badanie zale ności temperatury wrzenia wody od ciśnienia

advertisement
Ćwiczenie 7
BADANIE ZALEŻNOŚCI TEMPERATURY WRZENIA WODY
OD CIŚNIENIA
7.1. Wiadomości ogólne
Wrzenie jest to proces intensywnego parowania nie tylko na powierzchni cieczy, ale również wewnątrz
cieczy. Ciśnienie p wewnątrz pęcherzyka pary jest równe
p = p0 + ρgh + pσ ,
(7.1)
gdzie: po
– ciśnienie zewnętrzne,
ρgh
– ciśnienie hydrostatyczne leżących nad pęcherzykiem warstw cieczy,
pσ = 2σ/r − dodatkowe ciśnienie związane z napięciem powierzchniowym pęcherzyka pary cieczy, w którym r –
promień pęcherzyka, σ – napięcie powierzchniowe cieczy.
Wrzenie następuje w temperaturze, w której ciśnienie par nasyconych wewnątrz pęcherzyka p > p0
+ ρgh + 2σ/r. Jeśli w cieczy istnieją odpowiednie centra, na których mogą się tworzyć pęcherzyki pary, np.
pęcherzyki rozpuszczonych gazów, czy pył, to pσ << p0, co zwykle ma miejsce, to warunek wrzenia można
zapisać p ≈ p0 (w celu uniknięcia przegrzania wody z powodu braku centrów parowania często wprowadza się
do cieczy substancje o dużej powierzchni czynnej, np. kaolin, kawałki rurek kapilarowych itp.).
Temperatura wrzenia jest to zatem temperatura cieczy, w której ciśnienie pary nasyconej cieczy równe
jest ciśnieniu zewnętrznemu. Zależność temperatury wrzenia cieczy od ciśnienia określa równanie ClausiusaClapeyrona:
dp
λ
,
=
dT (Vp − Vc )T
(7.2)
gdzie: λ − molowe ciepło parowania,
Vp – molowa objętość pary w temperaturze T,
Vc – molowa objętość cieczy w temperaturze T.
Przyjmując upraszczające założenia:
1) λ jest stałe, co jest w przybliżeniu słuszne dla różnicy temperatur równej kilkadziesiąt stopni.
2) zaniedbując molową objętość cieczy, czyli przyjmując, że
V p – V c ≈ V p,
3) stosując równanie gazów doskonałych dla pary cieczy
Vp =
RT ,
p
gdzie: R = 8,314 J/mol ⋅ K – stała gazowa,
otrzymamy z (7.2) równanie
co, po rozdzieleniu zmiennych
dp λ ⋅ p
=
dT RT 2
(7.3)
dp λ dT
= ⋅
p R T2
(7.4)
i obustronnym scałkowaniu, prowadzi do związku
ln p = −
λ 1
⋅ + ln p ∞
R T
(7.5)
1
gdzie: p∞ − wartość ciśnienia, przy którym temperatura wrzenia byłaby nieskończenie wielka.
Zależność ta pozwala na wyznaczenie wartości molowego ciepła parowania wody λ metodą najmniejszych
kwadratów.
Podstawiając:
1
λ
y = ln p, x = , a = − , b = ln p∞,
T
R
sprowadzamy równanie (7.5) do postaci liniowej
y = ax + b .
(7.6)
Parametr a prostej wyznaczamy ze wzoru (38) – Wstęp:
xy − x ⋅ y
a=
gdzie:
xy =
x 2 − (x ) 2
1
n
x=
y=
n
(7.7)
1
∑ Ti ln p i ,
i =1
1
n
1
n
x2 =
,
n
1
∑ Ti ,
i =1
n
∑ ln p i ,
i =1
1
n
n
1
i =1
i
∑ T2 ,
gdzie: n – liczba punktów pomiarowych,
a następnie obliczamy molowe ciepło parowania wody
λ = − a R,
(7.8)
gdzie: R − stała gazowa.
7.2. Zadania
7.2.1. Wyznaczyć temperaturę wrzenia wody dla różnych wartości ciśnienia.
7.2.2. Korzystając z otrzymanych wyników eksperymentalnych, sporządzić
wykres zależności temperatury
wrzenia od ciśnienia: T = f (p).
7.2.3. Narysować wykres zależności lnp = f (1/T) i wyznaczyć wartość molowego ciepła parowania wody λ.
2
7.3. Zasada i przebieg pomiarów
7.3.1. Zapoznać się z aparaturą (zwłaszcza przełączaniem kranów rys. 7.1).
Rys. 7.1
7.3.2. Włączyć obieg wody w chłodnicy.
7.3.3. Kran K1 przełączyć w położenie 1, kran K2 przełączyć w położenie I.
7.3.4. Włączyć grzejnik.
7.3.5. Włączyć pompę próżniową i odpompować powietrze z aparatury do
podciśnienia określonego przez
prowadzącego ćwiczenia.
Kranem K1 zapowietrzyć pompę przez ustawienie go w położenie II (ma to na celu zapobieżenie
wciągnięcia oleju z pompy do obszaru próżni).
7.3.7. Wyłączyć pompę.
7.3.6.
7.3.8. Wykonać serię pomiarów temperatury wrzenia wody przy coraz większym ciśnieniu. W tym celu przez
obrót kranu K2 z położenia I na II zwiększać stopniowo ciśnienie, a następnie przełączać kran K2 z powrotem w
położenie I. Podgrzewać wodę do temperatury wrzenia i odczytywać równocześnie temperaturę wrzenia oraz
podciśnienie na wakumetrze. W ten sposób zwiększać skokowo ciśnienie aż do ciśnienia równego ciśnieniu
atmosferycznemu.
7.3.9. Po skończeniu pomiarów wyłączyć grzejnik, kran K2 przełączyć w położenie III, kran K1 przełączyć w
położenie I i przez chwilę odpompowywać powietrze ze zbiornika próżni wstępnej (ma to na celu osuszenie go).
7.3.10. Zapowietrzyć aparaturę kranem K1 przez przełączenie go w położenie III i wyłączyć pompę.
7.3.11. Odczytać ciśnienie atmosferyczne na barometrze znajdującym się w pracowni.
7.3.12.
Wyliczyć rzeczywiste ciśnienie atmosferyczne w naczyniu z wodą, odejmując od ciśnienia
atmosferycznego zmierzoną wartość podciśnienia.
7.4. Ocena niepewności pomiarów
Niepewność pomiaru temperatury wrzenia ∆T i ciśnienia ∆p oceniamy metodą typu B, na podstawie
podziałki użytego termometru i ciśnieniomierza (wzór (3) – Wstęp) w czasie wykonywania pomiarów.
Niepewność pomiaru molowego ciepła parowania wody λ obliczamy jako niepewność standardową
u(a), stosując metodę najmniejszych kwadratów (wzór (39) – Wstęp)
3
u (a ) =
1  y 2 − a xy − b y 
,
⋅
n − 2  x 2 − (x) 2 


(7.9)
gdzie:
y2 =
1
n
n
∑ ln 2 p i ,
i =1
a pozostałe oznaczenia jak w (7.7).
Z równości niepewności względnych (δλ =δa), wynikającej ze wzoru (7.8), otrzymujemy
δλ =
u (λ ) u (a )
=
λ
a
(7.10)
i obliczamy wartość niepewności standardowej u(λ) w pomiarze molowego ciepła parowania wody
(7.11)
u(λ) = δλ ⋅λ .
Literatura
[1] Szczeniowski S.: Fizyka doświadczalna, cz. II. Warszawa: PWN 1976.
[2] Massalski J., Massalska M.: Fizyka dla inżynierów cz. I. Warszawa: WNT 1980.
4
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Create flashcards