Sejm i Senat2

advertisement
Organizacja, zasady działania, funkcje
w Konstytucji RP zasada
przedstawicielstwa wyrażona jest w
art. 4 ust. 2 - naród sprawuje władze
przez swoich przedstawicieli lub
bezpośrednio;
 fikcja reprezentacji
 koncepcja zarachowania



organ wybieralny, reprezentatywny,
kadencyjny, ustawodawczy, realizujący
suwerenność narodu
reprezentatywność oznacza, że parlament w
swym składzie personalnym wyraża
podstawowe orientacje korpusu politycznego;
reprezentatywność nie oznacza, że parlament
musi być lustrzanym odbiciem preferencji
politycznych, ponieważ musi być także
organem zdolnym do działania (tzw. progi
wyborcze)


wybieralność – organ wyłaniany w wyborach
odpowiadających standardom współczesnego
państwa demokratycznego - zasada powszechności i
równości wyborów, w parlamentach dwuizbowych
powszechność wymagana jest przynajmniej w
wyborach do jednej izby (druga izba może być izbą
dziedziczną – Izba Lordów, czy izbą wyłanianą w
innym trybie – Bundesrat jako reprezentacja landów,
nie pochodząca z wyborów)
przedstawicielski charakter jest cechą przynależną
obu izbom, Senat w równym stopniu jak Sejm jest
organem przedstawicielskim i współrealizującym
suwerenność narodu, kadencyjnym i ustawodawczym


skład ilościowy przesądzony na poziomie
konstytucyjnym (nastąpiło to dopiero w
1960 r., wcześniej ilość posłów
określona była w ordynacjach
wyborczych)
w konstytucji z 1952 r. – zasada 1 poseł
przypadał na 60 tys. mieszkańców,
skutek - stały wzrost liczby posłów,
nowelą z 1960 r. ustalona ich liczbę na
460.



Wnioski wynikające z określenia liczby
posłów i senatorów w Konstytucji:
ustawa musi określać procedurę uzupełniania
składu Sejmu i Senatu – nie może być
sytuacji, że mandat pozostaje nieobsadzony
do końca kadencji
zasada jednolitości składu – zakaz
wprowadzania do składu osób nie
pochodzących z wyborów, jakiekolwiek formy
kooptacji są niedopuszczalne
Sejm – wejście kolejnego kandydata z
listy z uwagi na przyjęcie zasady
proporcjonalności oparcie wyborów na
listach kandydatów
 Senat- wybory uzupełniające z uwagi
na oparcie wyborów o zasadę
większości względnej (system
większościowy)






Uzasadnienia dwuizbowości parlamentu:
druga izba jako izba postfeudalna – typowy
przykład Izba Lordów
druga izba jako izba reprezentująca poszczególne
części składowe (landy, stany, kantony itd.) w
państwie federalnym, np. Bundesrat w Niemczech
druga izba jako reprezentacja autonomicznych
regionów, np. Hiszpania, Belgia
druga izba jako tzw. izba typu islandzkiego – gdzie
obie izby są wybierane łącznie, a następnie dzielą
się na dwie izby
Senat RP nie poddaje się żadnemu z
powyższych uzasadnień
 uzasadnienie historyczne, powrót do
tradycji Senatu w II RP
 Senat - izba refleksji czy
wstrzemięźliwości ustawodawczej
 koncepcja dwuizbowości
nierównoprawnej –
bikameralizmu nieegalitarnego





postępowanie ustawodawcze wszczynane jest
tylko w Sejmie
Senat zajmuje się już uchwaloną przez Sejm
ustawą, a nie projektem
Konstytucja określa ścisłe ramy czasowe dla
Senatu, tj. 30 dni w normalnej procedurze, 20 dni
w przypadku ustawy budżetowej, 14 dni w trybie
pilnym,
Sejm na możliwość odrzucenia stanowiska
Senatu, proponującego odrzucenie ustawy w
całości lub poprawek bezwzględną większość
głosów


ograniczenie zakresu poprawek wnoszonych
przez Senatu w stosunku do ustawy
uchwalonej przez Sejm – ograniczenie tzw.
szerokości regulacji, co oznacza, że poprawki
Senatu nie mogą wychodzić poza materię
zawartą w ustawie przyjętej przez Sejm,
ograniczenie to służy rozgraniczeniu prawa
Senatu do poprawek od prawa inicjatywny
ustawodawczej Senatu
Senat nie bierze udziału w rozpatrywaniu
weta prezydenta





Senat nie sprawuje funkcji kontrolnej
odpowiedzialność polityczna rządu tylko przed
Sejmem
ograniczona funkcja kreacyjna, Senat w
ograniczonym zakresie bierze udział w obsadzaniu
urzędów i stanowisk państwowych
byt Senatu zależy od bytu Sejmu samorozwiązanie następuje wyłącznie decyzją
Sejmu większością 2/3 głosów i skutkuje
zakończeniem kadencji Senatu
początek kadencji Sejmu i Senatu liczy się od
pierwszego posiedzenia Sejmu, bez znaczenia
natomiast kiedy odbywa się I posiedzenie Senatu





pojęcie kadencji parlamentu – czas trwania
pełnomocnictw, inaczej okres, na który jest wybierany
i pełni swoje funkcje w składzie pochodzącym z
wyborów
Elementy zasady kadencyjności:
nakaz nadawania pełnomocnictw na z góry określony
czas
ramy czasowe nie mogą przekroczyć pewnych
rozsądnych granic (kwestia zalet i wad kadencji
krótkich i długich)
nakaz ustanowienia regulacji prawnych, które służą
ukonstytuowaniu się nowowybranego parlamentu i
wykonywaniu jego funkcji bez zbędnej zwłoki
zasada jednolitości kadencji – zgodnie
z art. 98 „Sejm i Senat są wybierane na
czteroletnie kadencje”;
 kadencje obu izb rozpoczynają się w
jednym momencie, tym samym
wyłączona jest tzw. kadencja
krocząca, czyli okresowe odnawianie
składu (np. w Senacie USA)



zasada jednorodności kadencji – oznacza
przyjęcie zasady permanencji, a więc zasady, że
Sejm i Senat obradują na posiedzeniach, które
mogą być zwołane w każdym momencie trwania
kadencji, zasada ta stanowi zaprzeczenie zasady
sesyjności (np. Sejm w okresie PRL)
zasada ciągłości istnienia parlamentu – wiąże się
z brakiem tzw. okresów międzykadencyjnych i
oznacza (zgodnie z art. 97 ust. 2) że „Kadencje
Sejmu i Senatu rozpoczynają się z dniem
zebrania się Sejmu na pierwsze posiedzenie i
trwają do dnia poprzedzającego dzień zebrania
się Sejmu następnej kadencji”


Kadencja normalna ( 4 lata liczone od pierwszego
posiedzenia Sejmu); wybory do Sejmu i Senatu
zarządza Prezydent Rzeczypospolitej nie później
niż na 90 dni przed upływem 4 lat od
rozpoczęcia kadencji Sejmu i Senatu,
wyznaczając wybory na dzień wolny od pracy,
przypadający w ciągu 30 dni przed upływem 4 lat
od rozpoczęcia kadencji Sejmu i Senatu.
kadencja przedłużona – przedłużenie tylko, jeżeli
koniec kadencji przypada na okres trwania stanu
nadzwyczajnego (wojennego, wyjątkowe i stanu
klęski żywiołowej) i 90 po jego zakończeniu


2 przypadku ściśle określone w Konstytucji:
tzw. samorozwiązanie w drodze uchwały
Sejmu podjętej większością 2/3 głosów (za
307 głosów) , może nastąpić w każdym
czasie (poza okresem stanu
nadzwyczajnego), bez podania przyczyn, nie
ogranicza to zakresu kompetencji Sejmu,
powoduje nieodwracalne skutki, nie można
jej uchylić, w razie skrócenia kadencji
Prezydent zarządza wybory do Sejmu i Senatu
w ciągu 45 dni




skrócenie kadencji przez prezydenta w formie zarządzenia
prezydenta - zasada enumeracji pozytywnej:
w razie nie dokonania wyboru nowej Rady Ministrów w trzech
kolejnych etapach przewidzianych w Konstytucji - przypadek
obligatoryjny skrócenia kadencji
w razie nieuchwalenia przez Sejm ustawy budżetowej w ciągu
4 miesięcy od jej przedstawienia przez Radę Ministrów –
przypadek fakultatywny, tzn. prezydent może skrócić, przy
czym na podjęcie decyzji ma 14 dni (po tym terminie jego
uprawnienie wygasa)
zarządzenie w sprawie skrócenia kadencji nie wymaga
kontrasygnaty, ale obowiązek zasięgnięcia opinii Marszałka
Sejmu i Senatu; brak – delikt konstytucyjny


zasada kontynuacji instytucjonalnej – upływ
kadencji nie powoduje przerwania ciągłości
istnienia parlamentu jako instytucji
zasada dyskontynuacji personalnej –
wygaśnięcie mandatów posłów i senatorów,
wygaśnięcie osobistych uprawnień
(immunitet formalny, ale nie materialny),
uprawnienia socjalne, ustanie członkostwa
posłów i senatorów w organach
pozaparlamentarnych, do których zostali
wybrani z racji pełnienia funkcji
przedstawiciela



zasada dyskontynuacji prac parlamentu oznacza, że z chwilą upływu kadencji
wszystkie niezakończone inicjatywy
ustawodawcze, uchwałodawcze i kontrolne
uznaje się za wygaszone w sensie niedojścia
ich do skutku
cel tego rozwiązania – nie obciążanie
następcy bagażem nie załatwionych spraw
charakter zwyczaju parlamentarnego





projekt ustawy wniesiony w ramach inicjatywy
obywatelskiej (marszałek Sejmu nowej kadencji musi
go skierować do I czytania w ciągu 3 miesięcy od I
posiedzenia Sejmu)
niezakończona w Sejmie procedura związana z
egzekwowaniem odpowiedzialności konstytucyjnej
nierozpatrzony przez Sejm danej kadencji raport
komisji śledczej przechodzi do Sejmu nowej kadencji
niezakończone postępowanie przez Komisję do
spraw Unii Europejskiej Sejmu – sprawa przechodzi
do Sejmu następnej kadencji
niezakończone postępowanie w sprawie petycji



I stanowisko – opowiada za nieobowiązywaniem powołując się na
szczególny tryb uchwalania tej ustawy, a także naczelną wartość
w przypadku budżetu, a mianowicie jego stabilność
II stanowisko – wskazuje, że zasada dyskontynuacji działa,
ponieważ wyjątki od niej powinny być określone konstytucyjne,
ustawowo albo przynajmniej w regulaminie Sejmu, ponadto
powołują się na zasadę autonomii parlamentu, w którą
ingerowałoby obligatoryjne rozpatrywanie projektów ustawy z
poprzedniej kadencji. W praktyce rząd i Sejm przychylają się do
tego drugiego stanowiska
przyjęcie działania zasady dyskontynuacji w przypadku ustawy
budżetowej oznacza, że termin 4 miesięczny na uchwalenie
ustawy budżetowej zaczyna biec od momentu złożenia projektu
ustawy przez nowy rząd wyłoniony przez Sejm po wyborach
(podobnie w razie wycofania przez rząd projektu ustawy
budżetowej wniesionej przez poprzedni rząd
istota - przyznanie parlamentowi
niezależności w działaniu, czyli
niezależności od innych organów w
sferze stosunków wewnętrznych
 dwa aspekty – formalny i materialny



autonomia regulaminowa, oznaczająca
uprawnienie każdej z izb z osobna do
uchwalenia swojego regulaminu w formie
uchwały, a nie ustawy (forma ustawy
wymuszałaby bowiem współpracę obu izb i
prezydenta)
materie regulaminowe jako ograniczenie
treści ustawy




personalna – wyłączność ustalania składu
personalnego organów wewnętrznych Sejmu
Senatu
jurysdykcyjna – wyłączność decydowania w
sprawach immunitetowych (kwestia uchylenia
immunitetu) i dyscyplinarnych (egzekwowanie
odpowiedzialności dyscyplinarnej)
terytorialna – wyłączność zarządzania swoim
terenem (rola Straży Marszałkowskiej)
budżetowa – wyłączność ustalania swojego
budżetu i decydowania o sposobie jego
wykonywania





ustawodawcza – wyłączność (monopol) na
stanowienie ustaw
ustrojodawcza (uchwalania konstytucji i
dokonywanie jej zmian – tryb art. 235)
kontrolna (przysługująca tylko Sejmowi, Senat
może korzystać jedynie z tzw. niewładczych
środków kontrolnych)
kreacyjna (powoływanie lub udział w
powoływaniu organów, obsadzaniu stanowisk i
urzędów państwowych
europejska – nowa funkcja związana z
członkostwem Polski w UE i udziałem parlamentu
w stanowieniu prawa UE
ogólne - prawo żądania informacji,
prawo żądania wysłuchania –
dezyderaty, opinie, rezolucje
 szczególne instrumenty kontrolne,
czyli:
 sejmowe komisje śledcze
 interpelacje i zapytania poselskie
 kontrola wykonania budżetu





indywidualne wystąpienia poselskie kierowane w
formie pisemnej do premiera i poszczególnych
członków Rady Ministrów, rodzące obowiązek
udzielenia odpowiedzi w formie pisemnej w ciągu 21
dni, kierowane są na ręce Marszałka Sejmu i tą samą
drogą udzielana jest odpowiedź
interpelacje – dotyczą spraw o zasadniczym
charakterze, zaś zapytania pozostałych spraw
odpowiedź na interpelację może być przedmiotem
dyskusji plenarnej w razie uznania odpowiedzi za
niesatysfakcojnującą, zapytania – nie
tzw. pytania w sprawach bieżących, które wymagają
jednak bezpośredniej odpowiedzi na posiedzeniu
Sejmu, nad odpowiedzią nie przeprowadza się
dyskusji, ale można zadawać pytania dodatkowe




art. 226 Konstytucji
Rada Ministrów w ciągu 5 miesięcy od zakończenia
roku budżetowego przedkłada Sejmowi sprawozdanie
z wykonania ustawy budżetowej wraz z informacją o
stanie zadłużenia państwa.
Sejm rozpatruje przedłożone sprawozdanie i po
zapoznaniu się z opinią Najwyższej Izby Kontroli
podejmuje, w ciągu 90 dni od dnia przedłożenia
Sejmowi sprawozdania, uchwałę o udzieleniu lub o
odmowie udzielenia Radzie Ministrów absolutorium.
absolutorium - czyli pozytywny skwitowanie
wykonania ustawy budżetowej w minionym roku
budżetowym


nie jest równoznaczne z udzieleniem RM
wotum nieufności (dla którego wymaga jest
większość ustawowej liczby głosów – czyli
większość bezwzględna liczona od
ustawowego składu, a nie od obecnych i
głosujących), absolutorium – zwykła
większość
nieudzielanie absolutorium – może
ewentualnie skutkować zainicjowaniem
procedury prowadzącej do uchwalenia wotum
nieufności
uchwalenie wotum nieufności dla RM
lub poszczególnych ministrów
 udzielenie lub nieudzielanie wotum
zaufania
 wniosek o pociągnięcie do
odpowiedzialności konstytucyjnej
 absolutorium dla rządu




możliwe są dwa rozwiązania odnośnie
określenia organów wewnętrznego
kierownictwa Izby, tj.
zasada jednoosobowego kierownictwa izbą,
np. Wielka Brytania
powierzenie kierownictwa organowi
kolegialnemu ( to rozwiązania przyjmowała
wyraźnie Mała Konstytucja z 1992 r.)



z chwilą wejścia w życie konstytucji z 1997 r.
doszło do dekonstytucjonalizacji Prezydium
Sejmu, w związku z tym możliwe są 2
interpretacje:
1. Konstytucja przyjmuję zasadę
jednoosobowego kierownictwa Marszałka Sejmu
2. pozostawienie dotychczasowej kierowniczej
roli Prezydium (złożonego z Marszałka i
wicemarszałków Sejmu), ale z racji wyłączenia go
z grona organów konstytucyjnych jego
kompetencje mogą się ograniczać wyłącznie do
funkcji wewnętrznych, kompetencje zewnętrzne
mogą należeć wyłącznie do Marszałka Sejmu




organy konstytucyjne - Marszałek
Sejmu/Senatu i komisje (stałe, nadzwyczajne,
w tym komisje śledcze- powoływane tylko w
Sejmie)
organy regulaminowe (Prezydium, Konwent
Seniorów)
organy kierownicze - - Marszałek Sejmu
oraz Prezydium
organy pomocnicze – komisje i Konwent
Seniorów





wybór marszałka Sejmu na I posiedzeniu Sejmu, po złożeniu
przez posłów ślubowania, rola Marszałka Seniora
(przeprowadza wybory)
kandydata na Marszałka Sejmu może zgłosić co najmniej 15
posłów; Poseł może poprzeć tylko jedną kandydaturę.
Sejm wybiera Marszałka Sejmu bezwzględną większością
głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby
posłów.
jeżeli zgłoszono więcej niż jednego kandydata, a w
pierwszym głosowaniu żaden z kandydatów nie uzyskał
bezwzględnej większości głosów, przed kolejnymi turami
głosowania usuwa się z listy kandydatów nazwisko tego
kandydata, który w poprzedniej turze uzyskał najmniejszą
liczbę głosów.
jeżeli w wyniku zastosowania powyższej procedury nie
dojdzie do dokonania wyboru, wybór Marszałka Sejmu
przeprowadza się ponownie




Wicemarszałkowie nie są organami
Sejm - w drodze uchwały ustala liczbę
wicemarszałków, projekt uchwały może
wnieść co najmniej 15 posłów.
Senat – regulamin określa stałą liczbę
wicemarszałków w liczbie trzech


przed nowelizacją regulaminu Sejmu z 2007 r.
nie przewidywano w ogóle możliwości odwołania
marszałka Sejmu i wicemarszałków w
przeciwieństwie do regulaminu Senatu, który
przewidywał od początku, że marszałek Senatu
może być odwołany na wniosek co najmniej 34
senatorów bezwzględną większością głosów
obecnie art. 10a po nowelizacji przewiduje, że
Sejm odwołuje Marszałka Sejmu na wniosek
złożony przez co najmniej 46 posłów i imiennie
wskazujący kandydata na Marszałka Sejmu –
przyjęto zatem rozwiązanie wzorowane na
konstruktywnym wotum nieufności w przypadku
Rady Ministrów



Sejm odwołuje i wybiera Marszałka Sejmu
bezwzględną większością głosów w obecności co
najmniej połowy ustawowej liczby posłów, w jednym
głosowaniu
rozpatrzenie wniosku o odwołanie Marszałka i
poddanie go pod głosowanie następuje na
najbliższym posiedzeniu Sejmu przypadającym po
upływie 7 dni od dnia jego złożenia, nie później
jednak niż w terminie 45 dni od dnia złożenia
wniosku
wicemarszałka Sejmu, Sejm odwołuje natomiast na
wniosek złożony przez co najmniej 15 posłów,
bezwzględną większością głosów w obecności co
najmniej połowy ustawowej liczby posłów
 wewnętrzne
i zewnętrzne
 konstytucyjne i regulaminowe
 Kompetencje wewnętrzne odnoszą się do Sejmu jako
całości, jego organów i posłów






stoi na straży praw i godności Sejmu,
czuwa nad tokiem i terminowością prac
Sejmu i jego organów,
kieruje pracami Prezydium Sejmu i
przewodniczy jego obradom,
zwołuje Konwent Seniorów i przewodniczy
jego obradom,
nadaje bieg inicjatywom ustawodawczym i
uchwałodawczym
nadaje bieg dokumentom przedkładanym w
sprawach związanych z członkostwem
Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej,




prowadzi sprawy z zakresu stosunków z
Senatem,
sprawuje pieczę nad spokojem i porządkiem na
całym obszarze należącym do Sejmu oraz
wydaje stosowne zarządzenia porządkowe, w
tym o użyciu w razie konieczności Straży
Marszałkowskiej,
nadaje, w drodze zarządzenia, statut Kancelarii
Sejmu,
powołuje i odwołuje Szefa Kancelarii Sejmu, po
zasięgnięciu opinii Komisji Regulaminowej i
Spraw Poselskich,





reprezentowanie Sejmu na zewnątrz
zwoływanie i przewodniczenie posiedzeniom
Sejmu i Zgromadzenia Narodowego
przekazywanie Senatowi ustawy uchwalonej
przez Sejm
przekazywanie ustawy do podpisu
Prezydentowi
prawo do nakazania natychmiastowego
zwolnienia posła zatrzymanego na gorącym
uczynku przestępstwa






prawo do tymczasowego przejmowania
obowiązków Prezydenta
prawo do zarządzania wyborów prezydenckich
występowanie z wnioskiem do TK o kontrolę
konstytucyjności aktów normatywnych
występowanie z wnioskiem do Trybunału Stanu o
pociągnięcie do odpowiedzialności posła, który
naruszył zakaz prowadzenia działalności
gospodarczej z wykorzystaniem majątku Skarbu
Państwa lub samorządu terytorialnego
prawo do natychmiastowego nakazania zwolnienie
zatrzymanego na gorącym uczynku przestępstwa
prezesa NIK, a także Rzecznika Praw Obywatelskich
zarządzanie referendum konstytucyjnego





prezydium Sejmu tworzą go marszałek i
wicemarszałkowie
Trzy grupy kompetencji:
1. kompetencje ogólne związane z tokiem
pracy izby i reprezentowaniem jej na
zewnątrz
2. kompetencje wobec komisji sejmowych
3. kompetencje wobec posłów




ustala plan prac Sejmu, po zasięgnięciu opinii
Konwentu Seniorów
ustala tak zwane tygodnie posiedzeń z
wyprzedzeniem co najmniej 3-miesięcznym,
dokonuje wykładni Regulaminu Sejmu, po
zasięgnięciu opinii Komisji Regulaminowej i
Spraw Poselskich
opiniuje sprawy wniesione przez Marszałka
Sejmu
organizuje współpracę między
komisjami sejmowymi i koordynuje
ich działania,
 ustala zasady organizowania
doradztwa naukowego na rzecz
Sejmu i jego organów, powoływania
doradców sejmowych oraz
korzystania z opinii i ekspertyz


egzekwowanie odpowiedzialności
regulaminowej i dyscyplinarnej posłów



organ zapewniający współdziałanie klubów w
sprawach związanych z działalnością i tokiem prac
Sejmu.
jedyny organ nie pochodzący z wyborów, ma
charakter polityczny, zyskujący na znaczeniu w razie
konfliktów wewnątrz izby
W skład Konwentu Seniorów wchodzą: Marszałek,
wicemarszałkowie, przewodniczący lub
wiceprzewodniczący klubów oraz przedstawiciele
porozumień, o których mowa w art. 8 ust. 5, a także
klubów parlamentarnych, jeśli reprezentują co
najmniej 15 posłów oraz kół parlamentarnych
reprezentujących w dniu rozpoczęcia kadencji Sejmu
osobną listę wyborczą







opiniuje w szczególności:
projekty planów prac Sejmu,
projekty porządku dziennego poszczególnych
posiedzeń Sejmu i ich terminy,
wnioski co do trybu dyskusji nad poszczególnymi
punktami porządku dziennego posiedzenia
Sejmu,
wnioski co do wyboru przez Sejm jego organów,
zadania i przebieg pracy Kancelarii Sejmu,
inne sprawy przekazane przez Marszałka lub
Prezydium Sejmu

Konwent Seniorów zwołuje Marszałek
Sejmu z własnej inicjatywy, z
inicjatywy Prezydium Sejmu, na
wniosek klubu reprezentowanego w
Konwencie Seniorów lub grupy co
najmniej 15 posłów




Stałe:
resortowe – obejmujące swoim zakresem
działania jednego resortu np. Komisja Spraw
Wewnętrznych i Administracji, Zdrowia,
Sprawiedliwości itd.
problemowe – wykraczające poza działania
jednego resortu – np. senacka Komisja Łączności
z Polakami za granicą, Komisja ds. mniejszości
narodowych
funkcjonalne – związane z funkcjami
Sejmu/Senatu, np. Komisja Odpowiedzialności
Konstytucyjnej, Komisja Regulaminowa i Spraw
Poselskich, a w Senacie Komisja Regulaminowa i
Spraw Senatorskich, Komisja Etyki Poselskiej
 nadzwyczajne,
a w ich ramach
dwa rodzaje:
 komisje do rozpatrzenia projektu
ustawy (w tym kodeksów)
 komisje nadzwyczajne do
wyjaśnienia określonej sprawy, w
tym w Sejmie komisje śledcze





Komisje sejmowe są organami powołanymi do:
rozpatrywania i przygotowywania spraw
stanowiących przedmiot prac Sejmu,
wyrażania opinii w sprawach przekazanych pod
ich obrady przez Sejm, Marszałka Sejmu lub
Prezydium Sejmu.
komisje sejmowe są organami kontroli sejmowej
w zakresie określonym Konstytucją i ustawami.
Sejm może powołać komisję śledczą, o której
mowa w art. 111 Konstytucji
 art.
111 Konstytucji RP
 Regulamin Sejmu
 ustawa z dnia 21 stycznia
1999 r. o sejmowej komisji
śledczej



projekt uchwały w sprawie powołania komisji
śledczej może być wniesiony przez
Prezydium Sejmu lub co najmniej 46 posłów.
do projektu dołącza się uzasadnienie
wskazujące potrzebę i cel powołania komisji
pierwsze czytanie projektu uchwały
przeprowadza się na posiedzeniu Sejmu




kandydatów na członków zgłaszają Marszałkowi
Sejmu przewodniczący klubów i kół wchodzących
w skład Konwentu Seniorów
komisję powołuje oraz wybiera i odwołuje jej
skład osobowy Sejm bezwzględną większością
głosów
w skład komisji może wchodzić do 11 członków
skład komisji powinien odzwierciedlać
reprezentację w Sejmie klubów i kół poselskich
mających swoich przedstawicieli w Konwencie
Seniorów, odpowiednio do jej liczebności



Uchwała o powołaniu komisji określa zakres jej
działania; może ona również określać
szczegółowe zasady działania komisji oraz
termin złożenia przez nią sprawozdania
Komisja jest związana zakresem przedmiotowym
określonym w uchwale o jej powołaniu
z uprawnień wynikających z przepisów ustawy
komisja korzysta tylko w zakresie niezbędnym do
wyjaśnienia sprawy będącej przedmiotem jej
działania oraz w taki sposób, aby nie naruszyć
dóbr osobistych osób trzecich

Wyrok z 22 września 2006 r., U 4/06 w
sprawie tzw. bankowej komisji śledczej


Komisja śledcza nie może być tworzona dla zbadania
jakiejkolwiek kwestii, lecz tylko takiej, która ma
szczególne znaczenie dla państwa.
Kontrola sejmowa oznacza prawo Sejmu do
uzyskiwania informacji o działalności określonych
instytucji publicznych oraz prawo do wyrażania oceny
tej działalności. Kontrola służy przy tym nie tylko
zebraniu informacji niezbędnych do realizacji funkcji
ustawodawczej, ale także umożliwia egzekwowanie
odpowiedzialności politycznej rządu i jego członków.
Ponadto kontrola sejmowa służy informowaniu
społeczeństwa o funkcjonowaniu aparatu
państwowego i zapewnia poddanie go kontroli opinii
publicznej.

Komisja śledcza jest organem wewnętrznym
Sejmu. Jej działalność powinna więc być
związana z celami i funkcjami realizowanymi
przez Sejm. Sprawa stanowiąca przedmiot
badania komisji musi się mieścić w zakresie
kontroli sejmowej. Komisja śledcza jest
jednym z instrumentów takiej kontroli.



W świetle art. 95 ust. 2 Konstytucji, zakres
kontroli obejmuje w szczególności działalność
Rady Ministrów oraz organów administracji
rządowej.
Może badać działalność organów i instytucji
publicznych, a osób prywatnych – tylko w takim
zakresie, w jakim wykonują zadania z zakresu
administracji publicznej lub korzystają z pomocy
państwa.
niedopuszczalne jest tworzenie komisji do
zbadania kwestii, do których kontroli instytucje
władzy publicznej w ogóle nie są uprawnione lub
kwestii zastrzeżonych do właściwości innych
organów władzy publicznej.


Sejm nie jest upoważniony do powołania komisji
śledczej do zbadania działalności NBP ani jego
organów (Prezesa NBP, Zarządu, RPP) – zasada
niezależności NBP
Komisja Nadzoru Bankowego (KNB) jest organem
państwa, niemającym statusu konstytucyjnego,
wykonującym zadania z zakresu pozarządowej
administracji publicznej. Komisja ta, jako organ
administracji pozarządowej, nie podlega kontroli
sejmowej, o której mowa w art. 95 ust. 2
Konstytucji.


W świetle art. 95 ust. 2 Konstytucji kontrolą
Sejmu objęte są wszystkie instytucje
wchodzące w skład systemu organizacyjnego
podporządkowanego Radzie Ministrów
Dopuszczalność wzywania Prezydenta RP w
celu złożenia zeznań przed komisją śledczą



prowadzenie postępowania lub jego prawomocne
zakończenie przez inny organ władzy publicznej nie
wyłącza możliwości prowadzenia postępowania przed
komisją
przedmiotem działania komisji nie może być ocena
zgodności z prawem orzeczeń sądowych
komisja, za zgodą Marszałka Sejmu, może zawiesić
swoją działalność do czasu zakończenia określonego
etapu lub całości postępowania toczącego się przed
innym organem władzy publicznej, zwłaszcza gdy
istnieje uzasadnione przypuszczenie, że materiał
zebrany w postępowaniu przed innym organem
władzy publicznej lub podjęte przez ten organ
rozstrzygnięcie mogłyby być przydatne do
wszechstronnego zbadania sprawy przez komisję





Zasada ustrojowego braku samodzielności
Zasada legalizmu
Zasada celowości (zbadanie ściśle określonej
sprawy)
Zasada procesowej autonomii (stosunek do
innych postępowań)
Zasada personalnej niezależności (członek
komisji może być usunięty tylko uchwałą
komisji)





Zasada konsensualności (komisja podejmuje
działania będące wyrazem woli większości)
Zasada prawdy obiektywnej
Zasada bezpośredniości (bezpośredni kontakt
z dowodami)
Zasada koncentracji materiału dowodowego
(jeden ciąg czynności dowodowych)
Zasada swobodnej oceny dowodów (nie
związanie żadnymi regułami dowodowymi)
każda osoba wezwana przez komisję
ma obowiązek stawić się w
wyznaczonym terminie i złożyć
zeznania
 Osoba wezwana przez komisję może
ustanowić pełnomocnika (nie więcej
niż trzech, pełnomocnikiem może być
adwokat albo radca prawny)




dla uzyskania wiedzy specjalistycznej komisja
może powoływać biegłych
organy władzy publicznej oraz organy innych
osób prawnych i jednostek organizacyjnych
niemających osobowości prawnej, na żądanie
komisji, składają pisemne wyjaśnienia lub
przedstawiają dokumenty będące w ich
dyspozycji albo akta każdej sprawy przez nie
prowadzonej
komisja może zapoznawać się z dokumentami
lub aktami, badając sprawę na miejscu



komisja może zwrócić się do Prokuratora
Generalnego o przeprowadzenie określonych
czynności
jeżeli komisja w trakcie postępowania uznała, że
dokonane przez nią ustalenia uzasadniają
postawienie zarzutu popełnienia deliktu
konstytucyjnego, występuje z wstępnym
wnioskiem o pociągnięcie tych osób do
odpowiedzialności konstytucyjnej przed
Trybunałem Stanu.
O wystąpieniu z wnioskiem komisja postanawia
większością 2/3 głosów w obecności co najmniej
połowy liczby jej członków





Komisja sporządza sprawozdanie ze swojej
działalności
sprawozdanie zawiera stanowisko komisji w
sprawie określonej w uchwale o jej powołaniu
sprawozdanie opracowuje i przedkłada
komisji projekt jej stanowiska
przewodniczący komisji
do projektu stanowiska członkowie komisji
mogą zgłaszać poprawki w formie pisemnej.
komisja śledcza przyjmuje swoje stanowisko
w drodze uchwały
sprawozdanie komisji śledczej może
zawierać również zdania odrębne
posłów - członków komisji. Zdanie
odrębne zawiera odmienne
stanowisko, co do całości albo części
stanowiska komisji.
 zdanie odrębne na żądanie
wnioskodawcy, zamieszcza się w
sprawozdaniu komisji





na posiedzeniu Sejmu sprawozdanie komisji
śledczej prezentuje wybrany z jej składu poseł
sprawozdawca
do sprawozdania komisji w trakcie jego
rozpatrywania przez Sejm, poprawek nie zgłasza
się
nad sprawozdaniem komisji Sejm nie
przeprowadza głosowania
w przypadku gdy komisja nie zakończyła swojej
działalności przed końcem kadencji Sejmu, który
ją powołał, postępowanie przez nią prowadzone
ulega zamknięciu z dniem zakończenia kadencji

jeżeli komisja przekazała Marszałkowi Sejmu
sprawozdanie ze swojej działalności, a Sejm
nie rozpatrzył go do końca kadencji, to może
ono zostać rozpatrzone przez Sejm następnej
kadencji
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

66+6+6+

2 Cards basiek49

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

Create flashcards