PROJEKT NIEBIESKIEJ KSIĘGI Fragmenty Wstęp W ramach

advertisement
PROJEKT NIEBIESKIEJ KSIĘGI
Fragmenty
Wstęp
W ramach Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Norweskiego
Mechanizmu Finansowego, Islandia, Liechtenstein i Norwegia ściśle współpracują z
partnerami z piętnastu państw członkowskich Unii Europejskiej, rozpoznanych jako obszary
spójności, na rzecz ograniczania nierówności społecznych i gospodarczych i dalszego
wzmacniania współpracy dwustronnej.
Całość pięciu sektorów priorytetowych i dwudziestu trzech obszarów programowych
objętych pomocą w latach 2014-2021 odzwierciedla priorytety przedstawione treścią unijnej
strategii „Europa 2020” – dziesięcioletniej strategii przyjętej przez Unię Europejską na rzecz
inteligentnego wzrostu opartego na zasadach zrównoważonego rozwoju i włączenia
społecznego – oraz jedenastu celów tematycznych polityki spójności. Wymienione sektory i
obszary programowe mają na celu wspieranie wzrostu i procesu tworzenia nowych miejsc
pracy, przeciwdziałanie zmianom klimatu i różnicowanie koszyka źródeł energii, oraz
ograniczanie ubóstwa i wykluczenia społecznego. Celem jest również promowanie
współpracy dwustronnej i międzynarodowej.
Granty z Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Norweskiego
Mechanizmu Finansowego
Od dnia zawarcia Umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym w 1994 roku, Islandia,
Liechtenstein i Norwegia udzieliły wsparcia finansowego dla potrzeb projektów
realizowanych przez beneficjentów w kwocie przekraczającej łącznie 3 miliardy EUR. Na
kolejny okres finansowania (2014-2021) uzgodniono budżet w łącznej wysokości 2,8 miliarda
EUR.
Dla potrzeb kolejnego okresu finansowania (2014-2021) kraje-donatorzy uzgodniły z Unią
Europejską następujących pięć sektorów priorytetowych:
a)
b)
c)
d)
innowacyjność, badania naukowe, oświata a i konkurencyjność;
włączenie społeczne, zatrudnienie młodzieży i ograniczanie ubóstwa;
środowisko, energia, zmiany klimatu i gospodarka niskoemisyjna;
kultura, społeczeństwo obywatelskie, dobre zarządzanie i podstawowe prawa i
wolności;
e) wymiar sprawiedliwości i sprawy wewnętrzne.
Wykaz powiązanych obszarów programowych został uzgodniony wspólnie przez krajedonatorów i Unię Europejską. Wykaz ten załączono do Protokółu 38c w sprawie Mechanizmu
Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego (2014-2021) oraz do Umowy między
Królestwem Norwegii a Unią Europejską w sprawie Norweskiego Mechanizmu Finansowego
(2014-2021).
Ze względu na potrzebę skupienia się na wyzwaniach bieżących, sektory priorytetowe i
obszary programowe na okres 2014-2021 ujednolicono. Obecnie granty z obu mechanizmów
(Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Norweskiego
Mechanizmu Finansowego) obejmują identyczne sektory priorytetowe i powiązane z nimi
obszary programowe1; szczególną uwagę poświęcono nierównościom społecznogospodarczym w poszczególnych sektorach oraz podnoszeniu świadomości wyzwań
stwierdzonych dla poszczególnych obszarów.
Nowy okres finansowania zbudowano na historiach sukcesu perspektywy 2004-2009, z
jednoczesnym wzmocnieniem zastosowanego wówczas podejścia opartego na wynikach.
Proces opracowywania programów zmodyfikowano z myślą o poświęceniu pełnej uwagi
określonym wyzwaniom rozpoznanym dla poszczególnych krajów-beneficjentów.
Planowanie strategiczne i zaangażowanie w proces tworzenia programu wszystkich istotnych
interesariuszy przyczyniają się do wydajnego i efektywnego wykorzystania zasobów,
rozszerzenia zakresu wpływu realizowanych programów i ułatwia proces monitorowania
osiąganych efektów.
Ograniczanie nierówności: niezależnie od widocznych postępów, w Europie utrzymują się
różnice pod względem poziomu rozwoju gospodarczego i warunków bytowych. Środki
finansowe są kierowane do obszarów o jasno stwierdzonych potrzebach w poszczególnych
krajach-beneficjentach, zgodnych z szerzej zakrojonymi strategiami i politykami
europejskimi. Do obszarów priorytetowych należą zmiany klimatu, badania naukowe i
innowacyjność, społeczeństwo obywatelskie i inwestowanie w ludzi za pośrednictwem
rozwoju kapitału ludzkiego i rozwoju społecznego.
Wzmacnianie współpracy: promowanie współpracy jest kluczowym elementem grantów z
obu mechanizmów, przy czym szczególnie wspierany jest proces nawiązywania relacji
partnerskich pomiędzy organizacjami z siedzibą na terytorium krajów-donatorów i
beneficjentów. Wzmacnianie więzi pomiędzy organizacjami a instytucjami zapewnia korzyści
wszystkim państwom uczestniczącym.
W nowej perspektywie finansowej nadal obowiązuje założenie działań na rzecz dalszego
wzmacniania współpracy dwustronnej i międzynarodowej. Granty umożliwiają
interesariuszom z państw-donatorów i –beneficjentów konstruktywną współpracę na rzecz
wspólnych rozwiązań dla wspólnych wyzwań. Międzynarodowe partnerstwo z takimi
organizacjami, jak Rada Europy, Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) i
Agencją Praw Podstawowych Unii Europejskiej wiąże się z możliwością wzbogacenia
współpracy o elementy wiedzy eksperckiej i wartości dodanej.
Jak działa mechanizm?
Niniejszy projekt Niebieskiej Księgi zawiera ogólny opis sektorów priorytetowych i
powiązanych z nimi obszarów programowych. Każdy sektor priorytetowy przedstawiono
treścią krótkiego wprowadzenia z opisem przesłanek udzielanej pomocy, powiązań sektora
priorytetowego z odpowiednimi elementami unijnej polityki spójności, oraz wartości
dodanej wsparcia zapewnianego dzięki grantom. Dla każdego obszaru programowego
określono zakres merytoryczny, cel i obszary współpracy. Opis obszarów programowych
zawarty w Niebieskiej Księdze obejmuje następujące elementy:
- cel – któremu służy sam program i projekty realizowane w jego ramach,
- obszary wsparcia
Z wyjątkiem obszaru programowego „Dialog społeczny – godna praca”, dostępnego wyłącznie w ramach
Norweskiego Mechanizmu Finansowego.
1
- sugerowane działania – otwarty katalog przykładowych działań, jakie mogą otrzymać
wsparcie ze środków pochodzących z grantów,
- znaczenie wsparcia – uzasadnienie istoty i znaczenia wsparcia finansowego udzielonego
określonemu obszarowi programowemu, opis powiązań danego obszaru z unijnymi celami w
zakresie spójności, oraz opis wartości dodanej grantów jako formy pomocy,
- zakres merytoryczny obszarów programowych – jest to element istotny dla ogólnego
wkładu programów w proces realizacji celu obszaru programowego. Przedstawiono głównie
warunki obowiązkowe, których należy przestrzegać w poszczególnych obszarach
programowych,
- kwestie istotne w relacjach dwustronnych – dowolny priorytet lub obszar wiedzy
eksperckiej w krajach-donatorach i krajach-beneficjentach przyczyniający się do
wzmacniania powiązań dwustronnych.
 Każdy kraj-beneficjent uzgadnia z krajami-donatorami zakres sektorów
priorytetowych i obszarów programowych w oparciu o potrzeby krajowe i
rozpoznane priorytety. W wyniku powyższego podpisywany jest protokół ustaleń
(Memorandum of Understanding – MoU), określający szczegóły dotyczące pomocy
przewidzianej dla danego państwa, planowanych programów oraz rozwiązań
zarządczych, w tym informacji na temat współpracy z krajami-donatorami i
organizacjami międzynarodowymi. W wypadku wybranych programów uzgodnione
uprzednio projekty zostaną uwzględnione treścią MoU.
 Programy mogą obejmować wybrany obszar programowy lub łączyć szereg
różnorodnych obszarów wsparcia w ramach wspólnego programu pod warunkiem, że
wszystkie działania w ramach danego programu służą realizacji tego samego celu.
 Wszystkie programy finansowane z Mechanizmu Norweskiego i z Mechanizmu
Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego będą realizowane z
zachowaniem zgodności z zasadami dobrego zarządzania, zrównoważonego rozwoju i
równości płci. Wszystkie wymienione przekrojowe zasady uwzględnia się w procesie
tworzenia programów na etapie ich planowania.
 Wszystkie programy będą realizowane z zachowaniem zgodności z podstawowymi
europejskimi wartościami, takimi jak poszanowanie godności osoby ludzkiej, wolność,
demokracja, równość, praworządność i poszanowanie praw człowieka, w tym praw
przedstawicieli mniejszości. Wartości te wpisano w Artykuły 2 i 6 Traktatu o Unii
Europejskiej.
 Wszystkie programy dopuszczają możliwość współpracy transgranicznej, polegającej
na wspólnej pracy na rzecz rozwiązań dla wspólnych wyzwań rozpoznanych przez
dwa sąsiednie państwa.
 Krajowe Punkty Kontaktowe poszczególnych krajów-beneficjentów ponoszą
odpowiedzialność za ogólne zarządzanie programami w poszczególnych państwach.
 Operatorzy Programów na terytorium poszczególnych krajów-beneficjentów ponoszą
odpowiedzialność za opracowywanie programów uzgodnionych dla danego kraju, a
także za zarządzanie uzgodnionymi programami.
 Proces tworzenia programów obejmuje dwa etapy:
1) Operator Programu opracowuje krótką „notę koncepcyjną” zawierającą opis zakresu i
planowanych rezultatów programu. Nota jest opracowywana we współpracy z
Biurem Mechanizmu Finansowego i w procesie konsultacji z odpowiednimi
interesariuszami, w tym (w uzasadnionych wypadkach) z Partnerami Programu
Grantowego i międzynarodowymi organizacjami pożytku publicznego. Treścią noty
przedstawia się uzasadnienie uruchomienia i główne elementy programu, jak również
opis spodziewanego wkładu na rzecz realizacji ogólnych celów Mechanizmu
Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Norweskiego Mechanizmu
Finansowego oraz celu samego programu – z uwzględnieniem planowanego(-ych)
efektu(-ów), wyników, wskaźników, czynników ryzyka i grup(-y) docelowych(-ej).
Nota zawiera również komentarz na temat sposobów uwzględnienia na etapie
realizacji programu szczególnych postanowień MoU i istotnych wartości wspólnych.
Treścią noty uwzględnia się ponadto informację na temat wstępnych założeń
budżetowych oraz ewentualnych planów dotyczących tak zwanych małych grantów,
projektów uzgodnionych z wyprzedzeniem i wszelkich instrumentów finansowych.
2) Komitet Mechanizmu Finansowego dokonuje oceny noty koncepcyjnej i zgłasza
uwagi. Całość zgłoszonych przez Komitet uwag jest uwzględniana na kolejnych
etapach opracowywania programu. Komitetowi przysługuje również prawo
odrzucenia noty koncepcyjnej. W takim wypadku Operatorowi Programu przysługuje
prawo jednokrotnego przedłożenia zweryfikowanej wersji noty koncepcyjnej za
pośrednictwem Krajowego Punktu Kontaktowego, z uwzględnieniem warunków
opisanych treścią Rozporządzenia 2014-2021. Na podstawie noty koncepcyjnej i
odnośnych komentarzy Komitetu Mechanizmu Finansowego, Biuro Mechanizmu
Finansowego opracowuje projekt umowy programowej, zawierającej postanowienia
w kwestii warunków realizacji programu oraz praw i obowiązków wszystkich stron
uczestniczących.
Proces konsultacji publicznych
Niebieska Księga została opracowana przez zespół specjalistów – przedstawicieli rządów
krajów-donatorów. W treści uwzględniono założenia unijnej polityki spójności,
doświadczenia z poprzednich okresów finansowania programów ze środków Mechanizmu
Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Norweskiego Mechanizmu
Finansowego oraz informacje udzielone przez szereg organizacji międzynarodowych i innych
interesariuszy.
Niezależnie od powyższego, jesteśmy przekonani, że potencjalni odbiorcy środków
pochodzących z grantów, podmioty, którym najprawdopodobniej zostanie powierzone
zadanie zarządzania środkami finansowymi, jak również pozostali interesariusze mogą
przyczynić się w istotny sposób do procesu opracowywania treści, o których mowa w
Niebieskiej Księdze. Dlatego też jej treść będzie szeroko konsultowana. Proces konsultacji
zapewni interesariuszom przedstawienia opinii na temat poszczególnych jej elementów
przed publikacją wersji końcowej.
Całość informacji na temat procesu konsultacji znajduje się na stronie
www.eeagrants.org/bluebook.
[strony 39-40]
Obszar priorytetowy nr 15
SEKTOR PRIORYTETOWY: Kultura, społeczeństwo obywatelskie, dobre rządzanie oraz
podstawowe prawa i wolności
Społeczeństwo obywatelskie
Cel
Wzmocnienie społeczeństwa obywatelskiego i działań obywatelskich; upodmiotawianie
grup słabszych i wrażliwych społecznie.
Obszary wsparcia
 Demokracja, aktywni obywatele, dobre rządzenie, przejrzystość
 Prawa człowieka, prawa mniejszości, przeciwdziałanie dyskryminacji, w tym
zwalczanie rasizmu i ksenofobii
 Sprawiedliwość społeczna i włączanie grup słabszych i wrażliwych społecznie
 Równość płci i zwalczanie przemocy ze względu na płeć
 Ochrona środowiska i zmiany klimatu
Sugerowane działania
 Działanie rzecznicze, podnoszenie świadomości obywatelskiej, włączanie obywateli
życie publiczne
 Działalność monitoringowa i działalność strażnicza, w tym kontrola wdrażania
rekomendacji międzynarodowych instytucji i organów monitorujących
 Aktywność obywatelska, wolontariat, partycypacja obywatelska
 Partycypacja w procesach tworzenia polityki i w procesach decyzyjnych, w tym
działania na rzecz tworzenia środowiska sprzyjającego funkcjonowaniu
społeczeństwa obywatelskiego
 Wspieranie wolności słowa i wolności mediów
 Zwalczanie mowy nienawiści, w tym wspieranie sieci organizacji udzielających
pomocy ofiarom przestępstw z nienawiści
 Budowanie potencjału sektora obywatelskiego, w tym wzmacnianie zasobów
organizacji pozarządowych, zwiększanie ich przejrzystości i odpowiedzialności oraz
zdolności do sieciowania
 Współpraca partnerska między organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami
sektorów prywatnego i publicznego
 Edukacja obywatelska
 Badania naukowe i analityczne służące tworzeniu polityk publicznych
 Innowacje społeczne i rozwój przedsiębiorczości społecznej
 Dialog wielokulturowy, w tym tworzenie płaszczyzn spotkania i współdziałania
większości z mniejszością
 Podnoszenie świadomości w kwestiach związanych z ochroną środowiska, w tym
dotyczących zmian klimatu
 Dostęp do informacji; partycypacja w procesach decyzyjnych; dostęp do sądu w
sprawach dotyczących środowiska, zgodnie z treścią Konwencji z Aarhus
Znaczenie udzielanego wsparcia
Wsparcie ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego i
Norweskiego Mechanizmu Finansowego na rzecz społeczeństwa obywatelskiego
odzwierciedla pełne uznanie roli sektora jako istotnego elementu budowania i wspierania
rządów demokratycznych, praw człowieka i spójności społecznej w całej Europie. Programy
społeczeństwa obywatelskiego odzwierciedlają wyzwania, przed jakimi stanął kontynent w
obliczu kryzysu gospodarczego. W świetle założeń unijnej polityki spójności szczególną
uwagę poświęcić należy przeciwdziałaniu dyskryminacji, promowaniu włączania społecznego
wykorzystania potencjału przedsiębiorczości społecznej w walce z wykluczeniem
społecznym. Wspieranie młodych ludzi zagrożonych wykluczeniem i ze środowisk
marginalizowanych jest podstawowym założeniem całego obszaru programowego.
Organizacje społeczeństwa obywatelskiego, w tym organizacje pozarządowe, wspierają
partycypację w życiu obywatelskim i odgrywają kluczową rolę w promowaniu aktywnego
zaangażowania obywateli w procesy decyzyjne na poziomie lokalnym, krajowym i
europejskim. W świetle ograniczonego wsparcia krajowego i międzynarodowego dla sektora,
granty ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego i
Norweskiego Mechanizmu Finansowego mają ogromne znaczenie w procesie budowania
wymaganego potencjału.
Organizacje pozarządowe zajmują się zwalczaniem problemów wynikłych z nierówności i
dyskryminacji, przyczyniając się do aktywizacji i umocowania grup nieuprzywilejowanych i
mniejszościowych (na przykład społeczności romskiej), wspierając ich pracę na rzecz
likwidacji barier partycypacyjnych i dając im możliwość przemawiania słyszalnym głosem.
Radykalizacja, nacechowany przemocą ekstremizm i pojawienie się sił populistycznych
wymagają reakcji całościowej i wielosektorowej. Wspieranie przez społeczeństwo
obywatelskie procesów włączania społecznego, demokracji i partycypacji ma znaczenie w
kontekście walki z mową nienawiści w Internecie; może również pomóc w podjęciu szerzej
zakrojonych działań służących ograniczeniu ekstremistycznej narracji i zapobieganiu eskalacji
prowadzącej do aktów przemocy.
Organizacje pozarządowe są źródłem innowacyjnych rozwiązań i usług, stanowiących dla
grup słabszych społecznie formę wsparcia w przełamywaniu barier partycypacyjnych w życiu
społeczno-gospodarczym. Strategia „Europa 2020” podkreśla rolę organizacji społeczeństwa
obywatelskiego jako siły sprawczej na rzecz innowacyjności, zrównoważonego rozwoju i
wzrostu opartym na włączeniu społecznym.
Organizacje społeczeństwa obywatelskiego wspieranie ze środków Mechanizmu
Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Norweskiego Mechanizmu
Finansowego często współpracują ściśle z administracją publiczną i innymi interesariuszami.
Relacje partnerskie organizacji pozarządowych z administracją publiczną – szczególnie na
poziomie lokalnym – mogą zagwarantować lepszy dostęp do usług, wyższy poziom
odpowiedzialności partnerów uczestniczących i dobre zarządzanie.
Opisany obszar programowy uwzględnia całość wyzwań ujętych treścią raportu Sekretarza
Generalnego Rady Europy „Stan demokracji, praw człowieka i rządów prawa w Europie”
(kwiecień 2014). Współpraca dwustronna wspiera procesy dzielenia się wiedzą, wymiany
doświadczeń i tworzenia relacji partnerskich dla potrzeb projektów.
Obszar programowy – zakres merytoryczny
 Przynajmniej jedna trzecia środków przeznaczona zostanie na działania związane ze
wspieraniem demokracji i praw człowieka.
 W ramach wszystkich programów będzie realizowany cel włączania społecznego
młodzieży.
 Ochrona środowiska i przeciwdziałanie zmianom klimatu będą wspierane wyłącznie
w ramach działań na rzecz zwiększania partycypację obywatelską, rzecznictwa
interesów, innowacji społecznych i aktywizacja obywateli.
 Świadczenie pomocy społecznej i usług podstawowych będzie wspierane wyłącznie w
ramach szerszych działań dotyczących podnoszenia świadomości społecznej,
rzecznictwa interesów, upodmiotawiania obywateli i inicjatyw reformatorskich.
 Przynajmniej 15% środków obszaru programowego będzie przeznaczone na
budowanie potencjału i rozwój sektora społeczeństwa obywatelskiego
Download
Random flashcards
bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

66+6+6+

2 Cards basiek49

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

Create flashcards