dylematy etyczne pozyskiwania komórek

advertisement
DYLEMATY ETYCZNE
POZYSKIWANIA KOMÓREK
MACIERZYSTYCH
Paweł
Bortkiewicz
 Kalifornijscy uczeni z firmy Stemagen w La Jolla
(USA) ogłosili, że udało im się stworzyć ludzkie
klony. Zniszczyli je jeszcze w zarodku.
 Embriony powstały w procesie tzw. somatycznego
transferu jąder komórkowych (w identyczny sposób
stworzono pierwszy na świecie klon - słynna owca
Dolly). Z komórek skóry dwóch dorosłych mężczyzn
wydobyto jądra komórkowe, które następnie włożono do
kobiecych jajeczek (usunięto z nich wcześniej ich
własne jądra). W ten sposób oszukane komórki jajowe
zaczęły rozwijać się w zarodki. Z 25 komórek jajowych
udało się wyhodować pięć zarodków do stadium
blastocysty (grudka blisko stu komórek).
 Na tym etapie uczeni przerwali doświadczenie i zniszczyli
embriony. Potrzebne im były ich komórki do potwierdzenia, że
zarodki rzeczywiście były klonami. A także, co ważniejsze, do
wyhodowania z nich komórek macierzystych. Bo o to właśnie im
chodziło - żeby sklonować zarodek, a potem wyciągnąć z niego te
"wszystkomogące" komórki, które mogą być kluczem do wielu
terapii (np. pod kierunkiem uczonych przekształcą się w zdrowe
tkanki do przeszczepów).
 Miał to już osiągnąć w 2004 r. koreański uczony WooSuk Hwang, ale jego doniesienie okazało się oszustwem.
Rok po nim o trzech udanych klonach ludzkich zarodków
poinformowali Brytyjczycy z Uniwersytetu w Newcastle.
Ale nie udało im się pójść dalej i stworzyć pożądanych
linii komórkowych. Teraz próbują tego Amerykanie, ale
eksperci komentują ich wysiłki dość sceptycznie.
 - Poczekajmy, aż będzie z tego coś więcej - mówi jeden z
"ojców" Dolly Robert Lanza. Jak twierdzi jeden ze
współautorów pracy dr Samuel Wood (jeden z zarodków
był jego klonem), firma pracuje teraz nad liniami
komórkowymi. - Zobaczymy. Przypadek Hwanga nauczył
mnie, żeby nie wierzyć, dopóki nie będzie większej
liczby wyników. Zdjęcia dostarczone przez Amerykanów
mnie nie przekonują, zarodki wyglądają na nich
niezdrowo - komentuje Lanza.
Komórki macierzyste ze względu na wszechstronność
w wytwarzaniu różnorodnych komórek potomnych
dzieli się na:
totipotencjalne zygota,
multipotencjalne
- mogą dać
pluripotencjalne początek
mogą się
komórkom
różnicować w
pochodzącym z
komórki
jednego listka
pochodzące z
zarodkowego i
różnych listków
mają mniejszy
zarodkowych,
zakres
różnicowania się
unipotencjalne mogą wytworzyć
tylko jeden typ
komórek
SPOSOBY POZYSKIWANIA KOMÓREK
MACIERZYSTYCH
obserwacja
komórek
macierzystych
w ludzkim ustroju,
czyli in vivo,
w różnorodnie
prowadzonych
hodowlach in vitro
Ludzkie komórki macierzyste można
otrzymywać:
z embrionów
ludzkich
uzyskiwanych
metodą
zapłodnienia
in vitro,
z embrionów
z tkanki płodu
uzyskiwanych
po poronieniu
metodą
czy aborcji,
klonowania,
z krwi
pępowinowej
podczas
porodu oraz
z organizmu
ludzkiego, w
którym
występują
komórki
macierzyste
dorosłe
możliwości
pobierania
komórek
macierzystych
ze zwłok
do ooplazmy - jądro komórki innego osobnika
(z komórki innego zarodka, z przygotowanych
komórek somatycznych)
 przeprogramowanie przeniesionego jądra,
 powstała chimera zaczyna się dzielić
  zarodek o właściwościach
 totipotencjalnych lub
 pluripotencjalnych
tak uzyskane komórki są identyczne w
zakresie antygenów transplantacyjnych z
dawcą jądra komórki somatycznej
OCENA ETYCZNA KLONOWANIA
EMBRIONÓW LUDZKICH
przeszczepianie
narządów i
tkanek, jako
metoda
leczenia- brak
kontrowersji
etycznych
kontrowersje 
źródła
pozyskania
środków
terapeutycznych
dawcą może być osoba zdolna do świadomej zgody na pobranie
narządu, jeśli nie spowoduje to trwałego uszczerbku jej zdrowia
również osoba zmarła, jeśli uprzednio nie wyraziła zastrzeżeń
osobiście lub wolą rodziny
nie ma powszechnej akceptacji dla pobierania narządów od
skazańca po wykonaniu na nim wyroku śmierci
OCENA ETYCZNA KLONOWANIA
EMBRIONÓW LUDZKICH
negatywna ocena etyczna klonowania embrionów ludzkich
 ich potencjał rozwojowy umożliwiający wykształcenie
kompletnego organizmu
por. zarodek uzyskany
•techniką transferu jądra komórki somatycznej
•techniką zapłodnienia in vitro
•drogą naturalnego zapłodnienia komórki jajowej
• wszystkie charakteryzują się - z różnym prawdopodobieństwem rozwojem prowadzącym do urodzenia się dziecka
OCENA ETYCZNA KLONOWANIA
EMBRIONÓW LUDZKICH
biologicznym punktem krytycznym  negatywna ocena
etyczna klonowania = wykorzystanie komórki jajowej, a
dokładnie ooplazmy
jest źródłem informacji zdolnym zmusić materiał
genetyczny wprowadzonego do niej jądra komórkowego
do rozwoju wbrew jego somatycznemu programowi
• skład tego eliksiru życia nie jest w pełni poznany
• ważne procesy demetylacji i remetylacji DNA, ale i wpływy
epigenetyczne - przywrócenie długości telomerów i reorganizacja
histonów
EMBRIONALNE KOMÓRKI
MACIERZYSTE
 embrionalne komórki macierzyste można pozyskiwać
z 5- lub 6-dniowych płodów, tworzących w tym
okresie rozwoju blastocystę.
 komórki zewnętrzne blastocysty tworzą łożysko, a komórki
wewnętrzne (20-100 komórek) dają początek wszystkim
narządom = totipotencjalne komórki macierzyste
 w przypadku komórek macierzystych embrionów
otrzymywanych metodą zapłodnienia in vitro konieczne jest
pokonanie bariery zgodności tkankowej u ewentualnych
biorców przeszczepów, które pochodzą z tych komórek 
zainteresowanie się klonowaniem embrionów metodą wymiany
jądra
 dawca jądra, będący zarazem biorcą przeszczepu z tak
uzyskanych komórek macierzystych, nie wymaga pokonania
bariery zgodności tkankowej
  najłatwiejszy sposób medycznie - sposób etyczny???
KOMÓRKI MACIERZYSTE
do niedawna
dziś
w organizmie dorosłego
występują tylko te populacje
komórek macierzystych, które
dają początek komórkom
wytwarzanym na tym etapie życia
w organizmie dorosłym
występują różnorodne komórki
macierzyste, nie tylko tego
rodzaju, które utworzyły dany
narząd
zasada nieodwracalności
zróżnicowania tych komórek - raz
ukierunkowana komórka nie była
w stanie tego zdeterminowania
zmienić
jest odwracalność ich
różnicowania i ukierunkowania
KOMÓRKI MACIERZYSTE
do wykorzystania komórek macierzystych w medycynie nie są
niezbędne komórki totipotencjalne z embrionów
komórki pluripotencjalne i multipotencjalne  rozmaite typy
tkanek, neurony, kardiomiocyty, mięśnie, nabłonki itd.,
źródłem komórek pluripotencjalnych może być
• szpik,
• krew pępowinowa,
• nawet tkanki dorosłego człowieka.
 tzw. terapeutyczne klonowanie embrionów ludzkich wynika nie z
potrzeb naukowych, ale czysto merkantylnych
łatwo dostępnym źródłem komórek
macierzystych jest krew pępowinowa,
pozostająca po porodzie w naczyniach
łożyska i łożyskowej części pępowiny.
•zawiera ona, oprócz komórek krwiotwórczych,
komórki macierzyste dające początek innym liniom
komórkowym, np. komórkom kościotwórczym,
komórkom układu nerwowego
• nadzieje na szersze ich zastosowanie
komórki macierzyste z krwi pępowinowej lub dorosłego organizmu na
obecnym etapie - trudniejsze do uzyskania czy zastosowania
klinicznego w porównaniu z embrionalnymi komórkami macierzystymi
jednak ich wykorzystanie nie budzi zastrzeżeń etycznych
zdobywanie komórek macierzystych w wyniku klonowania embrionów
ludzkich i ich zabijania poprzez ekstrakcję komórek macierzystych jest
z punktu widzenia etyki nie do przyjęcia
PRÓBY DEGRADACJI STATUSU
EMBRIONU LUDZKIEGO
 Możliwość
{klonowania człowieka,
 wykorzystania totipotencjalności komórek macierzystych
 kierowania plastycznością dorosłych komórek
}
  dyskusja na temat początku życia ludzkiego oraz jego statusu
moralnego i prawnego
  zaciera się różnica między komórkami somatycznymi a
zarodkowymi, które stanowią początek życia
  zatarcie różnicy między statusem ontycznym i moralnym
embrionu ludzkiego a statusem komórek somatycznych
dotychczas - problem statusu moralnego
embrionu ludzkiego
 nie został właściwie postawiony
 spotkał się z negacją
 por. Michael West, prezes firmy Advanced Cell
Technology:
 to co powstało w wyniku przeprowadzonego 13 października
2001 roku klonowania tzw. terapeutycznego nie jest nowym
osobnikiem, ale "wiązką komórek„
 = nie: życie ludzkie, ale - życie komórek
por. odróżnienie
•klonowania terapeutycznego jako
niebudzącego zastrzeżeń etycznych przewidywane olbrzymie korzyści
terapeutyczne dla milionów chorych
ludzi
•klonowania reprodukcyjnego, które
może wzbudzać opory etyczne
czy klonowanie terapeutyczne jest dla klonu ludzkiego
terapeutyczne?
•nie jest
•prowadzi do jego zniszczenia
z etycznego punktu widzenia mamy więc do czynienia z
klonowaniem użytkowym, czyli w celu uzyskania komórek do
badań naukowych, do wykorzystania w lecznictwie oraz dla zysku
•por. człowiek dorosły nie jest jednostką, lecz zbiorem narządów, dlatego wolno
go "rozłożyć" na cele terapeutyczne
•poświęcenie jednego zdrowego człowieka dla uratowania 10 chorych będzie
opłacalne!!!
w "klonowaniu terapeutycznym" brano pod uwagę
wszystko z wyjątkiem tej istoty ludzkiej, o którą w nim
chodzi
tę samą procedurę klonowania
• raz nazwano klonowaniem reprodukcyjnym - embrion z definicji ma być
początkiem życia ludzkiego i ma się nadawać do dalszego rozwoju,
• innym razem - klonowaniem terapeutycznym – embrion - nie będzie
początkiem z powodu przeznaczenia do celów „terapeutycznych”
NIHILIZACJA STATUSU EMBRIONU
LUDZKIEGO
presja sukcesów naukowych i handlowych + redukcyjna mentalność
niektórych specjalistów od inżynierii komórkowej  nihilizacja
statusu embrionu ludzkiego
nihilizacja
• od biologii komórki do etyki - wystarczy zredukować klon ludzki do zbioru komórek
zarodkowych, a te ostatnie zrównać z komórkami somatycznymi
• od etyki do pozytywnej oceny moralnej pewnych procedur - wystarczy wykorzystać
etycznie pozytywny termin i nazwać klonowanie człowieka terapeutycznym, aby tę
procedurę moralnie usprawiedliwić
za każdym rozstrzygnięciem etycznym kryją się decydujące o kulturze
ludzkiej założenia antropologiczne i aksjologiczne
status embrionu ludzkiego podważa się poprzez
odwołanie się
• do sposobów jego wykorzystania- nie ma embrionu ludzkiego, gdyż
mamy do czynienia z terapią,
• do sposobów jego powstania - nie ma embrionu ludzkiego, gdyż
mamy do czynienia tylko z inżynierią komórkową
klon tzw. terapeutyczny nie różni się od
reprodukcyjnego pod względem metody powstania, nie
powinien się więc różnić w swym statusie biologicznym
i etycznym
"Spór sprowadza się do kolizji dwóch wartości: życie ludzkie
czy użyteczność? Godność ludzka czy użyteczność? A przez
użyteczność rozumiem w tym wypadku postęp naukowy w
medycynie i biotechnologii, rewelacyjne wręcz metody
leczenia różnego rodzaju chorób, zwłaszcza chorób
degeneracyjnych, ale nie tylko". (Zbigniew Szawarski)15]
• w imię tej użyteczności embrion ludzki przegrywa z osobami dorosłymi
•  należałoby uznać, że także wśród ludzi urodzonych wartość życia i
prawo do życia poszczególnych jednostek będzie proporcjonalna do
stopnia aktualizacji człowieczeństwa
• dziecko będzie miało nieco inne prawo (mniejsze) niż człowiek dorosły,
• chory nieco inne niż człowiek zdrowy,
• starszy i już bardzo przywiędły jeszcze mniejsze nawet niż dziecko, bo
nawet nie jest potencjalnie rozwijającym się człowiekiem
jaki humanizm
zbudujemy:
Dyskusja o statusie
ontycznym,
moralnym oraz
prawnym
embrionu
ludzkiego
•humanizm szanujący
życie wszystkich czy
tylko niektórych?
•humanizm, który
uprzedmiotowi i
skomercjalizuje życie
ludzkie, czy
humanizm, który
będzie je chronił od
początku?
TECHNIZACJA ŻYCIA LUDZKIEGO I
RÓWNIA POCHYŁA
Przeniesienie początku
życia ludzkiego do
laboratoriów 
uprzedmiotowienie
łatwiej jest
uprzedmiotowić embrion
ludzki niż dorosłego
człowieka
mamy do czynienia nie
tylko z czymś, ale z
kimś, z istotą ludzką,
która mimo swoich
mikrorozmiarów
wkracza na swoją drogę
życia i tym samym
zyskuje szacunek i
prawa należne rodzinie
ludzkiej
 Do przełamania oporów etycznych - przyczynia się
propaganda sukcesów medycyny  wzmacnia
mentalność utylitarystyczną
 przypuszczenia z fantazjami
 nie opisuje się całej skomplikowanej medycznie i
etycznie sytuacji, niepowodzeń, niebezpieczeństw,
czy też rzeczywistych małych kroków w terapii
 przeważa retoryka o "cudownym leku na wszystko„
 łatwe i entuzjastyczne obietnice leczenia prawie
wszystkich chorób, regeneracji wszystkich narządów,
laboratoryjnej hodowli tkanek i narządów do
przeszczepów
  zaczyna funkcjonować przekonanie, że jest to zło konieczne,
że dobry cel uświęca złe środki
Propaganda sukcesu, nieuchronności postępu
na skróty, toruje drogę biotechnologii
prenatalnej
wyścig, w którym żądza wiedzy i żądza sławy +
żądza pieniędzy
czy zsuwamy się po równi pochyłej?
 od uprzedmiotowienia istoty ludzkiej w technikach in
vitro
 po
 nihilizację podmiotu ludzkiego w technikach klonowania,
 jego komercjalizację
 ingerencję i manipulację genetyczną naturą człowieka?
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

66+6+6+

2 Cards basiek49

Prace Magisterskie

2 Cards Pisanie PRAC

Create flashcards