SIŁY BEZWŁADNOŚCI

advertisement
SIŁY BEZWŁADNOŚCI
1
NIEINERCJALNE UKŁADY ODNIESIENIA
• siły bezwładności = siły pozorne = pseudosiły
Siły działające na ciała w układach nieinercjalnych (posiadających przyspieszenie)
Układ nieinercjalny poruszający się ruchem prostoliniowym
Rys. 16.
• Indeks „i” przy danej wielkości oznacza, iż jest to wielkość
y
yi
Si
S
mierzona w układzie inercjalnym. Wielkości bez indeksów –
ao
M
wielkości mierzone w układzie nieinercjalnym
a
• Wyniki porównania wartości pomiaru przyspieszenia i siły w
F
0
0i
zi
xi
Si = układ inercjalny, S = układ nieinercjalny
obydwu układach odniesienia
x
z
r
r
Siła bezwładności: F0 = −Ma0
Nie maleje z odległością,
jak np. siła grawitacji lub oddziaływania
elektromagnetycznego.
r
a0 = przyspieszenie względne układów (przyspieszenie układu
nieinercjalnego
r r
ai , a = przyspieszenia cząstki
r
r
Si : Fi = Mai
r r
S : a, F = ?
r r r
ai = a + a0
r
r v
r
r
Fi = M (a + a0 ) = Ma + Ma0
r
r
Ma0 ≡ − F0
2
STAN NIEWAŻKOŚCI CIAŁ
• Swobodnie spadająca winda jest nieinercjalnym układem odniesienia
Rys.17.
xi
Si
x
S
Fo
Q=-mg
-g
y
0i
yi
Winda układem nieinercjalnym
Uczestnicy lotu parabolicznego w samolocie
w stanie nieważkości
r
r
r
F0 = −ma0 = −m( − g ) = mg
r r r
r
r
F = Fi + F0 = −mg + mg = 0
Wypadkowa siła działająca na ciało znajdujące się w swobodnie spadającej windzie, w polu grawitacyjnym,
jest równa zeru. Ciało nie odczuwa działania siły ciężkości (stan nieważkości ciała).
3
UKŁAD NIEINERCJALNY OBRACAJĄCY SIĘ
• ZIEMIA obracająca się wokół własnej osi jest nieinercjalnym układem odniesienia.
Obserwacja stanu ruchu wahadła zawieszonego pod kopułą Panteonu w Paryżu. Wahadło Foucaulta, 1851 r.
Zmiana płaszczyzny wahań: 11°/godz.
Pełny obrót płaszczyzny wahań: 32 godz.
Rys. 18.
M = 28kg
l = 67 m
T = 2π
l
= 16,4 s
g
Obecnie:
l =67 m
Wahadło o podobnych parametrach znajduje się w gmachu ONZ w Nowym Yorku
Wahadło Foucaulta
w Muzeum Sztuk i Rzemiosł w Paryżu.
∼3m
W działaniu wahadła ujawnia się
efekt Coriolisa..
Wahadło Foucaulta w wieży Zamku
Książąt Pomorskich w Szczecinie.
4
DOWOLNY UKŁAD OBRACAJĄCY SIĘ
•
• Chwilowa wartość przyspieszenia liniowego
r r r
ciała: ai = a + a0
Prędkość kątowa układu ω = const
„i” = układ inercjalny
r
r
- wektor chwilowego położenia ciała: r ( t ) = ri ( t )
r
a0 - przyspieszenie „unoszenia”
r
v
- chwilowa wartość prędkości ciała:
• Rozważania nad relacją między poszczególnymi
wielkościami charakterystycznymi dla ruchu
Rys. 19.
ciała prowadzą do związku:
y i, y
r
r
r
a0 = 2ω × v + ω × (ω × r )
ω
M
v
2ω × vv - przyspieszenie Coriolisa
ω × (ω × rr ) - przyspieszenie dośrodkowe
ri (t) = r (t)
• Wypadkowa
0i ≡ 0
zi
xi
z
Siła Coriolisa jest różna od zera tylko wtedy, gdy
prędkość ciała względem układu nieinercjalnego jest
różna od zera; nie działa na ciała znajdujące się w
spoczynku.
siła
działająca
na
ciało
w inercjalnym układzie odniesienia
r
r
r
Fi = Ma + 2M ω × vv + M ω × (ω × r )
• Siła bezwładności jest suma dwóch sił: siły
Coriolisa i odśrodkowej siły bezwładności
r
r
r
r
F0 = − Ma0 = −2M ω × v − M ω × (ω × r )
5
PRZYPADKI SZCZEGÓLNE, przykłady
Działanie sił bezwładności na ciała znajdujące się na Ziemi
Rys. 20.
•
(ω × r)
r
ODŚRODKOWA SIŁA BEZWŁADNOŚCI ( Fo ) działa wzdłuż
promienia równoleżnika, prostopadle do osi obrotu Ziemi, i
odejmuje się geometrycznie od siły ciężkości. Jeżeli prędkość
M
ciała v=0, to na ciało znajdujące się np. na równiku działa siła
odśrodkowa wzdłuż promienia R równika, której wartość
2
bezwzględna wynosi: F0 = Mω R
ω
r
Fo
F0
np. płaszczyzna równika;
W
F0
Q
Fo = siła „odejmująca się” od siły ciężkości
Kubica w bolidzie
Q
W
Motocyklista
Oznaczenia:
Q- siła ciężkości, F0 – siła odśrodkowa, W - siła wypadkowa.
6
r
• SIŁA CORIOLISA ( Fc ) działa na ciała znajdujące się w ruchu. Jej kierunek jest prostopadły do
płaszczyzny wyznaczonej przez wektory ω i v. Odchyla tor ciał, poruszających się ze wschodu na zachód: na
półkuli północnej w prawo, na półkuli południowej w lewo. Wpływa na kierunki wiatrów (pasaty) i prądów
oceanicznych warunkując klimat na kuli ziemskiej.
Rys. 21.
Półkula północna
ω
Fc
v
v
Czas trwania: Od 17 września do 26 września 2005
Kraje: Bahamy, USA, Kuba, Belize, Meksyk, Nikaragua
Najwyższa prędkość wiatru: 290 km/h
Fc
Ciało upuszczone ze szczytu wieży Eiffla
(wysokość 273m z najwyższego tarasu)
spadnie przesunięte o 6,505cm na
wschód (nie uwzględniając innych sił).
Siła Coriolisa powoduje następujące efekty:
• na półkuli północnej wiatr skręca w prawo, a na południowej – w lewo;
• na półkuli północnej mocniej podmywane są prawe brzegi rzek (na południowej –
lewe);
• na półkuli północnej wiry wodne oraz cyklony poruszają się odwrotnie do ruchu
wskazówek zegara, a na południowej zgodnie z ruchem wskazówek zegara.7
Download
Random flashcards
Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Prace Magisterskie

2 Cards Pisanie PRAC

Create flashcards