Regulacje prawne z zakresu prawa pracy dotyczące

advertisement
Regulacje prawne z zakresu prawa pracy dotyczące
bezpieczeństwa i higieny pracy
Podstawowym aktem prawnym, mówiącym o prawie do bezpiecznych i higienicznych warunków
pracy, jest Konstytucja RP, która w art. 66 gwarantuje takie prawo kaŜdemu. Ustawą określającą
prawa
i
obowiązki
obywateli
w
tym
zakresie
jest
Kodeks
Pracy.
Podstawowe uregulowania kodeksowe w zakresie bhp znajdują się w dziale dziesiątym Kodeksu pracydotyczącym bhp, w dziale ósmym- dotyczącym uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem i w
dziale dziewiątym- dotyczącym zatrudniania młodocianych. Natomiast art. 9 Kodeksu pracy wskazuje na
inne źródła prawa pracy, szczególnie zaś porozumienia zbiorowe zawierane między partnerami
społecznymi, tj. układy zbiorowe i inne porozumienia zbiorowe, np. akty wewnątrzzakładowe stanowione
w formie regulaminów i statutów.
ISTOTA BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY
•
definicja bezpieczeństwa i higieny pracy:
Pojęcie bezpieczeństwa i higieny pracy (bhp) określa stan warunków
i
organizacji pracy oraz zachowań pracowników zapewniający wymagany poziom ochrony
zdrowia i Ŝycia przed zagroŜeniami występującymi w środowisku pracy.
•
cel bezpieczeństwa i higieny pracy:
Zmniejszenie ogólnej liczby wypadków przy pracy, zapewnienie właściwego
stosowania środków ochrony indywidualnej, przeprowadzanie okresowych inspekcji
bezpieczeństwa na stanowiskach pracy, motywowanie pracowników do bezpiecznej
pracy.
PODSTAWOWE OBOWIĄZKI PRACODAWCY W ZAKRESIE BHP art. 207 Kodeksu Pracy
Wśród obowiązków pracodawcy wymienianych w art. 94 Kodeksu Pracy znajduje się obowiązek (pkt. 4)
dotyczący zapewnienia
bezpiecznych
i
higienicznych
warunków
pracy oraz
prowadzenia
systematycznego szkolenia pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Pozostałe obowiązki
pracodawcy w tym zakresie zostały zamieszczone w rozdziale I działu dziesiątego Kodeksu pracy.
Odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy ponosi pracodawca
(art. 207 § 1). Rozpatrując tę kwestię na gruncie prawa, odpowiedzialność ta moŜe być
odpowiedzialnością za wykroczenia popełnione przeciwko prawom pracownika (dział trzynasty K.p.),
odpowiedzialnością za popełnione przestępstwa (odpowiedzialność karna) oraz odpowiedzialnością
cywilną za wyrządzone szkody.
Podstawowe obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy zostały określone w
rozdziale I, działu dziesiątego Kodeksu Pracy.
Zgodnie z zapisem art. 207 § 2 K.p., pracodawca zobowiązany jest do ochrony zdrowia i Ŝycia
pracowników. NaleŜy zwrócić uwagę na fakt, iŜ
w znowelizowanym Kodeksie pracy wyraźnie
sprecyzowano, Ŝe wartością podlegającą ochronie jest zdrowie i Ŝycie pracowników. Obowiązek ten
powinien być realizowany poprzez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy
odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i
techniki. To, czy dany pracodawca, w określonych
warunkach, wykorzystał w sposób odpowiedni osiągnięcia nauki, podlega indywidualnej ocenie
właściwych organów nadzoru, np. Państwowej Inspekcji Pracy i Inspekcji Sanitarnej lub sądu w toku
postępowania sądowego.
Ogólny obowiązek pracodawcy jest uszczegółowiony przez wymienienie obowiązków
szczególnych, które zobowiązują pracodawcę do: organizowania pracy w sposób zapewniający
bezpieczne i higieniczne warunki pracy, zapewnienia przestrzegania w zakładzie pracy przepisów oraz
zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, wydawania poleceń usunięcia uchybień w tym zakresie oraz
kontrolowania wykonania tych poleceń ,
zapewnienia wykonania nakazów, wystąpień, decyzji
i zarządzeń organów nadzoru nad warunkami pracy, zapewnienia wykonania zaleceń społecznego
inspektora pracy.
Wydzielenie obowiązku dotyczącego zapewnienia wykonania zaleceń społecznego inspektora
pracy wynikało z faktu, iŜ społeczny inspektor pracy nie jest „organem nadzoru” oraz było podyktowane
potrzebą wyraźniejszego zaakcentowania roli społecznego nadzoru nad warunkami pracy jako trwałego
elementu polskiego systemu ochrony pracy
PRAWA I OBOWIĄZKI PRACOWNIKÓW W ZAKRESIE BHP
W znowelizowanym Kodeksie pracy, w dziale dziesiątym dotyczącym
bezpieczeństwa i higieny pracy, gwarantuje się pracownikowi szereg
uprawnień związanych z ochroną jego Ŝycia i zdrowia.
Do nowych praw pracowniczych, nie występujących w dotychczas
obowiązującym prawie pracy, naleŜy prawo do powstrzymania się od
wykonywania pracy wówczas, gdy warunki pracy nie odpowiadają
przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stwarzają bezpośrednie
zagroŜenie dla zdrowia lub Ŝycia pracownika albo gdy wykonywana
przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom.
Pracownik ma takŜe prawo oddalić się z miejsca zagroŜenia, jeŜeli powstrzymanie się od pracy nie
usunęło tego zagroŜenia. W obu przypadkach, tj. powstrzymania się od wykonywania pracy oraz
oddalenia się z miejsca zagroŜenia, pracownik ma obowiązek niezwłocznego powiadomienia o tym fakcie
przełoŜonego.
Za czas powstrzymania się od wykonywania pracy lub oddalenia się z miejsca zagroŜenia
pracownik zachowuje prawo do (pełnego)
wynagrodzenia (art. 210 § 1, 2 i 3). ZagroŜenie dla Ŝycia lub
zdrowia musi mieć charakter zagroŜenia bezpośredniego i moŜe takŜe dotyczyć innych pracowników lub
osób. Pracownik ma prawo podjąć decyzję w sprawie skorzystania z tego uprawnienia na podstawie
samodzielnie dokonanej oceny sytuacji. Przy podejmowaniu decyzji pracownik powinien zwrócić uwagę
na to, czy został naruszony konkretny przepis dotyczący bezpieczeństwa i higieny pracy.
Drugie, nowe uprawnienie dotyczy pracowników wykonujących prace wymagające szczególnej
sprawności psychofizycznej, określone w załączniku do rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej
z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie rodzajów prac wymagających szczególnej sprawności psychofizycznej
(Dz. U. nr 62, poz. 287). Pracownik wykonujący pracę wymienioną w tym załączniku moŜe, po uprzednim
powiadomieniu przełoŜonego, powstrzymać się od jej wykonywania, jeŜeli stwierdzi, Ŝe jego stan
psychofizyczny nie zapewnia bezpiecznego wykonywania pracy i stwarza zagroŜenie dla innych osób.
PoniewaŜ przyczyna powstrzymania się od wykonywania pracy leŜy po stronie pracownika, ustawodawca
nie przewidział w tym przypadku prawa do zachowania wynagrodzenia.
Uprawnienia określone w § 1, 2 i 4 art. 210 nie dotyczą pracowników, których obowiązkiem
pracowniczym jest ratowanie Ŝycia ludzkiego lub mienia, np. straŜaków, ratowników górniczych,
ratowników ratownictwa chemicznego, ratowników górskich.
Zgodnie z brzmieniem art. 100 § 2, pkt. 3 Kodeksu pracy, pracownik jest obowiązany w szczególności
przestrzegać:
przepisów
oraz
zasad
bezpieczeństwa
i
higieny
pracy,
a
takŜe
przepisów
przeciwpoŜarowych.
Obowiązki
pracownika
w
szczegółowo sprecyzowane w
przepisów
oraz zasad
zakresie
bezpieczeństwa
i
higieny
pracy
zostały bardziej
rozdziale II działu dziesiątego Kodeksu pracy. Przestrzeganie
bezpieczeństwa i higieny
pracy naleŜy do podstawowych obowiązków
pracownika (art. 211 K.p.).
W szczególności pracownik jest obowiązany:
•
znać przepisy oraz zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, brać udział w szkoleniu i instruktaŜu
z tego zakresu oraz poddawać się wymaganym egzaminom sprawdzającym
•
wykonywać pracę w sposób zgodny z przepisami oraz zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy
oraz stosować się do wydawanych w tym zakresie poleceń i wskazówek przełoŜonych
•
dbać o naleŜyty stan maszyn, urządzeń, narzędzi i sprzętu oraz porządek i ład w miejscu pracy
•
stosować środki ochrony zbiorowej, a takŜe uŜywać przydzielonych środków ochrony
indywidualnej oraz odzieŜy i obuwia roboczego, zgodnie z ich przeznaczeniem
•
poddawać się wstępnym, okresowym i kontrolnym oraz innym zaleconym badaniom lekarskim i
stosować się do wskazań lekarskich
•
niezwłocznie zawiadomić przełoŜonego o zauwaŜonym w zakładzie pracy wypadku albo
zagroŜeniu Ŝycia lub zdrowia ludzkiego oraz ostrzec współpracowników, a takŜe inne osoby
znajdujące się w rejonie zagroŜenia o groŜącym im niebezpieczeństwie
•
współdziałać z pracodawcą i przełoŜonymi w wypełnianiu obowiązków dotyczących
bezpieczeństwa i higieny pracy.
ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA NARUSZENIE PRZEPISÓW O OCHRONIE PRACY
•
odpowiedzialność porządkowa (słuŜbowa)
Pojęcie odpowiedzialności porządkowej obejmuje odpowiedzialność pracownika za nieprzestrzeganie
ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, przepisów BHP i przeciwpoŜarowych, a takŜe
przyjętego sposobu potwierdzenia przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwionej nieobecności.
Za wymienione wykroczenia pracodawca moŜe ukarać pracownika upomnieniem, nagana bądźw raŜących przypadkach – zastosować karę pienięŜną, której wysokość reguluje Kodeks pracy.
•
odpowiedzialność wykroczeniowa
Pojęcie odpowiedzialności wykroczeniowej obejmuje odpowiedzialność pracodawcy bądź osoby
działającej w jego imieniu za wykroczenia przeciwko prawom pracownika. Odpowiedzialność ta dotyczy
wszelkich spraw związanych z dokumentowaniem stosunku pracy, wypłacaniem wynagrodzeń i
udzielaniem urlopów oraz przestrzeganiem przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.
Za wykroczenia popełnione w wymienionych obszarach pracodawca podlega karze grzywny.
Szczegółowe regulacje w tej kwestii zawiera dział trzynasty Kodeksu pracy – odpowiedzialność za
wykroczenia przeciwko prawom pracownika.
•
odpowiedzialność karna
Pojęcie odpowiedzialności karnej dotyczy osoby odpowiedzialnej za bezpieczeństwo i higienę pracy,
która nie dopełniła swoich obowiązków, co naraziło pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty
Ŝycia lub cięŜkiego uszczerbku na zdrowiu.
Za wskazane wykroczenia osoba taka moŜe zostać ukarana pozbawieniem wolności, ograniczeniem
wolności lub grzywną, stosownie do przepisów Kodeksu karnego.
OCHRONA PRACY KOBIET
Kobiety w okresie ciąŜy podlegają szczególnej ochronie w pracy.
Prawa chroniące zdrowie kobiet w okresie ciąŜy regulowane są
stosownymi zapisami w Kodeksie pracy.
Uprawnienia
związane
z
rodzicielstwem
(wymiary
urlopu
macierzyńskiego) regulują zapisy działu ósmego Kodeksu pracy .
Wymiary urlopu wychowawczego oraz zasady udzielania określają
zapisy art. 186 Kodeksu pracy.
Kodeks pracy określa zakres ochrony pracy kobiety w okresie trwania
zatrudnienia.
Zakaz zatrudniania kobiet przy pracach szczególnie uciąŜliwych lub szkodliwych dla zdrowia
wprowadzony został przede wszystkim w związku z odmiennością biologiczną kobiety oraz jej funkcją
macierzyńską. Te odmienności powodują Ŝe:
•
•
kobieta o przeciętnej budowie posiada mniejsze moŜliwości niŜ męŜczyzna w zakresie
wykonywania prac wymagających wysiłku fizycznego
kobieta będąca w ciąŜy i w okresie karmienia powinna być chroniona przed niekorzystnym
wpływem, na jej zdrowie i jej potomstwa, czynników związanych z wykonywaną pracą –
występujących w samej pracy i w środowisku pracy.
Nie wolno zatrudniać kobiet przy pracach szczególnie uciąŜliwych
lub szkodliwych dla zdrowia. Wykaz prac określa rozporządzenie
Rady Ministrów z dnia 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac
szczególnie uciąŜliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet ( Dz. U. Nr
114 poz. 545 z późn. zm.), a mianowicie:
1. Prace związane z wysiłkiem fizycznym i transportem cięŜarów oraz wymuszoną pozycją ciała
•
ręczne podnoszenie i przenoszenie cięŜarów o masie przekraczającej:
- 12 kg przy pracy stałej; dla kobiet w ciąŜy 3 kg
- 20 kg przy pracy dorywczej; dla kobiet w ciąŜy 5 kg (praca dorywcza - do 4 razy na godz. w
czasie zmiany roboczej)
•
ręczne przenoszenie pod górę- po pochylniach, schodach itp., których maksymalny kąt
nachylenia przekracza 30°, a wysoko ść 5 m cięŜarów o masie:
- 8 kg przy pracy stałej; dla kobiet w ciąŜy 2 kg
-15 kg przy pracy dorywczej; dla kobiet w ciąŜy 4 kg (praca dorywcza - do 4 razy na godz.
w czasie zmiany roboczej)
•
przewoŜenie cięŜarów o masie przekraczającej:
- przy przewoŜeniu na taczkach jednokołowych 50 kg,
- przy przewoŜeniu na wózkach 2,3 i 4- kołowych 80 kg,
- przy przewoŜeniu na wózkach po szynach 300 kg.
2. Prace w mikroklimacie zimnym, gorącym i zmiennym
•
-
dla kobiet w ciąŜy lub karmiących piersią:
prace w warunkach, w których wskaźnik PMV ( przewidywana ocena średnia) określany zgodnie z
Polską Normą, jest większy od 1,5
prace w warunkach, w których wskaźnik PMV ( przewidywana ocena średnia ) określany zgodnie z
Polską Normą jest mniejszy od -1,5
prace w środowisku, w którym występują nagłe zmiany temperatury powietrza
w zakresie przekraczającym 15° C.
3. Prace w hałasie i drganiach
•
-
kobietom w ciąŜy:
prace w środowisku, w którym poziom ekspozycji na hałas, odniesiony do 8-godzinnego dnia pracy
przekracza wartość 65 dB (decybela)
prace w środowisku, w którym poziom ciśnienia akustycznego hałasu infradźwiękowego przekracza
dopuszczalne wartości
prace w środowisku, w którym poziom ciśnienia akustycznego hałasu ultradźwiękowego przekracza
dopuszczalne wartości
-
-
prace w środowisku, w którym wartości waŜone przyspieszenia drgań oddziaływujących na
organizm człowieka przez kończyny górne nie przekraczają wartości określonych w tab. 1- powyŜej
4 godz. na dobę
kaŜda praca w warunkach naraŜenia na drgania o ogólnym oddziaływaniu na organizm człowieka.
4. Prace naraŜające na działanie pól elektromagnetycznych, promieniowania jonizującego
i nadfioletowego oraz prace przy monitorach ekranowych
•
-
prace w zasięgu pól elektromagnetycznych o natęŜeniach przekraczających wartości dla strefy
bezpieczne
prace w środowisku, w którym występuje przekroczenie ¼ wartości najwyŜszych dopuszczalnych
natęŜeń promieniowania nadfioletowego
prace w warunkach naraŜenia na promieniowanie jonizujące
prace przy obsłudze monitorów ekranowych – powyŜej 4 godzin na dobę.
•
-
kobietom w ciąŜy:
kobietom w okresie karmienia:
prace przy otwartych źródłach promieniowania jonizującego.
5. Prace pod ziemią, poniŜej poziomu gruntu i na wysokości
•
-
na stanowiskach kierowniczych, nie wymagającej stałego przebywania pod ziemią i wykonywania
pracy fizycznej
w słuŜbie zdrowia
w okresie studiów, w ramach szkolenia zawodowego
wykonywanej dorywczo i nie wymagającej pracy fizycznej.
•
-
-
prace pod ziemią we wszystkich kopalniach, z wyjątkiem pracy:
kobietom w ciąŜy:
prace na wysokości – poza stałymi galeriami, pomostami, podestami i innymi stałymi
podwyŜszeniami, posiadającymi pełne zabezpieczenie przed upadkiem, oraz wchodzenie i
schodzenie po drabinach i klamrach
prace w wykopach oraz w zbiornikach otwartych.
6. Prace w podwyŜszonym lub obniŜonym ciśnieniu
•
-
kobietom w ciąŜy i w okresie karmienia:
prace nurków oraz wszystkie prace w warunkach podwyŜszonego lub obniŜonego ciśnienia.
7. Prace w kontakcie ze szkodliwymi czynnikami biologicznymi
•
-
-
kobietom w ciąŜy i w okresie karmienia:
prace stwarzające ryzyko zakaŜenia: wirusem zapalenia wątroby typu B, wirusem ospy wietrznej i
półpaśca, wirusem róŜyczki, wirusem HIV, wirusem cytomegalii, pałeczką listeriozy,
toksoplazmozą
prace przy obsłudze zwierząt dotkniętych chorobami zakaźnymi i inwazyjnymi.
8. Prace w naraŜeniu na działanie szkodliwych substancji chemicznych
•
-
kobietom w ciąŜy i w okresie karmienia:
prace w naraŜeniu na działanie czynników rakotwórczych i o prawdopodobnym działaniu
rakotwórczym
prace w naraŜeniu na substancje chemiczne niezaleŜnie od ich stęŜenia w środowisku pracy
prace w naraŜeniu na działanie rozpuszczalników organicznych jeŜeli ich stęŜenia w środowisku
pracy przekraczają wartości 1/3 NDS.
9. Prace groŜące cięŜkimi urazami fizycznymi i psychicznymi
•
-
-
Kobietom w ciąŜy i w okresie karmienia:
prace w wymuszonym rytmie pracy ( np. na taśmie )
prace wewnątrz zbiorników i kanałów
prace stwarzające ryzyko cięŜkiego urazu fizycznego lub psychicznego np. gaszenie poŜarów,
udział w akcjach ratownictwa chemicznego, usuwanie skutków awarii, prace z materiałami
wybuchowymi, prace przy uboju zwierząt hodowlanych oraz obsłudze rozpłodników.
Pracodawca nie moŜe wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie ciąŜy, a takŜe w okresie
urlopu macierzyńskiego pracownicy, chyba Ŝe zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy o
pracę bez wypowiedzenia z jej winy i reprezentująca pracownicę zakładowa organizacja związkowa
wyraziła zgodę na rozwiązanie umowy.
Umowa o pracę zawarta na czas określony lub na czas wykonywania określonej pracy albo na okres
próbny przekraczający jeden miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąŜy,
ulega przedłuŜeniu do dnia porodu.
Przepis ten nie dotyczy umowy o pracę na czas określony zawartej w celu zastępstwa pracownika w
czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy.
Rozwiązanie przez pracodawcę umowy o pracę za wypowiedzeniem w okresie ciąŜy lub urlopu
macierzyńskiego moŜe nastąpić tylko w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy.
Pracodawca jest obowiązany uzgodnić z reprezentującą pracownicę zakładową organizacją związkową
termin rozwiązania umowy o pracę.
Kobiety w ciąŜy nie wolno zatrudniać w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej oraz bez jej zgody
delegować poza stałe miejsce pracy.
Kobiety opiekującej się dzieckiem w wieku do lat czterech nie wolno bez jej zgody zatrudniać w godzinach
nadliczbowych ani w porze nocnej, jak równieŜ delegować poza stałe miejsce pracy.
Pracodawca zatrudniający pracownicę w ciąŜy lub karmiącą piersią przy pracach szczególnie uciąŜliwych
lub szkodliwych dla zdrowia, bez względu na stopień naraŜenia na czynniki szkodliwe dla zdrowia lub
niebezpieczne, jest obowiązany przenieść pracownicę do innej pracy, a jeŜeli jest to niemoŜliwe, zwolnić
ją na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy.
Stan ciąŜy powinien być stwierdzony zaświadczeniem lekarskim.
RODZAJE SZKOLEŃ W DZIEDZINIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY
3
Zgodnie z przepisem art. 237 § 1 Kodeksu pracy, pracownik nie moŜe być dopuszczony
do pracy, do której wykonywania nie posiada wymaganych kwalifikacji lub potrzebnych
umiejętności, a takŜe dostatecznej znajomości przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i
higieny pracy.
Pracodawca powinien zapewnić przeszkolenie pracownika w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy
przed dopuszczeniem go do pracy oraz prowadzić (organizować lub zlecać) okresowe szkolenia w tym
3
zakresie (art. 237 § 2). Szkolenia te powinny odbywać się w czasie pracy i na koszt pracodawcy (art.
3
237 § 3). Minister Gospodarki i Pracy rozporządzeniem z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w
dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy określił szczegółowe zasady szkolenia w tej dziedzinie (Dz.U.
Nr 180, poz. 1860 ze zm.). W załączniku do rozporządzenia zamieszczono 8 ramowych programów
szkolenia, stanowiących podstawę do opracowania odpowiednich programów szczegółowych przez
„organizatorów szkolenia”.
Pracodawca obowiązany jest zaznajomić pracowników z przepisami oraz zasadami bezpieczeństwa
i higieny pracy dotyczącymi wykonywanych przez nich prac oraz wydawać szczegółowe instrukcje
i wskazówki w tym zakresie . Pracownik jest obowiązany potwierdzić na piśmie zapoznanie
się z
4
przepisami oraz zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy (art. 237 § 1, 2 i 3).
Zgodnie z rozporządzeniem szkolenia w dziedzinie bhp prowadzone jest jako:
1. szkolenie wstępne, obejmujące:
•
•
instruktaŜ ogólny (szkolenie wstępne ogólne)
instruktaŜ stanowiskowy (szkolenie wstępne na stanowiska pracy)
2. szkolenie okresowe prowadzone w formie: instruktaŜu, seminarium, kursu, samokształcenia
kierowanego.
InstruktaŜ ogólny powinien zapoznać pracownika z:
•
•
•
podstawowymi przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy zawartymi w kodeksie pracy, w
układach zbiorowych pracy oraz regulaminach pracy
przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy obowiązującymi w danym zakładzie pracy
zasadami udzielania pierwszej pomocy.
InstruktaŜ ogólny przechodzą wszyscy nowo zatrudnieni pracownicy, studenci odbywający praktyki
studenckie oraz uczniowie szkół zawodowych odbywający praktyczną naukę zawodu. InstruktaŜ ogólny
przechodzą pracownicy przed dopuszczeniem do wykonywania pracy.
InstruktaŜ stanowiskowy powinien zapoznać pracownika z:
•
•
•
zagroŜeniami występującymi na określonym stanowisku pracy
sposobami ochrony przed zagroŜeniami
metodami bezpiecznego wykonywania pracy na tym stanowisku.
InstruktaŜ stanowiskowy przeprowadza się dla:
•
pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych i innych, których charakter pracy
będzie się wiązał z bezpośrednimi kontaktami z produkcją i jej kontrolą lub z naraŜeniem na
zagroŜenie zawodowe
•
•
•
pracowników zatrudnionych na tych stanowiskach w przypadku zmiany warunków technicznoorganizacyjnych
uczniów odbywających praktyczną naukę zawodu
studentów odbywających praktyki studenckie.
InstruktaŜ stanowiskowy przeprowadza się przed dopuszczeniem do pracy na określonym stanowisku.
InstruktaŜ stanowiskowy powinien być zakończony sprawdzianem wiadomości i umiejętności z zakresu
wykonywania pracy zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, stanowiącym
podstawę dopuszczenia pracownika do wykonywania pracy na określonym stanowisku.
Odbycie przez pracownika instruktaŜu stanowiskowego powinno być udokumentowane przez wydanie
zaświadczenia o jego ukończeniu i przechowywane w aktach osobowych pracownika.
Szkolenie okresowe
Celem szkolenia okresowego jest aktualizacja i ugruntowanie wiadomości i umiejętności pracowników w
dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy, nabytych w czasie szkolenia wstępnego oraz zaznajomienie
ich z nowymi rozwiązaniami techniczno-organizacyjnymi w tym zakresie.
Szkolenie okresowe powinno być zakończone egzaminem sprawdzającym z przyswojonych przez
uczestników szkolenia wiadomości objętych programem szkolenia oraz umiejętności wykonywania lub
organizowania pracy zgodnie z przepisami i zasadami bhp.
Odbycie przez pracownika szkolenia okresowego powinno być udokumentowane przez wydanie
zaświadczenia o jego ukończeniu i przechowywane w aktach osobowych pracownika.
Częstotliwość i czas trwania szkolenia okresowego określa pracodawca w porozumieniu z zakładowymi
organizacjami związkowymi.
Zgodnie z rozporządzeniem szkolenie okresowe powinno być przeprowadzone:
•
•
•
•
nie rzadziej niŜ raz w roku-dla pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych, na
których wykonywane są prace szczególnie niebezpieczne
nie rzadziej niŜ raz na 3 lata - dla pozostałych pracowników zatrudnionych na stanowiskach
robotniczych
nie rzadziej niŜ raz na 5 lat-dla osób będących pracodawcami oraz innych osób kierujących
pracownikami lub zatrudnionych na stanowiskach samodzielnych, inŜynieryjno-technicznych
nie rzadziej niŜ raz na 6 lat - dla pracowników administracyjno-biurowych.
WYPADKI PRZY PRACY I CHOROBY ZAWODOWE ORAZ
ŚWIADCZENIA Z NIMI ZWIĄZANE
Za wypadek przy pracy uwaŜa się nagłe zdarzenie, wywołane
przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć,
które nastąpiło w związku z pracą. Wszystkie wymienione
elementy (nagłość zdarzenia, przyczyna zewnętrzna uraz lub
śmierć i związek z pracą) muszą zaistnieć równocześnie, aby dane zdarzenie, któremu uległ pracownik
mogło być zakwalifikowane jako wypadek przy pracy.
Brak choćby jednego z tych czynników uniemoŜliwia uznanie zdarzenia za wypadek przy pracy.
Określenie sztywnych kryteriów, które pozwalałyby na jednoznaczne określenie związku wypadku z pracą
jest niemoŜliwe. W związku z czym w przypadkach wątpliwych zaleca się korzystanie z bogatego
orzecznictwa Sądu NajwyŜszego w tym zakresie.
Dobrym przykładem takiej sytuacji jest wypadek pracownika, który w trakcie wykonywania pracy, uległ
wypadkowi będącego wynikiem napadu padaczkowego (uchwała SN z 23 stycznia 1977r. III PZP 16/76).
Mimo zaistniałych obraŜeń ciała nie zostało to uznane za wypadek przy pracy.
Nagłość zdarzenia – kryterium nagłości przesądza o tym, czy dane zdarzenie zakwalifikuje się jako
wypadek przy pracy czy teŜ jako chorobę zawodową.
W orzecznictwie sądowym ustalono, Ŝe zdarzenie nagłe zachodzi wtedy, gdy nie trwa dłuŜej niŜ wynosi
czas jednej zmiany roboczej.
W praktyce, granicy czasowej nie naleŜy traktować sztywno, gdyŜ pracownik np. moŜe pracować w
godzinach nadliczbowych, wtedy równieŜ traktowane będzie jako nagłość zdarzenia.
Przyczyna zewnętrzna – kryterium to określa, Ŝe dane zdarzenie jest tylko wtedy wypadkiem przy pracy,
jeŜeli nastąpiło na skutek działania czynników zewnętrznych. Mogą to być:
•
•
•
•
•
•
urazy spowodowane działanie elementów ruchomych, luźnych, ostrych i wystających, maszyn,
urządzeń i narzędzi,;
działanie zbyt wysokich lub zbyt niskich temperatur (oparzenia, odmroŜenia),
działanie energii elektrycznej (poraŜenie prądem elektrycznym),
działanie substancji chemicznych (np. zatrucia),
wysiłek fizyczny niezbędny do wykonania pracy(np. dźwiganie cięŜaru, nawet gdy nie są
przekroczone dopuszczalne normy),
urazy spowodowane potknięciem i upadkiem.
NaleŜy pamiętać, Ŝe istnienie przyczyny zewnętrznej jest bezwzględnym warunkiem uznania danego
zdarzenia za wypadek przy pracy. JeŜeli niezdolność do pracy nastąpiła wyłącznie na skutek działania
czynnika lub czynników wewnętrznych – zdarzenie nie moŜe być zakwalifikowanie jako wypadek przy
pracy.
Uraz -uszkodzenie tkanek ciała lub narządów człowieka wskutek działania czynnika zewnętrznego.
Związek z pracą – zachodzi wówczas, gdy istotną przyczyną wypadku jest pełnienie przez pracownika
obowiązków wynikających ze stosunku pracy bądź związanych z nim.
W szczególności związek z pracą zachodzi:
•
•
•
podczas lub w związku z wykonywaniem pracy przez pracownika zwykłych czynności albo
poleceń przełoŜonych,
podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności w interesie zakładu pracy
nawet bez polecenia,
w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji zakładu pracy
w drodze między siedzibą zakładu pracy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze
stosunku pracy.
Za wypadek śmiertelny przy pracy uwaŜa się wypadek w wyniku, którego nastąpiła śmierć pracownika
w miejscu wypadku lub w okresie nie przekraczającym 6 miesięcy od dnia wypadku.
Wypadek lekki przy pracy to wypadek powodujący niezdolność do pracy.
Za wypadek cięŜki przy pracy uwaŜa się wypadek, w wyniku którego nastąpiło cięŜkie uszkodzenie
ciała, a mianowicie: utrata wzroku, słuchu, mowy, zdolności płodzenia lub inne uszkodzenie ciała albo
rozstrój zdrowia, naruszające podstawowe funkcje organizmu, a takŜe choroba nieuleczalna lub
zagraŜająca Ŝyciu, trwała choroba psychiczna, trwała, całkowita lub znaczna niezdolność do pracy w
zawodzie albo trwałe powaŜne zeszpecenie lub zniekształcenie ciała.
Za wypadek zbiorowy przy pracy uwaŜa się wypadek, któremu w wyniku tego samego zdarzenia, uległy
co najmniej dwie osoby.
Niektóre wypadki, jakim ulegają pracownicy, nie pozostają w bezpośrednim związku przyczynowym z
wykonywaniem obowiązków wynikających ze stosunku pracy, jednakŜe związek ten zachodzi o tyle, Ŝe
mogą im ulec tylko osoby będące pracownikami zakładu. Wypadki takie traktuje się na równi z
wypadkami przy pracy. Są to wypadki, którym ulegają pracownicy:
•
•
•
w czasie trwania podróŜy słuŜbowej w okolicznościach innych niŜ określone dla wypadku przy
pracy, chyba Ŝe wypadek spowodowany został postępowaniem pracownika, które nie
pozostawało w związku z wykonywaniem powierzonych mu zadań,
w związku z odbywaniem słuŜby w zakładowych i resortowych formacjach samoobrony albo w
związku z przynaleŜnością do obowiązkowej lub ochotniczej straŜy poŜarnej działającej w
zakładzie pracy i bez znaczenia pozostaje przy tym okoliczność, czy wypadek nastąpił na
terenie zakładu, czy poza nim,
przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające w zakładzie pracy organizacje związkowe.
Za wypadek w drodze do pracy lub z pracy uwaŜa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyna
zewnętrzną, które nastąpiło w drodze do lub z miejsca wykonywania zatrudnienia lub innej działalności
stanowiącej tytuł ubezpieczenia rentowego, jeŜeli droga ta była najkrótsza i nie została przerwana.
JednakŜe uwaŜa się, Ŝe wypadek nastąpił w drodze do pracy lub z pracy, mimo Ŝe droga została
przerwana, jeŜeli przerwa była Ŝyciowo uzasadniona i jej czas nie przekraczał granic potrzeby, a takŜe
wówczas, gdy droga, nie będąc najkrótsza, była ze względów komunikacyjnych, najdogodniejsza.
Ustalenie okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy
W razie wypadku przy pracy pracodawca jest obowiązany:
•
•
•
•
•
•
•
zabezpieczyć miejsce wypadku,
zapewnić udzielenie pierwszej pomocy osobom poszkodowanym,
podjąć niezbędne środki eliminujące lub ograniczające zagroŜenie,
niezwłocznie zawiadomić inspektora pracy i prokuratora
o śmiertelnym, cięŜkim lub zbiorowym wypadku przy pracy,
niezwłocznie ustalić okoliczności i przyczyny wypadku,
zastosować odpowiednie środki zapobiegające podobnym wypadkom,
sporządzić właściwą dokumentację wypadku.
Dokumentacja powypadkowa
W wyniku przeprowadzonego postępowania sporządza się nie później niŜ w ciągu 14 dni od uzyskania
wiadomości o wypadku protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy.
KaŜdy z członków zespołu powypadkowego ma prawo złoŜyć odrębne zdanie do protokołu
powypadkowego, które jednak wymaga uzasadnienia. W przypadku rozbieŜności zdań zespołu
powypadkowego, o treści protokołu decyduje stanowisko pracodawcy.
Do protokołu powypadkowego powinny zostać dołączone protokoły wysłuchania poszkodowanego i
świadków, pisemne opinie lekarza i innych specjalistów, szkice lub fotografie miejsca wypadku oraz inne
dokumenty wskazujące okoliczności i przyczyny wypadku.
JeŜeli w toku ustalania okoliczności i przyczyn wypadku wystąpią uzasadnione przeszkody i trudności,
które uniemoŜliwiają sporządzenie protokołu powypadkowego w ciągu 14 dni, zespół powypadkowy jest
obowiązany podać w treści protokołu przyczyny tego opóźnienia.
Zespół powypadkowy sporządza protokół powypadkowy w niezbędnej liczbie egzemplarzy i wraz z
pozostałą dokumentacją powypadkową doręcza go niezwłocznie pracodawcy w celu zatwierdzenia.
Zespół powypadkowy jest obowiązany zapoznać poszkodowanego w wypadku pracownika z treścią
protokołu powypadkowego przed jego zatwierdzeniem.
Poszkodowany ma prawo zgłoszenia uwag i zastrzeŜeń do ustaleń zawartych w protokole
powypadkowym, o czym zespół powypadkowy jest obowiązany go pouczyć. Poszkodowany ma prawo
wglądu do akt sprawy oraz sporządzenia z nich notatek i odpisów oraz kopii.
W razie wypadku śmiertelnego, zespół powypadkowy jest obowiązany zapoznać z treścią protokołu
powypadkowego członków rodziny zmarłego pracownika oraz pouczyć ich o prawie do zgłoszenia uwag i
zastrzeŜeń do ustaleń zawartych w protokole powypadkowym.
Pracodawca powinien nie później niŜ w ciągu 5 dni od dnia sporządzenia protokołu powypadkowego,
zatwierdzić ten protokół. JeŜeli do treści protokołu zostały zgłoszone zastrzeŜenia przez poszkodowanego
lub członków rodziny zmarłego wskutek wypadku pracownika, albo gdy protokół nie odpowiada
warunkom określonym w rozporządzeniu – pracodawca zwraca nie zatwierdzony protokół powypadkowy
w celu wyjaśnienia i uzupełnienia go przez zespół powypadkowy.
Zespół powypadkowy, po dokonaniu wyjaśnień i uzupełnień , sporządza nie później niŜ w ciągu 5 dni,
nowy protokół powypadkowy, do którego dołącza protokół nie zatwierdzony przez pracodawcę.
Zatwierdzony protokół powypadkowy pracodawca powinien niezwłocznie doręczyć poszkodowanemu
pracownikowi, a w razie wypadku śmiertelnego – członkom rodziny pracownika zmarłego wskutek
wypadku.
Protokół powypadkowy wraz z pozostałą dokumentacją powypadkową pracodawca powinien
przechowywać w aktach pracownika przez okres 10 lat.
Pracodawca jest obowiązany prowadzić rejestr wypadków na podstawie wszystkich protokołów
powypadkowych, który powinien zawierać:
•
•
•
•
•
•
•
•
•
imię i nazwisko poszkodowanego,
miejsce i datę wypadku,
informacje dotyczące skutków wypadku dla poszkodowanego,
datę sporządzenia protokołu powypadkowego,
stwierdzenie, czy wypadek jest wypadkiem przy pracy,
krótki opis okoliczności wypadku,
datę przekazania wniosku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,
informację o wypłaconych świadczeniach lub o przyczynach pozbawienia tych
świadczeń,
inne okoliczności wypadku, których zamieszczenie w rejestrze jest celowe.
Na podstawie zatwierdzonego protokołu powypadkowego, w którym stwierdzono, Ŝe wypadek jest
wypadkiem przy pracy lub wypadkiem traktowanym na równi z wypadkiem przy pracy, pracodawca jest
obowiązany sporządzić Z-KW statystyczną kartę wypadku przy pracy .
CHOROBY ZAWODOWE
Pracodawca jest obowiązany niezwłocznie zgłosić właściwemu organowi Państwowej Inspekcji
Sanitarnej i właściwemu inspektorowi pracy kaŜdy przypadek rozpoznanej choroby zawodowej albo
podejrzenia o taką chorobę.
W razie rozpoznania u pracownika choroby zawodowej, pracodawca jest obowiązany:
•
•
ustalić przyczyny powstania choroby zawodowej oraz charakter i rozmiar zagroŜenia tą chorobą,
działając w porozumieniu z właściwym organem Państwowej Inspekcji Sanitarnej
przystąpić niezwłocznie do usunięcia czynników powodujących powstanie choroby zawodowej i
zastosować inne niezbędne środki zapobiegawcze
zapewnić realizację zaleceń lekarskich.
•
•
Za chorobę zawodową uwaŜa się chorobę określoną w wykazie chorób zawodowych, jeŜeli została
spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy
lub sposobem wykonywania pracy (załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002
r. w sprawie chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania
podejrzenia, rozpoznania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych
sprawach Dz.U. nr 132, poz. 1115).
Przy ocenie naraŜenia zawodowego uwzględnia się w odniesieniu do:
•
•
czynników chemicznych i fizycznych - rodzaj czynnika, wartość stęŜeń lub natęŜeń i okres
naraŜenia zawodowego
czynników biologicznych - rodzaj czynnika, ustalenie czasu kontaktu oraz stwierdzenie
mechanizmu działania lub drogi szerzenia się czynnika, bez konieczności określenia stęŜenia
tego czynnika
•
•
czynników o działaniu uczulającym (alergenów) - rodzaj czynnika i stwierdzenie kontaktu z takim
czynnikiem w czasie pracy, jeŜeli występował on w środowisku pracy, surowcach, półproduktach
lub gotowych wyrobach, bez konieczności określania stęŜenia tego czynnika
sposobu wykonywania pracy - określenie stopnia obciąŜenia wysiłkiem fizycznym
oraz chronometraŜ czynności, które mogą powodować nadmierne obciąŜenie odpowiednich
narządów lub układów organizmu ludzkiego.
Postępowanie dotyczące chorób zawodowych składa się z trzech zasadniczych etapów:
zgłoszenia podejrzenia, rozpoznania, zakończonego wydaniem orzeczenia lekarskiego oraz
stwierdzeniem choroby zawodowej.
Świadczenia z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Pracownikowi, który uległ wypadkowi przy pracy lub zachorował na chorobę zawodową określoną w
stosownym wykazie przysługują świadczenia z ubezpieczenia społecznego, określone w odrębnych
przepisach. Z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej przysługują następujące świadczenia:
•
zasiłek chorobowy - dla ubezpieczonego, którego niezdolność do pracy spowodowana została
wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową
•
świadczenie rehabilitacyjne - dla ubezpieczonego, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego
jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie
zdolności do pracy
•
zasiłek wyrównawczy - dla ubezpieczonego będącego pracownikiem, którego wynagrodzenie
uległo obniŜeniu wskutek stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu
•
jednorazowe odszkodowanie - dla ubezpieczonego, który doznał stałego lub długotrwałego
uszczerbku na zdrowiu
•
jednorazowe odszkodowanie - dla członków rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty
•
renta z tytułu niezdolności do pracy - dla ubezpieczonego, który stał się niezdolny do pracy
wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej
•
renta szkoleniowa - dla ubezpieczonego, w stosunku do którego orzeczono celowość
przekwalifikowania zawodowego ze względu na niezdolność do pracy w dotychczasowym
zawodzie spowodowaną wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową
•
renta rodzinna - dla członków rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty uprawnionego do
renty z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej
•
dodatek do renty rodzinnej - dla sieroty zupełnej
•
dodatek pielęgnacyjny
•
pokrycie kosztów leczenia z zakresu stomatologii i szczepień ochronnych oraz zaopatrzenia w
przedmioty ortopedyczne w zakresie określonym ustawą.
Rodzaje świadczeń oraz zasady ich przyznawania regulują zapisy ustawy z dnia 30 października 2002 r.
o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz.
1673 ze zm.).Ponadto z ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) przysługuje rodzinie w przypadku wypadku
śmiertelnego zasiłek pogrzebowy.
Pracownikowi, który uległ wypadkowi przy pracy, przysługuje równieŜ odszkodowanie od pracodawcy za
utratę lub uszkodzenie w związku z wypadkiem przedmiotów osobistego uŜytku oraz przedmiotów
niezbędnych do wykonywania pracy z wyjątkiem utraty lub uszkodzenia pojazdów samochodowych oraz
1
wartości pienięŜnych (K.p. art. 237 § 2).
ZDARZENIE POTENCJALNE WYPADKOWE
Zdarzenie potencjalnie wypadkowe to niebezpieczne zdarzenie, związane z
wykonywaną pracą, podczas którego nie dochodzi do urazu lub pogorszenia
stanu zdrowia.
przykład: Dwie osoby jadące samochodem słuŜbowym, świadczyły pracę.
Samochód ten uległ wypadkowi, jednak osoby te nie doznały Ŝadnych urazów.
W związku z tym, kaŜde zdarzenie bezurazowe nie jest kwalifikowane jako
wypadek przy pracy. Jest to tzw. Zdarzenie potencjalnie wypadkowe. Przepisy
prawne nie nakładają na pracodawcę ani obowiązku sporządzania protokółu,
ani zgłaszania takiego zdarzenia. JednakŜe, ze względów profilaktycznych,
wskazane jest rejestrowanie oraz ustalenie okoliczności i przyczyn zdarzeń.
PROFILAKTYCZNA OCHRONA ZDROWIA PRACOWNIKÓW
Badania lekarskie pracowników
Wpływ czynników szkodliwych i uciąŜliwych na organizm człowieka przez lata
pracy moŜe spowodować zmiany chorobowe u pracownika z powstaniem
choroby zawodowej włącznie, a takŜe obniŜenie wydajności pracy. Wczesne
wykrycie tych zmian i podjęcie odpowiednich środków profilaktycznych
powinno zapobiec pogorszeniu stanu zdrowia pracownika. W tym celu stosuje
się badania lekarskie . Badania lekarskie mają na celu stwierdzenie, czy
zatrudniony pracownik nie ma przeciwwskazań do wykonywania pracy na
określonym stanowisku.
Pracownik w czasie zatrudnienia przechodzi badania lekarskie, które dzielą się na:
•
wstępne
•
okresowe
•
kontrolne
Pracodawca nie moŜe dopuścić do pracy pracownika, który nie przedstawił aktualnego orzeczenia
lekarskiego o braku przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku. Dotyczy to badań wstępnych,
okresowych i kontrolnych.
Badaniom wstępnym podlegają osoby przyjmowane do pracy, pracownicy młodociani przenoszeni na
inne stanowiska pracy i inni pracownicy przenoszeni na stanowiska pracy, na których występują czynniki
szkodliwe dla zdrowia lub warunki uciąŜliwe.
Badaniom wstępnym nie podlegają jednak osoby przyjmowane ponownie do pracy u danego pracodawcy
na to samo stanowisko lub na stanowisko o takich samych warunkach pracy, na podstawie kolejnej
umowy o pracę zawartej bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę z tym
pracodawcą.
Badania wstępne, okresowe i kontrolne przeprowadzane są na koszt pracodawcy. Okresowe badania
lekarskie przeprowadza się w miarę moŜliwości w godzinach pracy.Za czas niewykonywania pracy, w
związku z przeprowadzanymi badaniami, pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia a w razie
przejazdu na badania do innej miejscowości przysługuje mu zwrot kosztów podróŜy.
Badaniom kontrolnym podlegają pracownicy w przypadku niezdolności do pracy trwającej ponad 30 dni.
Badanie lekarskie kończy się orzeczeniem lekarskim stwierdzającym:
brak przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na określonym stanowisku pracy
przeciwwskazania zdrowotne do pracy na określonym stanowisku pracy.
POSIŁKI PROFILAKTYCZNE I NAPOJE
Posiłki profilaktyczne
Zgodnie z art. 232 Kodeksu pracy pracodawca jest obowiązany zapewnić nieodpłatnie pracownikom
zatrudnionym w warunkach szczególnie uciąŜliwych, odpowiednie posiłki i napoje, jeŜeli jest to niezbędne
ze względów profilaktycznych. Posiłek powinien posiadać wartość kaloryczną około 1000 kcal.
Zasady wydawania posiłków profilaktycznych:
1. pracodawca zapewnia pracownikom zatrudnionym w warunkach szczególnie uciąŜliwych
nieodpłatnie:
•
•
posiłki wydawane ze względów profilaktycznych w formie 1 dania gorącego,
napoje, których rodzaj i temperatura powinny być dostosowane do warunków wykonywania
pracy
2. jeŜeli pracodawca nie ma moŜliwości wydawania posiłków ze względu na rodzaj wykonywanej
przez pracownika pracy lub ze względów organizacyjnych, moŜe zapewnić w czasie pracy:
•
•
korzystanie z takich posiłków w punktach gastronomicznych
przyrządzanie posiłków przez pracownika we własnym zakresie z otrzymanych produktów
3. stanowiska pracy, na których zatrudnieni pracownicy powinni otrzymywać posiłki i napoje, ustala
pracodawca w porozumieniu z zakładową organizacją związkową.
Pracodawca zapewnia posiłki profilaktyczne pracownikom wykonującym prace:
•
•
•
•
związane z wysiłkiem fizycznym, gdy wydatek energetyczny wynosi powyŜej 2000 kcal u
męŜczyzn i 1100 kcal u kobiet w ciągu zmiany roboczej
związane z wysiłkiem fizycznym, gdy wydatek energetyczny wynosi powyŜej 1500 kcal u
męŜczyzn i 1000 kcal u kobiet w ciągu zmiany roboczej-przy pracach w pomieszczeniach
zamkniętych, w których utrzymuje się stała temperatura poniŜej 10º C lub wskaźnik
obciąŜenia termicznego wynosi powyŜej 25º C
wykonywane na otwartej przestrzeni w okresie zimowym ( od 01 listopada do 31 marca ),
związane z wysiłkiem fizycznym, gdy wydatek energetyczny wynosi powyŜej 1500 kcal u
męŜczyzn i 1000 kcal u kobiet w ciągu zmiany roboczej
pod ziemią.
Pracownikowi nie przysługuje ekwiwalent pienięŜny za posiłki i napoje.
Pracodawca zapewnia napoje pracownikom zatrudnionym:
•
•
•
przy pracach na otwartej przestrzeni przy temperaturze otoczenia poniŜej 10º C lub powyŜej
25º C,
przy pracach związanych z wysiłkiem fizycznym, gdy wydatek energetyczny wynosi powyŜej
1500 kcal u męŜczyzn i 1000 kcal u kobiet w ciągu zmiany roboczej,
na stanowiskach pracy, na których temperatura spowodowana warunkami atmosferycznymi
przekracza 28º C.
•
Posiłki powinny być wydawane w czasie regulaminowych przerw w pracy (w zasadzie po 3 - 4 godzinach
pracy). Posiłki i napoje wydawane są pracownikom w dniach wykonywania prac uzasadniających ich
wydawanie.
Do środków ochrony indywidualnej zalicza się:
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
odzieŜ ochronną
środki ochrony głowy,
środki ochrony kończyn górnych,
środki ochrony kończyn dolnych,
środki ochrony twarzy i oczu,
środki ochrony słuchu,
środki ochrony układu oddechowego,
środki izolujące cały organizm,
środki ochrony przed upadkiem z wysokości,
dermatologiczne środki ochrony skóry.
Środki ochrony indywidualnej oraz odzieŜ i obuwie robocze stanowią własność jednostki organizacyjnej.
Są one przydzielane bezpłatnie pracownikom zatrudnionym przy pracach wykonywanych stale lub
dorywczo.
Środki ochrony indywidualnej przydziela się pracownikom w warunkach, w których naraŜeni są na
działanie niebezpiecznych i szkodliwych czynników występujących w środowisku pracy.
OdzieŜ i obuwie robocze przydziela się pracownikom wykonującym prace, przy których występuje
intensywne brudzenie, przykra woń bądź czynniki mechaniczne powodujące przyspieszone niszczenie
odzieŜy i obuwia.
OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO ZWIĄZANEGO Z WYKONYWANĄ PRACĄ
Ryzyko zawodowe to prawdopodobieństwo wystąpienia niepoŜądanych zdarzeń związanych z
wykonywana pracą, powodujących starty, w szczególności wystąpienia u pracowników niekorzystnych
skutków zdrowotnych w wyniku zagroŜeń zawodowych występujących w środowisku pracy lub
sposobu wykonywania pracy.
Ocena ryzyka zawodowego polega na analizie wykonywanej pracy oraz
miejsca, w którym jest ona wykonywana i ustaleniu, jakie czynniki mogą mieć
niekorzystny wpływ na zdrowie pracowników celem stwierdzenia, czy ryzyko związane
z oddziaływaniem tych czynników jest dopuszczalne czy niedopuszczalne.
Ocena i dokumentowanie ryzyka zawodowego związanego z wykonywaną pracą
naleŜą do obowiązków pracodawcy. Powinien on równieŜ stosować niezbędne
środki profilaktyczne zmniejszające to ryzyko oraz informować pracowników o
ryzyku zawodowym, które wiąŜe się z wykonywaną pracą oraz zasadach
ochrony przed zagroŜeniami.
ZagroŜenie jest to stan środowiska pracy mogący spowodować wypadek lub chorobę
np. upadek z wysokości, hałas itp.
Ocenę ryzyka zawodowego dokonują powołane w jednostkach organizacyjnych zespoły .
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

66+6+6+

2 Cards basiek49

Create flashcards