważniejszy ,mam to tego tylko prawo,
jeśli tego nie widzisz to mnie ranisz a ja się bronię
Osoba często przeżywający i jednocześnie skrywający,
poczucie nadmiernego wstydu za swe dążenia,
szukający najczęściej uwagi, reagujący agresją na
wszelkie formy jego negacji, konfrontacji z nim.
Często formy agresywnych zachowań są przez niego
przeżywane jako zranienie jego dumy i efekt nadmiernej
krytyki (np. ocenianie niezgodne z jego myśleniem). Osoba
nieadekwatnie się ocenia –szuka potwierdzenia
swojej wartości u nas. Wtedy czuje się ważna( w
wewnętrznym funkcjonowaniu tym przykrywa swoją
niską samoocenę) i jeśli tego nie odnajduje to w efekcie
rośnie często drażliwość, wstyd, poczucie gorszości i
reakcje agresywne (słowne ) do furii włącznie.
Osoba narcystyczna bierna i jawna agresja


Niejednokrotnie taka osoba może ukrywać swoją złość
wobec osoby, do której ją czuje ,przemieszczając ja na
innych ludzi, przedmioty, zwierzęta.
W relacji z osobą narcystyczną i agresywną trzeba być
szczególnie wyczulonym na uruchamianie się własnej
agresji i pobudzenie emocjonalne ,wynikające z zetknięciem
się z narcyzmem studenta ważny jest własny wgląd w te
emocje, spokój w zachowaniu i nie uleganie jego
agresywności i postawie wyższości własnej. Wskazana
postawa asertywna i spokojna konfrontacja (własna złość,
albo lęk i niepewność powinny być uświadomione i tym
samym przeżywane pod kontrolą.
Osoba w roli „dziecka” –bierna agresja
Dominują zachowania agresywne bierne:
uległość, nadmierne podporządkowanie ,często
płacz jako sposób wymuszenia reakcji, lęku przed
skonfrontowaniem się ze złością wprost. Lęk agresja bierna)
-tutaj warto pamiętać o tym, aby nie dać się
uwieść „płaczącemu dziecku, które w taki właśnie
sposób wyraża swoją złość i może być
manipulacyjne (chce osiągnąć korzyść .Często
takim osobom bardziej pomagamy niż
agresywnym wprost.
Wnioski :Zachowania asertywne zapewniają
-pozytywne nastawienie do siebie
- wzrost i rozwój osobisty
- rozwój autonomii
- adekwatne spostrzeganie rzeczywistości
- kompetencję w działaniu
- pozytywne (satysfakcjonujące) stosunki
interpersonalne
ZDROWIE PSYCHICZNE
Dziękuję za uwagę
Bernadetta Izydorczyk
Download
Random flashcards
bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Create flashcards