Program Ochrony Środowiska Gminy Nowy Tomyśl

advertisement
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
GMINY NOWY TOMYŚL
NA LATA 2004-2007 Z UWZGLĘDNIENIE PERSPEKTYWY NA LATA 2008-2011
1
SPIS TREŚCI :
1. WSTĘP ......................................................................................................................... 4
1.1. Podstawa prawna opracowania.............................................................................. 4
1.2. Przedmiot , zakres i cel opracowania ..................................................................... 4
2. CHARAKTERYSTYKA GMINY .................................................................................... 5
2.1. Położenie geograficzne ......................................................................................... 5
2.2. Sytuacja demograficzna ......................................................................................... 6
2.3. Warunki mieszkaniowe.......................................................................................... 7
2.4. Użytkowanie terenu................................................................................................ 8
2.5. Działalność gospodarcza ...................................................................................... 9
2.5.1.Gospodarka wodna .......................................................................................... 9
2.5.2. Gospodarka ściekowa ....................................................................................11
2.5.3. Gospodarka odpadami ...................................................................................15
2.5.4. Drogi i koleje ..................................................................................................15
2.5.5.Gazyfikacja......................................................................................................17
2.5.6.Infrastruktura naziemna ...................................................................................17
2.6. Działalność przemysłowa ......................................................................................18
2.7. Środowisko kulturowe ...........................................................................................20
3. ZASOBY I SKŁADNIKI ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO .....................................21
3.1. Charakterystyka rzeźby terenu ..............................................................................21
3.2. Budowa geologiczna .............................................................................................21
3.2.1. Uwarunkowania ogólne ..................................................................................21
3.2.2. Zasoby kopalin ...............................................................................................23
3.3. Charakterystyka wód podziemnych .......................................................................25
3.4. Charakterystyka wód powierzchniowych ...............................................................27
3.4.1. Sieć rzeczna...................................................................................................27
3.4.2. Zbiorniki wodne ..............................................................................................27
3.5. Charakterystyka gleb ............................................................................................28
3.6. Charakterystyka elementów przyrody ożywionej ...................................................29
3.6.1. Charakterystyka ogólna szaty roślinnej ..........................................................29
3.6.2. Charakterystyka ogólna świata zwierząt .........................................................32
4. OCENA ZAGROŻEŃ I TENDENCJI PRZEOBRAŻEŃ ŚRODOWISKA
PRZYRODNICZEGO .......................................................................................................33
4.1. Rzeźba terenu i przypowierzchniowa warstwa skorupy .........................................33
ziemskiej ......................................................................................................................33
4.2. Wody podziemne ..................................................................................................34
4.3. Wody powierzchniowe ..........................................................................................35
4.4. Zagrożenia dla wód podziemnych i powierzchniowych ..........................................38
2
4.5. Gleby ....................................................................................................................39
4.6. Powietrze atmosferyczne ......................................................................................42
4.7. Metody ograniczania emisji zanieczyszczeń do powietrza –..............................45
wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych .........................................................45
4.8. Środowisko akustyczne .........................................................................................48
4.9. Przyroda ożywiona ................................................................................................51
4.9.1. Szata roślinna ................................................................................................51
4.9.2. Lasy ...............................................................................................................52
4.9.3. Świat zwierzęcy ..............................................................................................53
4.10. Walory krajobrazowe ..........................................................................................54
5. CELE I PRIORYTETY EKOLOGICZNE ....................................................................55
6. MOŻLIWOŚCI WSPARCIA SYSTEMU FINANSOWANIA INWESTYCJI W
OCHRONIE ŚRODOWISKA ...........................................................................................73
6.1. Informacje ogólne..................................................................................................73
6.2. Fundusz Spójności oraz strategia jego wykorzystania ...........................................74
6.3. Fundusze strukturalne, Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego
....................................................................................................................................78
7. MONITOROWANIE REALIZACJI PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA ...........81
3
1. WSTĘP
1.1. Podstawa prawna opracowania
Opracowanie gminnego programu ochrony środowiska jest obowiązkiem organu
wykonawczego samorządu gminy zapisanym w Ustawie Prawo ochrony środowiska
(Dz.U. nr 62/2001, poz. 627 z późn. zmianami). Termin opracowania programu do dnia
30 czerwca 2004 r. został określony w Ustawie o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony
środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (DZ.U. nr 100/2001, poz.
1085 z późn. zmianami).
1.2. Przedmiot , zakres i cel opracowania
Przedmiotem opracowania jest Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nowy
Tomyśl, położonej w powiecie Nowy Tomyśl, w województwie wielkopolskim.
Niniejsze opracowanie prezentuje szeroko rozumianą problematykę ochrony
środowiska na analizowanym terenie. Zagadnienia ochrony środowiska obejmują ochronę
powietrza, wód, powierzchni ziemi, środowiska akustycznego oraz zasobów
przyrodniczych. Omówienia dotyczące gospodarki odpadami zostały zawarte w odrębnym
opracowaniu pod nazwą Gminny Plan Gospodarki Odpadami dla Gminy Nowy Tomyśl.
Program ochrony środowiska powinien zawierać działania realizowane w ciągu 4
lat z perspektywą na kolejne 4 lata. w związku z tym w niniejszym opracowaniu przyjęto,
że program ochrony środowiska dla Gminy Nowy Tomyśl obejmie lata 2004 – 2007 z
perspektywą na lata 2008-2011.
Ramowy zakres Programu określa art. 14 Prawa ochrony środowiska wymieniając
następujące elementy, które powinien zawierać :
1. cele ekologiczne,
2. priorytety ekologiczne,
3. rodzaj i harmonogram działań proekologicznych,
4. środki niezbędne do osiągnięcia celów, w tym mechanizmy prawno-ekonomiczne i
środki finansowe.
Niniejszy program sporządza się w celu realizacji polityki ekologicznej państwa (PEP).
Realizacja tego wymogu następuje poprzez uwzględnienie zapisów Polityki ekologicznej
państwa na lata 2003-2006 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2007-2010
(MP nr 33/2003, poz. 433) oraz „Programu wykonawczego do II Polityki ekologicznej
państwa na lata 2002-2010”, który wskazuje wykonawców i terminy realizacji konkretnych
zadań lub pakietów zadań przewidzianych do realizacji, a także szacuje niezbędne
nakłady i źródła ich finansowania. Oba wymienione wyżej dokumenty kształtują układ
celów, priorytetów oraz działań proekologicznych prezentowanego programu.
4
Ochrona środowiska przyrodniczego jest jedną z głównych dróg prowadzących do
osiągnięcia zrównoważonego rozwoju, należy jednak pamiętać, że nie jedyną. O w pełni
zrównoważonym rozwoju można dopiero mówić po osiągnięciu czterech ładów:

ekologicznego,

społecznego,

ekonomicznego (gospodarczego),

przestrzennego.
Podstawowym narzędziem osiągnięcia ładu ekologicznego jest ochrona
i kształtowanie środowiska przyrodniczego. Ład społeczny może być osiągnięty np.
poprzez akceptację mieszkańców dla proponowanych i podejmowanych działań. Ład
gospodarczy osiąga się poprzez kształtowanie odpowiedniej struktury gospodarki
i
ograniczanie bezrobocia. Ład przestrzenny wiąże się np. z odpowiednią lokalizacją
terenów przemysłowych, mieszkaniowych, komunikacyjnych i innych.
Powyższe zasady zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska zostały
uwzględnione w niniejszym opracowaniu, ze wskazaniem kierunków i hierarchii działań
zmierzających do ich wprowadzenia na terenie Gminy Nowy Tomyśl. Do najistotniejszych
wytyczonych dla Gminy Nowy Tomyśl, celów i kierunków działań w zakresie rozwoju
społeczno – gospodarczego i ochrony środowiska należą:

racjonalne użytkowanie zasobów naturalnych (zmniejszenie zużycia energii,
surowców i materiałów, wzrost udziału wykorzystywanych zasobów odnawialnych,
ochrona zasobów kopalin);

ochrona powietrza, ochrona przed hałasem (zapewnienie wysokiej jakości
powietrza, redukcja emisji gazów i pyłów, zminimalizowanie uciążliwego hałasu);

ochrona wód (zapewnienie odpowiedniej jakości użytkowej wód, racjonalizacja
zużycia wody, ochrona przed powodzią, właściwa gospodarka wodno-ściekowa);

ochrona gleb (racjonalne stosowanie nawozów, ochrona przed erozją);

ochrona zasobów przyrodniczych (zachowanie zasobów przyrodniczych
z
uwzględnieniem ich różnorodności oraz rozwój zasobów leśnych, racjonalna
eksploatacja lasów).

prowadzenie skutecznej akcji edukacyjno-informacyjnej gwarantującej powodzenie
realizacji wyżej wymienionych działań.
2. CHARAKTERYSTYKA GMINY
2.1. Położenie geograficzne
Gmina Nowy Tomyśl – jedna z 6 gmin powiatu nowotomyskiego – położona jest w
zachodniej części Wielkopolski. Siedziba gminy znajduje się w Nowym Tomyślu przy
ul. Poznańskiej 33.
5
Przez teren gminy przebiegają trzy drogi wojewódzkie :

nr 302 : Nowy Tomyśl - Zbąszyń,

nr 305 : Brudzewo-Zbąszyń-Nowy Tomyśl,

nr 305a : m. Nowy Tomyśl,

nr 307 : Poznań - Nowy Tomyśl,

nr 308 Nowy Tomyśl – Kościan.
Przez północny kraniec gminy przebiegać będzie autostrada A-2 relacji Poznań –
Świecko.
Gmina Nowy Tomyśl sąsiaduje z :

od zachodu - z gminą Zbąszyń,

od północy - z gminami Miedzichowo i Lwówek,

od wschodu - z gminami Kuślin i Opalenica,

od południa - z gminami Grodzisk Wlkp. i Wolsztyn.
2.2. Sytuacja demograficzna
Całkowita powierzchnia Gminy i Miasta Nowy Tomyśl wynosi 186,0 km2 , z czego
na miasto Nowy Tomyśl zajmuje 5,0 km2. Na sieć osadniczą gminy składają się :
- miasto Nowy Tomyśl,
- 18 wsi sołeckich (Boruja Kościelna, Nowa Boruja, Bukowiec, Cicha Góra, Chojniki,
Glinno, Grubasko, Jastrzębsko Stare, Kozie Laski, Paproć, Przyłęk, Róża, Nowa Róża,
Sękowo, Sątopy, Stary Tomyśl, Szarki, Wytomyśl).
Liczba ludności Gminy i Miasta Nowy Tomyśl na koniec 2003 r. wynosiła 24 423,0
mieszkańców, w tym :


miasto Nowy Tomyśl zamieszkuje - 15 706 osób, w tym
-
zabudowa jednorodzinna – 3 556 osób,
-
zabudowa wielorodzinna – 12 150 osób,
wsie zamieszkuje - 8 717 osób, w tym :
1. zabudowa jednorodzinna – 8 592 osób,
2. zabudowa wielorodzinna – 125 osób.
Strukturę mieszkańców w poszczególnych miejscowościach Gminy i Miasta Nowy Tomyśl
przedstawiono w tabeli nr 1.
6
TABELA NR 1
Struktura mieszkańców w poszczególnych miejscowościach Gminy i Miasta Nowy
Tomyśl
Lp. Miejscowość
Liczba ludności
%
1.
Bukowiec
1022,0
4,18
2.
Boruja Kościelna
943,0
3,86
3.
Cicha Góra
395,0
1,62
4.
Chojniki
116,0
0,47
5.
Glinno
965,0
3,95
6.
Grubsko
104,0
0,43
7.
Jastrzębsko Stare
658,0
2,69
8.
Kozie Laski
182,0
0,75
9.
Nowa Boruja
576,0
2,36
134,0
0,55
15706,0
64,31
12. Paproć
718,0
2,94
13. Przyłęk
540,0
2,21
14. Róża
179,0
0,73
15. Stopy
589,0
2,41
16. Sękowo
380,0
1,56
17. Stary Tomyśl
576,0
2,36
18. Szarki
125,0
0,51
19. Wytomyśl
515,0
2,11
24 423,0
100,0
10. Nowa Róża
11. Nowy Tomyśl
Łącznie
2.3. Warunki mieszkaniowe
W mieście Nowy Tomyśl ilość mieszkań w poszczególnych typach zabudowy
kształtuje się następująco :

zabudowa jednorodzinna z indywidualnym ogrzewaniem węglowym – 8,4 %

zabudowa jednorodzinna z indywidualnym ogrzewaniem gazowym lub olejowym –
14,2 %

zabudowa wielorodzinna z centralnym zaopatrzeniem w ciepło – 66,2 %

zabudowa wielorodzinna z indywidualnym ogrzewaniem węglowym – 11,2 %
W gminie Nowy Tomyśl ilość mieszkań w poszczególnych typach zabudowy
kształtuje się następująco :

zabudowa jednorodzinna z indywidualnym ogrzewaniem węglowym – 80,4 %,

zabudowa jednorodzinna z indywidualnym ogrzewaniem gazowym lub olejowym –
18,2 %
7

zabudowa wielorodzinna z centralnym zaopatrzeniem w ciepło – 1,4 %.
Liczbę gospodarstw domowych zlokalizowanych na terenie w Gminy i Miasta Nowy
Tomyśl przedstawiono w tabeli nr 2
TABELA NR 2
Liczba gospodarstw domowych zlokalizowanych na terenie w Gminy i Miasta Nowy
Tomyśl.
Lp.
Miejscowość
Liczba gospodarstw domowych
%
1.
Bukowiec
218,0
3,33
2.
Boruja Kościelna
233,0
3,55
3.
Cicha Góra
80,0
1,22
4.
Chojniki
27,0
0,41
5.
Glinno
231,0
3,52
6.
Grubsko
25,0
0,38
7.
Jastrzębsko Stare
146,0
2,23
8.
Kozie Laski
42,0
0,64
9.
Nowa Boruja
124,0
,1,89
10.
Nowa Róża
30,0
0,46
11.
Nowy Tomyśl
4 551,0
69,42
12.
Paproć
168,0
2,56
13.
Przyłęk
122,0
1,86
14.
Róża
44,0
0,67
15.
Stopy
141,0
2,15
16.
Sękowo
90,0
1,37
17.
Stary Tomyśl
131,0
2,00
18.
Szarki
26,0
0,40
19.
Wytomyśl
127,0
1,94
6 556,0
100,0
Łącznie
2.4. Użytkowanie terenu
Miasto Nowy Tomyśl to aglomeracja miejsko-przemysłowa, natomiast gmina to
tereny wiejskie mające charakter typowo rolniczy.
Struktura użytkowa gruntów na terenie gminy jest następująca :

powierzchnia ogólna - 18 589,0 ha (100 %),

użytki rolne – 10 188,0 ha (55 %),

użytki leśne – 6 115,0 ha (33%),

grunty zabudowane i zurbanizowane – 1 787,0 ha (10 %)

tereny inne – 408,0 ha (2 %).
8
Specyficzny klimat oraz jakość gleb sprzyjają uprawie wikliny, chmielu i szparagów oraz
ziemniaków i zboża.
2.5. Działalność gospodarcza
Miasto Nowy Tomyśl wyposażone jest w sieć wodociągową, kanalizacyjną i
gazową. Komunalna kotłowania gazowa zaopatruje w ciepło 40 % mieszkańców,
natomiast w ciepłą wodę około 23 % mieszkańców. W obrębie gminy znajduje się
składowisko odpadów w m. Bukowiec oraz 2 mechaniczno-bilogiczne oczyszczalnie
ścieków.
Do ważniejszych zakładów pracy i innych instytucji na terenie gminy należą :

Oddział Celny,

Sąd Rejonowy,

Urząd Skarbowy,

Starostwo Powiatowe,

banki,

instytucje ubezpieczeniowe.
Na terenie gminy znajduje się

7 szkół podstawowych – 1990 dzieci (2 w N.Tomyśl, Boruja Kościelna, Bukowiec,
Wytomysl, Jastrzębsko, Stopy)

2 gimnazja – 1126 dzieci (N.Tomyśl i Boruja Kościelna)

7 przedszkoli – 611 dzieci (5 w Nowym Tomyślu, Filia Stary Tomyśl, Filia Boruja
Kościelna),

5 oddziałów przedszkolnych przy szkołach podstawowych – 139 dzieci (Boruja
Kościelna, Bukowiec, Wytomyśl, Jastrzębsko Stare, Stopy).
2.5.1.Gospodarka wodna
Na terenie Gminy Nowy Tomyśl wodę ujmuje się z ujęć wód podziemnych
zarówno dla celów komunalnych jak i przemysłowych. Wody powierzchniowe pobierane
są tylko do nawodnień w rolnictwie i leśnictwie oraz w gospodarce rybackiej.
Na terenie Gminy i Miasta Nowy Tomyśl ujęcia wody podziemnej eksploatują wodę
przede wszystkim z utworów czwartorzędowych za pomocą studni głębinowych.
Wykaz ujęć wód podziemnych na terenie gminy przedstawia tabela 3.
9
TABELA NR 3 - W ykaz ujęć wody na terenie Gminy Nowy Tomyśl
Lokalizacja
ujęcia
Użytkownik
Wydajność
Nr
studni
studni
3
[m /h]
Głębokość
[m]
Stacja uzdatniania
wody/Obsługiwane
miejscowości
Ujęcia zbiorowe
Nowy Tomyśl PWiK
11)
47,0
72,5
SUW Nowy Tomyśl:
(Śniadeckich) Sp. z o.o. w
21)
51,3
73,0
Nowy Tomyśl, Stary
Nowym
3
50,7
75,0
Tomyśl, Glinno,
Tomyślu
4
49,3
74,0
Paproć, Przyłęk,
1
100,0
78,0
2
85,0
76,0
32)
85,0
62,0
42)
85,0
64,0
52)
85,0
71,0
62)
85,0
77,0
Glinno
Wytomyśl, Sękowo,
Jastrzębsko, Boruja
Kościelna, Boruja
Nowa, Cicha Góra,
Chojniki
SUW Kozie Laski:
Kozie Laski
1
51,0
92,0
Kozie Laski, Róża,
Róża Nowa
Sątopy
2
81,6
63,0
SUW Sątopy
3
79,3
72,0
Sątopy
Ujęcia zakładowe i lokalne
Nowy Tomyśl Okręgowa
Spółdzielnia
Potrzeby własne
2
60,0
68,0
2
6,0
18,0
2
10,0-13,0
88,5
1
30,0
75,0
Mleczarska
Bukowiec
Spółdzielnia
Potrzeby własne
Inwalidów
Wielkopolanka
Paproć
Bartex – Bartol
Sp. jawna
1)
– studnia awaryjna;
2)
– studnie nieczynne;
Potrzeby własne
Stopień zwodociągowania poszczególnych miejscowości jest następujący:

m. Nowy Tomyśl - 100 % mieszkańców ,

Stopy - 95 % mieszkańców,

Bukowiec - 100 % mieszkańców,

Jastrzębsko Stare - 100 %,

Boruja Kościelna Nowa - 95%,
10

Paproć - 95 %,

Glinno - 95%,

Stary Tomyśl - 95 %,

Róża - 100 %,

Przyłęk - 95 %,

Wytomyśl - 100 %,

Kozie Laski - 95 %,

Cicha Góra - 60 %,

Sękowo - 10%.
Czyli około 82,5 % Gminy i Miasta Nowy Tomyśl jest zwodociągowane. Długość
istniejącej sieci wodociągowej na terenie Gminy Nowy Tomyśl wynosi 185,9 km. Jest ona
wykonana przede wszystkim z rur PVC, jedynie niedużą część stanowią kolektory
azbestowe, jednak jak duża jest to część to na dzień dzisiejszy nie wiadomo, nie była
prowadzona w tej gestii żadna inwentaryzacja. Zgodnie z postanowieniami „Programu
usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest stosowanych na terytorium Polski”,
który został w dniu 14.05.2002 roku zaakceptowany przez Radę Ministrów, zastępowanie
rur azbestowo – cementowych w instalacjach ziemnych wyrobami bezazbestowymi
powinno następować sukcesywnie i w miarę technologicznego zużycia, albo w przypadku
woli wymiany na rury bezazbestowe.
Obecnie według danych wynikających z pozwoleń wodnoprawnych, wśród form
korzystania z wód powierzchniowych na terenie gminy znajdują się takie jak:

hodowla ryb (stawy rybne utworzone na podpiętrzonych ciekach oraz zbiornikach
wodnych);

wody na cele przeciwpożarowe (zbiorniki wodne, mała retencja);
Według posiadanych informacji na terenie gminy nie pobiera się wód
powierzchniowych na cele socjalno - bytowe oraz do picia.
2.5.2. Gospodarka ściekowa
Na terenie Gminy Nowy Tomyśl działają 2 mechaniczno-bilogiczne oczyszczalnie
ścieków socjalno-bytowych, których właścicielem i użytkownikiem jest PWiK Sp. z o.o. w
Nowym Tomyślu, zlokalizowane w :

w Nowym Tomyślu – oczyszczalnia o przepustowości Qśr = 4 635,49 m3/d i liczbie
równoważnych mieszkańców 19 469 RLM, odprowadzająca oczyszczone ścieki do
rzeki Szarka,

w Bukowcu – oczyszczalnia o przepustowości Qśr = 185,0 m3/d i liczbie
równoważnych mieszkańców 103 RLM, odprowadzająca ścieki do Rowu Kościółek,
oraz
11

w m. Paproć – oczyszczalnia o przepustowości Q = 9,9 m3/d, której właścicielem i
użytkownikiem jest firma BARTEX-Bartol Sp. z o.o. , odprowadzająca oczyszczone
ścieki do Rowu Rsz-18-4,
a także 5 indywidualnych przydomowych oczyszczalni ścieków :

w m. Wytomyśl o przepustowości Qśr = 0,11 m3/d wykonana w 2000 r. (dla potrzeb
budynku mieszkalnego),

w m. Sękowo o przepustowości Qśr = 0,81 m3/d wykonana w 2000 r. (dla potrzeb
budynku mieszkalnego),

w m. Paproć o przepustowości Qśr = 0,6 m3/d wykonana w 2002 r.,

w m. Glinno o przepustowości Qśr = 0,9 m3/d wykonana w 2002 r.,

w m. Przyłęk o przepustowości Qśr = 3,96 m3/d wykonana w 2003 r. (dla potrzeb stacji
paliw).
Odbiornikiem oczyszczonych ścieków z przydomowych oczyszczalni jest głównie
grunt w granicach działki, na której zlokalizowana jest oczyszczalnia, sporadycznie
oczyszczone ścieki odprowadzane są do urządzeń melioracji szczegółowej.
Na dzień dzisiejszy stopień skanalizowania Gminy Nowy Tomyśl wynosi 63,5%. W
najbliższym czasie skanalizowana będzie wieś Stary Tomyśl i Glinno.
Podsumowując, stwierdza się, iż na dzień dzisiejszy Gmina Nowy Tomyśl posiada
prawie pełen stopień zwodociągowania , natomiast niedostatecznie rozbudowana jest sieć
kanalizacji sanitarnej co powoduje zagrożenie zanieczyszczenia środowiska naturalnego
ściekami bytowymi. Jest to zjawisko bardzo niekorzystne. W takiej sytuacji konieczne jest
podjęcie zdecydowanych działań zmierzających do uporządkowania sytemu
odprowadzenia i oczyszczania ścieków.
Ustawa z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz.U. Nr 115, poz. 1229) w art. 43
ust. 3 i art. 208 ust. 2 zobowiązała Ministra Środowiska do sporządzenia i przedłożenia
„Krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych” Radzie Ministrów do
zatwierdzenia do końca 2003 r. Obecnie Program został już zatwierdzony.
Zgodnie z zapisami art. 43 ust. 3 ustawy Prawo wodne „Krajowy program
oczyszczania ścieków komunalnych” ma określić wykazy:

aglomeracji, które powinny być wyposażone - w terminach ustalonych w art. 208
– w systemy kanalizacji zbiorczej i oczyszczalnie ścieków oraz wielkość ładunków
zanieczyszczeń biodegradowalnych z tych aglomeracji koniecznych do usunięcia,

przedsięwzięć w zakresie budowy i modernizacji zbiorczych sieci kanalizacyjnych oraz
oczyszczalni ścieków komunalnych oraz terminy ich realizacji.
Dlatego też głównym celem odprowadzenia i oczyszczenia ścieków w Polsce jest
realizacja systemów kanalizacji zbiorczej i oczyszczalni ścieków na terenach
o skoncentrowanej zabudowie.
Ustawa z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (art. 208, ust.1) zobowiązuje gminy do
realizacji zadania własnego w zakresie usuwania i oczyszczania ścieków (ustawa o
12
samorządzie gminnym – Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591, ustawa Prawo wodne art. 43,
ust. 4) na obszarach aglomeracji wyznaczonych na ich terenie w terminach:

do 31 grudnia 2015 r. w przypadku aglomeracji o równoważnej liczbie mieszkańców
(RLM) od 2000 do 15 000,
 do 31 grudnia 2010 r. w przypadku aglomeracji o RLM powyżej 15 000.
Na terenie Gminy Nowy Tomyśl, wyróżniono 1 aglomerację powyżej 2 000 RLM
(Nowy Tomyśl), warunkuje to termin wyposażenia tych aglomeracji w systemy kanalizacji
zbiorczej, czyli sieci kanalizacyjne zakończone oczyszczalniami ścieków.
W Gminie Nowy Tomyśl problem stanowi również ujmowanie i odprowadzenie wód
deszczowych przede wszystkim na terenach zurbanizowanych. Wynika to z braku
wystarczającej ilości kanalizacji deszczowej, a co za tym idzie spływ wód opadowych
następuje często bezpośrednio do środowiska gruntowo - wodnego. Na dzień dzisiejszy
długość sieci kanalizacji deszczowej na terenie Gminy wynosi zaledwie 6,1 km
W niewielkim, stopniu kanalizacją deszczową objęty jest teren miasta Nowy
Tomyśl oraz największe jednostki administracyjne. Natomiast tereny wiejskie w zasadzie
nie posiadają zorganizowanych systemów zbierania wód opadowych. Niewielkie
fragmenty kanalizacji deszczowych istnieją na niektórych drogach o szczególnym
znaczeniu dla regionu. Ta część wód opadowych, która ujmowana jest systemami
kanalizacji deszczowych odprowadzana jest do odbiorników (wód powierzchniowych)
bezpośrednio bez podczyszczania. Procesom podczyszczania poddawane są jedynie
ścieki deszczowe odprowadzane z niektórych zakładów na terenie Gminy.
Wykaz urządzeń wodnych służących do zbierania i oczyszczania wód
deszczowych znajdujących się na terenie gminy zamieszczono w tabeli 4.
13
TABELA NR 4 - urządzenia do zbierania i oczyszczania wód deszczowych
Przepustowość
Lokalizacja
Użytkownik
Typ
Przyłęk
PAL – GAZ
Separator
Sp. Jawna
koalescencyjny
[dm3/s]
(PKS KOALA NG 20-
Odbiornik
Grunt
39,2
0,85)
Nowy Tomyśl Zakład MŁYN
Separator lamelowy
Szarka
(PSV LAMELA Unicon 43,0
40/400)
Nowy Tomyśl Aesculap – Chifa Separator
Sp. z o. o.
koalescencyjny
(AWAS – BK NG 30) z
Szarka
48,5
osadnikiem
Nowy Tomyśl Przedsiębiorstwo Separator
Energetyki
koalescencyjny
Cieplnej Sp. z o.
(AWAS – SB NG 10) z
o.
osadnikiem
Rów
33,0
melioracyjny
RSz-J1
Celem poprawy stanu czystości wód powierzchniowych należy przewidzieć
oczyszczanie wód opadowych. Szczególnie dotyczy to większych jednostek osadniczych
o zwartej zabudowie, gdzie koncentracja ścieków deszczowych jest największa z uwagi
na umocnione nawierzchnie dróg, placów, powierzchni dachowych.
Z tego względu należy rozważyć wykorzystanie istniejącej kanalizacji
ogólnospławnej jako sieci deszczowej, a na nieskanalizowanych częściach terenu
doprojektowanie dodatkowych kanałów, zwłaszcza na obszarach o zwartej zabudowie.
W przypadku terenów, które zostaną objęte rozbudową sieci kanalizacyjnych należy
przewidzieć budowę sieci rozdzielczej, ze wskazanym podczyszczaniem ścieków
deszczowych ich przed zrzutem do odbiornika.
Pod względem ilości i różnorodności urządzeń wodnych w gminie dominują
budowle piętrzące: zastawki, jazy, zainstalowane na następujących ciekach
przepływających przez gminę:

Rzeka Szarka – budowle rozmieszczone są w kilometrażu:
-
km 25 + 540 w m. Sękowo;
-
km 28 + 950 w m. Nowy Tomyśl;
-
km 33 + 400 w m. Stary Tomyśl;

Strumień Kościółek - budowle rozmieszczone są w kilometrażu:
-
km 1 + 875 w m. Boruja Kościelna;
-
km 3 + 690 w m. Boruja Kościelna;
14
-
km 4 + 000 w m. Boruja Kościelna;
-
km 5 + 060 w m. Boruja Kościelna;
-
km 6 + 370 w m. Paproć;
-
km 7 + 030 w m. Paproć;
-
km 7 + 960 w m. Paproć;
-
km 8 + 080 w m. Cichagóra;
-
km 8 + 590 w m. Cichagóra;
-
km 8 + 900 w m. Cichagóra;
-
km 9 + 015 w m. Cichagóra;

Rów Wargański - budowle rozmieszczone są w kilometrażu:
-
km 7 + 620 w m. Grubsko;
-
km 11 + 574 w m. Jastrzębsko Stare;
-
km 12 + 860 w m. Jastrzębsko Stare;
2.5.3. Gospodarka odpadami
Szczegółowe omówienie zagadnień dotyczących gospodarki odpadami na terenie
Gminy Nowy Tomyśl, wraz ze wskazaniem właściwych rozwiązań, zostało zamieszczone
w Gminnym Planie Gospodarki Odpadami dla Gminy Nowy Tomyśl.
2.5.4. Drogi i koleje
Na terenie Gminy Nowy Tomyśl istnieje dobrze rozbudowana sieć dróg. Głównymi
szlakami komunikacyjnym są :
1) przede wszystkim drogi wojewódzkie :
 nr 302 : Nowy Tomyśl - Zbąszyń,
 nr 305 : Brudzewo-Zbąszyń-Nowy Tomyśl,
 nr 305a : m. Nowy Tomyśl,
 nr 307 : Poznań - Nowy Tomyśl,
 nr 308 Nowy Tomyśl – Kościan.
2) oraz drogi powiatowe :
 nr 32 703 Stary Tomyśl – Lwówek
 nr 32 755 Róża – Cicha Góra
 nr 49 413 Łomnica – Chrośnica – Boruja Kościelna
 nr 49 453 Chrośnica – Jastrzębsko Stare
 nr 32 763 Sątopy – Kąkolewo
 nr 32 701 Nowy Tomyśl – Duszniki
 nr 32 760 Boruja Kościelna – Jastrzębsko
 nr 32 762 Bukowiec - Boruja Kościelna
 nr 32765 Grodzisk Wlkp. - Boruja Kościelna
 nr 32 706 Rakoniewice – Boruja Nowa
15
Na wymienionych drogach, odbywa się ruch pojazdów samochodowych o zróżnicowanym
natężeniu. Zgodnie z uzyskanymi informacjami szacunkowe natężenie ruchu na drogach
wojewódzkich zawierało się w wielkościach następujących:

maksymalne – 2 251 samochodów/dobę;

minimalne – 271 samochodów/dobę.
Struktura kierunku i natężenia ruchu na terenie gminy ulegnie zmianie
w momencie realizacji odcinka autostrady Komorniki – Nowy Tomyśl o długości 50,5 km.
Przewidywany przez Koncesjonariusza Autostrada Wielkopolska S.A. termin oddania
odcinka to przełom roku 2004/2005. Odcinek Komorniki – Nowy Tomyśl wchodzi w skład
autostrady Konin - Poznań – Nowy Tomyśl (łącznie około 150 km), która stanowi element
europejskiej sieci autostrad obsługującej tranzytowy ruch międzynarodowy pomiędzy
Niemcami, Polską i Białorusią. Budowa kolejnego odcinka autostrady A 2 z Nowego
Tomyśla do Świecka o długości 105 km przewidziana jest do realizacji na lata 2007
– 2010.
Autostrada A 2 znajduje się w rejestrze potencjalnych źródeł nadzwyczajnego
zagrożenia środowiska (NZŚ). W Raporcie oddziaływania na środowisko wykonanym
przez Biuro Projektowe Transprojekt Gdańsk dla odcinka Komorniki – Nowy Tomyśl, nie
wskazano wyznaczenia obszaru ograniczonego oddziaływania, wskazano natomiast
strefę oddziaływania autostrady, która dotyczy zanieczyszczenia powietrza, gleby oraz
hałasu. Obiekty budowlane przy autostradzie zgodnie z art. 43. ust. 1 ustawy o drogach
publicznych (Dz. U nr 14 poz. 60 z późn. zmianami), powinny być usytuowane od
zewnętrznej krawędzi jezdni w odległości co najmniej:
-
na terenie zabudowy miast i wsi 30 m;
-
poza terenem zabudowy 50 m.
Oś kolejową przechodzącą przez teren Gminy Nowy Tomyśl stanowi linia kolejowa
E - 20 o znaczeniu międzynarodowym, relacji Paryż – Berlin – Warszawa - Moskwa.
Obsługuje ona zarówno transport pasażerski jak i towarowy. Natężenie pociągów na tej
linii wynosi 92 pociągi na dobę.
Linia przebiega przez środek Gminy Nowy Tomyśl. Usytuowane są przy nim
następujące przystanki i stacje kolejowe:

Sątopy;

Nowy Tomyśl;

Jastrzębsko;
Na tym odcinku linii kolejowej przechodzącej przez gminę znajduje się również
punkt przeładunkowy w Nowym Tomyślu.
16
Korytarz magistrali E – 20, przyszłościowo został zaadoptowany na potrzeby trasy
Superszybkiej Kolei o prędkości 160 km/h (system TGV), relacji Berlin – Poznań
– Warszawa – Mińsk.
2.5.5.Gazyfikacja
W Mieście i Gminie Nowy Tomyśl z gazu ziemnego korzysta ponad 93 % ludności
Nowego Tomyśla i około 25 % ludności wsi. Gaz ziemny mają tylko największe wsie:
Boruja Kościelna, Bukowiec i Sątopy.
2.5.6.Infrastruktura naziemna
Do infrastruktury naziemnej Gminy Nowy Tomyśl należą stacje radiowe,
telewizyjne i telefonii komórkowej, medyczne urządzenia diagnostyczne i terapeutyczne,
urządzenia przemysłowe i gospodarstwa domowego oraz systemy przesyłowe energii
elektrycznej.
Z punktu widzenia ochrony środowiska istotne znaczenie mają urządzenia
radiokomunikacji rozsiewczej; stacje nadawcze radiowe i telewizyjne oraz telefonii
komórkowej. Emitują one do środowiska fale elektromagnetyczne wysokiej częstotliwości
w postaci radiofal o częstotliwości od 0,1 – 300 MHz i mikrofal od 300 do 300 000 MHz.
Na terenie Gminy Nowy Tomyśl znajdują się przede wszystkim pojedyncze
sztuczne oraz liniowe źródła pól elektromagnetycznych wraz ze związanymi z nimi
stacjami elektroenergetycznymi.
Zgodnie z uzyskanymi danymi na obszarze powiatu zlokalizowane są 3 obiekty
telefonii komórkowej. Wykaz stacji bazowych telefonii komórkowej, znajdujących się na
terenie gminy przedstawia tabela 5.
TABELA NR 5 - Stacje bazowe telefonii komórkowej posiadające pozwolenie
na użytkowanie
Nazwa stacji
Stacja bazowa telefonii komórkowej Plus
GSM - poziom emisji 8852W,
Lokalizacja
Bukowiec ul. Sątopska dz. 163/12,
Stacja bazowa telefonii komórkowej
Nowy Tomyśl ul. Komunalna
Stacja bazowa telefonii komórkowej
Nowy Tomyśl ul. Komunalna
Źródło: Starostwo Powiatowe w Nowym Tomyślu
Na terenie gminy prócz stacji telefonii komórkowej, zlokalizowane są następujące
źródła promieniowania elektromagnetycznego:
-
elektroenergetyczne linie napowietrzne NN, WN 110 kV, 220 kV, SN 15 kV ;
17
-
stacje elektroenergetyczne (GPZ);
-
stacje transformatorowe SN 15 kV;
-
cywilne stacje radiowe CB o mocy około 10 W
-
urządzenia nadawcze, diagnostyczne i inne, będące w posiadaniu policji, straży
pożarnej, pogotowia i zakładów przemysłowych.
Pola elektromagnetyczne wokół linii o napięciu 15 kV i niższym traktowane są jako
nieistotne z punktu widzenia wpływu na środowisko i zdrowie ludzi. Natomiast pola
elektromagnetyczne o wartościach przekraczających wartości dopuszczalne mogą
występować wokół linii elektroenergetycznych wysokich napięć oraz w otoczeniu stacji
elektroenergetycznych. Uciążliwość elektroenergetyczna wymienionych obiektów oraz
istniejących linii elektroenergetycznych wraz ze stacjami nie została dokładnie zbadana.
Natomiast według danych literaturowych („Linie i stacje elektroenergetyczne w środowisku
człowieka” M. Szuba), pomiary pól elektromagnetycznych wskazują na to, że pod liniami
110 kV i 220 kV mogą być przekroczone dopuszczalne poziomy pól lektromagnetycznych
określone dla terenów zabudowy mieszkaniowej. W związku z tym pod liniami 110 kV i
220 kV i w bezpośrednim ich sąsiedztwie należy unikać lokalizacji takiej zabudowy lub jej
planowaną lokalizację poprzedzić pomiarami pól elektromagnetycznych w środowisku.
W związku z powyższym należy zwrócić uwagę na dodatkowy aspekt budowy linii
elektroenergetycznych i obiektów radiokomunikacyjnych i radiowych, jakim jest wpływ
wysokich konstrukcji wsporczych na krajobraz. W celu ochrony krajobrazu przed
negatywnym oddziaływaniem linie elektroenergetyczne, stacje nadawcze radiowotelewizyjne, stacje bazowe telefonii komórkowej i inne obiekty radiokomunikacyjne, należy
lokalizować poza miejscami objętymi szczególną ochroną, z uwzględnieniem zakazów
wynikających z aktów prawa miejscowego powołujących określone formy ochrony
przyrody i w taki sposób aby ich wpływ na krajobraz był jak najmniejszy. Należy także
wprowadzić zasadę, że jeśli w bliskim sąsiedztwie planowana jest lokalizacja kilku
obiektów radiowo telewizyjnych lub obiektów radiokomunikacyjnych, to muszą one być
lokalizowane na jednej konstrukcji wsporczej.
Zagadnienia ochrony ludzi i środowiska przed niejonizującym promieniowaniem
elektromagnetycznym są regulowane przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy, prawa
budowlanego, prawa ochrony środowiska, zagospodarowania przestrzennego
i przepisami sanitarnymi.
2.6. Działalność przemysłowa
Liczba podmiotów małych i średnich : 173 sztuk
Liczba podmiotów dużych – 9 sztuk.
18
TABELA NR 6 - Zarejestrowane podmioty prowadziły następujące rodzaje działalności :
Lp.
Małe i średnie
Rodzaj produkcji
Duże przedsiębiorstwa
przedsiębiorstwa
1.
Metalowa
14,0
1,0 (produkcja narzędzi
chirurgicznych)
2.
Elektroniczna i elektrotechniczna
3,0
1,0
3.
Chemiczna
11,0
1,0 (produkcja opakowań
z tworzyw sztucznych)
4.
Materiały budowlane
1,0
5.
Drzewna
20,0
6.
Papiernicza
4,0
7.
Odzieżowa
17,0
8.
Skórzana
1,0
9.
Piekarnicza
7,0
10.
Cukiernicza
4,0
11.
Masarnicza (z ubojnią)
4,0
12.
Przetwórstwo Rolno-Spożywcze
5,0
13.
Stolarstwo
38,0
14.
Koszykarstwo
40,0
15.
Działalność tartaków
2,0
16.
Tapicerstwo meblowe
2,0
Łącznie
173,0
1,0
4,0
9,0
Łączna ilość podmiotów gospodarczych zarejestrowanych na terenie gminy wynosi 1963
sztuki, w tym :
- podmioty produkcyjne – 148 sztuk,
- podmioty handlowe – 676 sztuk,
- usługi – 1139 sztuk.
19
Tabela 7 – Duże podmioty gospodarcze zlokalizowane na terenie Gminy Nowy Tomyśl.
L.p. Nazwa przedsiębiorstwa
Profil działalności
1.
Aesculap-Braun Chifa
sprzęt medyczny i chirurgiczny
2.
Moda
odzież
3.
Qalitex
odzież
4.
Atlas
meble
5.
Scanbech Poland
opakowania z tworzyw sztucznych
6.
PPE „Wielkopolska”
produkcja elementów
elektrotechnicznych
7.
Bartex
wina
8.
Spółdzielnia Mleczarska Top-Tomyśl
wyroby mleczarskie
9.
Frigo Logistics
branża logistyczna
10.
Hellmann Moritz
branża logistyczna
11.
PPH-U „Folios”
branża chemiczna
12.
Botec
branża budowlana
13.
Zakład Meblarski STEMB
produkcja mebli
14.
HENKE SASS WOLF–Polska Sp. z o.
produkcja narzędzi medycznych
15.
SCANBECH-POLAND Sp. z o.o.
produkcja opakowań z tworzyw
sztucznych
2.7. Środowisko kulturowe
Na terenie Gminy Nowy Tomyśl zostało zachowane wiele historycznych pamiątek,
między innymi kościoły, zespoły pałacowo-parkowe i dworsko-parkowe.
Wykaz wybranych zabytkowych obiektów znajdujących się na terenie Gminy przedstawia
się następująco :

Zespół Kościoła p.w. św. Wojciecha z XVIII/XIX w, w Borui Kościelnej

Zespół Tartaku (tartak, dom) z 1920 r w Borui Kościelnej

Wiatrak Koźlak z 1755 r w Borui Kościelnej

Zespół Kościoła p.w. św. Marcina (kościół, plebania, organistówka, dom katolicki) z
XVIII/XIX w, w Bukowcu

Pozostałość Zespołu Folwarcznego z XIX w, w Bukowcu

Zespół Kościoła p.w. NMP Nieustającej Pomocy w Nowym Tomyślu (kościół,
plebania) z XIX/XX w

Kościół p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Nowym Tomyślu

Gazownia z 1907 r w Nowym Tomyślu

Wieża Ciśnień z 1913 r w Nowym Tomyślu
20

Pozostałość Zespołu Młyna z XIX w, w Nowym Tomyślu

Młyn z XX w, w Nowym Tomyślu

Zespół Folwarczny z XIX/XX w, w Paproci

Kościół p.w. św. Andrzeja Boboli w Sątopach z 1908 r

Zespół Dworca Kolejowego z pocz. XX w, w Sątopach

Kościół p.w. MB Królowej Korony Polskiej z 1908 – 1914 r w Starym Jastrzębsku

Dworzec Kolejowy z 1900 r w Starym Jastrzębsku

Zespół Pałacowo Folwarczny (pałac, dwór, park, folwark) z XIX/XX w, w Starym
Tomyślu

Zespół Kościoła p.w. św. Michała Archanioła z XIX w

Zespół Dworski (dwór, park, stajnia, wozownia, spichlerz i czworaki) z XVIII/XIX w,
w Wytomyślu
3. ZASOBY I SKŁADNIKI ŚRODOWISKA
PRZYRODNICZEGO
3.1. Charakterystyka rzeźby terenu
Ukształtowanie terenu, rzeźba, gleby, wody oraz krajobraz Gminy Nowy Tomyśl są
pochodzenia polodowcowego i tworzą krajobraz młodoglacjalny. Teren ten znajduje się na
obszarze dawnego zlodowacenia bałtyckiego. Jego powierzchnię stanowi głównie zespół
równin sandrowych i wzniesień morenowych z niewielkimi nachyleniami, sandry, terasy
piaszczyste, sandry pojezierne, rynny jeziorne o specyficznym, podłużnym kształcie i
wyrównanym dnie, ale zmiennej szerokości; lokalnie wyraźnie zaznaczające się w terenie,
liczne, zwłaszcza w strefie krawędziowej rynny, drobne doliny erozyjno-denudacyjne,
rozcinające powierzchnie wysoczyznowe. Dominującym elementem tego obszaru jest
Sandr Nowotomyski, który stanowi największy w Wielkopolsce równinny obszar
sandrowy. Rozciąga się on na wysokości około 70-80 m n.p.m. Deniwelacje terenu w
obrębie całej Gminy Nowy Tomyśl są dość znaczne i kształtują się w granicach 5 – 37 m,
przy czym najniżej położony punkt to 67,9 m n p m w okolicach m. Sękowo, a najwyżej
położony punkt to : 105,0 m n p m w okolicach m. Nowa Róża.
3.2. Budowa geologiczna
3.2.1. Uwarunkowania ogólne
Omawiany obszar pod względem geologicznym położony jest na styku dwóch
jednostek geologiczno-strukturalnych: Monokliny Przedsudeckiej i Synklorium
Szczecińskiego. Granica między nimi przebiega wzdłuż linii : Jezioro Lutol – Łomnica
– Jastrzębsko Stare. Na obszarze Monokliny głębokie podłoże zbudowane jest
21
z piaskowców i iłów jury dolnej (liasu), mułowców jury środkowej (doggeru) oraz wapieni
i margli jury górnej (malmu). W podłożu Synklinorium dominują dolnokredowe osady
turonu i cenomanu. Bezpośrednio na utworach mezozoicznych zdeponowana została
seria osadów trzeciorzędowych oligocenu i neogenu (miocenu i pliocenu), o łącznej
miąższości dochodzącej do 200 m. Były one akumulowane w rozległym (obejmującym
Polskę środkową i północną) obniżeniu, powstałym w czasie orogenezy alpejskiej.
W wykształconej wówczas depresji osadzone zostały piaski drobnoziarniste, piaski ilaste,
mułki i węgle brunatne miocenu, przykryte następnie przez kilkunasto-,
kilkudziesięciometrową warstwę plioceńskich iłów pstrych. Strop iłów plioceńskich nie
wykazuje dużych deniwelacji i znajduje się na rzędnych około 0÷20 m poniżej poziomu
morza, stanowiąc bezpośrednie podłoże czwartorzędu.
Czwartorzęd reprezentowany jest przez utwory akumulacji lodowcowej,
wodnolodowcowej, rzecznej, jeziorno-bagiennej i eolicznej o łącznej miąższości
dochodzącej do 100 m. Ich sedymentacja trwała od zlodowacenia południowopolskiego
po holocen. Gliny morenowe zlodowacenia południowopolskiego, zalegające
bezpośrednio na utworach trzeciorzędowych, zachowały się co najwyżej sporadycznie
– w największych obniżeniach powierzchni podczwartorzędowej. Wśród osadów
plejstoceńskich występuje glina zwałowa, budująca powierzchnie wysoczyzny falistej. Ich
otoczenie stanowią rozległe obszary występowania piasków akumulacji wodnolodowcowej
i rzecznej, z seriami zastoiskowych mułków (m.in. pyłów, glin pylastych oraz iłów
warwowych).
Warunki gruntowe obszaru Gminy Nowy Tomyśl są zróżnicowane. W podłożu
obszarów wysoczyznowych niemal powszechnie występują utwory bezpośredniej
akumulacji lodowca – gliny, gliny piaszczyste i piaski gliniaste, najczęściej o konsystencji
twardoplastycznej i półzwartej (często z ok. 1÷2 m warstwą gruntów plastycznych
i miękkoplastycznych, w strefie występowania wody gruntowej). W wielu miejscach glina
zwałowa przykryta jest cienką warstwą osadów wód płynących (wodnolodowcowych
i rzecznych) – warstwowanych piasków i żwirów. Występują one m.in. na obszarze
równiny sandrowej oraz w obrębie rozległych powierzchni terasowych. Większość
zalegających w podłożu piasków i żwirów to grunty średniozagęszczone i zagęszczone,
o zmiennej miąższości z wkładkami i przewarstwieniami gruntów tiksotropowych, bardzo
wrażliwych na zmiany wilgotności, przemarzanie i drgania (zastoiskowych mułków).
Jedynie na obszarze terasy zalewowej, w stropowej części podłoża przeważają piaski
luźne, często z licznymi przewarstwieniami i domieszkami próchnicy. Niedużą na ogół
miąższością odznaczają się osady holoceńskie, reprezentowane przez piaski próchniczne
i namuły organiczne.
22
3.2.2. Zasoby kopalin
Występowanie złóż kopalin na terenie Gminy determinuje budowa geologiczna. Na
terenie Gminy Nowy Tomyśl występują udokumentowane złoża ropy naftowej, gazu
ziemnego, torfu, kredy oraz kruszywa naturalnego. Złoża gazu ziemnego wiążą się
z
najmłodszym okresem mezozoiku – permem, dokładniej ze skałami czerwonego
spągowca. W ostatnich latach odkryto szereg niewielkich, ale licznych złóż w utworach
rafowych wapienia cechsztyńskiego w rejonie wyniesienia wolsztyńskiego. Z kolei złoża
surowców ilastych powstały w trzeciorzędzie, kiedy obszar lądowy, po mioceńskiej fazie
rzeczno – jeziornej, obniżył się, w wyniku, czego powstał obejmując całą Wielkopolskę,
wielki zalew o charakterze jeziornym, w którym następowała sedymentacja iłów.
Czwartorzęd reprezentowany jest przez zarówno osady plejstocenu, jak i holocenu. W
plejstocenie tworzyły się osady glacjalne w postaci glin morenowych oraz utwory
fluwioglacjalne i fluwialne – piaski i żwiry z przewarstwieniami glin zwałowych. Holocen
reprezentują osady aluwialne, w większości piaszczyste, a w lokalnych obniżeniach dolin
rzecznych i jezior – torfy, kredy jeziorne i mady.
Stopień rozpoznania zasobów i stan zagospodarowania, a także wielkość
wydobycia z poszczególnych złóż zestawiono w tabeli 8.
23
TABELA NR 8 - Wykaz złóż surowców naturalnych
Wyszczególnienie
Stan zag.
złoża
Zasoby
geologiczne
bilansowe
Wydobycie
przemysłowe
[za rok 2001]
gaz ziemny [mln m3]
Buk1)
E
4,55
-
2,50
Bukowiec2)
E
93,10
71,60
7,71
Jastrzębsko
R
96,00
-
-
Paproć
E
1 942,68
1 932,05
310,25
Paproć W
R
3 145,00
-
-
Szewce W 3)
E
238,55
75,02
3,63
ropa naftowa [tys. Mg]
Buk4)
E
0,47
29,81
11,74
Jastrzębsko
R
19,00
-
-
torf [tys. Mg]
Jastrzębsko
E
38,00
-
-
Jastrzębsko Stare
T
355,00
-
3,00
-
-
-
-
kreda [tys. Mg]
Jastrzębsko
E
50,00
kruszywo naturalne [tys. Mg]
Sątopy
Z
191,00
złoże Poznań – Nowy Tomyśl; 2) – złoże Grodzisk Wlkp. – Nowy Tomyśl;3) - złoże Poznań – Nowy Tomyśl;
– złoże Poznań – Nowy Tomyśl; 5) – torf występuje w nakładzie złoża kredy jeziornej; 6) – złoże zawierające
piasek ze żwirem;
1) 4)
Skróty literowe stanu zagospodarowania zasobów w wykazach złóż oznaczają:
E – złoże zagospodarowane – eksploatowane;
P – złoże o zasobach rozpoznanych wstępnie;
R – złoże o zasobach rozpoznanych szczegółowo;
T – złoże zagospodarowane – eksploatowane okresowo;
Z – złoże zaniechane.
Na terenie gminy prowadzona jest również eksploatacja kruszywa naturalnego
bez koncesji, na potrzeby lokalne ze złóż nieudokumentowanych. Taka niekontrolowana
eksploatacja złóż stanowi jednak duże zagrożenie dla rzeźby terenu i środowiska
przyrodniczego gminy, z tego względu należy za pomocą dostępnych środków
administracyjno – prawnych dążyć do zaprzestania tego rodzaju działalności.
24
3.3. Charakterystyka wód podziemnych
Teren Gminy Nowy Tomyśl zgodnie z hydrogeologicznym podziałem kraju
znajduje się w makroregionie zachodnim Niżu Polskiego – regionie wielkopolskim. Na
jego obszarze zbiorniki wód podziemnych występują w utworach czwartorzędowych i
trzeciorzędowych.
Utwory czwartorzędowe
Na obszarze Gminy Nowym Tomyśl w utworach czwartorzędowych występują trzy
warstwy wodonośne :

poziom wód gruntowych – występuje w osadach piaszczystych pradolin i dolin
rzecznych, sandrów i rynien jeziornych oraz w spiaszczonych partiach glin
morenowych. Swobodne zwierciadło wody w zależności od struktur poziomu,
morfologii terenu i położenie baz drenażu i zasialnia, zalega na głębokości 0,0 – 7,5
m, najczęściej 2,0 – 4,0 m. Wahania zwierciadła wody wynoszą 0,4 -3,8 m. Poziom
gruntowy zasilany jest przez infiltrację opadów atmosferycznych, a moduł infiltracji
efektywnej dla sandru nowotomyskiego wynosi 4,06 m3/h/km2 . Bazą drenażu dla
wód tego poziomu są cieki (rzeka Szarka, Kościółek, Bobrówka) oraz jeziora. Poziom
ten również zasila niżej zalegające poziomy wód wgłębnych poprzez przesączanie
pośrednio przez gliny lub bezpośrednio w oknach hydrogeologicznych. Generalnie
poziom ten obecnie w niewielkim stopniu jest wykorzystywany do zaopatrzenia
ludności w wodę na terenie Gminy Nowy Tomyśl, z uwagi na zwodociągowanie prawie
całego terenu Gminy. Jednak w tym poziomie wodonośnym posadowionych jest wiele
przydomowych studni kopanych, awaryjnych studni ulicznych oraz studni wierconych i
w związku z tym wody te mogą być doraźnie wykorzystywane dla zaspokojenia
lokalnych potrzeb ludności,

poziom międzyglinowy górny – wiąże się z istnieniem piasków i żwirów
rozdzielających gliny morenowe zlodowacenia bałtyckiego od środkowopolskiego.
Miąższość warstw jest niewielka i wynosi najczęściej 2 – 5 m, sporadycznie do 30 m.
Na terenie Gminy występuje on praktycznie jedynie we wschodniej części i właściwie
nie jest ujmowany do eksploatacji. Poziom ten ma charakter naporowy lub swobodny i
w układzie krążenia nawiązuje do poziomu gruntowego.

poziom międzyglinowy środkowy – poziom wielkopolskiej doliny kopalnej – jest
związany z osadami rzecznymi interglacjału mazowieckiego i fluwioglacjałami
zlodowacenia środkowopolskiego. Zbudowany z osadów piaszczystych o różnej
granulacji (żwiry i pospółki zalegają w spągu warstwy wodonośnej a piaski drobne i
średnie w stropie warstwy wodonosnej). Ich miąższość jest zmienna i waha się od
kilku do 60 m, najczęściej 10 – 25 m. Charakteryzuje się naporowym zwierciadłem
wody nawierconym na głębokości od ca 30 - 40 m ppt .Generalny kierunek spływu
wód podziemnych WDK następuje ze wschodu na zachód – od wału lwóweckiego do
25
rzeki Obra. Współczynnik filtracji waha się w granicach k = 1,0 – 2,0 m/h. Moduł
zasilania doliny kopalnej drenowanej przez Obrę wynosi 4,34 m3/hkm2 i jest jednym z
najwyższych . Spadki hydrauliczne osiągają 0,0015 – 0,005 a prędkości filtracji w
zbiorniku 3,8-48,0 m/rok. Zasilanie doliny kopalnej następuje poprzez przesączanie
wód z sandru poprzez gliny morenowe i dopływy boczne dolin dopływowych. Gmina
Nowy Tomyśl znajduje się w zachodniej części wielkopolskiej doliny kopalnej – w
podsystemie Obry, ograniczonym :
 od wschodu – działem Wału Lwóweckiego wyniesionym 100-138 m npm,
 od zachodu – rzeką Obrą na odcinku Zbąszyn – Trzciel, o rzędnych 51-53 m npm,
 od północy i południa – granicami strukturalnymi (bocznymi).
Odległość od działu wodnego wynosi 10,5 km, od granic bocznych 5-8 km i najdalej
od Obry – 22 km. Jest to poziom użytkowy dla wszystkich ujęć komunalnych oraz
większości ujęć wody zlokalizowanych na terenie Gminy Nowy Tomyśl.
Wielkopolska Dolina Kopalna stanowi Główny Zbiornik Wód Podziemnych GZWP
nr 144, eksploatujący wodę z utworów czwartorzędowych. Posiada on wyznaczony
obszar objęty najwyższą (ONO) i wysoką (OWO) ochroną. Dla GZWP 144 ONO ma
powierzchnię 408 km2, a OWO ma powierzchnię 2 902 km2.
TABELA NR 9 - Parametry GZWP 144
Nr
GZWP
144
Nazwa GZWP
Wielkopolska
Dolina Kopalna
Typ
Wiek
ośrodka
skał
porowy
Q
Powierzchnia
GZWP
[km2]
4 000
Średnia
głębokość
ujęć
[m]
60
Zasoby
dyspozycyjne
[tys.m3/d]
480,0
Wodonośne piętro trzeciorzędowe
W utworach trzeciorzędowych występują generalnie dwa poziomy wodonośne:
oligoceński i mioceński, z których podstawowe znaczenie posiada poziom mioceński. Oba
poziomy występują na znacznych głębokościach (ponad 100 m ppt) i jedynie
sporadycznie są wykorzystywane przez ujęcia wody zlokalizowane na terenie Gminy
Nowy Tomyśl.
26
3.4. Charakterystyka wód powierzchniowych
3.4.1. Sieć rzeczna
Wody powierzchniowe występujące na terenie Gminy należą do systemu
wodnego środkowej Odry, w zlewni rzeki Warty. Sieć rzeczną tworzą rzeki wraz z
dopływami :
 rzeka Szarka o długości w gminie 15,2 km i powierzchni zlewni w gminie wynoszącej
60,6 km2,
 rzeka Kościółek o długości w gminie 14,4 km i powierzchni zlewni w gminie
wynoszącej 28,1 km2,
 rzeka Dojca o długości w gminie 5,6 km i powierzchni zlewni w gminie wynoszącej 7,5
km2,
 rzeka Bobrówka o długości w gminie 7,3 km i powierzchni zlewni w gminie
wynoszącej 29,7 km2,

Rów Wargański o długości w gminie 3,1 km i powierzchni zlewni w gminie
wynoszącej 8,1 km2.
Wszystkie cieki charakteryzuje śnieżno – deszczowy system zasilania, z dwoma
wysokimi stanami wody w ciągu roku oraz jednym minimum. Po osiągnięciu wiosennego
maksimum (w okresie pomiędzy styczniem a kwietniem), stany wody i przepływy rzek
zmniejszają się. Wezbrania letnie (lipiec, sierpień) są zdecydowanie mniejsze
od wiosennych. Minimum przypada generalnie pomiędzy lipcem i październikiem.
Przejścia od stanów najwyższych do najniższych są łagodne, a różnice pomiędzy
średnimi miesięcznymi stanami maksymalnymi i średnimi miesięcznymi stanami
minimalnymi wynoszą niewiele, około 0,2 - 0,5 m.
3.4.2. Zbiorniki wodne
Na terenie Gminy Nowy Tomyśl brak jest naturalnych zbiorników wodnych (jezior),
natomiast występują mniejsze zbiorniki wodne zaliczane do obiektów małej retencji
wodnej. Są to stawy, śródpolne oczka wodne oraz wyrobiska poeksploatacyjne
wypełnione wodą. Są to zbiorniki o regularnych kształtach, najczęściej płytkie i
zarastające. Pełnią one nie tylko znaczącą funkcję biocenotyczną, ale stanowią także
cenny element urozmaicenia krajobrazu rolniczego.
Zgodnie z uzyskanymi informacjami (Urząd Miejski w Nowym Tomyślu), na
obszarze granicznym 3 gmin Powiatu Nowotomyskiego: gminy Nowy Tomyśl,
Miedzichowo oraz Zbąszyń, planowana jest budowa zbiornika retencyjnego „Bobrówka”
27
na rzece Czarna Woda i jej dopływie Bobrówka. Zalew ma powstać po spiętrzeniu rzeki
Czarna Woda w dolinie rzeki Bobrówka, której naturalny kształt ma formę niecki. Dolina ta
rozciąga się na długości 11 km rynną o szerokości od 0,1 do 0,5 km. Zbiornik ten
za zadanie ma magazynowanie wody w celu wykorzystania jej do zasilania w wodę
kompleksów istniejących w okolicy stawów rybnych, ochrony przeciwpożarowej oraz
celów rekreacyjnych.
Parametry charakteryzujące zbiornik zostały zamieszczone w poniższej tabeli.
TABELA NR 10 - Parametry charakteryzujące zbiornik Bobrówka
Parametry
Zakres wartości
minimalny poziom piętrzenia (MinPP)
65,50 - 67,50 m n.p.m.
normalny poziom piętrzenia (NNP)
68,75 m n.p.m.
maksymalny poziom piętrzenia (MaxPP)
69,00 m n.p.m.
spadek wody
4,5 m
długość
11,0 - 11,5 km
szerokość
0,1 – 0,5 m
średnia głębokość
< 1,5 – 5,0 m (przy zaporze czołowej)
powierzchnia
283 - 380 ha
objętość całkowita
3,2 – 9,5 mln m3
objętość dyspozycyjna
4,5 – 5,85 mln m3
długość zapory czołowej
50 - 500 m
Przedsięwzięcie należy uznać za inwestycję hydrotechniczną, należącą według ustawy
Prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 roku do inwestycji mogących
znacząco oddziaływać na środowisko. Jej realizacja wprowadzi szereg zmian przede
wszystkim w strukturze zagospodarowania przestrzennego gmin, na których terenie
będzie zlokalizowana oraz w ekosystemach doliny Czarnej Wody i Bobrówki, zarówno
w sąsiedztwie jak i poniżej zbiornika. Ewentualna rozbudowa małej retencji wodnej na
terenie gminy powinna być prowadzona na podstawie wcześniej opracowanego Programu
budowy zbiorników małej retencji wodnej.
3.5. Charakterystyka gleb
Pokrywę glebową gminy tworzą przede wszystkim gleby piaskowe różnych typów
genetycznych: rdzawe, bielicowe oraz brunatne kwaśne, powstałe na ubogich skałach
macierzystych, łatwo przepuszczalne dla wód opadowych. W obniżonych partiach terenu
występują skały pochodzenia organicznego, wśród nich torfy.
Gleby występujące na obszarze gminy w większości zaklasyfikowane zostały do
średnich i niższych klas bonitacyjnych. Znaczny procent, bo 46 % stanowią ziemie V i VI
28
klasy bonitacyjnej, gleby klasy IV zajmują 31 %, a klasy III 19 % powierzchni. Klasy I i II w
ogóle nie występują. Szczegółową klasyfikację gleb Gminy Nowy Tomyśl pod względem
ich jakości bonitacyjnej przedstawiono w tabeli .
TABELA NR 11 - Zestawienie klasyfikacji gleb
Klasa bonitacyjna gruntów ornych wyrażona w [%]
Gmina
Nowy Tomyśl
I
II
III a
III b
IV a
IV b
V
VI
VI RZ
0
0
1
2
8
10
32
46
1
Źródło: WIOŚ Poznań 2000 r
Od jakości gleb występujących na terenie gminy uzależniona jest struktura
gatunkowa upraw. Znaczący udział w produkcji rolnej mają uprawy o mniejszych
wymaganiach glebowo-wodnych – żyto, mieszanki zbożowe, pszenżyto, kukurydza
zielonka i buraki cukrowe. Gleby występujące na terenie gminy sprzyjają również uprawie
roślin na cele energetyczne np. wierzby energetycznej, która ma stosunkowo niskie
wymagania glebowe. Może być uprawiana zarówno na glebach użytkowanych rolniczo jak
i na nieużytkach np. można nimi obsadzić łąki, skarpy, niecki.
3.6. Charakterystyka elementów przyrody ożywionej
3.6.1. Charakterystyka ogólna szaty roślinnej
Pod względem geobotanicznym Gmina Nowy Tomyśl wchodzi w skład okręgu
poznańsko – gnieźnieńskiego, w którym widoczny jest wpływ na przyrodę małej ilości
opadów oraz obniżenie poziomu wód gruntowych spowodowane wylesieniami
i melioracjami na terenach rolnych. Ze względu na pokrycie glebowe i przesuszenie
bardzo rzadko występują tu lasy o większej wilgotności oraz większe torfowiska.
Największy kompleks leśny występuje na piaszczystym obszarze Sandru
Nowotomyskiego. Rozciąga się on na północny – zachód od Nowego Tomyśla, aż po
Dolinę Obry. Są to głównie lasy sosnowe. Prócz lasów ważną funkcję przyrodniczą pełni
roślinność nieleśna. Szczególną rolę odgrywają zbiorowiska łąkowe, torfowe i szuwarowe
w dolinach rzek. Do najcenniejszych gatunków roślin z grupy chronionych należą między
innymi storczyki, pełnik europejski, goździk pyszny, rosiczka okrągłolistna, listera jajowata,
widłak spłaszczony oraz mieczyki.
Uzupełnieniem ww. zespołów roślinności naturalnej jest urządzona roślinność
nielicznych parków, cmentarzy, ogrodów działkowych oraz liczne zadrzewienia
przywodne, śródpolne i przydrożne. W otwartym krajobrazie rolniczej części gminy pełni
ona nie tylko funkcję krajobrazowo-estetyczną, ale także ekologiczną, korzystnie
wpływając na mikroklimat oraz walory użytkowe środowiska rolniczego.
29
Ważną rolę w systemie ekologicznym gminy spełnia także roślinność nieleśna,
czyli zieleń śródpolna, zieleń parkowa oraz zieleń cmentarna. Zadrzewienia śródpolne,
szczególnie o charakterze pasowym spełniają na obszarach użytkowanych rolniczo
funkcję zabezpieczającą przed procesami erozyjnymi. Na terenie Gminy Nowy Tomyśl
najistotniejsze kompleksy zadrzewień śródpolnych zlokalizowane są wzdłuż większości
dróg, a także w rejonie oczek wodnych, cieków i rowów. W zadrzewieniach przeważają
takie gatunki drzew jak grusza, topole, wierzby, kasztanowce, jesiony oraz olsze czarne.
Zieleń cmentarna stanowi uzupełnienie roślinności na terenie gminy. W jej skład wchodzi
zieleń występująca zarówno na cmentarzach czynnych jak i nieczynnych.
Ochroną jako założenia zarówno zabytkowe jak i przyrodnicze, objęto na terenie
gminy 2 parki podworskie :
- przy Zespole Pałacowo-Folwarcznym w Starym Tomyślu,
- przy Zespole Dworskim w Wytomyślu.
Na terenie gminy brak jest rezerwatów i obszarów chronionego krajobrazu ,
występuje natomiast Zespół Przyrodniczo-Krajobrazowy „Glińskie Góry” . Obszar ten
został wyznaczony na mocy Rozporządzenia Wojewody Wielkopolskiego Nr 52/2001 z
28.12.2001 r. (Dz. U. Woj. Wlkp. Nr 2 z 07.01.2002 r). Znajduje się on na terenie 2 gmin :
Nowy Tomyśl oraz Miedzichowo, ma powierzchnię 1 141,3018 ha, z czego 821,8118 ha
leży na terenie Gminy Nowy Tomyśl. Utworzono go w celu ochrony ciągu wydm
parabolicznych. Praktycznie cała powierzchnia jest pokryta lasami pełniącymi funkcje
glebochronne. Nadzór nad Zespołem sprawuje Wojewódzki Konserwator Przyrody.
Pomnikami przyrody (ustawa o ochronie przyrody Dz. U. Nr 114 z 1991 r., poz.
492 z późn. zm., art. 28) są pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich
skupienia o szczególnej wartości naukowej, kulturowej, historyczno – pamiątkowej
i krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród
innych tworów, w szczególności sędziwe i okazałych rozmiarów drzewa i krzewy
gatunków rodzimych lub obcych, źródła wodospady, wywierzyska, skałki, głazy
narzutowe, jaskinie. Rejestr pomników przyrody Gminy Nowy Tomyśl zawiera 70 pozycji.
Szczegółowy wykaz pomników przyrody znajdujących się na terenie Gminy Nowy Tomyśl
zamieszczony został jako załącznik nr 1 do niniejszego opracowania.
Według klasyfikacji geobotanicznej W. Szafera, lasy Gminy Nowy Tomyśl
zaliczane są do Działu Bałtyckiego, III Wielkopolsko – Pomorskiej Krainy Przyrodniczo
– Leśnej, 7 Dzielnicy Niziny Wielkopolsko – Kujawskiej. Kraina ta zajmuje zachodnią
część Pasa Wielkich Dolin, odznaczającego się w klimacie stopniowym wzrostem
kontynentalizmu z zachodu na wschód. Co daje w efekcie niską temperaturę
średnioroczną.
Lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa zarządza zgodnie z ustawą
o lasach (Dz.U.1991. Nr. 101 poz. 444 z późn. zmianami) Państwowe Gospodarstwo
30
Leśne Lasy Państwowe. (Nie dotyczy to jednak lasów wchodzących w skład Zasobu
Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz lasów będących w użytkowaniu wieczystym na
mocy odrębnych przepisów). Organami wykonawczymi w realizacji zadań związanych
z zarządem nad lasami są Dyrektorzy Regionalnych Dyrekcji Lasów Państwowych.
Podstawową jednostką organizacyjną w strukturze zarządzania Lasów Państwowych jest
Nadleśnictwo, którym kieruje Nadleśniczy.
Lasy Gminy Nowy Tomyśl położone są na do terenach objętych zarządem
Nadleśnictwa Grodzisk Wlkp. Obręby ewidencyjne, na których znajdują się grunty
Nadleśnictwa Grodzisk Wlkp. to :
- Bukowiec, Boruja Kościelna, Boruja Nowa, Cicha Góra, Chojniki, Glinno, Grubsko,
Jastrzębsko Stare, Kozie Laski, Róża, Róża Nowa, Paproć, Przyłęk, Sątopy, Sękowo,
Stary Tomyśl, Szarki, Wytomyśl. Lasy występują w oddzielonych od siebie kompleksach,
zróżnicowanych pod względem siedliskowym i gatunkowym. Procentowy udział lasów do
gruntów ogółem dla miasta i gminy Nowy Tomyśl - 32,9 %;
Dominującym typem siedlisk na terenie Nadleśnictwa Grodzisk Wlkp. w Gminie
Nowy Tomyśl są bory świeże i bory mieszane świeże. W występującym naturalnym
drzewostanie przeważają sosna zwyczajna, dąb szypułkowy, brzoza i olsza.
Na terenie Nadleśnictwa część lasów została uznana jako lasy ochronne. W
Nadleśnictwie Grodzisk Wlkp., funkcje ochronne na terenie Gminy Nowy Tomyśl
wyznaczono dla 4 861,29 ha lasów. Obszarom leśnym przyznano następujące kategorie
lasów ochronnych:
-
glebochronne – powierzchnia 133,29 ha;
-
wodochronne – powierzchnia 4 728,27 ha.
W lasach ochronnych prowadzi się gospodarkę leśną zapewniającą utrzymanie
spełnianych funkcji ochronnych. Istnienie takich form ochronnych na terenie lasów
w Gminie Nowy Tomyśl w sposób zasadniczy wpływa na możliwości ich wykorzystywania
dla celów rekreacyjnych. Racjonalna gospodarka leśna zapewnia ochronę gleb i terenów
szczególnie narażonych na zniszczenie lub uszkodzenie oraz o specjalnym znaczeniu
społecznym, ochronę wód powierzchniowych oraz głębinowych.
Właściwa gospodarka leśna pozwala lasom istniejącym na terenie Gminy Nowy
Tomyśl na spełnianie (w sposób naturalny lub też w wyniku działalności człowieka)
różnych funkcji, które można podzielić na dwie podstawowe grupy: produkcyjną i
pozaprodukcyjną.
Funkcje produkcyjne (gospodarcze) lasu, polegają na zdolności do produkcji
biomasy i ciągłego powtarzania tego procesu, co umożliwia trwałe użytkowanie drewna
i surowców niedrzewnych pozyskiwanych z lasu, w tym użytków gospodarki łowieckiej.
W konsekwencji prowadzi to do uzyskiwania dochodów.
Do funkcji pozaprodukcyjnych należy zaliczyć między innymi funkcje ekologiczne
(ochronne) oraz funkcje społeczne. Funkcje ekologiczne wyrażają się między innymi
31
korzystnym wpływem lasów na kształtowanie klimatu, skład atmosfery, regulację obiegu
wody w przyrodzie, ochronę gleb przed erozją i krajobrazu przed stepowieniem,
zachowanie potencjału biologicznego bardzo dużej liczby gatunków i ekosystemów,
a także różnorodności krajobrazu. Z kolei funkcje społeczne lasu kształtują korzystne
warunki zdrowotne i rekreacyjne dla społeczeństwa, zapewniają rozwój kultury, nauki
i edukacji ekologicznej społeczeństwa.
Potwierdzeniem funkcji pozaprodukcyjnych lasów w Gminie Nowy Tomyśl jest
występowanie na ich terenie lasów ochronnych, ,użytków ekologicznych i pomników
przyrody, miejsc o znaczeniu historycznym i kulturowym.
Część lasów na terenie Gminy Nowy Tomyśl nie stanowi własności Skarbu
Państwa. Nadzór nad nimi zgodnie z ustawą o lasach sprawuje Starosta.
Lasy niestanowiące własności Skarbu Państwa objęte są uproszczonymi planami
urządzenia lasów.
Średnioroczny rozmiar prac gospodarczych jest następujący:
-
zalesienia gruntów nieleśnych – 50 ha;
-
odnowienia naturalne i sztuczne – 10 ha;
-
poprawki i uzupełnienia – 8 ha;
-
pielęgnowanie lasu – 70 ha;
-
powierzchnia trzebieży wczesnych i późnych – 280 ha;
-
zręby zupełne – 12 ha;
-
pozyskiwanie drewna (grubizny) – 5 000 3.
W lasach niepaństwowych występuje duże zróżnicowanie w stanie posiadania
właścicieli (użytkowników). Zróżnicowanie to kształtuje się od 0,50 ha do ponad 20 ha - na
użytkownika. Średnio wynosi to ok. 1,40 ha.
Występuje również duże rozdrobnienie i rozproszenie działek leśnych. Jest to
wynikiem braku planowania przez gminę granic polno-leśnych.
3.6.2. Charakterystyka ogólna świata zwierząt
Świat zwierzęcy Gminy Nowy Tomyśl jest typowy dla równinnych obszarów kraju Wielkopolski. Występują w lasach następujące gatunki zwierzyny grubej: sarny, jelenie,
daniele i dziki. Zwierzyna drobna reprezentowana jest między innymi przez: lisy, zające,
wydry, kuny, piżmaki, borsuki. Z gatunków chronionych obecne są m.in. wiewiórka, jeż
zachodnioeuropejski, ryjówka aksamitna, kret oraz nietoperze.
Zbiorniki wodne są miejscami koncentracji ptaków lęgowych i przelotnych: gęsi
gęgawy, łabędzia niemego, cyraneczki, perkoza, kurki wodnej i innych.
Z gatunków gadów występujących na omawianym obszarze wymienić należy
jaszczurkę zwinkę i padalce. Rzadko można również spotkać żmiję zygzakowatą. Płazy
32
reprezentowane są przede wszystkim przez żaby, ropuchy szarą i zieloną, traszki
grzebieniastą i zwyczajną, rzekotki i kumaki.
Najliczniej na terenie gminy występują jednak owady, żyjące w różnym
środowisku. Są to między innymi paź królowej, paź żeglarz, biegacze skórzasty, leśny,
ogrodowy, koziorożec dębosz, rohatyniec nosorożec, modliszka.
Fauna ryb ogranicza się do gatunków pospolitych i w dużej mierze utraciła
właściwe jej cechy. W wielu zbiornikach wodnych kształtowana jest przez działalność
gospodarczą człowieka. Jest miejscem hodowli ryb – głównie sandacza i leszcza.
W rzekach, duży wpływ na ilość i jakość ryb ma zły stan czystości ich wód. W efekcie
coraz rzadziej spotykane są: kiełb białopłetwy, śliz, piskorz, czy pocierniec.
4. OCENA ZAGROŻEŃ I TENDENCJI PRZEOBRAŻEŃ
ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO
4.1. Rzeźba terenu i przypowierzchniowa warstwa skorupy
ziemskiej
Ukształtowanie powierzchni terenu Gminy Nowy Tomyśl choć jest zróżnicowane,
nie wykazuje bardzo dużych deniwelacji terenu. Takie ukształtowanie terenu nie stwarza
problemów w zagospodarowywaniu obszaru gminy. Rzeźba terenu sprzyja rozwojowi
rolnictwa oraz osadnictwa.
Do czynników wywołujących znaczne zmiany w rzeźbie terenu oraz
przypowierzchniowej warstwie skorupy ziemskiej, na omawianym obszarze należy
prowadzona odkrywkowa eksploatacja kruszywa naturalnego. Powoduje ona trwałe
przekształcenia powierzchni ziemi oraz degradację pokrywy glebowej. Przyczynia się
także do zachwiania równowagi stosunków wodnych.
Jako zagrożenie należy uznać nierekultywowanie przekształconych obszarów,
przez eksploatatorów, którzy nie wywiązują się z nałożonych prawem zobowiązań.
Zagrożeniem jest także niewłaściwe rekultywowanie zdegradowanych terenów. Dlatego
prace rekultywacyjne prowadzone powinny być pod stałym nadzorem odpowiednich
służb. W przypadku Gminy Nowy Tomyśl jest to ważne ze względu na wysokie i cenne
walory przyrodniczo - krajobrazowe regionu oraz występowanie GZWP 144. Z tego też
względu należy określić dopuszczalne metody rekultywacyjne wyrobisk
poeksploatacyjnych na terenie gminy.
Ważne jest także monitorowanie zaniechanych złóż, zwłaszcza tych, które
w przeszłości były eksploatowane, a do czasu uchylenia decyzji zatwierdzających ich
zasoby są z mocy prawa pod ochroną, bowiem często takie wyrobiska zamieniają się
w “dzikie” składowiska odpadów. Z mocy prawa nie mogą one być w innym celu
wykorzystane jak tylko do eksploatacji kopalin. Wyjątek stanowią zbiorniki wodne po
eksploatacji kruszywa naturalnego zlokalizowane w dolinach rzek, ponieważ bez
33
specjalnych zabiegów wykorzystywane są po kilkuletniej przerwie w eksploatacji jako
wędkarskie akweny wodne.
Specyfika wydobycia ropy i gazu nie powoduje następstw w postaci znacznych
zmian rzeźby terenu. Jednak etap prac poszukiwawczych złóż ropy i gazu, w trakcie
których możliwe są erupcje solanki, gazu ziemnego czy też ropy naftowej może wiązać
się z wystąpieniem zanieczyszczenia gleby i wód podziemnych. Stosowane są
zabezpieczenia minimalizujące negatywny wpływ na środowisko nagłych zdarzeń, lecz
w całości ich wpływu nie można zlikwidować. Prowadzone na terenie gminy wydobycie
ropy i gazu podlega kontroli oraz monitoringowi zgodnie z przepisami prawa górniczego.
Pewne zagrożenie stwarza także rozwój terenów zurbanizowanych, a z nim
rosnący udział powierzchni uszczelnionej i przekształconej.
4.2. Wody podziemne
Gmina Nowy Tomyśl charakteryzuje się stosunkowo korzystnymi warunkami
wodnymi. Główny użytkowy poziom wodonośny na terenie gminy dotyczy wód
czwartorzędowych wielkopolskiej doliny kopalnej. Znaczna część gminy (ca 95 %)
znajduje się w zasięgu Głównego Zbiornika Wód Podziemnych o nr 144 należącego do
obszarów najwyższej ochrony albo do obszarów wysokiej ochrony. Na jakość wód
podziemnych na analizowanym terenie wpływ mają istniejące tu warunki hydrogeologicze
oraz formy prowadzonej działalności.
Badania jakości wód podziemnych na terenie gminy prowadzone są:
1.
w sieci krajowej przez Państwowy Instytut Geologiczny;
2.
w sieci regionalnej przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska oraz
Wojewódzki Inspektorat Sanitarny w Poznaniu.
W 2001 roku kontrolowano jakość wód w 1 punkcie badawczym sieci krajowej – obszar
GZWP 144 oraz w dwóch punktach pomiarowych sieci regionalnej. Wyniki pomiarów
przedstawia tabela 12.
TABELA NR 12 - Jakość wód podziemnych GZWP 144
Nr
Nazwa
otworu otworu
Porażyn
34
GZWP
144
Gł.
stropu
31,5
Wody
Użytkowanie
Ocena jakości
terenu
2000 r
wgłębne nieużytki naturalne Ib
2001 r
Ib
Źródło: WIOŚ Poznań, Raport o stanie środowiska w Wielkopolsce w 2001 r.
Na podstawie wyników pochodzących z punktu badawczego monitoringu
państwowego można stwierdzić, że wody podziemne regionu charakteryzują się wysoką
jakością.
W punkcie badawczym w sieci monitoringu państwowego na obszarze GZWP 144,
wody były wysokiej jakości - klasa Ib, czyli nieznacznie zanieczyszczone, odpowiadające
34
wodom do celów pitnych i gospodarczych, okresowo wymagające uzdatnienia. Taka
jakość wód w w/w punkcie badawczym utrzymuje się od 1998 roku. W roku 2002 nie
badano jakości wód podziemnych w tym punkcie badawczym.
Jak dotąd nie odnotowano w granicach Nowego Tomyśla znaczącego pogorszenia
się jakości wód podziemnych eksploatowanego zbiornika GZWP nr 144 – wielkopolskiej
doliny kopalnej. Jest to podyktowane występowaniem kompleksu utworów
słaboprzepuszczalnych zalegającym w nadkładzie omawianej warstwy wodonośnej, który
chroni wody przed wpływem zanieczyszczeń antropogenicznych. Jednakże dużym
zagrożeniem dla jakości wód wielkopolskiej doliny kopalnej mogą być zużyte i
nieeksploatowane już otwory studzienne, które nie zostały zlikwidowane. Stanowią one
poważne zagrożenie dla czystości wód omawianego zbiornika (łatwa droga migracji
zanieczyszczeń przez taki otwór do warstwy wodonośnej), w związku z czym konieczna
jest likwidacja wszystkich nieczynnych i nienadajacych się już do eksploatacji (bądź
renowacji) otworów studziennych.
4.3. Wody powierzchniowe
Do czynników wpływających na jakość wód powierzchniowych należą
uwarunkowania naturalne, takie jak warunki klimatyczne i hydrologiczne, czy zdolność
samooczyszczania oraz zanieczyszczenia antropogeniczne.
Znaczną część zanieczyszczeń trafiających do wód powierzchniowych stanowią
zanieczyszczenia obszarowe. Źródłem tych zanieczyszczeń jest przede wszystkim:

rolnictwo, co wynika głównie z faktu stosowania nawozów sztucznych
i naturalnych, a także środków ochrony roślin (obecnie w ilościach malejących),

hodowla zwierząt poprzez niewłaściwe składowanie obornika i gnojowicy oraz ich
niewłaściwe, zbyt duże lub zbyt częste stosowanie na polach,

niedostateczna infrastruktura odprowadzająca ścieki bytowo – gospodarcze.
Do zanieczyszczeń punktowych, stwarzających bardzo poważne zagrożenie dla
czystości wód powierzchniowych należą przede wszystkim:
 bezpośrednie zrzuty surowych ścieków bytowo – gospodarczych do cieków
wodnych (na nieskanalizowanych obszarach);
 zrzuty niedostatecznie oczyszczonych ścieków (nieodpowiadających warunkom
pozwolenia wodnoprawnego).
Stan czystości rzek występujących na terenie Gminy Nowy Tomyśl kontroluje
Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Poznaniu. W roku 2002 w granicach
gminy monitoringiem WIOŚ objęta była rzeka Szarka w dwóch punktach.
35
TABELA NR 13 - Stan czystości rzeki Szarki w 2002 r.
Nazwa cieku/ km
Substancje
biegu rzeki
organ.
Zasolenie
Zawiesina
Substancje
Stan
ogólna
biogenne
sanitarny
Saprobowość
Szarka
31,5 (Stary
non
II
I
non
III
III
non
II
I
non
non
non
Tomyśl)
Szarka
23,5 (Chojniki)
Źródło: WIOŚ Poznań
Przeprowadzone badania wód rzeki Szarka wykazały, że wody te nie odpowiadały normie
żadnej z klas zarówno za względu na zanieczyszczenia fizykochemiczne jak i
bakteriologiczne. W środkowym odcinku rzeki (przekrój Stary Tomyśl) wody nie
odpowiadały normom ze względu na niską zawartość tlenu rozpuszczonego oraz
nadmierne ilości związków azotu. Porównanie wartości średniorocznych wykazuje, że w
górnym biegu rzeki, przy ogólnie najniższym poziomie zanieczyszczenia, wody zawierały
najwięcej azotanów i azotu ogólnego. Stan sanitarny odpowiadał klasie III. Na wysokości
stanowiska pomiarowego Chojniki ogólne zanieczyszczenie wód znacznie wzrastało;
zwiększyły się stężenia związków fosforu, stwierdzono ponadnormatywną zawartość
potasu. Pogorszył się również stan sanitarny do nieodpowiadającego normom.
W tabeli 14 zestawiono średnioroczne wartości wybranych wskaźników
zanieczyszczeń z poszczególnych lat badań Szarki.
TABELA NR 14
Wartości śrenioroczne wybranych wskaźników zanieczyszczeń rzeki Szarki
Stary Tomyśl
Przekrój pomiarowy
Wskaźnik
Chojniki
Jednostka
1998
zanieczyszczenia
2002
1995
2002
Tlen rozpuszczony
[mgO2/dm3]
6,80
6,40
5,90
3,60
BZT5
[mgO2/dm3]
2,70
2,10
7,60
10,40
ChZT - Cr
[mgO2/dm3]
47,20
32,80
81,60
41,30
Przewodność właściwa
[µS/cm]
847,00
810,00
787,00
814,00
Azot ogólny
[mgN/dm3]
7,36
7,44
7,22
7,21
Fosfor ogólny
[mgP/dm3]
0,13
0,22
0,76
7,85
Fosforany
[mgPO4/dm3]
0,19
0,30
0,95
3,34
Zawiesiny
[mg/dm3]
16,0
6,00
23,00
15,00
Miano Coli
-
0,26
0,44
0,02
0,05
Źródło: WIOŚ Poznań 2002
36
Stan wód Szarki na odcinku źródłowym (przekrój Stary Tomyśl) nie zmienił się
znacząco. Porównanie wartości średniorocznych wskazuje na zmniejszenie
zanieczyszczenia materią organiczną, spadek stężenia zawiesin oraz wzrost stężenia
związków azotu (o wartości minimalne), fosforanów i fosforu ogólnego, a także bakterii
typu Coli. W dalszym biegu, poniżej Nowego Tomyśla (przekrój Chojniki) zauważalne jest
pogorszenie większości wskaźników, przede wszystkim związków fosforu.
Pozostałe występujące na terenie gminy cieki nie są objęte badaniami jakości wód.
Biorąc jednak pod uwagę niewielką ilość istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej oraz stan
czystości monitorowanych cieków wodnych, można przypuszczać, że pozostałe istniejące
na terenie gminy cieki, a przede wszystkim te przepływające przez nieskanalizowane
miejscowości, również prowadzą wody znacznym stopniu obciążone zanieczyszczeniami
bakteriologicznymi.
Większość cieków na terenie gminy ma również małe przepływy oraz z uwagi na
prawie równinne ukształtowanie terenu bardzo powolny odpływ, dlatego może w nich
powstawać duża koncentracja zanieczyszczeń nawet przy stosunkowo małych zrzutach.
Kolejnym poważnym źródłem zanieczyszczeń wód jest uprawa roli i hodowla
zwierząt. Stosowane w rolnictwie nawozy sztuczne i pestycydy w znacznej części
spłukiwane są z wodami opadowymi do cieków wodnych, powodując ich
zanieczyszczenie. Odpady płynne z hodowli zwierząt – gnojowica, trafiająca na pola bez
żadnego przetworzenia, również przyczynia się do znacznego skażenia wód oraz gleb.
Z tego względu istniejący zły stan czystości cieków wodnych na obszarze gminy
wymaga podjęcia zdecydowanych działań w kierunku uporządkowania gospodarki wodno
– ściekowej. Wymaga to inwestycji, przede wszystkim w rozbudowę kanalizacji sanitarnej.
Na terenie gminy poważne zagrożenia powodziowe mogą wystąpić jedynie
w przypadku splotu niekorzystnych zjawisk hydrologicznych, np. intensywne opady,
szybkie topnienie śniegów, zjawiska lodowe, powodujące podwyższenie stanu wód
w rzekach.
W mniejszych ciekach występujących na terenie gminy, z racji ich niewielkich
zlewni mają miejsce stosunkowo niskie przepływy wód, które nie powodują większego
zagrożenia powodziowego. Mogące się zdarzyć w dolinach tych cieków zalewy będą
miały niewielkie rozmiary. Na ciekach i rowach wybudowano stopnie wodne, liczne
zastawki i jazy. W wielu miejscach brzegi rzek zostały umocnione. Zabiegi melioracyjne
polegają głównie na odprowadzaniu okresowych nadwyżek. Retencja naturalna oraz
urządzenia piętrzące zapobiegają zagrożeniom powodziowym. Obecnie szereg urządzeń
regulujących stosunki wodne, zarówno cieków podstawowych, a w szczególności
obiektów melioracji szczegółowej wymaga podjęcia działań renowacyjnych albo też
przebudowy.
37
4.4. Zagrożenia dla wód podziemnych i powierzchniowych
Poważnym źródłem zagrożeń dla wód podziemnych i powierzchniowych
występujących na terenie gminy, prócz braku infrastruktury kanalizacyjnej i oczyszczalni
ścieków, jest intensywna uprawa roli i hodowla zwierząt, zwłaszcza na skalę
przemysłową.
Zanieczyszczenie wód powierzchniowych związkami biogennymi stanowi poważny
problem ochrony środowiska, ponieważ prowadzi do zanieczyszczenia płytkich wód
podziemnych stanowiących źródło wody pitnej w większości gospodarstw wiejskich oraz
powoduje zanieczyszczanie wód Bałtyku.
Największym źródłem zanieczyszczeń pochodzenia rolniczego są niewłaściwie
składowane odchody zwierzęce (niewiele gospodarstw ma zbiorniki na gnojówkę
i gnojowicę) zawierające do 100 razy więcej biogenów aniżeli ścieki miejskie. Związki
azotu zawarte w nawozach naturalnych (gnojówka, gnojowica) oraz w postaci nawozów
sztucznych są niezbędne w rolnictwie. Mogą one jednak stanowić poważne zagrożenie
dla środowiska naturalnego, jeżeli nie stosuje się ich zgodnie z planami nawozowymi lub
przechowuje się je w niewłaściwy sposób. Azotany przedostające się w nadmiarze
do wód powodują między innymi zakwity glonów. Glony zużywają rozpuszczony w wodzie
tlen - giną ryby i inne zwierzęta. Gdy zawartość tlenu gwałtownie spadnie, obumierają
również glony, a ich gnijące osady znowu zużywają tlen. Równowaga zostaje na długo
zaburzona. Zagrożenia powstają również w wyniku składowania obornika
na nieszczelnych płytach obornikowych lub w pryzmach na polach, wypasania zwierząt
blisko cieków wodnych lub ich pojenia w rzekach czy jeziorach, niewłaściwego stosowania
nawozów mineralnych, mycia maszyn rolniczych (np. opryskiwaczy) na podwórkach lub
w pobliżu ujęć wody, czy otwartych zbiorników wodnych. Stosowane w rolnictwie nawozy
sztuczne i pestycydy są w znacznej części spłukiwane z wodami opadowymi do cieków
wodnych, powodując ich zanieczyszczenie. Szkodliwe związki przedostają się do wód
gruntowych, a następnie zatruwają źródła wody pitnej, co stwarza zagrożenie dla zdrowia
ludzi, głównie mieszkańców wsi.
Z badań monitoringowych wynika, że Polska odprowadza do Bałtyku około 200
tysięcy ton azotu ogólnego i około 13 tysięcy ton fosforu rocznie. Zgodnie
z postanowieniami Komisji Helsińskiej nasz kraj zobowiązał się do redukcji
zanieczyszczenia ze źródeł rolniczych i osiedli wiejskich o 80% do 2020 roku. Również
regulacje Unii Europejskiej oraz prawo polskie nakładają na rolników dbałość o ochronę
terenów wiejskich. Nawozy naturalne mają być przechowywane na nieprzepuszczalnych
płytach zabezpieczonych przed przeciekaniem nieczystości do gruntu oraz w szczelnych
zbiornikach. Oznacza to konieczność prawidłowego zagospodarowania nawozów
naturalnych. Po wejściu do UE, polskie gospodarstwa będą musiały mieć płyty
obornikowe oraz zbiorniki na gnojówkę i gnojowicę. Jest to jeden z niezbędnych
warunków ubiegania się o unijne dopłaty do produkcji rolnej.
38
Obowiązek posiadania zbiorników o pojemności umożliwiającej gromadzenie
co najmniej 4-miesięcznej produkcji nawozu naturalnego w postaci płynnej, wprowadziła
ustawa z 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 89 z 24 października
2000 r., poz. 18). W omawianej ustawie w art. 30 p. 2 proponuje się 8-letni okres na
dostosowanie się gospodarstw rolnych do wymogu posiadania szczelnych urządzeń do
magazynowania odchodów zwierzęcych. Zgodnie z ustawą o nawozach i nawożeniu, do
roku 2008 wszystkie gospodarstwa hodowlane będą musiały posiadać zbiorniki i płyty.
Zbiorniki i płyty powinny być zabezpieczone przed przenikaniem wycieku do gruntu,
dlatego powinny być wykonane solidnie i z materiałów wysokiej jakości. Wykorzystanie
nawozów naturalnych reguluje natomiast Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju
Wsi z dnia 1 czerwca 2001 r w sprawie szczegółowego sposobu stosowania nawozów
oraz prowadzenia szkoleń z zakresu ich stosowania.
Rozwiązaniem problemu wytwarzanej gnojówki, gnojowicy może być poddawanie ich
fermentacji beztlenowej w bioreaktorach, w celu dalszego wykorzystania rolniczego.
Bioreaktory stanowić mogą wyposażenie indywidualnych ferm (np. technologia VISA).
Istnieje również możliwość budowy wspólnej instalacji dla tego typu pozostałości
poprodukcyjnych (np. technologia B.S.F.C.).
4.5. Gleby
Na obszarze gminy występują ogólnie słabe gleby, podatne na degradację.
Czynnikiem wpływającym na degradację gleb jest między innymi intensywne użytkowanie
rolnicze. Na terenie gminy w strukturze użytkowania dominują przede wszystkim użytki
rolne, zajmują one przeszło 55 % całkowitej powierzchni gminy. Jakość gleb jest więc
bardzo istotnym czynnikiem wpływającym na rozwój rolnictwa, warunkującym wysokość
i jakość uzyskiwanych plonów. W celu przeciwdziałania degradacji konieczne jest
uwzględnienie stopniowej zmiany struktury użytkowania gleb. Na terenie Gminy Nowy
Tomyśl (na glebach bardzo słabych), powinna ona postępować w kierunku ograniczania
pól uprawnych na rzecz lasów i użytków zielonych, które najlepiej chronią glebę.
Istotne znaczenie ma również dobór roślin uprawnych (od niego zależy osłona,
jaką zapewniają glebie rośliny), a także częstotliwość orek i innych zabiegów uprawnych.
Wieloletnie rośliny (np. trawy, lucerna) zabezpieczają nawet przed silnym spływem. Mniej
skutecznie chronią glebę rośliny ozime, jak żyto, rzepak; jeszcze mniej zboża jare. Ze
względu jednak na słabo urozmaiconą wysokościowo powierzchnię gminy występuje dla
gleb nieduże zagrożenie spływami powierzchniowymi, będącymi następstwem opadów
atmosferycznych.
Gleby na terenie Gminy Nowy Tomyśl są nieco nadmiernie zakwaszone, przy
czym jest to cecha związana częściowo z charakterem skał macierzystych i przebiegiem
procesu glebotwórczego. Na zakwaszenie gleb wpływ mają również związki siarki i azotu
39
z atmosfery, kwaśne nawozy sztuczne oraz naturalne. W związku z występującym
zakwaszeniem, gleby wymagają wapnowania.
TABELA NR 15 - Odczyn gleb użytkowanych rolniczo oraz potrzeby wapnowania
(w % powierzchni użytków rolnych) wyniki średnie z lat 1994 – 1999
zbędne
e
ograniczon
wskazane
potrzebne
obojętny
zasadowy
konieczne
Potrzeby wapnowania
kwaśny
lekko
kwaśny
bardzo
Powiat/Gmina
kwaśny
Odczyn (pH) gleby
Nowotomyski
13
21
25
27
14
11
12
13
11
53
Nowy Tomyśl
13
29
30
17
11
12
15
15
13
45
Źródło: WIOŚ Poznań stan na rok 2000
Odczyn gleby reguluje pobieranie składników pokarmowych z gleby. Odczyn
kwaśny hamuje pobieranie przyswajalnych składników gleby, a równocześnie zwiększa
dostępność metali ciężkich i pierwiastków śladowych. Zestawienie odczynu gleb
na terenie powiatu i gminy wraz z potrzebami ich wapnowania przedstawiono w tabeli 35 .
Na tle danych krajowych dotyczących zakwaszenia - gleby bardzo kwaśne 28 %
i kwaśne 31 %, Gmina Nowy Tomyśl prezentuje się stosunkowo korzystnie, gleby bardzo
kwaśne stanowią bowiem tylko 13 % a kwaśne 29 %. W odniesieniu do danych
dotyczących województwa zestawienie to wypada również korzystnie dla Gminy Nowy
Tomyśl, bowiem w Wielkopolsce gleby bardzo kwaśne stanowią 16 %, a kwaśne 30 %.
Jednym z kierunków działań mogących przyczynić się do poprawy wydajności i jakości
produkcji rolnej w gminie jest wapnowanie gleb.
Typowa degradacja chemiczna gleb ma miejsce w przypadku ich
zanieczyszczenia szkodliwymi substancjami chemicznymi – metalami ciężkimi,
węglowodorami wielopierścieniowymi, pozostałościami po stosowanych doglebowo
środkach chemicznych ochrony roślin i niewłaściwym stosowaniu osadów ściekowych do
nawożenia gleb.
Glebę przed degradacją można chronić między innymi przez:

prawidłowe zabiegi rolnicze (uprawowe),

stosowanie odpowiednich płodozmianów,

właściwe rozmieszczenie użytków rolnych i leśnych,

wapnowanie gleb zakwaszonych,

przeciwdziałanie erozji,

rekultywację (odnowę) terenów zdewastowanych,

zagospodarowanie odpadów komunalnych przez ich utylizację i kompostowanie
40
oraz oczyszczanie ścieków.
Ubocznym produktem oczyszczania ścieków jest powstanie trudnych do
zagospodarowania odpadów - osadów ściekowych. W zależności od morfologii
oczyszczanych ścieków, a tym samym od morfologii wydzielonych z nich osadów, mogą
być one zagospodarowywane w celach przemysłowych bądź nieprzemysłowych
(przyrodniczych). Przemysłowe wykorzystanie osadu wynika przede wszystkim na
wykorzystaniu ich potencjału energetycznego. Glebotwórcze i nawozowe walory osadów
ściekowych ze ścieków komunalnych, wynikające z dużej zawartości w nich substancji
organicznych oraz wielu mikroelementów powodują, że jednym z rozwiązań jest ich
przyrodnicze wykorzystanie. Zasobność materii organicznej nie przesądza jednak o ich
powszechnym stosowaniu w rolnictwie, głównie ze względu na nadmierne zawartości
metali ciężkich, powodujących obniżenie jakości uprawianych roślin oraz
zanieczyszczających glebę. Warunkiem gospodarczego wykorzystania osadów
ściekowych jest zastosowanie wstępnej obróbki, niwelującej ich niekorzystne właściwości.
Na terenie Gminy Nowy Tomyśl na 2 gminnych oczyszczalniach ścieków wytwarzane są
łącznie 163,7 Mg osadów ściekowych. (stan na 2003 r.)
Ze względu na zagrożenia jakie niesie zagospodarowywanie nieprzetworzonych
osadów ściekowych, ewentualne wykorzystanie ich na cele przyrodnicze musi spełniać
wymagania określone w art. 43 ust. 2 i ust. 3 ustawy o odpadach z dnia 27.04.2001 r
(Dz. U. 2001 Nr. 62. poz. 628 z późn. zmianami): osady powinny powstawać w procesach
oczyszczania ścieków komunalnych, muszą być ustabilizowane, przygotowane do celu
i sposobu ich wykorzystania (obróbka biologiczna, chemiczna lub termiczna), poddawane
systematycznym badaniom, obejmującym zawartość metali ciężkich oraz wybrane
wskaźniki mikrobiologiczne i parazytologiczne.
W rozporządzeniu Ministra Ochrony Środowiska z 1 sierpnia 2002 (DZ. U. 2002.
Nr 134 poz. 1140) w sprawie komunalnych osadów ściekowych zawarto normy dla trzech
różnych sposobów przyrodniczego wykorzystania osadów:
-
w rolnictwie,
-
do rekultywacji gruntów na potrzeby nierolnicze,
-
do uprawy roślin przeznaczonych do produkcji kompostu oraz do roślinnego
utrwalania powierzchni gruntów.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami zastosowanie osadów podlega określonym
ograniczeniom lokalizacyjnym (art. 43 ust. 6 ustawy o odpadach). Osady ściekowe nie
mogą być stosowane na terenach chronionych, przylegających do brzegów cieków
wodnych, terenach zalewowych, konieczne jest zachowanie odległości od ujęć wody,
zabudowy mieszkalnej oraz zakładów produkujących żywność. Ochrona dotyczy także
niektórych upraw (rośliny sadownicze i warzywnicze, warzywa, rośliny jagodowe),
pastwisk i łąk, upraw pod osłonami. Zastosowanie osadu powinno być poprzedzone pełna
analizą agrochemiczną nawożonych gleb i utworów. Charakteryzować ona powinna ich
41
zasobność, dostępność makro i mikroskładników, odczyn, zawartość substancji
organicznej oraz skład granulometryczny. Ważną sprawą jest także określenie całkowitej
zawartości metali ciężkich. W pracach tych należy zapewnić odpowiednią
reprezentatywność przestrzenną pobieranych prób.
4.6. Powietrze atmosferyczne
O stanie powietrza decyduje wielkość i przestrzenny rozkład emisji
zanieczyszczeń ze wszystkich źródeł, z uwzględnieniem przepływów transgenicznych
i przemian fizykochemicznych zachodzących w atmosferze.
Do zagrożeń jakie powoduje zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego należą
między innymi:

zmiany klimatyczne – wzrost stężeń CO2, CH4, N2O oraz freonów i halonów
w górnej warstwie atmosfery, poprzez wzmocnienie efektu cieplarnianego prowadzi
do częstszych powodzi, susz, huraganów oraz zmiany w tradycyjnych uprawach
rolniczych;

eutrofizacja – nadmiar ilości azotu, pochodzącego z NO2 i NH3 docierającego
z powietrza do zbiorników wodnych prowadzi do zmian w ekosystemach.
Powyższe zjawiska są następstwem wzrostu ilości substancji zanieczyszczających
atmosferę.
Zanieczyszczenia przemysłowe, powstają w wyniku:

spalania paliw: pył, dwutlenek siarki (SO2), dwutlenek azotu (NO2), tlenek węgla
(CO), dwutlenek węgla (CO2),

procesów technologicznych: fluor (F), kwas siarkowy (H2SO4), tlenek cynku (ZnO),
chlorowodór (HCl), fenol, krezol, kwas octowy (CH3COOH).
Emisja niska, przyczynia się do wzrostu stężeń w atmosferze: dwutlenku siarki
(SO2), tlenku węgla (CO), tlenków azotu i niemetanowych lotnych związków organicznych.
Emisja komunikacyjna, powoduje wzrost zanieczyszczeń gazowych oraz
pyłowych, będących efektem:

spalania paliw - zanieczyszczenia gazowe: tlenek węgla (CO), dwutlenek węgla
(CO2), tlenki azotu i węglowodory,

ścierania opon, hamulców, nawierzchni drogowych - zanieczyszczenia pyłowe:
zawierające ołów, kadm, nikiel i miedź.
Na terenie Gminy Nowy Tomyśl głównymi źródłami zanieczyszczeń powietrza
atmosferycznego są zanieczyszczenia komunikacyjne – liniowe oraz pochodzące ze
źródeł niskiej emisji, a w mniejszym stopniu przemysłowe. Sferę przemysłową w Gminie
tworzą głównie małe i średnie przedsiębiorstwa o profilu produkcyjno – usługowo
- handlowym.
42
Większość zakładów na terenie gminy ma uregulowaną stronę formalno-prawną w
zakresie odprowadzania substancji do powietrza, tj. posiada ważne pozwolenie na emisję
Nie wszystkie natomiast dysponują urządzeniami służącymi ograniczeniu emitowanych
substancji. Większe emitory zanieczyszczeń powietrza występują przede wszystkim
w Nowym Tomyślu. Stopień zanieczyszczenia w dużej mierze zależy od siły i kierunku
(zasięg przenoszonych zanieczyszczeń) oraz częstotliwości wiatrów (ilość przenoszonych
zanieczyszczeń).
Emisja niska - Ze względu na dużą ilość tego typu źródeł emisji nie jest możliwe
monitorowanie każdego z nich, a tym samym określenie dokładnej ilości dostających się z
nich do atmosfery zanieczyszczeń. Do zmniejszenia niskiej emisji zanieczyszczeń do
powietrza atmosferycznego, przyczyni się budowa instalacji, które wykorzystują energię
odnawialną.
Emisja komunikacyjna - Zanieczyszczenia komunikacyjne należą do czynników
najbardziej obciążających powietrze atmosferyczne. Szczególnie uciążliwe są
zanieczyszczenia gazowe powstające w trakcie spalania paliw przez pojazdy
mechaniczne. Drugą grupę emisji komunikacyjnych stanowią pyły, powstające w wyniku
tarcia i zużywania się elementów pojazdów. Przy ocenie jakości powietrza
atmosferycznego na terenie Gminy Nowy Tomyśl, należy jak najbardziej uwzględnić ilość
zanieczyszczeń pochodzących z ruchu samochodowego, odbywającego się na jego
obszarze.
Głównym źródłem emisji zanieczyszczeń komunikacyjnych drogowych, są drogi
wojewódzkie i w dalszej kolejności drogi powiatowe. Średnie natężenie ruchu na drogach
Gminy Nowy Tomyśl przedstawia tabela 16.
TABELA NR 16 - Średnie natężenie ruchu na poszczególnych dogach
Drogi
Pojazdy ogółem
Samochody osobowe
Samochody ciężarowe
nr 302
3 059
2 517
542
nr 305
5 148
3 881
1 267
nr 308
5 714
4 715
999
wojewódzkie:
1)
- dane z października 2003 r;
Źródło: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, Wojewódzki Zarząd Dróg w
Poznaniu.
43
Ilość zanieczyszczeń komunikacyjnych powstających na terenie Gminy Nowy
Tomyśl na pewno ulegnie zmianie w momencie uruchomienia odcinka autostrady A – 2
Komorniki - Nowy Tomyśl oraz w okresie późniejszym odcinka Nowy Tomyśl – Świecko.
Emisja zanieczyszczeń pochodzących z ruchu kolejowego na terenie Gminy jest
niewielka i nie przyczynia się w znaczący sposób do pogorszenia jakości powietrza
atmosferycznego. Linia E 20 biegnąca przez Gminę Nowy Tomyśl jest zelektryfikowana
i poruszają się po niej składy elektryczne.
O stopniu zanieczyszczenia powietrza świadczy również skład chemiczny opadów
atmosferycznych. Emitowane do powietrza zanieczyszczenia podlegają przemianom
chemicznym i są wymywane z atmosfery lub docierają do powierzchni ziemi jako opad
suchy. Rozpuszczalne formy zanieczyszczeń powodują zakwaszanie opadu (kwaśne
deszcze pH < 5,0) i niekorzystnie wpływają na stan środowiska.
Na obszarze gminy Nowy Tomyśl badania chemizmu opadu atmosferycznego
prowadzone były w jednym punkcie pomiarowym, w latach 2000 i 2001, przez WIOŚ
Poznań. Wyniki badań przedstawia tabela 43.
TABELA NR 17
Zestawienie wyników badań chemizmu opadów atmosferycznych w latach 2000 i 2001
pH
SO4
NO3
Pogólny
Nogólny kadm
miedź
ołów
mg/m2
mg/m2 μg/m2
mg/m2 mg/m2
cynk
Miejscowości
mg/m2 mg/m2
mg/m2
Rok 2000
5,70 3 492,4 592,7
34,4
554,6
0
3,4
2,2
36,2
0
2,138
1,649
25,05
Przyłęk
Rok 2001
5,64
2 303
724,8
17,4
474,9
Źródło: WIOŚ Poznań, Raporty o stanie środowiska w Wielkopolsce w latach 2000 i 2001.
Obserwowane obniżenie pH opadów atmosferycznych w roku 2000, nie wskazuje
na silne zanieczyszczenie powietrza. Jednak świadczy o jego granicznych wartościach,
po przekroczeniu których może nastąpić dalsze obniżanie się pH deszczu. W roku 2001
pH odpadów atmosferycznych uległo kolejnemu obniżeniu, co jest zjawiskiem
niepokojącym, podobnie zresztą jak wzrost ilości azotanów. Zaobserwowano natomiast
poprawę pozostałych badanych wskaźników, co jest konsekwencją zmniejszania się
zanieczyszczenia powietrza.
44
4.7. Metody ograniczania emisji zanieczyszczeń do powietrza –
w ykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych
Utrzymanie dobrej jakości powietrza, a nawet poprawę jego jakości można
uzyskać przez ograniczenie szkodliwych dla środowiska technologii, zmniejszenie
oddziaływania obszarów niskiej emisji na środowisko naturalne, stworzenie warunków
rozwoju dla gazyfikacji gminy (budowy sieci gazowej wysokiego ciśnienia i stacji
redukcyjnych, doprowadzenie sieci do miejscowości o zwartej zabudowie), likwidację lub
modernizację kotłowni tradycyjnych (zmiana nośnika energii z węgla np. na gaz), poprawę
nawierzchni dróg, budowę obwodnic, a przede wszystkim poprzez zwiększenie
wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych.
Mówiąc o źródłach odnawialnych należy mieć na uwadze przede wszystkim
energię wodną, wiatrową, geotermalną, promieniowania słonecznego oraz produkcję
biomasy. Polska dysponuje stosunkowo dużym potencjałem zasobów odnawialnych. Jest
on jednak zróżnicowany w poszczególnych rejonach naszego kraju.
Rozpatrując rozwój energii odnawialnej na obszarze Gminy Nowy Tomyśl,
właściwe będzie kierowanie się ogólnymi uwarunkowaniami określonymi dla Wielkopolski.
Wielkopolska należy do II klasy obszarów w Polsce, pod względem zasobów
energii wiatrowej. Średnia roczna prędkość wiatru na wysokości 10 m w terenie otwartym
przekracza 4,0 m/s, a w okresie zimy i wiosny 4,5 m/s. Mimo ogólnie stosunkowo
sprzyjających warunków klimatyczno-geograficznych dla budowy parków wiatrowych na
terenie Wielkopolski – zwłaszcza środkowej, podjęcie decyzji o ich lokalizacji wymaga
przeprowadzenia badań wiatru na danym terenie. Badania takie zgodnie z informacjami
uzyskanymi ze Spółki EPA, powinny trwać minimum 12 miesięcy i powinny być
prowadzone za pomocą profesjonalnych zestawów pomiarowych o wysokości 40 i więcej
metrów. Tak przeprowadzone badania stają się podstawą do określenia rzeczywistych
warunków wietrzności na danym terenie i w efekcie do podjęcia decyzji o możliwości lub
jej braku wybudowania jakiejkolwiek turbiny wiatrowej. Decydując się jednak na taką
inwestycję należy również pamiętać o minusach ferm wiatrowych, którymi bez wątpienia
są zmiany w krajobrazie, hałas, a przede wszystkim zagrożenia dla wędrownego ptactwa.
Potencjał energii słonecznej na terenie Wielkopolski jest mniejszy niż wiatrowej. Region
Wielkopolski został zaliczony do III klasy zasobów energii słonecznej w Polsce.
Pozwala to jednak na stosowanie z powodzeniem urządzeń do pozyskiwania,
przetwarzania w ciepło użytkowe i magazynowania energii słonecznej. Energia słoneczna
może być przetwarzana w kolektorach wodnych i powietrznych w ciepło, służące do
ogrzewania pomieszczeń, wody, suszenia produktów rolnych i drewna.
Wykorzystanie wodnych zasobów energetycznych jest zależne od szeregu uwarunkowań,
jednymi z podstawowych są między innymi energetyczność naturalna rzeki (wielkość i
45
równomierność przepływów), wpływ małej elektrowni wodnej tzw. MEW na środowisko
oraz opłacalność przedsięwzięcia. Właśnie ze względu na oddziaływanie MEW na
środowisko należy każdą taką inwestycję rozpatrywać indywidualnie i bardzo
szczegółowo. Małe elektrownie wodne (MEW) mogą wpływać na środowisko zarówno
w sposób pozytywny jak i negatywny. Są przede wszystkim istotnym elementem regulacji
stosunków wodnych – zbiorniki im towarzyszące zwiększają retencję wody, mogą służyć
do celów przeciwpowodziowych, przeciwpożarowych czy rekreacyjnych. Dodatkowo woda
przechodząca przez turbinę podlega natlenieniu, co poprawia jej zdolność do
samooczyszczenia. Istnieje jednak wiele elementów, które przemawiają przeciw takiemu
wykorzystywaniu energii wody. Podstawowymi przeciwwskazaniami jest budowa MEW,
która wymaga przegrodzenia rzeki nową budowlą piętrzącą (zaporą lub jazem).
Przegrodzenie rzeki wiąże się z ingerencją w naturalny ekosystem, przynosi
nieodwracalne zmiany a w pierwszej kolejności stanowi zakłócenie swobodnego
przepływu ryb. Obecność przepławek (których budowa jest obecnie wymagana prawem)
nie stanowi wystarczającego zabezpieczenia – ryby często nie są w stanie ich pokonać,
a w przypadku niewłaściwych zabezpieczeń, są w tych miejscach masowo odławiane
przez kłusowników. Ponadto zbiornik przed tamą staje się często osadnikiem ścieków
prowadzonych przez rzekę. Zbiorniki takie są jednocześnie podatne na eutrofizację,
spowodowaną stałym dopływem i gromadzeniem się związków azotu i fosforu. Może się
też zdarzyć, że podniesienie poziomu wód gruntowych po wybudowaniu zbiornika
przyniesie znaczne szkody budowlane i przyrodnicze w jego okolicy. Z kolei poniżej
zapory zmienia się ilość przepływającej wody i szybkość prądu rzeki, co ma negatywny
wpływ na ekosystem rzeki, stanowiąc zakłócenie jej naturalnego biegu. Rozpatrując więc
wykorzystanie energii wody należy przede wszystkim upewnić się, że nie nastąpi utrata
wartości przyrodniczych przekraczająca zdecydowanie korzyści płynące z budowy MEW.
Energia geotermalna polega na wykorzystaniu ciepła gruntu, wód jeziornych czy ścieków.
Jest ona obecnie jedną z najmniej rozpowszechnionych form pozyskiwania energii. O jej
zastosowaniu decydują uwarunkowania lokalne.
Wykorzystywanie biomasy do celów energetycznych jest najbardziej
rozpowszechnioną metodą produkcji czystej energii. Jedną z możliwych dróg
pozyskiwania dużych ilości biomasy jest uprawa roślin energetycznych na gruntach
rolniczych. Potencjalne zasoby energetyczne biomasy to między innymi plantacje
kukurydzy, rzepaku, szybko rosnące uprawy drzew, krzewów i traw.
Wierzbowy surowiec energetyczny ma tę właściwość, że jest w zasadzie
niewyczerpywalnym i samo odtwarzającym się źródłem. Cechami charakterystycznymi
sadzonek wierzby jest ich łatwe ukorzenianie się, odporność na zmienne warunki
klimatyczne, umiejętność szybkiej regeneracji po zbiorze, odporność na choroby
i szkodniki, a także wysokie plony biomasy o dobrej jakości. W porównaniu z innymi
46
nośnikami energii cieplnej koszt jednostkowy ciepła wyprodukowanego z wierzby
kształtuje się w sposób przedstawiony w poniższej tabeli.
TABELA NR 18 - Koszt jednostkowy ciepła przy zakupie paliw
Wartość kaloryczna
Koszt jednostkowy ciepła przy zakupie
[GJ/t lub GJ/1000
paliwa
m3]
[zł/t]lub zł/1000m3]
zł/GJ
Olej opałowy
43,0
1 490,0
34,7
Gaz ziemny GZ
38,0
1 003,0
26,4
Węgiel kamienny
25,0
392,8
15,7
Miał węglowy
21,0
229,6
10,9
Drewno - szczapy
15,5
127,4
8,2
Zrębki wierzb
19,4
160,0
8,3
15,0
80,0
5,3
Paliwo
krzewiastych (s.m.)2
Słoma zbóż
Źródło: Materiały Firmy Nowa Energia Sp. z o. o., rok 2001.
Zbiór biomasy w cyklu jednorocznym z hektara wynosi około 15 – 20 ton suchej masy/ha
(począwszy od drugiego roku po posadzeniu). Biomasa może być pozyskiwana z plantacji
przez 25 – 30 lat, na tym samym pokładzie korzeniowym. Drewno wierzbowe
pozyskiwane z plantacji energetycznych użytkować można w postaci zrębów (mniej lub
bardziej rozdrobnionych), brykietów i palet.
Należy również podkreślić, że wprowadzenie szybko rosnących wierzb krzewiastych na
grunty rolnicze i pozyskiwanie ich biomasy do celów bioenergetycznych pozwolą między
innymi na:
-
zagospodarowanie przez nasadzenia wierzbą części gruntów aktualnie
niewykorzystanych rolniczo;
-
wprowadzenie na rynek nowego przyjaznego dla środowiska biopaliwa;
-
uzyskanie tańszej energii cieplnej;
-
dopływ nowego źródła pieniędzy dla lokalnych społeczności.
W procesie technologicznego wykorzystania słomy jako paliwa najistotniejsze są takie jej
temperatura zapłonu, temperatura spalania.
Słoma w porównaniu do paliw konwencjonalnych takich jak węgiel, czy koks
charakteryzuje się niższą wartością opałową, niższą gęstością i większym udziałem
lotnych składników spalania.
47
Na terenie Gminy Nowy Tomyśl istnieje możliwości wykorzystania słomy na cele
energetyczne w ilości około 25 % (pozostała część wykorzystywana jest w gospodarstwie
rolnym oraz przyorywana co drugi-trzeci rok).
Zwiększenie udziału energii otrzymywanej z surowców odnawialnych w całkowitym
zużyciu energii na terenie Gminy Nowy Tomyśl można osiągnąć przez odpowiednie
wykorzystanie przede wszystkim zasobów biomasy (wierzby energetycznej, słomy,
drewna). Wynika to między innymi z rolniczego charakteru gminy oraz uwarunkowań
klimatyczno – glebowych. Dla warunków Gminy Nowy Tomyśl zarówno małe elektrownie
wodne (MEW) jak i elektrownie wiatrowe w większości przypadków będą szkodliwe dla
środowiska (potencjalne spowalnianie rzek oraz tworzenie przeszkód dla migracji ryb, a
także zaburzanie krajobrazu i powodowanie zagrożeń dla ptaków). Decydujący wpływ ma
na to występowanie obszarów objętych ochroną. Nie sprzyjają budowie elektrowni
wiatrowych na terenie gminy również średnioroczne prędkości wiatru, obecnie 2,9 m/s.
Obecnie na terenie Gminy Nowy Tomyśl funkcjonuje jedna instalacja działająca w
oparciu o energię odnawialną. Jest to pompa ciepła wykorzystujące energię geotermalną
w Gimnazjum w miejscowości Boruja Kościelna, moc grzewcza 35,9 kW;
4.8. Środowisko akustyczne
Podstawowym wskaźnikiem klimatu akustycznego jest sumaryczny poziom hałasu
danego obszaru. W decydującym stopniu zależy on od jego urbanizacji oraz rodzaju
emitowanego hałasu, tj.:

hałasu komunikacyjnego od dróg i szyn, który rozprzestrzenia się na odległe
obszary ze względu na rozległość źródeł;

hałasu przemysłowego obejmującego swym zasięgiem najbliższe otoczenie;

hałasu komunalnego towarzyszącego obiektom sportu, rekreacji i rozrywki.
Nadmierny hałas jest uciążliwością postrzeganą częściej niż degradacja innych
elementów środowiska. Jego oddziaływanie nie powoduje nieodwracalnych zmian
w środowisku, lecz jego ograniczanie napotyka wiele trudności i pociąga za sobą
znaczące koszty (szczególnie hałasów komunikacyjnych).
Wskaźnikiem oceny hałasu jest równoważny poziom dźwięku A wyrażony
w decybelach (dB). Poziom ten stanowi uśrednioną wartość w odniesieniu do pory doby
(dzień od 6.00 do 22.00 lub noc od 22.00 do 6.00). Wartości dopuszczalne poziomu
równoważnego hałasu określa rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów
Naturalnych i Leśnictwa z dnia 13 maja 1998 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów
hałasu w środowisku (Dz. U. Nr 66, poz. 436). Rozporządzenie to określa rodzaje
terenów, dla których ustala się dopuszczalne poziomy dźwięku w środowisku,
48
w zależności od przeznaczenia terenu. Różnicuje również wartości dopuszczalne
poziomu dźwięku w odniesieniu do hałasów przemysłowych, komunikacyjnych (drogowe,
kolejowe i tramwajowe), lotniczych oraz od linii elektroenergetycznych.
Hałas komunikacyjny - Na obszarze gminy największe i główne zagrożenie hałasem
komunikacyjnym występuje wzdłuż dróg wojewódzkich. W okresie późniejszym
zagrożenie hałasem będzie również występowało wzdłuż autostrady A 2. Projektowany
przechodzący przez północny skraj Gminy Nowy Tomyśl odcinek autostrady A 2
zlokalizowany jest generalnie poza obszarem zwartej zabudowy. Jednak występuje
wzdłuż niego zwiększona strefa oddziaływania akustycznego autostrady, będąca
wynikiem znacznego natężenia ruchu pojazdów. Z tego względu na terenach
zagrożonych ponadnormatywnym hałasem autostrada powinna zostać wyposażona
w infrastrukturę zapobiegającą nadmiernej emisji hałasu w postaci ekranów akustycznych,
wałów ziemnych, pasów zieleni izolacyjnej. Negatywne oddziaływanie hałasu zostanie
wówczas zminimalizowane. W celu stałej kontroli poziomu hałasu wzdłuż autostrady
prowadzony powinien być w wyznaczonych punktach monitoring stanu klimatu
akustycznego.
Hałas komunikacyjny występuje również w pewnym natężeniu wzdłuż dróg
powiatowych. Stanowi jednak nieco mniejsze zagrożenie. Wynika to bowiem z faktu, że
przy natężeniu ruchu na poziomie od 1 000 do 5 000 pojazdów na dobę, a taki kształtuje
się głównie (przypuszczalnie - ostatnie badania natężenia ruchu prowadzono w roku
2000) właśnie na drogach powiatowych przechodzących przez Gminę Nowy Tomyśl,
zasięg oddziaływania akustycznego jest nieduży. Przyjmuje się, że przy natężeniu ruchu
około 1 000 samochodów na dobę, strefa uciążliwości mieści się w granicach pasa
drogowego.
Ze względu na komunikacyjne drogowe oddziaływanie akustyczne na terenie
gminy, należy podjąć działania zmierzające do zmniejszenia ponadnormatywnych
poziomów dźwięku na terenie zwartej zabudowy Nowego Tomyśla.
W tym celu należy zadbać o stan techniczny nawierzchni, zastosować osłony
dźwiękochłonne oraz dźwiękoszczelne w stosunku do zabudowy mieszkaniowej
podlegającej ochronie za pomocą zabezpieczeń urbanistycznych, w stosunku do
projektowanej zabudowy należy zadbać o zachowanie odpowiednich odległości od ciągów
komunikacyjnych.
System komunikacyjny stwarza zagrożenia dla stanu akustycznego środowiska
głównie z tytułu transportu drogowego, w tym przede wszystkim ruchu tranzytowego
pojazdów ciężkich. Punktem wyjściowym powinno być więc prowadzenie monitoringu
hałasu na terenie gminy, dotyczy to przede wszystkim miejscowości położonych przy
ruchliwych trasach komunikacyjnych – drogach wojewódzkich o nr 308, 305 i 302.
49
Przez teren Gminy Nowy Tomyśl przebiega również linia kolejowa dwutorowa
zelektryfikowana relacji Berlin – Poznań – Warszawa – Mińsk. Jest to linia typu
magistrala, na której ruch pociągów wynosi około 92 pociągi na dobę. Oddziaływanie
akustyczne linii kolejowej nie stanowi na terenie gminy poważnego zagrożenia, przede
wszystkim ze względu na przebieg trasy głównie poza terenami zwartej zabudowy
(budynki i budowle mogą być wykonywane w odległości nie mniejszej niż 10 m od granicy
obszaru kolejowego, a odległość ta od skraju toru nie może być mniejsza niż 20 m
– Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej Dz. U. nr 52 poz. 627).
Na terenie gminy zagrożenie hałasem lotniczym może wystąpić w mieście Nowy
Tomyśl w sąsiedztwie szpitala powiatowego (działka nr 560/12), gdzie planowana jest
budowa lądowiska dla śmigłowców ratowniczych.
Emisja hałasu związana będzie przede wszystkim z takimi operacjami lotniczymi jak
starty i lądowania oraz próby silników. Ich wpływ na poprawność klimatu akustycznego
w granicach oraz poza granicami lądowiska jest największy. Wykonywane operacje
naziemne pomimo wysokich poziomów hałasu w bezpośrednim otoczeniu śmigłowca, nie
powodują na ogół uciążliwości poza granicami lądowiska.
Oddziaływanie akustyczne lądowiska powinno zostać określone poprzez wykonanie
na etapie projektu budowlanego analizy akustycznej, w której zostaną przeprowadzone
wyliczenia poziomu emisji hałasu (starty i lądowania) dla konkretnego typu śmigłowca,
przewidzianego do obsługi szpitala. Na takiej podstawie będzie możliwe dokonanie
faktycznej oceny oddziaływania akustycznego lądowiska.
W przypadku stwierdzenia przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu, należy
podjąć kroki w celu zminimalizowania oddziaływania akustycznego obiektu.
Hałas przemysłowy - źródłem hałasu są zakłady przemysłowe i odbywające się w nich
procesy technologiczne. Poziom hałasu przemysłowego jest kształtowany indywidualnie
dla każdego obiektu i zależny jest od rodzaju maszyn i urządzeń hałasotwórczych,
izolacyjności obudowy hal przemysłowych, prowadzonych procesów technologicznych
oraz od funkcji urbanistycznej sąsiadujących z nimi terenów.
Specyfiką hałasu przemysłowego jest jego długotrwałość występowania
(zmianowy charakter pracy), a także czasowe krótkotrwałe duże natężenia.
Presja hałasu przemysłowego staje się w ostatnich latach mniejsza. Oddawane do
użytkowania zakłady są prawidłowo projektowane pod kątem minimalizacji emisji hałasu
do środowiska, co zapewniają (wymuszają) obowiązujące przepisy. Zakłady istniejące
podejmują w większości niezbędne działania organizacyjne i techniczne ograniczające
emisję hałasu do wartości zapewniających właściwy standard jakościowy środowiska.
Lokalizacja przedsiębiorstw w obrębie miasta, wymaga jednak szczególnej
dbałości o wyeliminowanie nadmiernego hałasu.
50
Hałas komunalny -
Spośród źródeł hałasu komunalnego najistotniejsze znaczenie ma
hałas towarzyszący obiektom sportu, rekreacji i rozrywki. Dyskoteki, nocne kluby, obiekty
koncertowe na wolnym powietrzu, nawet ogródki wiedeńskie przy restauracjach i
kawiarniach są źródłem hałasu. Z ich działalnością związany jest dyskomfort akustyczny.
Negatywnie odbierany jest również tzw. hałas osiedlowy. Z tego typu hałasem mamy do
czynienia przede wszystkim na terenie Nowego Tomyśla.
Do chwili obecnej w gminie nie utworzono obszaru ograniczonego użytkowania ze
względu na ponadnormatywną emisję hałasu.
4.9. Przyroda ożywiona
4.9.1. Szata roślinna
Obszary chronione, jak również uprawy rolne na terenie gminy są poddawane
następującym zagrożeniom i degradacji:

wypalanie traw i osuszanie terenów;

zmiana łąk kośnych i pól na monokultury roślin pastewnych i zbożowych;

zanieczyszczenia powiązane z ruchem komunikacyjnym;

zanieczyszczenia pyłowe ze źródeł niskiej emisji i emiterów przemysłowych

zanieczyszczenia wód powierzchniowych i podziemnych w następstwie eutrofizacja
cieków wodnych i jezior;

niezrekultywowane wyrobiska poeksploatacyjne kruszywa naturalnego;

zanieczyszczenia punktowe z dzikich wysypisk śmieci, które powodują zmianę
siedlisk a w następstwie przekształcenie roślinności;

niszczenie siedlisk przez ich zamianę na tereny zamieszkałe, drogi itp.
Ochrona terenów zieleni jest obowiązkiem gmin, które podejmują działania
w kierunku rozwoju tych terenów. Rygorom ochronnym poddane są parki, zadrzewienia
itp. Tworzenie nowych założeń parkowych oraz kształtowane miejskiej zieleni urządzonej
wpłynie na poprawę ich struktury przyrodniczej. Szczególnie ważna będzie renowacja
parków oraz terenów zieleni usytuowanych wzdłuż skarp i dolin rzecznych znajdujących
się na terenie miasta Nowy Tomyśl .
Działania na rzecz ochrony różnorodności biologicznej obejmują również sektor
rolnictwa. Wspieranie form rolnictwa stosującego metody produkcji nienaruszające
równowagi przyrodniczej, przede wszystkim rolnictwa ekologicznego jest jednym z celów
stawianych przez II Politykę Ekologiczną Państwa w zakresie różnorodności biologicznej
i ochrony przyrody. Wartości przyrodnicze gminy, narzucają preferowanie rolnictwa
przyjaznego środowisku. Prośrodowiskowe rolnictwo oparte o gospodarstwa prowadzone
indywidualnie lub współpracujące miedzy sobą, promujące tradycyjne metody
gospodarowania, powinny być upowszechniane szczególnie na obszarze parku
51
krajobrazowego oraz terenach cennych przyrodniczo. Szansą dla tych obszarów będzie
rozwój rolnictwa ekologicznego i agroturystyki. Jednym z najważniejszych instrumentów
polityki zrównoważonego rozwoju terenów wiejskich są tzw. programy rolnośrodowiskowe. Są one instrumentem finansowym, polegającym na wsparciu finansowym
działań na rzecz ochrony środowiska i ochrony walorów krajobrazu wiejskiego,
podejmowanych przez rolników (rolnicy otrzymują rekompensatę finansową za utracone
dochody w wyniku ekstensyfikacji produkcji).
4.9.2. Lasy
Do podstawowych zagrożeń oddziałujących na lasy na terenie Gminy Nowy
Tomyśl należą:
-
zanieczyszczenia powietrza;
-
zagrożenia pożarowe;
-
obniżanie poziomu wód gruntowych;
-
presja turystyczna.
Jako potencjalne zagrożenia należy również wymienić:
-
szkody powodowane przez owady;
-
szkody powodowane przez patogeniczne grzyby;
-
szkody powodowane przez zwierzęta łowne;
W zależności od stopnia nasilenia szkodliwego oddziaływania gazów i pyłów ustalane są
strefy uszkodzenia – obszary lasu charakteryzujące się stopniem uszkodzenia
określanym na podstawie rejestracji zmian w drzewostanach, a w szczególności zmian w
aparacie asymilacyjnym, przyroście wysokości i żywotności drzew wskaźnikowych.
Drzewostany leśne występujące na terenie Gminy Nowy Tomyśl zakwalifikowane zostały
głównie do stref, dla których nie określono zagrożeń przemysłowych. Dla Nadleśnictwa
Grodzisk Wlkp. nie określono zagrożeń ze strony przemysłu;
Stan zdrowotny lasów niepaństwowych określono jako dobry, nie wyodrębniono stref
zagrożeń przemysłowych. Zanotowano sporadyczne występowanie ognisk szkodników
pierwotnych i wtórnych.
Środkiem zaradczym, który przyczyni się do poprawy stanu sanitarnego lasów
znajdujących się w strefach zagrożeń jest przebudowa drzewostanów w kierunku bardziej
odpornych gatunków.
Obniżanie stanu sanitarnego lasów następuje również w wyniku presji
turystycznej. Dotyczy to dzikiego obozowania na terenach leśnych okalających jeziora i
zaśmiecania lasów. Dzikie obozowiska niszczą również runo leśne, co może prowadzić
do spadku przyrostu, a nawet obumierania drzewostanów. Stanowią także zagrożenie
pożarowe.
52
Lasy na terenie gminy są jednak w pewnym stopniu narażone na występowanie
pożarów. W celu zapewnienia odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa pożarowego
obszarów leśnych na terenie gminy prowadzone powinny być następujące działania:
-
utrzymywanie pasów przeciwpożarowych wzdłuż głównych dróg i torów kolejowych;
-
porządkowanie terenów leśnych wzdłuż szlaków komunikacyjnych;
-
utrzymywanie punktów czerpania wody do celów gaśniczych;
-
oznakowanie zagrożonych drzewostanów tablicami ostrzegawczymi;
-
patrolowanie lasów przez Straż Leśną;
-
wprowadzanie okresowych zakazów wstępu na tereny leśne.
Koncepcja zwiększania lesistości i zadrzewień, preferująca środowiskotwórczą
rolę lasów stanowi podstawę Krajowego Programu Zwiększania Lesistości, przyjętego
przez Radę Ministrów w 1995 r. Program zakłada wzrost lesistości kraju z obecnych 28 %
(powiat Nowotomyski obecna lesistość około 38 %) do 30 % w 2020 r. i 33 % w 2050 r.,
przewidując uruchomienie mechanizmów ekonomicznych stymulujących leśne
zagospodarowanie części gruntów marginalnych dla rolnictwa oraz określenie priorytetów
przestrzennych wynikających z roli lasów w kształtowaniu środowiska. Jako jedno
z najważniejszych zadań program określa zalesianie gruntów zanieczyszczonych
i zdegradowanych.
Kierunki modernizacji leśnictwa w stronę jego ekologizacji i bardziej
zrównoważonego eksploatowania zasobów biologicznych lasów wytyczyła krajowa
polityka zrównoważonej gospodarki leśnej, wprowadzona do realizacji w 1999 r. przez
Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych. Prowadzona przez Polskę gospodarka
leśna jest zgodna z trendami leśnictwa światowego określonymi w Zasadach Leśnych,
przyjętych przez 170 krajów w 1992 roku w czasie konferencji Narodów Zjednoczonych
na temat Środowiska i Rozwoju (UNCED).
4.9.3. Świat zwierzęcy
Zasoby świata zwierzęcego na terenie gminy można uznać za umiarkowanie
bogate. Stosunkowo liczną grupę stanowią gatunki zwierząt dziko żyjących (sarny, jelenie,
a także lisy). Dla tej grupy największym zagrożeniem ich egzystencji i dalszego rozwoju
są:
 przebieg przez ekosystemy leśne ciągów komunikacyjnych, stanowiących bariery dla
przemieszczania się zwierzyny;
 kłusownictwo – mogące przyczynić się do niekontrolowanego (gwałtownego)
zmniejszenia się populacji poszczególnych gatunków.
Dla urozmaiconej i licznie reprezentowanej grupy ptaków, żerujących
i gniazdujących głównie w dolinach rzek oraz w rejonie jezior, a także dla gatunków
gadów takich jak padalce, zaskrońce, jaszczurki i zwinki, a także płazów (żab, ropuch,
53
rzekotek i kumaków), występujących na omawianym obszarze poważnym zagrożeniem
są:

zanieczyszczenia wód powierzchniowych – brak skanalizowania i niewystarczająca
ilość oczyszczalni ścieków oraz dzikie wysypiska;

zmienności i niedobory stanu wód.
Wymienione zagrożenia wpływają również na małe zróżnicowanie i ograniczoną
ilość występowania na obszarze gminy, nawet pospolitych gatunków ryb.
W ramach ochrony dzikich zwierząt należy zwrócić uwagę na potrzebę dokarmiania
zwierząt w okresach długich i intensywnych opadów śnieżnych oraz utrzymujących się
mrozów. W przypadku ochrony zwierząt domowych konieczne jest zorganizowanie na
terenie gminy, schroniska dla zwierząt.
4.10. Walory krajobrazowe
Charakterystyczną cechą dla terenów siedlisk ludzkich jest występowanie zmiany
walorów estetyczno – widokowych krajobrazu, związanych głównie z dużymi obiektami
kubaturowymi np. zakładami przemysłowymi, silosami, kominami.
W przypadku Gminy Nowy Tomyśl istnieje na jego terenie mała ilość dużych zakładów
przemysłowych. Są one zlokalizowana w większości na terenie lub w pobliżu miasta Nowy
Tomyśl. Przez powiązanie z siedliskowym charakterem miasta nie pogarszają one, mimo
znacznych rozmiarów, walorów estetyczno – krajobrazowych.
W sposób podobny na walory estetyczno - krajobrazowe oddziaływają maszty telefonii
komórkowej, rozstawione na terenie gminy.
Za naruszenie naturalnego krajobrazu, należy również uznać wszelkie wyrobiska
poeksploatacyjne kruszywa naturalnego występujące w znacznej ilości.
54
5. CELE I PRIORYTETY EKOLOGICZNE
We wcześniejszych rozdziałach przeprowadzono analizę stanu środowiska oraz
uwarunkowań społeczno – gospodarczych na terenie Gminy Nowy Tomyśl. Szczegółowo
omówiono poszczególne elementy środowiska, towarzyszące im zagrożenia.
Konsekwencją dokonanej analizy i zidentyfikowanych zagrożeń jest podjęcie działań
zmierzających do naprawy niekorzystnego stanu środowiska. W celu realizacji przyjętego
założenia konieczne jest zastosowanie głównych zasad polityki ekologicznej w
odniesieniu do poszczególnych elementów środowiska.
Cele, zadania, limity i okresy ich uzyskania wynikają przede wszystkim
z opracowanych i zatwierdzonych dokumentów, takich jak:
-
Polityka Ekologiczna Państwa na lata 2003 – 2006 z uwzględnieniem perspektywy
na lata 2007 – 2010;
-
Program Ochrony Środowiska dla Województwa Wielkopolskiego na lata 2002
– 2010;
-
Program Ochrony Środowiska dla Powiatu Nowotomyskiego na lata 2004
– 2007 z perspektywą na lata 2008-2011;
-
Strategia Rozwoju Województwa Wielkopolskiego,
-
Strategia Rozwoju Powiatu Nowotomyskiego,
-
Strategia Rozwoju Gminy Nowy Tomyśl.
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nowy Tomyśl oparty więc został o
postanowienia wyżej wymienionych dokumentów oraz o postanowienia wynikające
z dokumentów planistycznych, koncepcji i innych opracowań lokalnych, z uwzględnieniem
wymogów wynikających z obowiązujących przepisów.
Poniżej przedstawiono cele, kierunki i zadania ekologiczne dla Gminy Nowy Tomyśl
w odniesieniu do poszczególnych elementów środowiska. Ich realizacja złoży się na
wypełnianie zadań określonych w Polityce Ekologicznej Państwa oraz Programie Ochrony
Środowiska Województwa Wielkopolskiego i Powiatu Nowotomyskiego, co powinno
prowadzić do zrównoważonego rozwoju gminy.
I Cel : Racjonalne użytkowanie zasobów naturalnych
– obejmuje poniższe kierunki działań :
1) Racjonalizacja zużycia wody poprzez realizację następujących zadań ekologicznych :

Realizacja przez mieszkańców planów racjonalnego gospodarowania wodą
(zamontowanie wodomierzy w każdym gospodarstwie domowym podłączonym
do sieci wodociągowej),

Wspieranie działań mających na celu zagospodarowanie wód opadowych w
gospodarstwach domowych,
55
2) Zmniejszenie materiałowości i odpadowości produkcji poprzez realizację
następujących zadań ekologicznych :

Wprowadzenie bodźców ekonomicznych dla przedsięwzięć proekologicznych
(ulgi podatkowe, możliwość współfinansowania)

Opracowanie i wdrożenie planu zaopatrzenia gminy w energię

Termomodernizacja jednostek organizacyjnych gminy

Rozpowszechnienie stosowania indywidualnych liczników ciepła (budynki
komunalne) Podjęcie działań promocyjnych i doradztwa związanego z
wdrażaniem pozyskiwania ze źródeł odnawialnych.
II Cel : Ochrona powietrza atmosferycznego
– obejmuje poniższe kierunki działań :
1) Ograniczenie emisji w sektorze mieszkalnictwa poprzez realizację następujących
zadań ekologicznych :

Zamiana węgla na alternatywne nośniki ciepła – modernizacja kotłowni
węglowych w obiektach gminnych.

Zastępowanie węgla jako paliwa w lokalnych kotłowniach i gospodarstwach
domowych na rzecz paliw alternatywnych (gaz, brykiet drzewny, biomasa)
poprzez :
- przedsięwzięcia inwestycyjne,
- wprowadzenie stosownych zapisów w planach zagospodarowania
przestrzennego

Prowadzenie systematycznych akcji edukacji ekologicznej na temat
oszczędności energii cieplnej i elektrycznej oraz stosowania proekologicznych
nośników energii, szkodliwości spalania materiałów odpadowych w kotłowniach
domowych,

Centralizacja uciepłownienia prowadząca do likwidacji małych kotłowni

Rozbudowa sieci gazowej na obszarze gminy
2) Ograniczenie emisji zanieczyszczeń komunikacyjnych poprzez realizację
następujących zadań ekologicznych :

Inwentaryzacja znaczących źródeł emisji pochodzących od podmiotów
gospodarczych i skorelowanie jej z bazą danych Urzędu Marszałkowskiego
podmiotów wnoszących opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska.

Modernizacja drogi nr 302 Zbąszyń-Nowy Tomyśl w m. Nowy Tomyśl
skrzyżowanie 302 z ul. Musiała i ul. Janusa

Remont drogi nr 765 Boruja Kościelna - granica gminy

Remont drogi nr 701 ul. Kościuszki w Nowym Tomyślu

Przebudowa odcinka drogi nr 748, nr 701 w m. Nowy Tomyśl
56

Oddanie odcinak autostrady A2 Komorniki – Nowy Tomyśl

Tworzenie ścieżek rowerowych

Budowa odcinka autostrady A-2 Nowy Tomyśl - Świecko

Remont drogi nr 305 odcinek Nowy Tomyśl – Boruja Kościelna

Remont drogi nr 308 odcinek Bukowiec – nowy Tomyśl

Remont drogi nr 307 odcinek Buk-Bukowiec
III Cel : Ochrona przed hałasem
– obejmuje poniższe kierunki działań :
1) Ochrona przed hałasem komunikacyjnym poprzez realizację następujących zadań
ekologicznych

Prowadzenie monitoringu poziomu hałasu wzdłuż autostrady A2

Wspieranie inwestycji ograniczających ujemny wpływ hałasu (budowa ekranów
akustycznych, tworzenie pasów zwartej zieleni, izolacji budynków (wymiana
okien)

Integrowanie planów zagospodarowania przestrzennego z problemami
zagrożenia hałasem
2) Ochrona przed hałasem przemysłowym poprzez realizację następujących zadań
ekologicznych :

Rozwój monitoringu hałasu na terenach szczególnie zagrożonych
IV CEL : Ochrona przed promieniowaniem elektromagnetycznym
– obejmuje poniższe kierunki działań :
1) Preferowanie małokonfliktowych lokalizacji poprzez realizację następujących zadań
ekologicznych :

Uwzględnianie stref ochronnych i ograniczeń związanych z przebiegiem
istniejących i planowanych linii w planach zagospodarowania przestrzennego
oraz przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy i lokalizacji celu
publicznego.

Wystąpienie do Starosty z wnioskiem o stwierdzenie konieczności utworzenia
obszaru ograniczonego użytkowania dla terenów, na których nie mogą być
dotrzymane standardy jakości środowiska.
57
V Cel : Ochrona wód
– obejmuje poniższe kierunki działań :
1) Uporządkowanie gospodarki wodno-ściekowej poprzez realizację następujących zadań
ekologicznych :

Budowa wodociągu wiejskiego w m. Sękowo

Budowa sieci kanalizacji sanitarnej w m. Stary Tomyśl

Budowa sieci kanalizacji sanitarnej w m. Glinno

Modernizacja oczyszczalni ścieków w Nowym Tomyślu

Budowa przydomowych oczyszczalni ścieków w miejscach wskazanych w planie
rozwoju sieci kanalizacyjnej

Ewidencja zbiorników bezodpływowych w celu kontroli częstotliwości ich
opróżniania oraz w celu opracowania planu rozwoju sieci kanalizacyjnej

Opracowanie mechanizmów eliminujących „opłacalność” wprowadzania
nieczystości płynnych bezpośrednio do wód lub do ziemi.

Likwidacja nieczynnych ujęć wody

Likwidacja nielegalnych podłączeń domów do kanalizacji deszczowej, rowów
melioracyjnych i cieków

Opracowanie koncepcji gospodarki wodno-ściekowej dla gminy

Przeprowadzanie sukcesywnej wymiany i renowacji wyeksploatowanych odcinków
sieci wodociągowej

Modernizacja i rozbudowa stacji uzdatniania wody

Prowadzenie akcji edukacyjno-informacyjnej propagującej optymalizację zużycia
wody
2) Redukcja ładunku zanieczyszczeń pochodzących ze źródeł przestrzennych
trafiających do wód wraz ze spływami powierzchniowymi poprzez realizację
następujących zadań ekologicznych

Ograniczenie zanieczyszczeń azotowych pochodzących z rolnictwa (głównie
budowa płyt obornikowych i zbiorników na gnojówkę w gospodarstwach rolnych)

Stosowanie środków ochrony roślin i nawozów zgodnie z Kodeksem Dobrej
Praktyki Rolniczej

Uwzględnienie treści programu działań na rzecz ograniczenia spływu
zanieczyszczeń azotowych ze źródeł rolniczych w miejscowym planie
zagospodarowania przestrzennego.

Stworzenie bazy danych dotyczącej produkcji i magazynowania gnojownicy na
terenie gminy oraz sposobu jej zagospodarowania

Edukacja rolników w zakresie ograniczania rolniczych zanieczyszczeń
obszarowych
58
VI Cel : ochrona powierzchni ziemi i gleb
– obejmuje poniższe kierunki działań :
1) Ochrona gleb poprzez realizację następujących zadań ekologicznych

Ocena wartości naturalnego potencjału produkcyjnego gleb na terenie gminy i
ustalenie możliwości użytkowania gleb zgodnie z zasadami trwałego i
zrównoważonego rozwoju – opracowane eksperckie

Ochrona najlepszych gleb poprzez odpowiednie zapisy w studium uwarunkowań i
kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz miejscowych planach
zagospodarowania przestrzennego

Upowszechnienie Kodeksu Dobrej Praktyki Rolniczej ze szczególnym
uwzględnieniem wymagań środowiskowych
2) Ochrona zasobów kopalin poprzez realizację następujących zadań ekologicznych

Stworzenie gminnej bazy danych dotyczącej podmiotów posiadających koncesję
na eksploatację złóż

Opracowanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego dla terenów
górniczych udokumentowanych złóż

Inwentaryzacja miejsc, na których prowadzi się eksploatację bez stosownych
zezwoleń.

Eliminowanie eksploatacji bez stosownych zezwoleń
VII Cel : Zachowanie walorów i zasobów przyrodniczych
– obejmuje poniższe kierunki działań :
1) Utrzymanie i zachowanie różnorodności biologicznej i krajobrazowej w Gminie poprzez
realizację następujących zadań ekologicznych:

Prowadzenie prac pielęgnacyjnych parku i pomników przyrody

Kompletowanie gminnej bazy danych dotyczących terenów cennych przyrodniczo i
zasad korzystania z nich. Wyznaczenie terenów i obiektów do objęcia ochroną :

-obszary chronionego krajobrazu,

- pomniki przyrody,

- stanowiska dokumentacyjne,

- użytki ekologiczne

- zespoły przyrodniczo-krajobrazowe.

Opracowanie dokumentacji i podjęcie uchwał w sprawie tworzonych form ochrony
przyrody

Wdrożenie skutecznych narzędzi planistycznych dla ochrony różnorodności
biologicznej i krajobrazowej poprzez weryfikację ustaleń studium uwarunkowań i
kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz miejscowych planów
59
zagospodarowania przestrzennego, a także decyzji o warunkach zabudowy i
lokalizacji celu publicznego

Opracowanie planów ochrony siedlisk zagrożonych

Bieżąca ochrona obszarów i obiektów prawnie chronionych

Przeciwdziałanie rozwojowi budownictwa mieszkalnego i rekreacyjnego na
terenach chronionych
2) Ochrona lasów poprzez realizację następujących zadań ekologicznych

Rozpatrzenie w pracach nad dokumentacjami planistycznymi gminy celowości
ustanowienia lasów ochronnych. Ewentualne podjęcie uchwał przez Radę Gminy
o ustanowieniu lasów ochronnych.

Przeznaczenie w dokumentach planistycznych gruntów najniższych klas
bonitacyjnych i wyłączonych z produkcji pod zalesienie

Ustalenie lokalizacji zalesień i zadrzewień oraz kształtowanie granicy polno-leśnej
w dokumentach planistycznych.

Wprowadzenie zadrzewień przy drogach

Racjonalizacja wydawanych pozwoleń na wycinkę drzew i krzewów
3) Edukacja ekologiczna poprzez realizację następujących zadań ekologicznych

Działania na rzecz wzrostu świadomości ekologicznej społeczności lokalnych w
zakresie zrozumienia celów ochrony przyrody i różnorodności biologicznej
(zebrania wiejskie, szkolenia, akcja ulotowa, organizacja corocznej akcji
sprzątanie świata)

Zaprojektowanie nowych leśnych ścieżek dydaktycznych wraz z opisem przyrody

Utrzymanie istniejących ścieżek dydaktycznych.
VIII Cel : Bezpieczeństwo chemiczne i biologiczne środowiska naturalnego
– obejmuje poniższe kierunki działań :
1) Bezpieczeństwo chemiczne poprzez realizację następujących zadań ekologicznych:

Inwentaryzacja miejsc składowania przeterminowanych środków ochrony roślin i
opakowań po nich oraz wystąpienie do Starosty o wydanie decyzji o rekultywacji
tych miejsc.

Upowszechnienie Wiedzy o szkodliwym oddziaływaniu na środowisko i zdrowie
ludzi środków ochrony roślin oraz zasadach pozbywania się opakowań po nich
2) Bezpieczeństwo biologiczne poprzez realizację następujących zadań ekologicznych:

Zbieranie, transport i unieszkodliwianie zwłok bezdomnych zwierząt

Znakowanie obszarów dotkniętych lub zagrożonych chorobą zakaźną zwierząt
60
TABELA NR 19
Harmonogram realizacyjny (plan operacyjny) Programu Ochrony Środowiska dla Gminy Nowy Tomyśl na lata 2004 – 2007 z
uwzględnieniem perspektywy na lata 2008-2011
Kierunek działania
Opis działania
Termin realizacji
Jednostki
Szacunkowe nakłady/Źródło
realizujące
finansowania
zadanie
1
2
3
4
5
I Cel : Racjonalne użytkowanie zasobów naturalnych
Racjonalizacja zużycia
Realizacja przez mieszkańców planów
wody
racjonalnego gospodarowania wodą
zadanie ciągłe
Urząd Gminy,
Środki własne, inne fundusze
Właściciele
m.in. strukturalne UE
Urząd gminu
Środki własne, inne fundusze
(zamontowanie wodomierzy w każdym
gospodarstwie domowym podłączonym do sieci
wodociągowej)
Wspieranie działań mających na celu
zadanie ciągłe
zagospodarowanie wód opadowych w
m.in. strukturalne UE
gospodarstwach domowych
Zmniejszenie
Wprowadzenie bodźców ekonomicznych dla
materiałowości i
przedsięwzięć proekologicznych (ulgi podatkowe,
odpadowości produkcji
możliwość współfinansowania)
2006 r.
Opracowanie i wdrożenie planu zaopatrzenia gminy
w energię
Urząd Gminy
Środki własne, inne fundusze
m.in. strukturalne UE
2006 r.
Urząd Gminy
20 000,0 PLN – Środki własne,
inne fundusze m.in. UE
61
1
2
3
Termomodernizacja jednostek organizacyjnych
4
zadanie ciągłe
Urząd Gminy
gminy
5
120 000,0 PLN – Środki własne,
inne fundusze m.in. UE
Rozpowszechnienie stosowania indywidualnych
zadanie ciągłe
liczników ciepła (budynki komunalne)
właściciele
60 000,0 PLN - Środki własne,
mieszkań,
inne fundusze m.in. UE
zarządcy
budynków
Podjęcie działań promocyjnych i doradztwa
zadanie ciągłe
Urząd Gminy,
40 000,0 PLN - Środki własne,
związanego z wdrażaniem pozyskiwania ze źródeł
Starostwo
inne fundusze m.in. UE
odnawialnych
Powiatowe
II Cel : Ochrona powietrza atmosferycznego
Ograniczenie emisji w
Zamiana węgla na alternatywne nośniki ciepła –
sektorze mieszkalnictwa
modernizacja kotłowni węglowych w obiektach
własne, inne fundusze (m.in. z
gminnych.
UE)
Zastępowanie węgla jako paliwa w lokalnych
2005-2007
Urząd Gminy
zadanie ciągłe Właściciele
kotłowniach i gospodarstwach domowych na rzecz
paliw alternatywnych (gaz, brykiet drzewny,
biomasa) poprzez :
- przedsięwzięcia inwestycyjne,
- wprowadzenie stosownych zapisów w planach
zagospodarowania przestrzennego
62
obiektów
250 000,0 PLN/rok – Środki
Środki własne, inne fundusze
1
2
3
4
zadanie ciągłe Urząd Gminy,
Ograniczenie emisji w
Prowadzenie systematycznych akcji edukacji
sektorze mieszkalnictwa –
ekologicznej na temat oszczędności energii cieplnej
Starostwo
c. d.
i elektrycznej oraz stosowania proekologicznych
Powiatowe
5
50 000,0 PLN – Środki własne,
inne fundusze
nośników energii, szkodliwości spalania materiałów
odpadowych w kotłowniach domowych,
Centralizacja uciepłownienia prowadząca do
zadanie ciągłe UG, Zakłady
likwidacji małych kotłowni
Ciepłownicze
zadanie ciągłe Urząd Gminy,
Rozbudowa sieci gazowej na obszarze gminy
Ograniczenie emisji
Inwentaryzacja znaczących źródeł emisji
zanieczyszczeń
pochodzących od podmiotów gospodarczych i
komunikacyjnych
skorelowanie jej z bazą danych Urzędu
2005-2006
Środki własne, inne fundusze
m.in. strukturalne UE
Środki własne, inne fundusze
WZG Poznań
m.in. strukturalne UE
Urząd Gminy
Środki własne, inne fundusze
m.in. strukturalne UE
Marszałkowskiego podmiotów wnoszących opłaty
za gospodarcze korzystanie ze środowiska.
Modernizacja drogi nr 302 Zbąszyń-Nowy Tomyśl
WZDW w
1,0 mln PLN - Subwencje
w m. Nowy Tomyśl skrzyżowanie 302 z ul. Musiała
Poznaniu, Rejon
drogowe oraz Środki
i ul. Janusa
Dróg w Nowym
Europejskiego Funduszu
Tomyślu
Rozwoju Regionalnego
Zarząd Dróg
Środki własne, inne fundusze
Remont drogi nr 765 Boruja Kościelna - granica
gminy
2004
2005
Powiat. w N.
Tomyślu,Powiat
63
1
2
Ograniczenie emisji
Remont drogi nr 701 ul. Kościuszki w Nowym
zanieczyszczeń
Tomyślu
3
2006
4
Zarząd Dróg
5
Środki własne, inne fundusze
Powiatowych w N.
komunikacyjnych – c.d.
Tomyślu, Powiat
Przebudowa odcinka drogi nr 748, nr 701 w m.
2007
Nowy Tomyśl
Zarząd Dróg
Środki własne, inne fundusze
Powiatowych w N.
Tomyślu, Powiat
Oddanie odcinak autostrady A2 Komorniki – Nowy
2004-2007
Tomyśl
Koncesjonariusz
800 000,0 PLN – Środki własne
Autostrada
Welkopolska SA
Tworzenie ścieżek rowerowych
zadanie ciągłe Urząd Gminy,
organizacje
Środki własne, inne fundusze
m.in. strukturalne UE
ekologiczne
Budowa odcinka autostrady A-2 Nowy Tomyśl -
do 2011 r.
Świecko
Koncesjonariusz
Środki własne, inne fundusze
Autostrada
m.in. strukturalne UE
Wielkopolska SA
Remont drogi nr 305 odcinek Nowy Tomyśl –
2008-2011
Boruja Kościelna
Remont drogi nr 308 odcinek Bukowiec – nowy
2008-2011
Tomyśl
Remont drogi nr 307 odcinek Buk-Bukowiec
2008-2011
64
WZDW w
Środki własne, inne fundusze
Poznaniu
m.in. strukturalne UE
WZDW w
Środki własne, inne fundusze
Poznaniu
m.in. strukturalne UE
WZDW w
Środki własne, inne fundusze
Poznaniu
m.in. strukturalne UE
III Cel : Ochrona przed hałasem
Ochrona przed hałasem
Prowadzenie monitoringu poziomu hałasu wzdłuż
komunikacyjnym
autostrady A2
2006-2007
Zarządca
Środki własne, inne fundusze
autostrady,
m.in. strukturalne UE
WIOŚ
Wspieranie inwestycji ograniczających ujemny
zadanie ciągłe
Urząd Gminy,
Środki własne, inne fundusze
wpływ hałasu (budowa ekranów akustycznych,
Zarządcy
m.in. strukturalne UE
tworzenie pasów zwartej zieleni, izolacji budynków
obiektów
(wymiana okien)
Integrowanie planów zagospodarowania
zadanie ciągłe
Urząd Gminy
działania beznakładowe
zadanie ciągłe
Urząd gminy
Środki własne
przestrzennego z problemami zagrożenia hałasem
Ochrona przed hałasem
Rozwój monitoringu hałasu na terenach
przemysłowym
szczególnie zagrożonych
IV Cel : Ochrona przed promieniowaniem elektromagnetycznym
Preferowanie
Uwzględnianie stref ochronnych i ograniczeń
małokonfliktowych
związanych z przebiegiem istniejących i
lokalizacji
planowanych linii w planach zagospodarowania
zadanie ciągłe
Urząd Gminy
działanie beznakładowe
zadanie ciągłe
Urząd Gminy
działanie beznakładowe
przestrzennego oraz przy wydawaniu decyzji o
warunkach zabudowy i lokalizacji celu publicznego
Wystąpienie do Starosty z wnioskiem o stwierdzenie
konieczności utworzenia obszaru ograniczonego
użytkowania dla terenów, na których nie mogą być
dotrzymane standardy jakości środowiska.
65
1
2
3
4
5
V Cel : Ochrona wód
Uporządkowanie
Budowa wodociągu wiejskiego w m. Sękowo
Gmina Nowy
950 000,0 PLN Środki własne w
gospodarki wodno-
Tomyśl, PWiK
tym 400 000,0 PLN SAPARD
ściekowej
Sp. z o.o.
2004-2005
Budowa sieci kanalizacji sanitarnej w m. Stary
2004-2005
Tomyśl
Budowa sieci kanalizacji sanitarnej w m. Glinno
Modernizacja oczyszczalni ścieków w Nowym
2004-2005
2006
Tomyślu
Urząd Gminy,
950 000,0 PLN Środki własne w
PWiK
tym 400 000,0 PLN SAPARD
Urząd Gminy,
1 000 000,0 PLN Środki własne,
PWiK
w tym 450 000,0 SAPARD
Urząd Gminy,
Środki własne,
PWiK
Budowa przydomowych oczyszczalni ścieków w
2007
Właściciel
Środki własne
nieruchomości
miejscach wskazanych w planie rozwoju sieci
kanalizacyjnej
Ewidencja zbiorników bezodpływowych w celu
2006
Urząd Gminy
Środki własne
2006
Urząd Gminy
Środki własne
2006
Urząd Gminy
25 000,0 PLN - Środki własne
kontroli częstotliwości ich opróżniania oraz w celu
opracowania planu rozwoju sieci kanalizacyjnej
Opracowanie mechanizmów eliminujących
„opłacalność” wprowadzania nieczystości płynnych
bezpośrednio do wód lub do ziemi.
Opracowanie Koncepcji gospodarki wodnościekowej dla gminy
66
1
Uporządkowanie
2
3
Likwidacja nieczynnych ujęć wody
zadanie ciągłe
Urząd Gminy,
5
środki własne
Właściciele ujęć
gospodarki wodnościekowej – c.d.
4
Likwidacja nielegalnych podłączeń domów do
zadanie ciągłe
Właściciele
środki własne
nieruchomości
kanalizacji deszczowej, rowów melioracyjnych i
cieków.
zadanie ciągłe
Sukcesywna wymiana i renowacja
wyeksploatowanych odcinków sieci wodociągowej
Urząd Gminy,
środki własne, inne fundusze
PWiK
Modernizacja i rozbudowa stacji uzdatniania wody
zadanie ciągłe
UG, PWiK
Środki własne
Prowadzenie akcji edukacyjno-informacyjnej
zadanie ciągłe
Urząd Gminy,
Środki własne
propagującej optymalizację zużycia wody
Powiat
Redukcja ładunku
Ograniczenie zanieczyszczeń azotowych
zanieczyszczeń
pochodzących z rolnictwa (głównie budowa płyt
pochodzących ze źródeł
obornikowych i zbiorników na gnojówkę w
przestrzennych trafiających
gospodarstwach rolnych)
do wód wraz ze spływami
Uwzględnienie treści programu działań na rzecz
powierzchniowymi
ograniczenia spływu zanieczyszczeń azotowych ze
2007
Właściciel
Środki własne
gospodarstwa
2006
Urząd gminy
działanie beznakładowe
2007
Urząd Gminy
Środki własne
źródeł rolniczych w miejscowym planie
zagospodarowania przestrzennego.
Stworzenie bazy danych dotyczącej produkcji i
magazynowania gnojownicy na terenie gminy oraz
sposobu jej zagospodarowania
67
1
2
Redukcja ładunku
Edukacja rolników w zakresie ograniczania
zanieczyszczeń … – c.d.
rolniczych zanieczyszczeń obszarowych
3
Stosowanie środków ochrony roślin i nawozów
4
5
zadanie ciągłe
Urząd gminy
Środki własne
zadanie ciągłe
Użytkownicy
Środki własne
2006
Urząd Gminy
Środki własne
zadanie ciągłe
Urząd gminy
Środki własne
zadanie ciągłe
Urząd Gminy
Środki własne
zgodnie z Kodeksem Dobrej Praktyki Rolniczej
VI Cel : ochrona powierzchni ziemi i gleb
Ochrona gleb
Ocena wartości naturalnego potencjału
produkcyjnego gleb na terenie gminy i ustalenie
możliwości użytkowania gleb zgodnie z zasadami
trwałego i zrównoważonego rozwoju – opracowane
eksperckie
Ochrona najlepszych gleb poprzez odpowiednie
zapisy w studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego oraz
miejscowych planach zagospodarowania
przestrzennego
Upowszechnienie Kodeksu Dobrej Praktyki
Rolniczej ze szczególnym uwzględnieniem
wymagań środowiskowych
68
1
Ochrona zasobów kopalin
2
3
Stworzenie gminnej bazy danych dotyczącej
4
5
2006
Urząd Gminy
działanie beznakładowe
2007
Urząd Gminy
Środki własne
2005
Urząd Gminy
działanie beznakładowe
zadanie ciągłe
Urząd Gminy
działanie beznakładowe
podmiotów posiadających koncesję na eksploatację
złóż
Opracowanie miejscowych planów
zagospodarowania przestrzennego dla terenów
górniczych udokumentowanych złóż
Inwentaryzacja miejsc, na których prowadzi się
eksploatację bez stosownych zezwoleń.
Eliminowanie eksploatacji bez stosownych
zezwoleń
VII Cel : Zachowanie walorów i zasobów przyrodniczych
Utrzymanie i zachowanie
Prowadzenie prac pielęgnacyjnych parku i pomników
różnorodności biologicznej i
przyrody
zadanie ciągłe
Urząd Gminy,
30 000,0 PLN – Środki własne
Właściciele
nieruchomości
krajobrazowej w Gminie
Kompletowanie gminnej bazy danych dotyczących
terenów cennych przyrodniczo i zasad korzystania z
nich. Wyznaczenie terenów i obiektów do objęcia
ochroną :
-obszary chronionego krajobrazu, pomniki przyrody,
- stanowiska dokumentacyjne, użytki ekologiczne
- zespoły przyrodniczo-krajobrazowe.
69
zadanie ciągłe
Urząd Gminy
Środki własne
1
2
3
Utrzymanie i zachowanie
Opracowanie dokumentacji i podjęcie uchwał w
Zadanie
różnorodności biologicznej i
sprawie tworzonych form ochrony przyrody
ciągłe
krajobrazowej w Gminie –
Wdrożenie skutecznych narzędzi planistycznych dla
c.d.
ochrony różnorodności biologicznej i krajobrazowej
4
5
Urząd Gminy
Środki własne
zadanie ciągłe
Urząd Gminy
Środki własne
Opracowanie planów ochrony siedlisk zagrożonych
2009
Urząd Gminy
20 000,0 PLN – Środki własne
Bieżąca ochrona obszarów i obiektów prawnie
zadanie ciągłe Urząd Gminy,
poprzez weryfikację :
- ustaleń studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego oraz
miejscowych planów zagospodarowania
przestrzennego
- wydawanych decyzji o warunkach zabudowy i
lokalizacji celu publicznego.
środki własne
właściciele
chronionych
nieruchomości
Przeciwdziałanie rozwojowi budownictwa
zadanie ciągłe Urząd Gminy
mieszkalnego i rekreacyjnego na terenach
chronionych
70
działanie beznakładowe
1
Ochrona lasów
2
3
4
5
2005
Urząd Gminy
działanie beznakładowe
2005 r.
Urząd Gminy
działanie beznakładowe
2006 r.
Urząd Gminy
działanie beznakładowe
Wprowadzenie zadrzewień przy drogach
2006 r.
Urząd Gminy
Środki własne
Racjonalizacja wydawanych pozwoleń na wycinkę
zadanie ciągłe
Urząd Gminy
działanie beznakładowe
zadanie ciągłe
Urząd Gmin
środki własne
2007
Nadleśnictwa,
Środki własne
Rozpatrzenie w pracach nad dokumentacjami
planistycznymi gminy celowości ustanowienia lasów
ochronnych. Ewentualne podjęcie uchwał przez Radę
Gminy o ustanowieniu lasów ochronnych.
Przeznaczenie w dokumentach planistycznych
gruntów najniższych klas bonitacyjnych i
wyłączonych z produkcji pod zalesienie
Ustalenie lokalizacji zalesień i zadrzewień oraz
kształtowanie granicy polno-leśnej w dokumentach
planistycznych.
drzew i krzewów
Edukacja ekologiczna
Działania na rzecz wzrostu świadomości ekologicznej
społeczności lokalnych w zakresie zrozumienia celów
ochrony przyrody i różnorodności biologicznej
(zebrania wiejskie, szkolenia, akcja ulotowa, itp.)
Zaprojektowanie nowych leśnych ścieżek
Urząd Gminy
dydaktycznych wraz z opisem przyrody
Utrzymanie istniejących ścieżek dydaktycznych.
zadanie ciągłe
Nadleśnictwa,
Urząd Gminy
71
Środki własne
VIII Cel : Bezpieczeństwo chemiczne i biologiczne środowiska naturalnego
Bezpieczeństwo chemiczne
Inwentaryzacja miejsc składowania
2005
Urząd Gminy
działanie beznakładowe
zadanie ciągłe
Urząd Gminy
Środki własne
zadanie ciągłe
Urząd Gminy
Środki własne, inne fundusze
zadanie ciągłe
Urząd Gminy
Środki własne
przeterminowanych środków ochrony roślin i
opakowań po nich oraz wystąpienie do Starosty o
wydanie decyzji o rekultywacji tych miejsc.
Upowszechnienie wiedzy o szkodliwym
oddziaływaniu na środowisko i zdrowie ludzi
środków ochrony roślin oraz zasadach pozbywania
się opakowań po nich
Bezpieczeństwo
Zbieranie, transport i unieszkodliwianie zwłok
biologiczne
bezdomnych zwierząt
Znakowanie obszarów dotkniętych lub zagrożonych
chorobą zakaźną zwierząt
72
6. MOŻLIWOŚCI WSPARCIA SYSTEMU FINANSOWANIA
INWESTYCJI W OCHRONIE ŚRO DOWISKA
6.1. Informacje ogólne
Realizacja zadań wytyczonych w Programie Ochrony Środowiska wiąże się
z wysokimi nakładami inwestycyjnymi. Większość instytucji, które udzielają dotacji lub
korzystnie oprocentowanych kredytów na inwestycje w dziedzinie ochrony środowiska
wymaga, żeby inwestycja osiągnęła odpowiednio duży efekt ekologiczny i objęła swym
zasięgiem możliwie największą liczbę mieszkańców aglomeracji, gminy lub związku
komunalnego.
Polska jako członek UE będzie wspierana finansowo środkami unijnymi, gdyż
jesteśmy krajem o wyraźnie niższym poziomu rozwoju ekonomicznego (PKB na osobę
wynosi około 40 % średniej dla obecnej Unii). Dzięki temu cała Polska kwalifikuje się do
tzw. celu I Polityki strukturalnej UE, czyli wspierania rozwoju i dostosowania
strukturalnego regionów słabiej rozwiniętych. Przedsięwzięcia w ochronie środowiska
będą mogły być wspierane z Funduszu Spójności i z funduszy strukturalnych, głównie
Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (ERDF). Dotychczas korzystaliśmy z
funduszy przedakcesyjnych, które miały nas przygotować do wchłaniania większych
środków po 1 maja 2004 r. Następcą Funduszu ISPA jest Fundusz Spójności, a fundusze
strukturalne przejmą rolę Funduszu Phare i po części SAPARD. Dzięki temu będzie
kontynuowane wspieranie rozpoczętych dofinansowywanych dotychczas z funduszy
przedakcesyjnych. Pierwotnym warunkiem uzyskania przez kraj członkowski pomocy jest
przedstawienie Komisji Europejskiej kompletu dokumentów programowych, które
określają ramy i sposób wykorzystania finansowych instrumentów strukturalnych UE.
Dokumenty takie są przygotowywane na siedmioletnie okresy programowania budżetu
Unii (obecnie na lata 2000-2006), jednak data przystąpienia Polski powoduje, że nasze
dokumenty dotyczą lat 2004-2006 . Najważniejszy z nich to Narodowy Plan rozwoju na
lata 2004-2006 oraz jego element pt. Strategia wykorzystania Funduszu Spójności na lata
2004-2006, która będzie decydująca dla wdrażania Funduszu Spójności.
Współfinansowanie przedsięwzięć w ochronie środowiska z funduszy strukturalnych
(Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego) będzie realizowane zgodnie z zapisami
dwóch programów operacyjnych, przygotowanych przez rząd Polski na podstawie
Narodowego Planu Rozwoju 2004-20067. Są to : Sektorowy Program Operacyjny „Wzrost
Konkurencyjności Gospodarki oraz Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju
Regionalnego. Bardzo istotnym elementem przy rozważaniu wnioskowania o środki unijne
jest zgodność projektu z celami i zasadami polityki ekologicznej Polski i Unii Europejskiej.
Wśród tych zasad bardzo trudną do wdrożenia będzie zasada
73
„zanieczyszczający/użytkownik płaci”. Projekty, które mają szansę uzyskać wsparcie
powinny z uwzględnienie subwencji dla inwestora, przekroczyć próg opłacalności, co jest
warunkiem koniecznym, aby przedsięwzięcie mogło być realizowane. Należy też
wykazać, że opłaty ponoszone przez użytkowników (gospodarstwa domowe, podmioty
gospodarcze) pokryją koszty eksploatacji, remontów, oraz odtworzenia majątku
(amortyzacja).
6.2. Fundusz Spójności oraz strategia jego wykorzystania
Fundusz Spójności, inaczej nazywany Funduszem Kohezji lub Europejskim
Funduszem Kohezji, jest to czasowe wsparcie finansowe dla krajów Unii Europejskiej,
których Produkt Krajowy Brutto nie przekracza 90 % średniej dla wszystkich krajów
członkowskich. Fundusz ten nie należy do grupy Funduszy Strukturalnych ze względu na
określony czas w którym działa. Ze względu na charakter i cel Fundusz Spójności jest
instrumentem polityki strukturalnej. Wyróżnia się on krajowym, a nie regionalnym
zasięgiem pomocy oraz tym, że finalna decyzja o przyznaniu środków na dofinansowanie
podejmowana jest przez Komisję Europejską. Rola państwa członkowskiego polega na
wskazaniu propozycji do dofinansowania. Polska włączyła do Strategii Wykorzystania
Funduszu spójności na lata 2004-2006 jako jej część składową, tzw. indykatywną listę
projektów, które są propozycjami do realizacji przy wsparciu z Funduszu Spójności.
Zgodnie z obowiązującymi w zakresie polityki strukturalnej zasadami
współwinansowania, pomoc z funduszu na określony projekt będzie wynosić od 80 %
do85% kosztów kwalifikowanych. Pozostałe, co najmniej 15 % musi zostać zapewnione
przez beneficjenta. Na lata 2004-2006 z całej kwoty Funduszu Spójności dla Polski na
sektor środowiska ma przypaść 1 866,6 mln euro. Instytucją odpowiedzialną za ogólne
zarządzanie i koordynację działań i projektów Funduszu Spójności jest Ministerstwo
Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, natomiast Ministerstwo Środowiska będzie
zarządzało priorytetami i projektami w sektorze ochrony środowiska. Narodowo Fundusz
Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wraz z wojewódzkimi funduszami ochrony
środowiska i gospodarki wodnej to instytucje, do których składane są projekty.
Głównym celel strategii środowiskowej Funduszu Spójności jest wsparcie
dla realizacji zadań inwestycyjnych władz publicznych w zakresie ochrony środowiska,
wynikających z wdrażania prawa Unii Europejskiej. Oznacza to, że odbiorcami pomocy, tj.
beneficjentami końcowymi będą samorządy terytorialne (gminy, związki gmin) oraz
przedsiębiorstwa komunalne. Podstawowe kryteria wyboru projektów do dofinansowania z
Funduszu Spójności w latach 2004-2006 to zgodność z celami i zasadami polityki
ekologicznej UE. Z punktu widzenia pojedynczej gminy najważniejsze jest osiągnięcie
dolnego progu wartości przedsięwzięcia. Otóż z Funduszu Spójności mogą być
dofinansowane w zasadzie tylko takie zamierzenia, dla których wykazuje się, że osiągną
74
one kosztorysową wartość progową 10 mln. EUR. Oznacza to w praktyce, że chcąc
starać się o środki z tego funduszu trzeba zorganizować związek gmin, który by mógł
właściwie przygotować, a następnie realizować odpowiednio duży projekt.
Przedsięwzięcia, które spełniają kryteria podstawowe, są uporządkowane na
podstawie kryteriów szczegółowych, które stanowi osiągnięcie standardów UE oraz
odpowiedni stan przygotowania przedsięwzięcia.
Zakres gospodarki wodno-ściekowej :

I priorytet – zapewnienie sieci wodociągowej i/lub kanalizacji zbiorczej oraz
odpowiedniego poziomu uzdatniania wody i/lub oczyszczania ścieków dla aglomeracji
co najmniej 100 000 RLM,

II priorytet – zapewnienie sieci wodociągowej i/lub kanalizacji zbiorczej i
odpowiedniego poziomu uzdatniania wody i/lub oczyszczania ścieków dla aglomeracji
od 15000 RLM do 100 000 RLM,

III priorytet – zapewnienie sieci wodociągowej i/lub kanalizacji zbiorczej i
odpowiedniego poziomu uzdatniania wody i/lub oczyszczania ścieków dla aglomeracji
od 2 000 RLM do 15 000 RLM.
Zakres gospodarki odpadami :

realizacja inwestycji w największych aglomeracjach, zgodnie z istniejącymi w nich
programami zagospodarowania odpadów. Programy w mniejszych miejscowościach
będą wdrażane w miarę dostępności funduszy,

realizacja inwestycji na terenach, gdzie istniejące składowiska odpadów stwarzają
zagrożenia dla wód podziemnych,

realizacja inwestycji na terenach, gdzie wyczerpuje się pojemność składowiska.
Ranking przedsięwzięć w tym obszarze uszeregowany będzie według następujących
zasad :
I priorytet –
systemy gospodarki odpadami w aglomeracjach powyżej 200 000
mieszkańców lub w innych rejonach, służące powyżej 200 000 grupie
użytkowników,
II priorytet –
systemy gospodarki odpadami w aglomeracjach od 150 000 do 200 000
mieszkańców lub w innych rejonach, służące od 150 000 do 200 000
grupie użytkowników,
III priorytet – systemy gospodarki odpadami w aglomeracjach od 100 000 do 150 000
mieszkańców lub w innych rejonach, służące od 100 000 do 150 000
grupie użytkowników.
W obu tych zakresach wyraźne są preferencje dla większych aglomeracji. Średnie i
mniejsze gminy muszą tworzyć związki, aby mieć szansę na uzyskanie wsparcia.
75
Aby wniosek miał szansę na pozytywne rozpatrzenie konieczny jest odpowiedni
stan przygotowania przedsięwzięcia. Musi być ono w fazie przed przetargiem oraz mieć
wstępne studium wykonalności. Ponadto istnieje wymóg posiadania decyzji o warunkach
zabudowy i zagospodarowania terenu dla ponad 40 % działań oraz uregulowane prawo
do terenu. W celu skoordynowania korzystania ze środków tego funduszu Rząd R.P.
przyjął w 2003 r. Strategię Wykorzystania Funduszu Spójności, która jest tożsama z
Narodowym Programem Rozwoju. Jego obszerna część stanowią zapisy dotyczące
ochrony środowiska. Zgodnie z jego treścią z Funduszu Spójności będą wspierane tylko
bardzo duże i kosztowne przedsięwzięcia, a więc przekraczające możliwości
inwestycyjnych pojedynczych gmin. Nie można jednak wykluczyć, że wystąpią one jako
wnioskodawcy w większej grupie. Z tego względu przedstawiono w niniejszym rozdziale
zwięzłe omówienie głównych zadań proponowanych do wsparcia przez Fundusz
Spójności według działów ochrony środowiska.
Poprawa jakości wód powierzchniowych
Najważniejszym szczegółowym celem realizacji części środowiskowej Funduszu
Spójności będzie wsparcie dla budowy, rozbudowy i/lub modernizacji systemów
kanalizacji zbiorczej i oczyszczalni ścieków w aglomeracjach. Jakkolwiek szczególne
znaczenie przywiązuje się do inwestycji w największych miastach, to przewiduje się
również objęcie wsparciem pewnej liczby projektów grupowych, obejmujących mniejsze
aglomeracje, szczególnie na obszarach wrażliwych. Szczegółowy harmonogram działań
w tym obszarze wskazuje Krajowy Program Oczyszczania Ścieków Komunalnych, który
został przyjęty przez Rząd RP w końcu 2003 r. Przyjmuje się, że do finansowania z
Funduszu Spójności preferowane będą systemy kanalizacji i oczyszczalni w niektórych
miastach powyżej 100 tys. mieszkańców (kontynuacja działań finansowanych przez ISPA)
i w aglomeracjach większych od 50 tys. mieszkańców. Po wyczerpaniu się listy tych
zadań wybierane będą także aglomeracje do 50 tys. mieszkańców. Listę potencjalnych
kandydatów do wsparcia z Funduszu Spójności w tym obszarze zawiera Aneks 2,
załącznik nr 2. W rezultacie, od dnia 31.12.2015 r. ścieki mogą być oczyszczane zgodnie
z wymaganiami dyrektywy „ściekowe” we wszystkich 1479 aglomeracjach o łącznej
równoważnej liczbie mieszkańców 38 004 976, odpowiadającej 100 % ogólnego ładunku
substancji ulegających biodegradacji.
Polepszenie jakości i dystrybucji wody przeznaczonej do spożycia.
Poważnym zobowiązaniem wynikającym tak z prawa krajowego, jak i standardów
UE jest realizacja działań na rzecz poprawy jakości wody dostarczanej przez wodociągi
komunalne ludności (zarówno w mieście, jak i na wsi) i dostosowanie jej do zaostrzonych
wymagań prawnych. W terminie wyprzedzającym przygotowanie i realizację w.w.
programów najpilniejszym kierunkiem działania w tym priorytecie będzie osiągnięcie stanu
76
czystości ujmowanych przez wodociągi wód powierzchniowych, które w świetle wstępnej
oceny wykonanej w aspekcie wymagań dyrektywy 75/440/EWG – nie spełniają wymagań
kategorii trzeciej. W trakcie rokowań akcesyjnych Polska zadeklarowała bowiem
doprowadzenie jakości wód do zgodności w zakresie minimalnych wymaganych
parametrów dla co najmniej kategorii A3 w terminie do 31.12.2002 r.
Priorytet ma być realizowany poprzez :

unowocześnienie urządzeń uzdatniania wody pitnej w miastach, w których
występować mogą przypadki awaryjności lub deficytu wody pitnej,

modernizację stacji uzdatniania wody zgodnie z wymogami nowych przepisów – stacje
dostarczające około 50 % wody pobieranej z rzek dla potrzeb wodociągów
zbiorowych.
Zapewnienie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego
Barierą rozwoju gospodarczego są m.in. ubogie pod względem ilości i słabe
jakościowo zasoby dyspozycyjne, zagrożenia powodziowe i zjawiska suszy. Usunięcie
tych barier może nastąpić m.in. poprzez budowę wielofunkcyjnych zbiorników wodnych
przede wszystkim dla celów ochrony przeciwpowodziowej, zapobiegania skutkom suszy
oraz zaopatrzenia ludności w wodę do spożycia i gospodarki narodowej w wodę do celów
produkcyjnych. Zbiorniki te umożliwiają większe wykorzystanie zasobów wody dla potrzeb
komunalnych, przemysłowych i rolniczych, wyrównanie przepływów w okresach suchych
(przyczynią się do ustabilizowania poziomu wód gruntowych i korzystnych zmian w
środowisku), ograniczenie zagrożenia powodziowego.
Racjonalizacja gospodarki odpadami
Główne działania zrealizowane w ramach priorytetu, to :

komunalne systemy zbiórki, transportu, odzysku i unieszkodliwiania odpadów,

wybudowanie instalacji do biologicznego i termicznego przetwarzania odpadów,

wybudowanie instalacji do odzysku i unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych,

wprowadzenie selektywnej zbiórki odpadów, w tym odpadów niebezpiecznych,

budowa, modernizacja i rekultywacja składowiska odpadów komunalnych i
przemysłowych (niebezpiecznych) oraz rekultywacja składowiska wyłączonych z
eksploatacji.
Podstawą do wyłonienia przedsięwzięć wspieranych przez Fundusz Spójności będzie
Krajowy Plan Gospodarki Odpadami oraz zgodne z nim plany poszczególnych szczebli
administracyjnych. Umożliwi to wypełnienie wymogów dyrektyw UE, a szczególnie
dyrektywy Rady 1999/31/WE w sprawie składowania odpadów. Dążyć się przy tym będzie
do likwidacji małych, nie spełniających wymogów składowisk, a budować się będzie
składowiska o charakterze regionalnym, spełniające bardzo wysokie wymagania
77
techniczne i eksploatacyjne. Do 2006 r. przewiduje się wybudować w Polsce około 50
takich obiektów, dalszych 50 obiektów – do roku 2014.
6.3. Fundusze strukturalne, Zintegrowany Program Operacyjny
Rozwoju Regionalnego
Istnieją 4 fundusze strukturalne Unii Europejskiej :

Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego,

Europejski Fundusz Socjalny,

Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnych, sekcja „Orientacji”,

Instrument Finansowy Wspierania Rybołówstwa.
Inicjatywy w dziedzinie ochrony środowiska będą miały możliwość otrzymania
dofinansowania głównie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (ERDF).
Powstał on w 1975 r. jako reakcja na coraz głębsze rozbieżności w rozwoju regionów
(spowodowane kryzysem gospodarczym i przystąpieniem do UE wielkiej Brytanii i
Irlandii). Jego głównym zadaniem jest niwelowanie dysproporcji w poziomie rozwoju
regionalnego krajów należących do UE.
Priorytety środowiskowe współfinansowane z Europejskiego Funduszu Rozwoju
Regionalnego będą realizowane w ramach dwóch rządowych programów : Sektorowego
Programu Operacyjnego „Wzrost Konkurencyjności Gospodarki”, a przede wszystkim
Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego. Obecnie trwają
negocjacje z Komisją Europejską na temat dokumentu pt. Podstawy Wsparcia Wspólnoty
dla Polski w latach 2004-2006 (CFS), w którym zostanie określona wielkość pomocy
przyznanej Polsce z funduszy strukturalnych. Z punktu widzenia gminy o możliwości
uzyskania wsparcia dla konkretnego projektu zdecyduje jego zgodność z jednym z
Sektorowym programem operacyjnym (SPO) restrukturyzacji i modernizacji sektora
żywnościowego oraz rozwoju obszarów wiejskich i/lub Zintegrowanym Programem
Operacyjnym Rozwoju Regionalnego - zarządzanego na poziomie krajowym, ale
wdrażanego w systemie zdecentralizowanym na poziomie wojewódzkim. Celem
generalnym Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego jest
zapewnienie wszystkim regionom w Polsce, w powiązaniu z działaniami w ramach innych
programów operacyjnych, udziału w procesach rozwojowych i modernizacyjnych
gospodarki poprzez tworzenie warunków wzrostu konkurencyjności oraz przeciwdziałanie
marginalizacji niektórych obszarów. W ramach ZPORR o dofinansowanie mogą ubiegać
się projekty, które ze względu na mniejszą skalę oddziaływania nie kwalifikują się do
Funduszu Spójności, co pozwoli małym gminom skorzystać ze środków unijnych.
Beneficjentami końcowymi pomocy są przede wszystkim samorządy województw,
powiatów i gmin, stowarzyszenia oraz związki gmin i powiatów, instytucje naukowe,
instytucje rynku pracy, agencje rozwoju regionalnego i instytucje wspierania
78
przedsiębiorczości, a za ich pośrednictwem przedsiębiorstwa, w tym głównie małe i
średnie.
Jednym z elementów Narodowego Planu Rozwoju 2004-2006 (NPR), przyjętego
przez Radę Ministrów w dniu 14 stycznia 2003 r. jest „Wzmocnienie potencjału
rozwojowego regionów i przeciwdziałanie marginalizacji niektórych obszarów”. Cele i
priorytety w tym zakresie będą realizowane m.in. w ramach Zintegrowanego Programu
Operacyjnego Rozwoju Regionalnego, współfinansowanego z Funduszy Strukturalnych
UE, zwłaszcza z zasobów Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Z tego
względu istotne jest zapoznanie się z zapisami ZPORR w zakresie ochrony środowiska, a
w konsekwencji wprowadzenie odpowiednich zapisów do programu ochrony środowiska.
Czynnikiem ograniczającym pole manewru jest znaczne scentralizowanie Zintegrowanego
Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego, który będzie zarządzany na poziomie
krajowym, natomiast jego programowanie i wdrażanie w dużej mierze będzie odbywać się
na poziomie regionalnym. Obecnie dostępna wersja Uzupełnień do tego Programu
zawiera cztery priorytety, które podzielone są na działania i poddziałania. Problematyka
ochrony środowiska najwyraźniej występuje w Priorytecie I obejmującym rozbudowę i
modernizację infrastruktury służącej wzmacnianiu konkurencyjności regionów. W tych
ramach wyodrębnione jest działanie 1.2. – Infrastruktura ochrony środowiska. Działanie
to jest komplementarne do działania 3.1. „Inwestycje lokalne” przewidzianego do realizacji
w ramach Priorytetu 3 ZPORR. W ramach działania 3.1. realizowane będą małe
inwestycje w zakresie ochrony środowiska , o oddziaływaniu lokalnym, na terenach
wiejskich oraz w małych miastach. W ramach działania 1.2. „Infrastruktura ochrony
środowiska” realizowana będzie natomiast infrastruktura o znaczeniu regionalnym,
służąca wzmacnianiu konkurencyjności regionów. Nie wszystkie inwestycje związane z
ochroną środowiska na terenach wiejskich realizowane przez osoby prywatne
przewidziane są również w Sektorowym Programie Operacyjnym „Restrukturyzacja i
modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich w ramach działania
„Rozwój i ulepszanie infrastruktury technicznej związanej z rolnictwem”.
Zapisy ZPORR w ramach działania 1.2. Infrastruktura ochrony środowiska, w
sposób ogólny określają rodzaje kwalifikujących się projektów. W ramach działania
realizowane będą projekty polegające na budowie i modernizacji infrastruktury ochrony
środowiska. Ponadto realizowane będą inwestycje mające na celu poprawę jakości
zarządzania środowiskiem, w tym poprawę dostępu do informacji o środowisku.
Zaopatrzenie w wodę i oczyszczanie ścieków

budowa i modernizacja sieci wodociągowych,

budowa i modernizacja sieci kanalizacyjnych,

budowa i modernizacja stacji uzdatniania wody,

budowa i modernizacja oczyszczalni ścieków,
79

budowa zbiorników umożliwiających pozyskanie wody pitnej.
Zagospodarowanie odpadów

organizacja i wdrażanie systemów selektywnej zbiórki odpadów i recyklingu,

wdrożenie systemowej gospodarki odpadami komunalnymi (m.in. budowa sortowni,
kompostowni, obiektów termicznej, termiczno-chemicznej i fizycznej (mechanicznej)
utylizacji odpadów, budowa nowych, modernizacja istniejących i rekultywacja
nieczynnych składowiska, likwidacja „dzikich” składowiska),

budowa i modernizacja spalarni odpadów niebezpiecznych.
Poprawa jakości powietrza :

modernizacja i rozbudowa miejskich systemów ciepłowniczych i wyposażenie ich w
instalacje ograniczające emisje zanieczyszczeń pyłowych i gazowych do powietrza,

przekształcenie istniejących systemów ogrzewania obiektów publicznych w systemy
bardziej przyjazne dla środowiska.
Zapobieganie podwoziom

regulacja cieków wodnych,

tworzenie polderów,

budowa i modernizacja wałoó przeciwpowodziowych wraz z drogami dojazdowymi,

budowa i modernizacja małych zbiorników retencyjnych i stopni wodnych w ramach
tzw. „małej retencji”.
Wsparcie zarządzania ochroną środowiska

opracowanie bazy danych dotyczących lasów, jakości gleb, wód i powietrza,

tworzenie systemów pomiaru zanieczyszczeń powietrza w miastach oraz systemów
informowania mieszkańców o poziomie zanieczyszczeń powietrza,

utworzenie sieci stacji kontrolnych i ostrzegawczych w zakresie jakości wód,

tworzenie map terenów zalewowych.
Wykorzystanie odnawialnych źródeł energii

budowa, rozbudowa i modernizacja infrastruktury służącej do produkcji i przesyłu
energii odnawialnej (energia wiatrowa, wodna, geotermalna, biomasa).
80
7. MONITOROWANIE REALIZACJI PROGRAMU OCHRONY
ŚRODOWISKA
Zarząd Gminy Nowy Tomyśl będzie oceniał co dwa lata stopień wdrożenia
Programu, natomiast na bieżąco będzie kontrolowany postęp w zakresie wykonania
przedsięwzięć zdefiniowanych w programie. Pod koniec 2005 roku nastąpi ocena
realizacji przedsięwzięć przewidzianych do realizacji w latach 2004 - 2007. Wyniki oceny
będą stanowiły wkład dla nowej listy przedsięwzięć, obejmujących okres 2006 - 2007. Ten
cykl będzie się powtarzał co każde dwa lata, co zapewni ciągły nadzór nad wykonaniem
Programu. W przypadku nie osiągnięcia zaplanowanych zamierzeń należy dokonać
analizy sytuacji i poznać jej przyczyny. Powodem mogą być np. brak czasu, pieniędzy,
zasobów ludzkich lub też zmiana kolejności przewidzianych w programie zadań
priorytetowych.
W cyklach czteroletnich będzie oceniany stopień realizacji celów ekologicznych
(określonych w tym dokumencie dla okresu do 2011 roku). Ocena ta będzie bazą do
ewentualnej korekty celów i strategii ich realizacji. Taka procedura pozwoli na spełnienie
wymagań zapisanych w ustawie Prawo ochrony środowiska, a dotyczących okresu na jaki
jest przyjmowany program ochrony środowiska i systemu raportowania o stanie realizacji
programu ochrony środowiska.
 Ocena postępów we wdrażaniu programu ochrony środowiska, w tym przygotowanie
raportu - co dwa lata,
 Aktualizacja listy przedsięwzięć - co dwa lata,
 Aktualizacja polityki ochrony środowiska, tj. celów ekologicznych i kierunków działań co cztery lata.
W ocenie postępu wdrażania Programu Ochrony Środowiska oraz jego
faktycznego wpływu na środowisko pomocna jest analiza i monitorowanie założonych
efektów ekologicznych. Powinno być ono realizowane przy pomocy wskaźników
(mierników) stanu środowiska i zmian presji na środowisko, a także na wskaźnikach
świadomości społecznej.
W dalszej części przedstawione zostały proponowane wskaźniki z uwzględnieniem
wymienionych typów, które ujęto w grupy zgodnie ze sposobem uporządkowania
programowych celów i działań priorytetowych. W zależności od dostępnych danych
powinny zostać wybrane te spośród proponowanych, dla których istnieją informacje
ilościowe.
81
Racjonalne użytkowanie zasobów naturalnych

zużycie wody do celów bytowych na osobę,

wydatki na termoizolację budynków będących w zasobie gminy i podlegających jej
jednostek,

wzrost ilości energii wytwarzanej ze źródeł odnawialnych.
Ochrona powietrza atmosferycznego

zmniejszenie poziomu emisji zanieczyszczeń do powietrza z obiektów będących
własnością gminy i podległych jej jednostek,
Ochrona wód

wskaźniki jakości wód w rzekach i jeziorach,

udział ścieków oczyszczanych biologicznie,

udział mieszkańców korzystających z kanalizacji sanitarnej,

liczba wykonanych przyłączy do kanalizacji zbiorczej,

liczba działających indywidualnych oczyszczalni ścieków,

udział nieruchomości nie podłączonych do kanalizacji, a objętych regularnym
wywozem nieczystości płynnych,

długość wykonanej i zmodernizowanej sieci wodociągowej i kanalizacyjnej,

przyrost przepustowości i skuteczności funkcjonowania oczyszczalni ścieków
Ochrona powierzchni ziemi i gleb

wielkość powierzchni zdegradowanej,

wielkość powierzchni zrekultywowanej i przywróconej do stanu wyjściowego,
Zachowanie walorów i zasobów przyrodniczych

powierzchnia nowych zalesień,

udział powierzchni chronionych, w tym ustanowionych przez gminę,

liczba pomników przyrody i użytków ekologicznych,

wielkość nakładów na ochronę przyrody,

długość wprowadzonych zadrzewień przy drogach gminnych
82
ZAŁĄCZNIK NR 1 – POMNIKI PRZYRODY W GMINIE NOWY TOMYŚL
Lp.
Gmina
Nr ewid. Nr
woj.
ewid.
NOW
3
4
Przedmiot
ochrony
Rodzaj
Charakterystyka
Położenie
Zarządca
9
Uznanie
rok
10
11
2
1
Nowy
Tomyśl 145/25
1
5
6
7
8
4
aleja
dł. ok. 600 m
przy drodze Wytomyśl Bolewice
2 Nowy Tomyśl 681/155
6
głaz
narzutowy
Dąb szypułkowy
(20 szt.)
Buk zwyczajny
(19 szt.)
granit
dł. 170 cm, szer.
100 cm, wys. 80 cm
oddz. 21d L-ctwo
Dąbrowa,
N-ctwo
Porażyn, m. Bukowiec
N-ctwo Grodzisk
3 Nowy Tomyśl 3/504
25
drzewo
Buk zwyczajny
odwód 360 cm,
wys. 26 m
park gospodarstwa
rolnego Wytomyśl
4 Nowy Tomyśl 4/505
26
drzewo
Dąb szypułkowy
obwód 404 cm,
wys. 26 m
w pobliżu lasu oddz. Nr
373 Przyłęk
PGR Kombinat
MichorzewoGospodarstwo
Wytomyśl
N-ctwo Grodzisk
5 Nowy Tomyśl
468
27
drzewo
Lipa drobnolistna
obwód 400 cm
wys. 23 m
Pl. Chopina w m. Nowy Dyr.. Okręgu Poczty Orzeczenie Woj. Poz. z 19. 12. 1986
Tomyśl
i Telekomunikacji w 1985r. Dz. U. Woj.. Poz. Nr 5 z
Poznaniu
20.05.1986
6 Nowy Tomyśl
477
28
drzewo
Dąb szypułkowy
obwód 420 cm
wys. 26 m
Przyłęk - w otoczeniu
Zakładu Nr 2
Nowotomyskiej
Spółdzielni Pracy
północna strona
zabudowań RSP Róża
RSP Róża
obwód 44 i 40 cm (dwa
Róża - w pobliżu
pnie), wys. 10 m
zabudowań RSP Róża
RSP Rża
7 Nowy Tomyśl
476
29
drzewo
Dąb szypułkowy
8 Nowy Tomyśl
471
30
drzewo
Dąb szypułkowy
obwód 355 cm
wys. 25 m
9 Nowy Tomyśl
469
31
drzewo
Cis pospolity
10 Nowy Tomyśl
473
32
drzewo
Dąb szypułkowy
obwód 545 cm
wys. 27 m
Róża - na skraju
zabudowań wsi
83
Dz. U. Woj.. Poz. Nr 14 z 31.
12. 1986 Zarz. Woj.. Poz. Nr
54/86 z 31.12.1986
1986
UGiM Nowy Tomyśl Orzeczenie Woj. Poz. z 19. 12. 1986
1985r. Dz. U. Woj.. Poz. Nr 5 z
20.05.1986
Przyłęk - w otoczeniu
Zakładu Nr 2
Nowotomyskiej
Spółdzielni Pracy
obwód 500 cm
wys. 26 m
Orzecz. nr 145/25 Prezydium 1957
Wojewódzkiej Rady Narodowej
z 29.08.1956r. Dz. U. Woj. RN
w Poznaniu Nr 1 z 15.01.1957
Dz. U. Woj.. RN w Poznaniu Nr 1960
2 z 04.03.1960r. Orzecz. nr
681/155 Wydz. Rolnictwa i
Leśnictwa Prez. Woj. RN w
Poznaniu z 10.11.1959r.
Dz. U. Woj.. Poz. Nr 14 z 31. 1985
12. 1986 Zarz. Woj.. Poz. Nr
54/86 z 31.12.1986
Orzeczenie Woj. Poz. z 19. 12.
UGiM Nowy Tomyśl 1985r. Dz. U. Woj.. Poz. Nr 5 z 1986
20.05.1986
N-ctwo Grodzisk
Orzeczenie Woj. Poz. z 19. 12.
1985r. Dz. U. Woj.. Poz. Nr 5 z 1986
20.05.1986
Orzeczenie Woj. Poz. z 19. 12.
1985r. Dz. U. Woj.. Poz. Nr 5 z 1986
20.05.1986
Orzeczenie Woj. Poz. z 19. 12.
1985r. Dz. U. Woj.. Poz. Nr 5 z 1986
20.05.1986
1
2
3
4
5
6
7
8
9
11 Nowy Tomyśl
475
33
drzewo
Lipa drobnolistna
obwód 392 cm
wys. 24 m
zabudowania
gospodarcze w m. Cicha
Góra - Teofil Klimek
Teofil Klimek
12 Nowy Tomyśl
470
34
drzewo
Dąb szypułkowy
obwód 650 cm,
wys. 26 m
przy drodze gruntowej i
gosp. rolnym Franciszka
Janika w m.Sękowo
Franciszek Janik
Orzecz. Wicewoj. Poz. z dn.
19. 12. 85r. Dz. Urz.Woj. Poz.
Nr 5 z 20. 05. 1986r.
1986
13 Nowy Tomyśl 50/551
41
drzewo
Cis pospolity
obwód pnia poniżej 1
m 239 cm wys. 12 m
park podworski w m.
Stary Tomyśl
Zespół Szkół
Rolniczych w St.
Tomyślu
Dz. U. Woj.. Poz. Nr 14 z 31.
12. 1986 Zarz. Woj.. Poz. Nr
54/86 z 31.12.1986
1986
14 Nowy Tomyśl 704/91
49
drzewo
Lipa drobnolistna
obwód 400 cm
wys. 28 m
15 Nowy Tomyśl 705/91
50
drzewo
Lipa drobnolistna
obwód 410 cm
wys. 25 m
obw. 210, 200 i 240
cm, wys. ok. 22m
obw. 250 cm,
wys. ok. 24 m
16 Nowy Tomyśl 845/94
78
grupa
Lipa
szerokolistna (2
szt.)
kasztanowiec
zwyczajny (1 szt.)
17 Nowy Tomyśl 846/94
79
drzewo
Wiąz szypułkowy
18 Nowy Tomyśl 847/94
19 Nowy Tomyśl 848/94
80
81
grupa
drzewo
Dąb szypułkowy
(3 szt.)
Dąb szypułkowy
obw. 350, 240 i 260
cm
obw. 300 cm,
wys. ok. 24 m
10
11
Orzeczenie Woj. Poz. z 19. 12.
1985r. Dz. U. Woj.. Poz. Nr 5 z 1986
20.05.1986
Dz. U. Woj.. Poz. Nr 6 z 25.
04. 1991r. Rozp. Nr 3/91 Woj.. 1991
Poz. Z 22.03.1991r.
Dz. U. Woj.. Poz. Nr 6 z 25.
podwórze gosp. rolnego
Wiktor Maciejewicz 04. 1991r. Rozp. Nr 3/91 Woj.. 1991
w m. Stary Tomyśl
Poz. z 22.03.1991r.
pół-wsch. cz.
Nowotomyskiego Parku
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Zarząd GiM Nowy
Kultury i Wypoczynku w
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
1995
Tomyśl
Nowym Tomyślu dz. nr
12.12.1994r.
1311/1
przy wolierach dla ptaków
w Ogrodzie
Zoologicznym
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Zarząd GiM Nowy
Nowotomyskiego Parku
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
1995
Tomyśl
Kultury i Wypoczynku w
12.12.1994r.
Nowym Tomyślu dz. nr
1316/4
podwórze gosp. rolnego
w m. Kozielaski
Mieczysław
Błachowiak
przy wybiegach dla jaków
i kóz w Ogrodzie
Zoologicznym
Zarząd GiM Nowy
Nowotomyskiego Parku
Tomyśl
Kultury i Wypoczynku w
Nowym Tomyślu dz. nr
1316/4
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
przy wybiegu dla koni w
Ogrodzie Zoologicznym
Nowotomyskiego Parku
Kultury i Wypoczynku w
Nowym Tomyślu dz. nr
1316/4
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
84
Zarząd GiM Nowy
Tomyśl
1
20
2
3
Nowy Tomyśl 851/94
21 Nowy Tomyśl 852/94
4
5
6
7
8
84
grupa
Kasztanowiec
zwyczajny (3 szt.)
obw. 320, 290 i 320
cm, wys. ok. 26 m
po pół-zach stronie dworu
w parku w Wytomyślu
Gospodarstwo
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rolne Skarbu
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
Państwa Zakład
12.12.1994r.
Rolny w Wytomyślu
1995
grupa
klon jawor (3szt.) obw. 250, 210, 310
Klon zwyczajny
(Kj) i 290 cm (Kz)
(1 szt.)
wys. 26, 26, 26 i 25 m
pół-zach cz. parku w
Wytomyślu dz. nr 388
Gospodarstwo
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rolne Skarbu
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
Państwa Zakład
12.12.1994r.
Rolny w Wytomyślu
1995
śr. cz. parku w
Wytomyślu dz. nr 388
Gospodarstwo
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rolne Skarbu
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
Państwa Zakład
12.12.1994r.
Rolny w Wytomyślu
1995
pół-wsch cz. parku w
Wytomyślu dz. nr 388
Gospodarstwo
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rolne Skarbu
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
Państwa Zakład
12.12.1994r.
Rolny w Wytomyślu
1995
85
22 Nowy Tomyśl 853/94
86
grupa
Buk pospolity (1
szt.)
Jesion wyniosły
(1 szt.)
Klon jawor (1
szt.)
23 Nowy Tomyśl 854/94
87
grupa
Buk pospolity (3 obw. 240, 300 i 260
szt.)
cm, wys. 26, 26 i 27 m
obw. 320, 280 i Kj o
dwóch pniach 190 i
180 cm
wys. 27, 28 i 26 m
9
10
11
obw. 370 i 280 cm,
wys. 27 i 25 m
wsch cz. parku w
Wytomyślu dz. nr 388
Gospodarstwo
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rolne Skarbu
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
Państwa Zakład
12.12.1994r.
Rolny w Wytomyślu
1995
24 Nowy Tomyśl 855/94
88
grupa
Dąb
bezszypułkowy (2
szt.)
25 Nowy Tomyśl 856/94
89
grupa
Dąb szypułkowy
(3 szt.)
obw. 320 cm,
wys. 27 i 26 m
śr. cz. parku w
Wytomyślu dz. nr 388
Gospodarstwo
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rolne Skarbu
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
Państwa Zakład
12.12.1994r.
Rolny w Wytomyślu
1995
Buk pospolity
obw. 270cm,
wys. ok. 26 m
okolice stawu w parku w
Wytomyślu dz. nr 388
Gospodarstwo
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rolne Skarbu
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
Państwa Zakład
12.12.1994r.
Rolny w Wytomyślu
1995
Henryk Brzuzan
Kąkolewo
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
Lidia i Zenon Beder
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
26 Nowy Tomyśl 857/94
27 Nowy Tomyśl 858/94
90
drzewo
91
drzewo
Dąb szypułkowy
obw. 605 cm,
wys. ok. 22 m
pół-wsch cz. lasu w odl.
300 m od drogi Boruja
Kościelna-Jabłonna w
Boruji Nowej dz. nr
82Boruja Nowa
92
drzewo
Lipa
szerokolistna
obw. 360 cm,
wys. 24 m
10 m od budynku
mieszkalnego w Boruji
Nowej dz. nr 84
28
Nowy Tomyśl 859/94
85
1
2
3
4
5
6
7
29 Nowy Tomyśl 860/94
93
drzewo
Dąb szypułkowy
obw. 365 cm,
wys. 21 m
przy drodze do gosp.
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
rolnego w Boruji Nowej nr Lidia i Zenon Beder
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
6 dz. nr 84
12.12.1994r.
30 Nowy Tomyśl 861/94
94
drzewo
Grab zwyczajny
obw. 205 cm,
wys. 20 m
stary sad w Boruji Nowej
dz. nr 81 L
N-ctwo Grodzisk
31 Nowy Tomyśl 862/94
95
drzewo
Dąb szypułkowy
obw. 430 cm,
wys. 21 m
stary sad w Boruji Nowej
dz. nr 81 L
N-ctwo Grodzisk
32 Nowy Tomyśl 863/94
96
drzewo
klon jawor
obw. 310 cm,
wys. 24 m
przy zabudowaniach
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
gosp. w Boruji Nowej nr 6 Lidia i Zenon Beder
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
dz. nr 84
12.12.1994r.
33 Nowy Tomyśl 864/94
97
grupa
Sosna zwyczajna
(20 szt.)
obw. od 100 do 210
cm, wys.
od 16 do 22 m
Boruja Nowa L-ctwo
Aleksandrowo dz. nr
120 L, oddz. 120 j
N-ctwo Grodzisk
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
34 Nowy Tomyśl 865/94
98
drzewo
Dąb szypułkowy
obw. 620 cm,
wys. 24 m
Chojniki L-ctwo
Zleksandrowo dz. nr
334/2-L, oddz. 240b
N-ctwo Grodzisk
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
Zarząd GiM Nowy
Tomyśl
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
Zarząd GiM Nowy
Tomyśl
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
Parafia RzymskoKatolicka w
Bukowcu
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
Spółdzielnia
Inwalidów
"Wielkopolanka"
Grodzisk
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
N-ctwo Grodzisk
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
35 Nowy Tomyśl 866/94
99
grupa
36 Nowy Tomyśl 867/94
100
drzewo
37 Nowy Tomyśl 868/94
101
grupa
38 Nowy Tomyśl 869/94
102
grupa
39 Nowy Tomyśl 870/94
103
grupa
8
obw. od 190 do 300
Dąb szypułkowy
cm Db, od 150 do
(14 szt.)
stary cmentarz po lewej
200 cm Li szer i 150
lipa szerokolistna
stronie szosy Nowy
cm Li
(4 szt.)
Tomyśl-Zbąszyń w
wys. od 17 do 22 m Db
lipa drobnolistna
Sękowie dz. nr 172
od 19 do 22 m Li szer i
(1 szt.)
Li
Lipa drobnolistna
obw. 320 cm,
wys. 24 m
przy drodze gminnej
Sękowo-Sępolno w
Sękowie dz. nr 11
Lipa
obw. 315, 360 cm Li
szerokolistna (2
przy kościele parafii
szer, 220 cm Li sr i
szt.)
Rzymsko-Katolickiej św.
350 cm Wz wys.
lipa srebrzysta
Marcina w Bukowcu dz.
odpowiednio 25, 24,
wiąz
nr 557
20, 24 m
szypułkowy
Lipa
zaplecze zakładu
szerokolistna (2 obw.400 cm Li, 360 cm
produkcyjnego w
szt.)
jesion Js wys. 24, 26, 23 m
Bukowcu dz. nr 163/3
wyniosły (1 szt.)
Dąb szypułkowy
(4 szt.)
obw. od 260 do 465
cm, wys. 21-25 m
oddz. 250g i 250f L-ctwo
Bukowiec w Bukowcu dz.
nr 250/4-L
86
9
10
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
11
1995
1995
1995
1995
1
2
3
40 Nowy Tomyśl 871/94
4
5
6
7
104
drzewo
Lipa drobnolistna
obw. 460 cm,
wys. 23 m
8
za kościołem w Boruji
Kościelnej, przy drodze
Boruja Kościelna-Cicha
Góra dz. nr 459
oddz. 223a L-ctwo
Bukowiec, przy
skrzyżowaniu drogi
gruntowej BukowiecCicha Góra
9
10
11
Zarząd GiM Nowy
Tomyśl
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
N-ctwo Grodzisk
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
1995
41 Nowy Tomyśl 872/94
105
drzewo
Dąb szypułkowy
obw. 320 cm,
wys. 22 m
42 Nowy Tomyśl 873/94
106
drzewo
Dąb szypułkowy
obw. 520 cm,
wys. 23 m
gospodarstwo rolne w
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Jastrzębsku Starym 12, Lech Dziewiatowski
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
dz. nr 252
12.12.1994r.
43 Nowy Tomyśl 875/94
108
drzewo
Dąb szypułkowy
obw. 490 cm,
wys. 21 m
ogród przydomowy w m.
Paproć, dz. nr 219
Marian Pakuła
44 Nowy Tomyśl 876/94
109
drzewo
Dąb szypułkowy
obw. 550 cm,
wys. 25 m
gospodarstwo rolne w m.
Paproć 70, dz. nr 759
Sławomir Szulc
45 Nowy Tomyśl 877/94
110
drzewo
Lipa
szerokolistna
obw. 335 cm,
wys. 20 m
podwórze posesji w m.
Paproć 27, dz. nr 265/1
Joanna Pranczk
46 Nowy Tomyśl 878/94
111
grupa
47 Nowy Tomyśl 879/94
112
drzewo
48 Nowy Tomyśl 880/94
113
drzewo
Dąb szypułkowy
obw. odpowiednio 285 gospodarstwo rolne w m.
(1 szt.)
i 310 cm,
Boruja Kościelna 65, dz.
kasztanowiec
wys. 21 i 25 cm
nr 113
zwyczajny (1 szt.)
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
1995
1995
Eugeniusz Kruger
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
obw. 320 cm,
wys. 25 m
posesja w m. Wytomyśl
3, dz. nr 392/4
Marian Ruta
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
Bluszcz pospolity
wys. ok. 5 m
przy budynku
gospodarczym przy ul 40lecia PRL 4 w
Wytomyślu, dz. nr 392-2
Maria i Lech
Sokołowcy
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
Dąb
bezszypułkowy
49 Nowy Tomyśl 881/94
114
drzewo
Grab zwyczajny
obw. 230 cm,
wys. 23 m
50 Nowy Tomyśl 882/94
115
drzewo
Dąb szypułkowy
obw. 370 cm,
wys. 24 m
Gospodarstwo
przy zabudowaniach
Rolne Skarbu
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Zakładu Rolnego w
Państwa
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
Wytomyślu, dz. nr 392-2 Michorzewo Zakład
12.12.1994r.
Rolny w Wytomyslu
Gospodarstwo
przy zabudowaniach
Rolne Skarbu
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Zakładu Rolnego w
Państwa
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
Wytomyślu, dz. nr 392-2 Michorzewo Zakład
12.12.1994r.
Rolny w Wytomyslu
87
1995
1995
1
2
3
51 Nowy Tomyśl 883/94
52 Nowy Tomyśl 884/94
53 Nowy Tomyśl 885/94
4
116
117
118
5
drzewo
grupa
grupa
6
7
Buk pospolity
obw. 420 cm,
wys. 25 m
8
9
10
Gospodarstwo
na połud. brzegu stawu,
Rolne Skarbu
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
na połud. od zabudowań
Państwa
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
Zakładu Rolnego w
Michorzewo Zakład
12.12.1994r.
Wytomyślu, dz. nr 392-2
Rolny w Wytomyslu
Dąb szypułkowy
(8 szt.)
przy drodze prowadzącej
obw. odpowiednio
dąb
od połud-wsch. bramy
200od 200 do 340 Db,
Zarząd GiM Nowy
bezszypułkowy
parku w kierunku połud.
220 i 250, wys. od 17
Tomyśl
(1 szt.)
w m. Wytomyśl, dz. nr
do 25, 24 i 25
jesion wyniosły (1
389/1
szt.)
11
1995
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
1995
Jesion wyniosły
(2 szt.)
obw. 470 i 270 cm,
wys. 25 m
Gospodarstwo
Rolne Skarbu
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
przy wjeździe do parku w
Państwa
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
Wytomyślu, dz. nr 388
Michorzewo Zakład
12.12.1994r.
Rolny w Wytomyslu
Gospodarstwo
przy parku obok budynku
Rolne Skarbu
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
gospodarczego w
Państwa
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
Wytomyślu, dz. nr 392-2 Michorzewo Zakład
12.12.1994r.
Rolny w Wytomyslu
1995
54 Nowy Tomyśl 886/94
119
drzewo
Dąb szypułkowy
obw. 320 cm,
wys. 23 m
55 Nowy Tomyśl 887/94
120
drzewo
Dąb szypułkowy
obw. 330 cm,
wys. 24 m
oddz. 334j obok świetlicy
wiejskiej w Wytomyślu,
dz. nr 334-L
N-ctwo Grodzisk
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
grupa
Dąb
bezszypułkowy
(11 szt.) dąb
szypułkowy
(5 szt.)
obw. Dbb od 130 do
350 cm, Dbsz od 210
do 340 cm, wys.
odpowiednio od 18 do
24 m i od 23 do 24 m
przy drodze gruntowej
obok bazy SKR w
Wytomyślu, dz. nr 396
Zarząd GiM Nowy
Tomyśl
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
oddz. 335b, L-ctwo
Wytomyśl, obok drogi
gruntowej w Wytomyślu,
dz. nr 335-L
N-ctwo Grodzisk
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
56 Nowy Tomyśl 888/94
121
57 Nowy Tomyśl 889/94
122
drzewo
Dąb szypułkowy
obw. 360 cm,
wys. 18 m
58 Nowy Tomyśl 890/94
123
grupa
Dąb szypułkowy
( 2 szt.)
obw. 400 i 320 cm,
wys. 22 m
przy drodze gminnej
Zarząd GiM Nowy
Glinno-Stary Tomyśl w m.
Tomyśl
Glinno, dz. nr 687
88
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
59 Nowy Tomyśl 891/94
124
grupa
Dąb szypułkowy
(1 szt.)
buk pospolity
(2 szt.)
obw. Db 345 cm i Bk
312, 280 cm,
wys. 24-23 m
przy drode gminnej
Glinno-Stary Tomyśl,
oddz. 372f L-ctwa
Wytomyśl, dz. nr 714
N-ctwo Grodzisk
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
60 Nowy Tomyśl 892/94
125
grupa
Dąb szypułkowy
(2 szt.)
obw. 400 i 340 cm,
wys. 24 i 23 m
ok. 100 m od drogi
Glinno-Stary Tomyśl, Lctwo Wytomyśl, dz. nr
371-L
N-ctwo Grodzisk
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
61 Nowy Tomyśl 893/94
126
drzewo
Topola osika
obw. 410 cm,
wys. 25 m
śr. cz. parku przy ul.
Musiała w Nowym
Tomyślu, dz. nr 163
Zarząd GiM Nowy
Tomyśl
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
62 Nowy Tomyśl 894/94
127
drzewo
Dąb szypułkowy
obw. 370 cm,
wys. 23 m
śr. cz. parku przy ul.
Musiała w Nowym
Tomyślu, dz. nr 163
Zarząd GiM Nowy
Tomyśl
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
grupa
Dąb szypułkowy
( 2 szt.)
obw. 386 i 250 cm,
wys. 24 i 23 m
pół-zach. cz. stadionu
sportowego w Nowym
Tomyślu, dz. nr 951/4
Nowotomyski
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Ośrodek Sportu i
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
Rekreacji w Nowym
12.12.1994r.
Tomyślu
1995
obw. od 210 do 314
cm, wys.
od 20 do 22 m
przy drodze nr 701 Nowy
Tomyśl-Kuślin, przy
przystanku PKS w
Starym Tomyślu, dz. nr
228
Rejon Dróg
Publicznych
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
63 Nowy Tomyśl 895/94
128
64 Nowy Tomyśl 897/94
130
grupa
Dąb
bezszypułkowy
(10 szt.)
65 Nowy Tomyśl 898/94
131
drzewo
Dąb szypułkowy
obw. 435 cm,
wys. 22 m
oddz. 299, przy granicy z
polem w Starym
Tomyślu, dz. nr 299-3/L
N-ctwo Grodzisk
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
66 Nowy Tomyśl 899/94
132
drzewo
Dąb szypułkowy
obw. 395 cm,
wys. 23 m
oddz. 299, przy granicy z
polem w Starym
Tomyślu, dz. nr 299-3/L
N-ctwo Grodzisk
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
67 Nowy Tomyśl 901/94
134
drzewo
Dąb szypułkowy
obw. 390 cm,
wys. 24 m
przy wejściu na cmentarz Parafia rzymsko- Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
w Nowym Tomyślu, dz. katolicka w Nowym
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
nr 1347
Tomyślu
12.12.1994r.
1995
68 Nowy Tomyśl 902/94
135
drzewo
Lipa drobnolistna
obw. 360 cm,
wys. 26 m
pół. strona parku w
Starym Tomyślu, dz. nr
362
89
Zespół Szkół
Rolniczych w St.
Tomyślu
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
1
2
3
69 Nowy Tomyśl 849/94
70 Nowy Tomyśl 850/94
4
82
83
5
6
7
8
9
10
11
grupa
Olcha czarna (4
szt.)
obw. 200 - 250 cm,
wys. ok. 23 m
koło pomnika "Samolotu"
w Nowotomyskim Parku
Kultury i Wypoczynku w
Nowym Tomyślu dz. nr
1258
Zarząd GiM Nowy
Tomyśl
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
grupa
połud-wsch. cz.
Nowotomyskiego Parku
Dąb szypułkowy obw. 250, 230 i 280
Kultury i Wypoczynku w
(3 szt.)
cm, wys. 20, 18 i 20 m
Nowym Tomyślu dz. nr
1302 i 1303
Zarząd GiM Nowy
Tomyśl
Dz. U. Woj. Poz. nr 1 z 1995r.
Rozp. Woj. Poz. nr 7/94 z
12.12.1994r.
1995
90
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

Create flashcards