Obszary Natura 2000 w Polsce

advertisement
NATURA 2000
Przyczny utworzenia
spadek różnorodności biologicznej oraz fragmentacja ekosystemów
negatywne skutki dla przyrody i społeczeństwa
rozwój ochrony przyrody różny w różnych krajach członkowskich
idea spójnej sieci Natura 2000 w skali UE
wyznaczone w ramach dyrektyw: ptasiej i siedliskowej
obszary specjalnej ochrony ptaków (OSO) oraz
specjalne obszary ochrony siedlisk (SOO)
Konwencje
• 1971 - Konwencja Ramsarska dotycząca
ochrony obszarów wodno-błotnych
• 1979 - Konwencja Bońska o ochronie
wędrownych gatunków dzikich zwierząt
• 1979 - Konwencja Berneńska o ochronie
gatunków dzikiej flory i fauny europejskiej oraz
siedlisk przyrodniczych
• 1992 - Konferencji z Rio de Janeiro o
różnorodności biologicznej
Dyrektywy
• DYREKTYWA RADY 92/43/EWG z dnia 21
maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk
przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory
• DYREKTYWA PARLAMENTU
EUROPEJSKIEGO I RADY 2009/147/WE z
dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie
ochrony dzikiego ptactwa
Sieć Natura 2000
• Stworzenie systemu obszarów stanowiących spójną
funkcjonalnie sieć – Europejską Sieć Ekologiczną Natura
2000, umożliwiającą realizację spójnej polityki ochrony
zasobów przyrodniczych na obszarze Unii Europejskiej
• Podstawowym celem funkcjonowania Europejskiej Sieci
Ekologicznej Natura 2000 jest zachowanie określonych typów
siedlisk przyrodniczych i gatunków roślin i zwierząt, które uważa
się za cenne i zagrożone wyginięciem w skali całej Europy.
• Utworzenie
 obszary specjalnej ochrony ptaków (OSO)
 specjalne obszary ochrony siedlisk (SOO)
• Obszary Natura 2000 stanowią integralną część
naszych krajobrazów kulturowych, ważne jest,
aby w dalszym ciągu stosować tradycyjne
metody gospodarowania uwzględniające
zagrożone gatunki i siedliska.
• Celem nie jest eliminacja gospodarki, ale
stworzenie warunków, które umożliwią
koegzystencję działań gospodarczych i
zachowanie bioróżnorodności w Europie.
Dyrektywa „siedliskowa”
• DYREKTYWA RADY 92/43/EWG z dnia 21
maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk
przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory
• Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie
przyrody (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr
151 poz. 1220 z późn. zm.)
• Nowa forma ochrony przyrody
Kluczowe pojęcia
• Przedmiot ochrony – siedliska i gatunki dziko żyjących
zwierząt (innych niż ptaki) i roślin z Załącznika I i II
Dyrektywy.
• Podejmowane środki mają na celu zachowanie lub
odtworzenie, we właściwym stanie ochrony, siedlisk
przyrodniczych oraz gatunków dzikiej fauny i flory,
ważnych dla Wspólnoty.
• Ochrona nie oznacza wyłączenia z użytkowania
gospodarczego – muszą być określone zasady tego
użytkowania.
• Realizacja Dyrektywy Siedliskowej – utworzenie
Specjalnych Obszarów Ochrony Siedlisk (SOO).
Załączniki do Dyrektywy
• ZAŁĄCZNIK I
Typy siedlisk przyrodniczych ważnych dla wspólnoty, których
ochrona wymaga wyznaczenia specjalnych obszarów ochrony
• ZAŁĄCZNIK II
Gatunki roślin i zwierząt ważne dla wspólnoty, których ochrona
wymaga wyznaczenia specjalnych obszarów ochrony
• ZAŁĄCZNIK III
Kryteria wyboru terenów kwalifikujących się do określenia jako
tereny mające znaczenie dla wspólnoty wyznaczenia jako
specjalne obszary ochrony
• ZAŁĄCZNIK IV
Gatunki roślin i zwierząt ważnych dla wspólnoty, które wymagają
ścisłej ochrony
Właściwy stan ochrony siedlisk
• Art. 1 p. b) siedliska przyrodnicze oznaczają obszary lądowe
lub wodne wyodrębnione w oparciu o cechy geograficzne,
abiotyczne i biotyczne, zarówno całkowicie naturalne, jak i
półnaturalne;
• Art. 1 p. e) Stan ochrony siedliska przyrodniczego zostanie
uznany za „właściwy”, jeśli:
– jego naturalny zasięg i obszary mieszczące się w obrębie tego
zasięgu są stałe lub się powiększają;
– szczególna struktura i funkcje konieczne do jego
długotrwałego zachowania istnieją i prawdopodobnie będą
istnieć w dającej się przewidzieć przyszłości, oraz
– stan ochrony jego typowych gatunków jest właściwy, w
rozumieniu lit. i);
Z ustawy o ochronie przyrody:
• właściwy stan ochrony siedliska przyrodniczego – sumę
oddziaływań na siedlisko przyrodnicze i jego typowe gatunki,
mogącą w dającej się przewidzieć przyszłości wpływać na
naturalne rozmieszczenie, strukturę, funkcje lub przeżycie jego
typowych gatunków na terenie kraju lub państw członkowskich
Unii Europejskiej lub naturalnego zasięgu tego siedliska, przy
której naturalny zasięg siedliska przyrodniczego i obszary zajęte
przez to siedlisko w obrębie jego zasięgu nie zmieniają się lub
zwiększają się, struktura i funkcje, które są konieczne do
długotrwałego utrzymania się siedliska, istnieją i
prawdopodobnie nadal będą istniały oraz typowe dla tego
siedliska gatunki znajdują się we właściwym stanie ochrony;
Właściwy stan ochrony gatunków
• Art. 1 p. i) Stan ochrony gatunków zostanie uznany za
„właściwy” jeśli:
– dane o dynamice liczebności populacji
rozpatrywanych gatunków wskazują, że same
utrzymują się w skali długoterminowej jako trwały
składnik swoich siedlisk przyrodniczych;
– naturalny zasięg gatunków nie zmniejsza się, ani nie
ulegnie zmniejszeniu w dającej się przewidzieć
przyszłości, oraz
– istnieje i prawdopodobnie będzie istnieć siedlisko
wystarczająco duże, aby utrzymać swoje populacje
przez dłuższy czas;
Z ustawy o ochronie przyrody:
• właściwy stan ochrony gatunku – sumę oddziaływań
na gatunek, mogącą w dającej się przewidzieć
przyszłości wpływać na rozmieszczenie i liczebność
jego populacji na terenie kraju lub państw
członkowskich Unii Europejskiej lub naturalnego
zasięgu tego gatunku, przy której dane o dynamice
liczebności populacji tego gatunku wskazują, że
gatunek jest trwałym składnikiem właściwego dla
niego siedliska, naturalny zasięg gatunku nie
zmniejsza się ani nie ulegnie zmniejszeniu w dającej
się przewidzieć przyszłości oraz odpowiednio duże
siedlisko dla utrzymania się populacji tego gatunku
istnieje i prawdopodobnie nadal będzie istniało
Dyrektywa art. 6.3
Każdy plan lub przedsięwzięcie, które nie jest
bezpośrednio związane lub konieczne do
zagospodarowania obiektu, ale które może na nie
w istotny sposób oddziaływać, zarówno
oddzielnie, jak i w połączeniu z innymi planami
lub przedsięwzięciami, będzie podlegać
odpowiedniej ocenie jego skutków dla danego
obiektu z punktu widzenia założeń jego ochrony.
Dyrektywa art. 6.3
W przypadku:
negatywnej oceny skutków dla danego terenu,
braku rozwiązań alternatywnych,
ze względu na imperatyw wynikający z nadrzędnego
interesu publicznego, w tym interesów mających
charakter społeczny lub gospodarczy,
państwo członkowskie podejmie wszelkie działania
KOMPENSUJĄCE konieczne do zapewnienia ochrony
ogólnej spójności Natury 2000 (przed realizacją
inwestycji).
O przyjętych środkach kompensujących informuje się KE.
art. 6.3 gatunki priorytetowe
• Jeżeli dany teren obejmuje typ siedliska
przyrodniczego i/lub jest zamieszkały przez
gatunek o znaczeniu priorytetowym, jedyne
względy, na które można się powołać, to
względy odnoszące się do zdrowia ludzkiego
lub bezpieczeństwa publicznego, korzystnych
skutków o podstawowym znaczeniu dla
środowiska lub, po wyrażeniu opinii przez
Komisję, innych powodów o charakterze
zasadniczym wynikających z nadrzędnego
interesu publicznego.
Dyrektywa „ptasia”
• DYREKTYWA PARLAMENTU
EUROPEJSKIEGO I RADY 2009/147/WE z
dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie
ochrony dzikiego ptactwa
• Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie
przyrody (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr
151 poz. 1220 z późn. zm.)
• Nowa forma ochrony przyrody
Kluczowe pojęcia
• Lista gatunków ptaków, których ochrona jest
ważna z punktu widzenia zachowania ich
populacji jest zawarta w załączniku I Dyrektywy
• Obszary Specjalnej Ochrony Ptaków (OSO)
wyznaczone dla ochrony ptaków
• Cel - zachowanie lub przywrócenie
wystarczającej różnorodności i obszaru
naturalnych siedlisk wszystkich gatunków
ptactwa, określonych w art. 1.
Załącznik 1
Załącznik I (najważniejszy)
Gatunki wymienione w załączniku I podlegają
specjalnym środkom ochrony dotyczącym ich
naturalnego siedliska w celu zapewnienia im
przetrwania oraz reprodukcji na obszarze ich
występowania.
Ustawa o ochronie przyrody
• Art. 25. ust. 1
Sieć obszarów Natura 2000 obejmuje:
1) obszary specjalnej ochrony ptaków;
2) specjalne obszary ochrony siedlisk;
3) obszary mające znaczenie dla Wspólnoty.
Zatwierdzenie obszarów
„ptasie”
• Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 12 stycznia
2011 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony
ptaków (Dz. U. Nr 25 poz. 133)
• Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 29 marca
2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie
obszarów specjalnej ochrony ptaków (Dz. U. Nr 0 poz.
358)
„siedliskowe”
• KE zatwierdza
obszary mające znaczenie dla
Wspólnoty – 6 lat na wyznaczenie SOO)
Zarządzanie
• Zarządzanie obszarami „siedliskowymi” i
„ptasimi” przez jednostkę sprawującą nadzór
nad obszarem Natura 2000 w Polsce odbywa
się przede wszystkim za pomocą planu zadań
ochronnych i planu ochrony.
Plany ochrony i plany zadań
ochronnych
Art. 28.
1. Dla obszaru Natura 2000 sprawujący nadzór nad obszarem sporządza projekt
planu zadań ochronnych na okres 10 lat; pierwszy projekt sporządza się w
terminie 6 lat od dnia zatwierdzenia obszaru przez Komisję Europejską jako
obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty lub od dnia wyznaczenia obszaru
specjalnej ochrony ptaków.
2. Dla proponowanego obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty,
znajdującego się na liście, o której mowa w art. 27 ust. 3 pkt 1, sprawujący
nadzór może sporządzić projekt planu zadań ochronnych na okres 10 lat.
Art. 29.
1. Projekt planu ochrony dla obszaru Natura 2000 lub jego części sporządza
sprawujący nadzór nad obszarem.
Art. 31.
Ocena realizacji ochrony
SDF
• Standardowy Formularz
Danych (SDF)
Oceny oddziaływania
• Ocena oddziaływania w ramach decyzji o
środowiskowych uwarunkowaniach gr. I i II
(rozdział 3 ustawy OOŚ)
• Ocena oddziaływania na obszar Natura 2000
(rozdział 5 ustawy OOŚ)
• Ponowna ocena (rozdział 4 ustawy OOŚ)
Art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody
• Projekty polityk, strategii, planów i programów
oraz zmian do takich dokumentów a także
planowane przedsięwzięcia, które mogą
znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, a
które nie są bezpośrednio związane z ochroną
obszaru Natura 2000 lub obszarów, o których
mowa w ust. 2, lub nie wynikają z tej ochrony,
wymagają przeprowadzenia odpowiedniej
oceny oddziaływania na zasadach określonych
w ustawie z dnia 3 października 2008 r. (…).
Art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody
Zabrania się, z zastrzeżeniem art. 34, podejmowania
działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi
działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele
ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności:
1) pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk
gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony
wyznaczono obszar Natura 2000 lub
2) wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony
został wyznaczony obszar Natura 2000, lub
3) pogorszyć integralność obszaru Natura 2000 lub jego
powiązania z innymi obszarami.
http://natura2000.eea.europa.eu/#
Natura 2000 w Europie
http://natura2000.eea.europa.eu/#
Wyszukiwarka obszarów w Polsce: http://natura2000.gdos.gov.pl/datafiles
Interaktywna mapa obszarów: http://geoserwis.gdos.gov.pl/mapy/
Historia tworzenia sieci Natura2000 w Polsce
• lata 90te – wstępne analizy zasobów siedlisk
• w 2001 r. opracowano na zlecenie Ministerstwa Środowiska „Koncepcję sieci
Natura 2000 w Polsce”
• w 2004 r. konsultacjach z gminami
• w maju 2004 r. przekazał Komisji Europejskiej bardzo okrojoną w stosunku
do projektu wyjściowego koncepcję sieci obszarów siedliskowych Natura
2000
• 12.2004 - Propozycja optymalnej sieci obszarów Natura 2000 w Polsce –
„Shadow List” (OTOP, WWF, KP, PTOP „Salamandra”)
• w kwietniu 2006 r. tzw. letter of formal notice od KE do rządu RP
• w grudniu 2007 r. Komisja wniosła do Trybunału skargę o niewystarczające
wyznaczenie obszarów specjalnej ochrony ptaków przez Polskę
• dalsze prace nad shadow list
• do końca 2008 r. rząd RP wyznaczył w drodze rozp. 141 „OSO”
oraz wysłał do KE 364 propozycje „SOO”, które zostały
zatwierdzone przez KE
• badania terenowe, konsultacje społeczne
• w październiku 2009 r. Minister Środowiska przesłał do KE listę
454 nowych obszarów i 77 powiększeń obszarów już
istniejących - w rezultacie siedliskowa część sieci wzrosła do
823 obszarów, pokrywając ok. 11% powierzchni lądowej Polski
• zostaje wycofana skarga z ETS
• 23-25 listopada 2009 r. w Sopocie odbyło się seminarium
biogeograficzne Natura 2000 dla obszaru Morza Bałtyckiego
• 24-25 marca 2010 r. w Warszawie odbyło się Bilateralne
Seminarium Biogeograficzne - wskazano konieczność
uzupełnień
Obszary Natura 2000 w Polsce – stan obecny
• Obecnie w Polsce sieć Natura 2000 zajmuje prawie 20% powierzchni
lądowej kraju.
• PLH - 825 obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty (obszary
"siedliskowe" - przyszłe specjalne obszary ochrony siedlisk),
stanowiących 11% powierzchni lądowej Polski.
• PLB - 145 obszarów specjalnej ochrony ptaków, zajmujących niemal
16% powierzchni lądowej Polski.
• Decyzja Komisji Europejskiej z 01.2010 – będzie nowa
• Zmiany: seminarium biogeograficzne z 2010 r. (termin do końca 10.2012 r.),
kompensacje, plany zadań ochronnych,…
Natura2000 w EU
PLB
PLH
PORADNIKI
ŹRÓDŁA INFORMACJI
• EU
• http://ec.europa.eu/environment/nature/natura2000/
index_en.htm
• http://natura2000.eea.europa.eu/#
• Polska
• http://natura2000.gdos.gov.pl/
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

Create flashcards