52_Choroby_ukladu_kr..

advertisement
Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej
Portalu www.szkolnictwo.pl
Wszelkie treści i zasoby edukacyjne publikowane na łamach Portalu www.szkolnictwo.pl mogą być wykorzystywane przez jego Użytkowników wyłącznie
w zakresie własnego użytku osobistego oraz do użytku w szkołach podczas zajęć dydaktycznych. Kopiowanie, wprowadzanie zmian, przesyłanie, publiczne odtwarzanie
i wszelkie wykorzystywanie tych treści do celów komercyjnych jest niedozwolone. Plik można dowolnie modernizować na potrzeby własne oraz do wykorzystania
w szkołach podczas zajęć dydaktycznych.
Choroby układu krwionośnego
Choroby układu krążenia należą do grupy chorób tzw. cywilizacyjnych. Do
najważniejszych chorób tego układu zalicza się: nadciśnienie tętnicze,
miażdżycę, chorobę wieńcową, zawał serca, arytmię, żylaki.
We wszystkich rozwiniętych krajach choroby układu krążenia zajmują
czołową pozycję wśród przyczyn zgonów i inwalidztwa. Granica wieku
występowania tych chorób obniża się. Cywilizacja niewątpliwie ułatwia
życie, ale wpływa tez niekorzystnie na otaczające na s środowisko i na
nas samych. Żyjemy w ustawicznym pośpiechu, w zagęszczonych ,
zadymionych, hałaśliwych miastach, oderwani od przyrody i jej
regenerującego wpływu. Często także nie potrafimy odpoczywać, tak aby
uspokoić i rozładować negatywne stany emocjonalne.
Co to jest ciśnienie tętnicze krwi?
Krew u człowieka krąży w układzie zamkniętym, jaki tworzą
serce i naczynia krwionośne. Aby mogła ona płynąć w układzie
krążenia, musi w nim istnieć ciśnienie. Ciśnienie tętnicze można
określić, jako siłę wywieraną na ściany naczyń krwionośnych
przez strumień wyrzucanej z serca krwi. Ciśnienie tętnicze krwi
nie jest wartością stałą i zmienia się zależnie od fazy cyklu
serca. Podczas skurczu serca, krew tłoczona jest z dużą siłą do
aorty i dużych tętnic. W tym momencie ciśnienie osiąga
najwyższą wartość i jest nazywane ciśnieniem skurczowym. W
chwili rozkurczu serca, przed kolejnym skurczem, ciśnienie
obniża się do najniższych wartości. Wysokość ciśnienia zależy
wtedy od stopnia napięcia ścian tętnic i zgodnie z fazą cyklu
pracy serca, nazywane jest ciśnieniem rozkurczowym.
Ciśnienie tętnicze podobnie jak częstość oddechu lub częstość
pracy serca ulega zmianom. Zależy to od wielu czynników. Do
najważniejszych należą aktywność fizyczna i psychiczna osoby
badanej oraz pora dnia. W warunkach fizjologicznych wysiłek
fizyczny lub stres powodują wzrost ciśnienia. Jest ono natomiast
niższe w czasie odpoczynku lub po jedzeniu. Ciśnienie jest
wyższe w czasie dziennej aktywności, a obniża się podczas
nocnego spoczynku. W godzinach porannych ciśnienie tętnicze
wzrasta ponownie, aby przygotować organizm do pionizacji i
dziennej aktywności.
W warunkach spoczynku ciśnienie tętnicze
dorosłego człowieka wynosi około
120/80 mm Hg. Pierwsza liczba (120)
oznacza wartość ciśnienia skurczowego,
a druga liczba (80) to wartość ciśnienia
rozkurczowego.
Jak wykonać pomiar ciśnienia
krwi?
Samodzielnego pomiaru ciśnienia tętniczego dokonuje się na
ramieniu lub nadgarstku, w zależności od rodzaju
ciśnieniomierza,
który
posiadamy.
Pomiaru
ciśnienia
dokonujemy zawsze w ciszy i po chwilowym odpoczynku.
Nadciśnienie tętnicze
Jeżeli kilkukrotne pomiary ciśnienia tętniczego w pewnym
okresie czasu przekraczają wartość 140/90 mm Hg to
upoważnia to do rozpoznania nadciśnienia tętniczego.
Nadciśnienia
nie
można
rozpoznać
na
podstawie
jednorazowego pomiaru. Dopiero wartości ciśnienia uzyskane w
trakcie kilku pomiarów świadczą o tym, że ciśnienie jest
nieprawidłowe. Często także u osób starszych bywa, że
podwyższona jest tylko jedna wartość ciśnienia, a druga
pozostaje prawidłowa. Taka sytuacja również upoważnia do
rozpoznania nadciśnienia.
Przyczyny nadciśnienia
Z uwagi na przyczyny nadciśnienie tętnicze klasyfikuje się na dwie
grupy:
• nadciśnienie pierwotne, które występuje najczęściej (90%
przypadków). Przyjmuje się, że jest ono spowodowane
oddziaływaniem na siebie kilku czynników z których głównymi
są: predyspozycja genetyczna, rasa, płeć (na które nie mamy
wpływu) oraz oddziaływaniem czynników środowiskowych
związanych głównie z naszym stylem życia (na wiele z nich
mamy wpływ).
• nadciśnienie wtórne - występuje rzadziej i stanowi 10%
przypadków. Nadciśnienie wtórne zwykle jest wynikiem choroby
określonego
narządu, albo przewlekłym przyjmowaniem
niektórych preparatów.
Cholesterol
Często słyszy się, że cholesterol jest szkodliwym związkiem
chemicznym, co nie jest prawdą. Cholesterol jest potrzebny, a
nawet niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu
człowieka. Bierze udział w tworzeniu hormonów sterydowych,
kwasów żółciowych i witaminy D, jest składnikiem błon
komórkowych. Szkodliwy dla organizmu ludzkiego jest tylko
nadmiar tzw. „złego” cholesterolu LDL oraz niedostatek tzw.
„dobrego” cholesterolu HDL.
HDL i LDL
Nie są to rodzaje cholesterolu, lecz nośniki odpowiedzialne za jego transport
w organizmie ludzkim. HDL i LDL należą do lipoprotein:
•
LDL to lipoproteina o małej gęstości, nazywana powszechnie „złym”
cholesterolem. Gdy jej poziom jest zbyt wysoki, to duże ilości cholesterolu
odkładają się w komórkach ścian tętniczych, tworząc złogi, zwane
blaszkami miażdżycowymi, i w rezultacie doprowadzając do zwężenia
światła naczyń krwionośnych, głównie tętnic.
• HDL to lipoproteina o dużej gęstości, nazywana powszechnie „dobrym”
cholesterolem. Usuwa ona cholesterol ze ścian naczyń dlatego przypisuje
się jej właściwości przeciwmiażdżycowe. Za korzystny dla zdrowia uważa
się wysoki poziom HDL.
Miażdżyca (arterioskleroza)
Polega na tworzeniu się w naczyniach krwionośnych, a szczególnie
w tętnicach, zmian nazywanych płytkami miażdżycowymi. Płytki
takie składają się głównie z substancji tłuszczowych a
zwłaszcza cholesterolu. Płytka miażdżycowa rośnie latami
zwężając światło naczynia, a tym samym utrudniając przepływ
krwi.
Schemat powstawania płytki miażdżycowej
Przyczyny miażdżycy
Na pojawienie się choroby wpływają różne czynniki. Jej rozwój
bardzo przyspiesza m. in. palenie papierosów, nieodpowiedni
sposób odżywiania się, otyłość, brak aktywności fizycznej, stres.
Schorzenie nasilają także inne dolegliwości- cukrzyca i
nadciśnienie.
Pozostałe
przyczyny
to
uwarunkowania
genetyczne, wiek, zanieczyszczenie środowiska, również płeć –
mężczyźni częściej zapadają na miażdżycę.
Naczynia wieńcowe
Serce nie jest odżywiane przez
przepływającą przez niego krew, ponieważ jego grube
ściany uniemożliwiają dyfuzję tlenu i substancji
odżywczych do komórek.
Odżywianie mięśnia sercowego możliwe jest dzięki
tętnicom wieńcowym odchodzącym od początkowego odcinka aorty.
Tętnice te rozgałęziają się na coraz drobniejsze tętniczki, tworząc
ostatecznie sieć naczyń włosowatych, gdzie dochodzi do wymiany
substancji odżywczych i gazów.
Choroba wieńcowa
W
większości przypadków choroba wieńcowa, zwana też chorobą
niedokrwienną serca, ma podłoże miażdżycowe. U osób z miażdżycą, w
ścianach naczyń wieńcowych odkładają się blaszki miażdżycowe(1)
(materiał tłuszczowy z krwi) wskutek czego dochodzi do znacznego
zwężenia, a czasami nawet zamknięcia światła tętnic wieńcowych,
spowalniając tym samym przepływ krwi (2) i ograniczając powoli jej dopływ
do mięśnia sercowego.
Czynniki ryzyka choroby wieńcowej:
• wiek - wraz z wiekiem rośnie ryzyko zachorowania
• płeć - częściej chorują mężczyźni
• palenie tytoniu
• siedzący tryb życia
• podniesiony poziom cholesterolu
• nadciśnienie tętnicze
• cukrzyca
• otyłość
Leczenie choroby wieńcowej
W leczeniu choroby wieńcowej stosuje się różne leki, np.
nitroglicerynę oraz zabiegi chirurgiczne. Należą do nich:
zabieg wszczepienia bypassów oraz angioplastyka.
Bypassy (sztuczne naczynia) – umożliwiają
stworzenie
połączenia
omijającego
zablokowane miejsce.
1 – tętnica wieńcowa
2 – blaszka miażdżycowa
3 – balon
4 – balon napełniony powietrzem
5 – poszerzona tętnica
Angioplastyka
wieńcowa
polega
na
wprowadzeniu balonu do zwężonego
odcinka tętnicy wieńcowej przez tętnicę
biegnącą w pachwinie albo na ramieniu.
Napełnienie balonu w zwężonym miejscu
"rozgniata" nagromadzone tam substancje i
wciska je w ścianę tętnicy. Po usunięciu
balonu w tętnicy powraca prawidłowy
przepływ krwi.
Zawał serca
Zawał serca jest nazywany często atakiem serca. Podczas zawału
część mięśnia serca umiera. Jego przyczyną przeważnie jest
zakrzep w tętnicy wieńcowej, do którego doszło w miejscu
gromadzenia
się
substancji
tłuszczowych
(blaszki
miażdżycowej). Zamyka on światło tętnicy wieńcowej, co
pozbawia tkanki sercowe niezbędnego dla życia tlenu. W ciągu
kilku minut od zablokowania tętnicy wieńcowej mięsień zaczyna
obumierać. Zawałowi towarzyszy silny ból w klatce piersiowej.
Najważniejszą zasadą postępowania w zawale serca jest
natychmiastowe przewiezienie do szpitala i leczenie na oddziale
kardiologicznym.
Zawał serca
1 – tętnica wieńcowa
2 – gałąź tętnicy
zamkniętej przez
skrzep
3 – część mięśnia
serca pozbawiona
dopływu krwi
Udar mózgu
Udar niedokrwienny mózgu - udar spowodowany gwałtownym
zatrzymaniem dopływu krwi do mózgu. Może być wynikiem
niedrożności tętnicy zaopatrującej lub niewystarczającym
przepływem krwi przez dany obszar mózgu.
Do zamknięcia tętnicy może doprowadzić zakrzep powstały w
miejscu niedrożności lub materiał zatorowy, który przemieścił
się do naczynia mózgowego.
Arytmia
To zaburzenie rytmu serca. Najczęściej arytmię odczuwa się jako
kołatanie serca. W większości przypadków odczucie to
towarzyszy zaburzeniom niegroźnym, ale czasami wymaga
szczegółowych badań.
Arytmia serca powstaje wskutek zaburzonego wytwarzania i
przewodzenia impulsów elektrycznych przez odpowiednio
wyspecjalizowane komórki znajdujące się w sercu. Przejawia
się ona nierównymi odstępami czasowymi pomiędzy kolejnymi
uderzeniami serca lub okresami nagłego przyśpieszenia lub
zwolnienia rytmu serca.
Arytmię można leczyć m.in. operacyjnie przez wszczepienie
sztucznych, elektrycznych rozruszników serca.
Żylaki
To pogrubione, poskręcane i zmienione chorobowo
odcinki żył. Wśród rodzajów choroby wyróżnia się
żylaki kończyn dolnych i górnych, żylaki powrózka
nasiennego, przełyku i hemoroidy. Żylaki kończyn
dolnych to pogrubione, poskręcane i zmienione
chorobowo
odcinki
żył
powierzchownych,
wyczuwalne pod skórą i widoczne przez skórę jako
nabrzmiałe powrózki, ewentualnie guzki. Przyczyną
choroby jest genetyczna lub nabyta niewydolność
zastawek żył powierzchownych, skutkiem czego jest
upośledzenie odpływu krwi, zastój żylny i wzrost
ciśnienia w naczyniach powierzchownych, co
sprawia że wiotkie ściany żył ulegają odkształceniu.
LITERATURTA
•
•
•
•
Lewiński W. i inni, 2006. Biologia 1. Operon, Gdynia
Wiśniewski H, 1998. Biologia. Agmen, Warszawa
Gołda w., Wardas J., 1994. Biologia. Nowa Era, Warszawa
Strony www:
- http://www.nadcisnienie.org.pl/
- http://www.medserwis.pl/
- http://www.jestemchory.pl/
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

66+6+6+

2 Cards basiek49

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

Create flashcards