6.Grupy i zbiorowoœci - E-SGH

advertisement
PRZYPOMNIENIE…..
GRUPY I
ZBIOROWOŚCI
MOTYWY POWSTAWANIA
SPOŁECZNOŚCI (np.
internetowych…)
Potrzeba
Potrzeba
Potrzeba
Potrzeba
Potrzeba
Potrzeba
Potrzeba
Ludzie podejmują działania….czasami samotnie,
działłania społ
czasami razem z innymi (dzia
społeczne).
eczne
Kiedy działamy, spotykamy się z reakcjami
innych (interakcje
interakcje społ
społeczne).
eczne
Czasami podejmowane akcje są bardzo krótkie,
kiedy indziej trwają dłuŜej, są bardziej regularne i
ustabilizowane (wzory
wzory zachowań
zachowań).
Społeczna interakcja, która przekształca się w
określone wzory zachowań, jest nazywana
organizacją
organizacją; moŜe ona przybrać postać diady,
grupy, organizacji formalnej, społeczności lub
całego społeczeństwa.
Obiektywne kryteria klasyfikacji
grup:
osiągnięć
swobody działania
porównań społecznych
aprobaty społecznej
afiliacji
pomagania innym
spójności
liczebność (od diady/triady);
trwałość (naród, rodzina, studenci);
sposób rekrutacji (przypisane, przymusowe,
otwarte – ekskluzywne i inkluzywne);
intensywność
uczestnictwa
(jednoi
wielofunkcyjne, „grupy Ŝarłoczne”); .
rygoryzm i zakres kontroli (grupy totalne);
korzyści z członkostwa (grupy zadaniowe/
instrumentalne i autoteliczne);
stopień zorganizowania grupy (formalne i
nieformalne).
śródło; P.Zimbardo, F.Ruch, Psychologia i Ŝycie. PWN, 1988
Subiektywne kryteria klasyfikacji grup
(dotyczy typów identyfikacji z grupami, które
pozostają dla ich członków grupami
„istotnymi”):
Społeczność (grupa) lokalna:
identyfikacja,
solidarność,
lojalność
(wspólnota);
repulsja, dystans, wrogość („odrzucenie”
grupy);
grupy odniesienia:
negatywne i pozytywne;
porównawcze;
Normatywne
grupa „własna” i „obca” (np. etniczność).
zamieszkuje wyodrębnione, niewielkie
terytorium (jak np. parafia, wieś, osiedle), w
której występują silne więzi wynikające ze
wspólnoty interesów i poczucia
przynaleŜności do „miejsca”
elementy społeczności lokalnej:
przestrzeń (terytorium);
zbiorowość zamieszkującą to terytorium;
intensywność społecznych interakcji;
wspólne więzi ludzi i instytucji;
poczucie przywiązania (sentyment) do
„miejsca”
Badania nad grupami społecznymi:
naród (toŜsamość, poczucie wspólnoty);
„lokalizm” („małe ojczyzny”) i regionalizm;
kooperacja i rywalizacja (sytuacja kryzysu);
grupy społeczne a sieci społeczne (zaufanie, kapitał
społeczny);
nowoczesne środki komunikowania a grupy – „uŜytkownicy
Internetu” jako społeczność (grupa społeczna):
korzystając z Internetu wkraczają w sztuczną przestrzeń,
w której uzyskują informacje i wysyłają wiadomości, mogą
tworzyć jej części. Zaspokajają swoje potrzeby
komunikacyjne i informacyjne, spoŜytkowują zasoby
Internetu dla celów zawodowych, rozrywkowych itp.;
dostrzegają i akceptują pewne wspólne wartości, takie jak
„swoboda wypowiedzi” czy „tolerancja”, stosują się do
pewnych ustaleń i przyjętych norm postępowania;
mają poczucie własnej odrębności przez nazywanie siebie
"uŜytkownikami Internetu", "internautami„, "obywatelami
sieci" (angielski termin netizens, od network citizens).
Przykład zachowań zbiorowych
– „tłum”:
ZACHOWANIA ZBIOROWE – GRUPY
EFEMERYCZNE
pojęcie to odnosi się do takich zjawisk społecznych,
jak: reakcje tłumu, opinii publicznej, ruchów
społecznych, itp.;
cechy charakterystyczne „zachowań zbiorowych”:
są to spontaniczne i zmienne zachowania duŜej
liczby osób;
zazwyczaj są ograniczone (do miejsca, wydarzenia
, itp.) i krótkotrwałe;
związana jest z nimi niepewna identyfikacja
jednostek oraz „luźne” (swobodne) granice
społeczne;
nie wytwarzają silnych własnych norm i kultury –
charakteryzują je słabe (nowo wytworzone)
normy społeczne
RODZAJE
TŁUMÓW
TŁUM to czasowe i niezorganizowane zgromadzenie
jednostek, które znajdują się w bezpośredniej
bliskości
fizycznej
i
mają
wspólny
obiekt
zainteresowań;
teorie powstawania („dynamiki”) tłumu:
„zaraŜania się” (Gustaw Le Bon, 1895 r.) –
anonimowość i napięcia emocjonalne prowadzą do
zjawiska „umysłu zbiorowego”;
konwergencji/„facylitacji” (tłum tworzy aktywność
podobnych
do
siebie
jednostek,
poczucie
zbiorowego „zaraŜania emocjonalnego”);
„wyłaniania się” norm (normy wyłaniają się szybko
i spontanicznie, nie są narzucane, równie szybko
tracą one znaczenie społeczne).
DuŜe zapotrzebowanie na informację
Wiarygodność, zaufanie w stosunku do
nieznanych osób
Przykłady zachowań zbiorowych –
„plotka”, „szał”, „moda”:
•
Radykalizm sądów i działań
Ambiwalencja emocjonalna
TŁUM
Szybkie zniechęcanie się
Zmiana swojego „ja” na „ja” tłumu, co
powoduje akceptację jego poglądów
ObniŜenie indywidualnego poziomu
umysłowego
•
„plotka”
to
nieformalnie
rozpowszechniana i nie potwierdzona
informacja z anonimowego źródła:
• role społeczne w „plotce”: „kurierzy”,
„interpretatorzy”,
„adwokaci”
i
„słuchacze”.
„szał” i „moda” jako przykład chwilowych
i ekspresywnych zachowań zbiorowych:
„szał”
to oddawanie się pewnym
zachowaniom z entuzjazmem w krótkim
czasie;
„moda” to styl zachowania popularny w
danym czasie, który trwa dłuŜej niŜ
„szał”.
PRZYKŁADY ZACHOWAŃ ZBIOROWYCH
– ZACHOWANIA MASOWE, cd
-
-
-
-
„opinia publiczna” – zbiorowe poglądy
społeczeństwa lub jego części na określone
kwestie (wpływ „przywódców opinii”);
„propaganda” – wywieranie wpływu i
kształtowanie opinii publicznej;
„panika” – bezwładna ucieczka przed
zagroŜeniem (realnym lub wyobraŜonym);
„histeria
masowa”
szybkie
rozprzestrzenienia
się
strachu
wśród
grupy ludzi (jest to samonapędzający się
mechanizm)
Grupy i organizacje cd.
Georg Simmel (1858 – 1918)
Jeden z prekursorów analizy
integracyjnej teorii
konfliktu: badał ich aspekty
regulacyjne i konfrontacyjne
Formy społecznej organizacji
Społ
połeczna organizacja moŜ
moŜe przybrać
przybrać
pięć
pięć postaci
Diada (dwójka, para) grupa składająca się
z dwóch osób
Cechy charakterystyczne (G.Simmel):
Poczucie zagroŜenia w sytuacji śmierci
jednego z członków
Poczucie wewnętrznej jedności między diadą
a jej członkami
Intymność stosunków
Integracja w momencie pojawienia się kozła
ofiarnego
Diady
Grupy
Organizacji formalnej
Społeczności
Społeczeństwa
Grupy i organizacje cd.
Diady
Diady
ady powstają wraz z pojawieniem się
wzorów interakcji pomiędzy dwiema osobami
przyjaciółmi
kochankami
Zajmował się badaniami
podobieństw i róŜnic
pomiędzy diadą i innymi
rodzajami grup społecznych
Grupy i organizacje cd.
Grupy i organizacje
Relacje:
doktor - pacjent
matka - syn
Relacje : mąŜ –Ŝona
Relacje:
Grupy i organizacje cd.
Grupy
Grupę
Grupę, podobnie jak diadę charakteryzują interakcje i
wzory zachowań, ale w odróŜnieniu od diady składa się
ona z trzech lub wię
więcej osób
Rodzaje grup (przykłady)
Bezpośrednia (mała)
DuŜa
Eksperymentalna
Etniczna
Formalna
Interesu
Nacisku
Obca
Odniesienia
Wtórna
zamknięta
Grupy i organizacje cd.
Klasyfikacja grup
Grupy
RODZINA
pierwotne
Są względnie trwałe, mało liczebne,
wielofunkcyjne, oparte na bezpośrednich
stosunkach o charakterze bezpośrednim.
Charles Horton Cooley nazywa takie grupy
pierwotnymi, poniewaŜ są one waŜ
waŜne zaró
zarówno
dla jednostki jak i społ
społeczeń
eczeństwa.
stwa
Jest to pierwsza zbiorowość z jaką styka się
jednostka. Nadaje nam cechy ludzkie poprzez
kształtowanie języka, świadomości, nadawanie
poczucia toŜsamości
Są one waŜne społecznie, poniewaŜ stanowią
istotny mechanizm kontroli; jednostka uczy
się wartości i norm jakich oczekuje od niej
społeczeństwo, jest przekaŜnikiem informacji
o społeczeństwie i mechanizmach jego
działania
Rodzina jako grupa społeczna
Związek intymnego, wzajemnego uczucia,
współdziałania i wzajemnej
odpowiedzialności, w którym akcent pada
na wzmacnianie wewnętrznych relacji i
interakcji
W tym ujęciu, rodzina pełni funkcje:
małŜeńską
rodzicielską
braterską
The Begas Family 1821
Oil on canvas, 76 x 85,5 cm
Wallraf-Richartz Museum, Cologne
Rodzina jako instytucja
społeczna
Kryterium klasyfikacji
Zazwyczaj jako rodzinę rozumie się dwójkę
partnerów i wychowywane potomstwo. Tego typu
rodzinę określa się jako nuklearną (to rodzina mała),
gdy jedno z partnerów zamieszkuje takŜe z
rodzicami, to jest to rodzina wielopokoleniowa.
Jednak tak naprawdę granic rodziny nie da się
jednoznacznie określić, choć da się stopniować
pokrewieństwo lub powinowactwo. Ogół osób, o
których wiadomo, Ŝe są spokrewnione lub
spowinowacone chociaŜby w linii bocznej, w
genealogii równieŜ nazywa się rodziną (dla
odróŜnienia od rodziny małej nazywa ją się rodziną
wielką). Ponadto, w niektórych wypadkach sam fakt
zamieszkania razem, klasyfikuje pewna grupę ludzi
jako rodzinę
Grupa określona przez stosunki seksualne,
odpowiednio unormowane i trwałe, tak by
mogła zapewnić odnawianie się sfery
reprodukcji. Funkcje instytucjonalne
rodziny:
materialno-ekonomiczna
opiekuńczo-zabezpieczająca
prokreacyjna
seksualna
legalizacyjno-kontrolna
socjalizacyjna
klasowa
kulturowa
rekreacyjno-towarzyska
emocjonalna
Rodzaje
Istnieją róŜne formy rodziny, rozróŜniane według
odmiennych kryteriów:
małŜeństwo stanowiące zazwyczaj trzon rodziny,
moŜe mieć charakter monogamii lub poligamii;
dziedziczenie w rodzinie moŜe być patrylinearne,
matrylinearne lub bilateralne;
rozkład władzy w rodzinie moŜe mieć charakter
matriarchalny, patriarchalny lub partnerski;
ze względu na reguły zamieszkania moŜemy mówić o
rodzinie matrylokalnej, rodzinie patrylokalnej lub
rodzinie lokalnej
Współczesne społeczeństwa wykształciły tzw.
alternatywne formy rodziny takie jak:
rodzina niepełna
rodzina zrekonstruowana
Dobór partnerów
Dobór partnerów w małŜeństwie moŜe być określany
przez instytucje prawne lub obyczajowość. I tak,
zazwyczaj w ramach rodziny, tj. pomiędzy jej
członkami, nie moŜna zawierać związków małŜeńskich,
a prawo świeckie lub kanoniczne określa stopnie
pokrewieństwa, w ramach których moŜna zawrzeć
małŜeństwo
Podobnie sytuacja ma się w przypadku płci partnerów.
W wiekszości krajów małŜeństwem jest tylko związek
kobiety i meŜczyzny, natomiast prawodawstwo
niektórych krajów, rzadziej związków wyznaniowych,
dopuszcza moŜliwość zawierania małŜeństw bądź
podobnych związków przez partnerów tej samej płci; w
niektórych krajach razem z prawem do adopcji dzieci
W niektórych społecznościach moŜliwie jest zawieranie
małŜeństw jedynie z przedstawicielami własnej
zbiorowości etnicznej (tzw. endogamia, jej
przeciwieństwem jest egzogamia)
RODZINA POLSKA
Co szósta rodzina, to rodzina niepełna
15% dzieci wychowuje się w rodzinach
typu 1+1
90% niepełnych rodzin (około 1 miliona)
stanowią kobiety
75% samotnych matek, mieszka w
miastach
2 proc. badanych Polaków deklaruje, Ŝe
pozostaje w związkach partnerskich; w
krajach skandynawskich liczba takich
związków jest 20-30 razy wyŜsza
Rodzina cd.
W ciągu ostatnich 10 lat notujemy w Polsce
spadek skłonności do zawierania małŜeństw.
Eksperci uwaŜają, Ŝe jeśli nie nastąpią zmiany
wzorców zachowań to 40 proc. kobiet i 40 proc.
męŜczyzn nie zawrze w ogóle związku
małŜeńskiego
Pod tym względem jesteśmy podobni do
społeczeństw innych krajów
zachodnioeuropejskich. ZbliŜamy się takŜe do
modelu, w którym kobiety - z uwagi na coraz
dłuŜsze kształcenie się oraz poświęcanie się
karierze zawodowej - w coraz późniejszym wieku
decydują się na małŜeństwo i macierzyństwo
Ewolucja
Morgan proponuje ewolucyjny schemat
powstawania rodziny:
pierwotny promiskuityzm
małŜeństwo grupowe
rodzina oparta na pokrewieństwie
rodzina monogamiczna
Jako ostatnie ogniwo ewolucji Alvin
Toffler wprowadza termin: kultura singli
Rodzina cd.
Gwałtownie wzrasta ilość urodzeń
pozamałŜeńskich
Jeszcze w latach 90-tych oscylowała
wokół 5 proc. Potem szybko rosła, by
obecnie osiągnąć poziom 20-procentowy
Dla porównania w Holandii z takich
związków rodzi się 60 proc. dzieci, w Danii
- ponad 50 proc., a w Szwecji - ok. 40
proc
Grupy i organizacje cd.
Grupy
wtórne
Są to zazwyczaj grupy duŜe, o
charakterze bezosobowym. Cechuje je
specjalizacja
PrzewaŜają w nich więzi o charakterze
rzeczowym
Są tworzone dla realizacji określonego
celu
ORGANIZACJE FORMALNE
Często grupy wtórne stają się tak duŜe i
złoŜone, działają w oparciu o tak
skomplikowane wzory zachowań, Ŝe
wymagają opracowania przejrzystych zasad w
oparciu o które działają. Pojawia się struktura,
formalne przepisy i zasady kontroli. Czyli
organizacja biurokratyczna. Jest to trzeci typ
społecznej organizacji, nazywany organizacją
organizacją
formalną
formalną.
ORGANIZACJE
Max Weber i typ idealny biurokracji
Teorie zarządzania
„Patologie” organizacji formalnych
Organizacje jako przedmiot zainteresowań
socjologii
Poziomy analizy organizacji
jednostek i małych grup:
ZALEśNOŚĆ BIUROKRACJI I
DEMOKRACJI
śelazne (spiŜowe) prawo oligarchii
Roberto Michelsa (1876-1936)
badania mikrostruktur społecznych
(pogranicze socjologii i psychologii
społecznej)
pojedynczych organizacji:
socjologia organizacji / nauki o organizacji
STRUKTURY PRZYWÓDZTWA
Style
autorytarny
przywódca wydaje polecenia;
zanik inicjatywy, apatia lub agresja, grupa działa sprawnie
tak długo, jak długo jest obecny przywódca
demokratyczny
przywódca wspólnie z podwładnymi ustala sposób
postępowania
skłonność do harmonijnej współpracy i wzajemnej pomocy,
niski poziom agresji, brak przywódcy nie przerywa
działalności grupy
anarchiczny
przywódca zachowuje pełny „luz”, nie wykazuje
wysiłku by kierować grupą
PROBLEMY
•Człowiek organizacji
•Osobowość biurokratyczna
•Błędne koła
CECHY BIUROKRACJI
Urzędnicy podlegają władzy jedynie w zakresie swoich obowiązków o
bezosobowym charakterze.
Hierarchia urzędów jest jasno zdefiniowana.
KaŜdy urząd odznacza się jasno zdefiniowanym zakresem kompetencji.
Sprawowanie urzędu powiązane jest z dobrowolnie zawartą umową.
Istotną rolę przy wyborze kandydata odgrywają jego kwalifikacje
zawodowe.
Pobory biurokratów odznaczają się ustaloną wysokością, wypłacaną w
gotówce.
Sprawowany urząd jest traktowany jako jedyne lub główne zatrudnienie
danej osoby.
Urzędnik pracuje w całkowitym oderwaniu od własności środków
administrowania i nie ma prawa do "zawłaszczenia" swojego
stanowiska.
Jest on poddany ścisłej, systematycznej dyscyplinie i kontroli.
PRAWO PARKINSONA
Wykonanie czynności
zajmuje dokładnie tyle czasu,
ile czasu moŜna jej poświęcić
na jej wykonanie
Wyuczona nieudolność
Thorstein Veblen
(1857-1929)
Robert K. Merton
(1910-2003)
Teoria socjologiczna i struktura
społeczna
Zasada Petera
W organizacji hierarchicznej
kaŜdy awansuje aŜ do
osiągnięcia własnego
progu niekompetencji
Cyril N. Parkinson
Parkinson's Law: The Pursuit of Progress (1958).
Laurence J. Peter (1919-1990)
The Peter Principle, 1969
BŁĘDNE KOŁO BIUROKRATYCZNE
ZASADA GILBERTA
Scott Adams (1957-)
Przedsiębiorstwa zawsze
promują na najwyŜsze
stanowiska swoich najmniej
kompetentnych
pracowników, Ŝeby
ograniczyć szkody które
piastujący te stanowiska
mogliby wyrządzić.
Michel Crozier (1922-)
teŜ Paragraf 22 Joseph Heller
biurokracja kreuje coraz więcej norm i zasad których złoŜoność rośnie a
koordynacja maleje co z kolei prowadzi do tworzenia zasad sprzecznych ze
sobą
PATOLOGIE ORGANIZACJI
FORMALNYCH
Bezosobowe przepisy; nie obejmują
wszystkich moŜliwych sytuacji, stąd
konieczność wydania nowych, które
paraliŜują i usztywniają działanie organizacji
WdraŜanie innowacji; stwarzają one nowe,
nietypowe sytuacje, co zagraŜa dotychczas
istniejącemu układowi władzy, a w
konsekwencji - interesom grupowym
PATOLOGIE
Dysharmonia między biurokratycznym a
profesjonalnym wymiarem organizacji;
odmienność podstaw autorytetu urzędników
(stanowisko w hierarchii organizacyjnej) i
ekspertów (wiedza)
Przemieszczanie celów
przestrzeganie przepisów staje się celem
samym w sobie
zaabsorbowanie własnym funkcjonowaniem
trudność zaprzestania działalności przez
organizację
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Create flashcards